Địa Nan Thắng, bậc thứ năm (địa: một trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát; "nan thắng" là khó vượt qua. Bậc này có tên như vậy vì ở đây Bồ-tát vượt được những điều rất khó vượt).
Các vị Bồ-tát (người tu theo con đường giác ngộ của Phật, nguyện cứu độ mọi chúng sinh) nghe xong pháp tu hành của địa thứ tư,
lòng ai cũng vô cùng vui mừng, hớn hở không sao kể xiết.
Trời mưa xuống đủ loại hoa quý, lả tả rơi như tuyết.
Tất cả đều khen rằng: "Lành thay, đại sĩ Kim Cang Tạng!" (đại sĩ: bậc người lớn, tức Bồ-tát; Kim Cang Tạng là vị Bồ-tát đang giảng kinh này).
Vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời thứ sáu, cao nhất của cõi Dục, tức cõi của những chúng sinh còn ham muốn) cùng các quyến thuộc,
ở trên không trung, lòng đều vô cùng vui mừng,
phóng ra đủ thứ ánh sáng kỳ diệu, tấu các thứ nhạc trời,
ca ngợi công đức của Phật và của chúng Bồ-tát.
Các thể nữ trên trời, mỗi người cất giọng trong trẻo tuyệt diệu,
đồng thanh khen ngợi Phật, nói như thế này:
"Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) từ rất lâu xa, siêng năng chịu khổ để mong cầu
đạo chân chính cao tột, không gì hơn được, đến nay mới đạt được.
Bậc làm lợi ích cho trời và người, đã lâu lắm nay mới được thấy.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni nay đã đến cung trời.
Từ rất lâu xa đến nay, bây giờ mới có điềm lạ rung động.
Từ bao đời lâu xa đến nay, bây giờ mới phóng ánh sáng kỳ diệu.
Chúng sinh từ lâu đến nay, bây giờ mới được an vui.
Đã lâu lắm, nay mới được nghe tiếng nói đầy đức hạnh của lòng đại từ bi.
Bậc đã sang tới bờ bên kia của mọi công đức, lâu xa nay mới được gặp.
Bậc Thánh vương phá trừ được hết lòng kiêu căng ngạo mạn, tâm chấp có cái "tôi" và những thứ tương tự.
Bậc không ai sánh bằng, đáng được cúng dường, nay chúng con được cúng dường.
Ngài mở ra con đường cho các cõi trời, khiến họ đạt được Nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả).
Đức Thế Tôn vô cùng trong sạch, rộng lớn không lường như hư không,
không nhiễm các pháp thế gian, như hoa sen ở trong nước.
Ngài ở đời cao lớn nhất, giống như giữa biển cả
có núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), vua của các núi vàng; vì thế chúng con vui mừng đảnh lễ."
Các thiên nữ như vậy, mỗi người cất đủ thứ giọng hay,
với lòng cung kính ca tụng xong, lặng thinh chiêm ngưỡng Phật.
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt (vị Bồ-tát đại diện đại chúng thưa hỏi) thưa thỉnh Kim Cang Tạng rằng:
"Xin nói về hình tướng và nhân duyên của việc Bồ-tát đạt được địa thứ năm."
Bồ-tát Ma-ha-tát Kim Cang Tạng (Ma-ha-tát: bậc lớn; Bồ-tát Ma-ha-tát là Bồ-tát có địa vị cao) nói với Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt rằng: "Này Phật tử (con của Phật, cách gọi người tu theo Phật)! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát đã đầy đủ địa thứ tư, muốn đạt địa thứ năm, thì nhờ mười tâm bình đẳng mà vào được địa thứ năm. Mười điều ấy là gì? Một là tâm bình đẳng đối với pháp của chư Phật quá khứ (pháp: giáo lý và chân lý mà Phật dạy). Hai là tâm bình đẳng đối với pháp của chư Phật vị lai. Ba là tâm bình đẳng đối với pháp của chư Phật hiện tại. Bốn là sự trong sạch bình đẳng về giới (giới: những điều răn cấm người tu phải giữ). Năm là sự trong sạch bình đẳng của tâm. Sáu là sự trong sạch bình đẳng do trừ bỏ tà kiến, hoài nghi và hối hận. Bảy là sự trong sạch bình đẳng do biết đâu là đạo, đâu không phải là đạo. Tám là sự trong sạch bình đẳng của việc thực hành và sự hiểu biết. Chín là sự trong sạch bình đẳng do các pháp bồ-đề phần (các phép tu giúp đạt giác ngộ, gồm ba mươi bảy phép) ngày càng thù thắng. Mười là sự trong sạch bình đẳng trong việc giáo hóa chúng sinh như nhau."
"Này các Phật tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nhờ mười tâm trong sạch bình đẳng này mà được vào địa thứ năm một cách đầy đủ. Vì khéo tu pháp bồ-đề (giác ngộ), vì tâm sâu xa trong sạch, vì cầu đạo ngày càng cao hơn, nên có thể đạt được Phật đạo. Bồ-tát này được sức đại nguyện, đem lòng từ bi không bỏ rơi bất kỳ ai. Nhờ có được sức mạnh của niệm (luôn nhớ giữ chánh pháp), của tuệ, của tâm và đạo lý, Bồ-tát tu tập phúc đức và trí tuệ, không ngừng khởi các phương tiện (những cách thức khéo léo để tu tập và giáo hóa), muốn đạt đạo cao hơn ở địa trên. Bồ-tát quán pháp sáng suốt, được thần lực của chư Phật che chở, sinh tâm quyết định không thoái lui. Bồ-tát biết đúng như thật: đây là Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong luân hồi vốn mang tính khổ), đây là Khổ tập đế (chân lý về nguyên nhân gom tụ sinh ra khổ), đây là Khổ diệt đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), đây là Đạo đế dẫn đến diệt khổ (chân lý về con đường tu hành để chấm dứt khổ)."
"Bồ-tát này khéo biết Thế đế (chân lý theo cách nói thông thường của thế gian), khéo biết Đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, tức thực tướng rốt ráo của các pháp), khéo biết tướng đế (chân lý về đặc tính riêng của từng pháp), khéo biết sai biệt đế (chân lý về sự khác biệt giữa các pháp), khéo biết thị thành đế (chân lý về sự cấu thành, tức phân tích thân tâm thành các yếu tố), khéo biết sự đế (chân lý về sự việc, tức về khổ), khéo biết sinh khởi đế (chân lý về sự sinh khởi, tức nguyên nhân của khổ), khéo biết tận vô sinh đế (chân lý về sự diệt tận, không còn sinh nữa), khéo biết linh nhập đạo đế (chân lý khiến người vào đạo); và vì tuần tự thành tựu các địa của Bồ-tát, nên khéo biết tập Như Lai trí đế (chân lý về sự tích tập trí tuệ của Như Lai, tức của Phật)."
"Bấy giờ Bồ-tát vì luôn ở trong Nhất thừa (một cỗ xe duy nhất, tức con đường duy nhất đưa mọi người đến thành Phật), nên khéo biết Đệ nhất nghĩa đế. Vì tùy theo ý chúng sinh, khiến họ vui mừng, nên biết Thế đế. Vì phân biệt tự tướng của các pháp, nên biết tướng đế. Vì các pháp mỗi thứ mỗi khác, nên biết sai biệt đế. Vì phân biệt các ấm, giới, nhập (ấm: năm nhóm hợp thành thân tâm là sắc, thọ, tưởng, hành, thức; nhập: mười hai chỗ tiếp xúc gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; giới: mười tám yếu tố gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), nên biết thị thành đế. Vì thân tâm khổ não, nên biết Khổ đế. Vì sự thọ sinh trong các nẻo luân hồi nối tiếp nhau, nên biết Tập đế. Vì rốt ráo diệt hết mọi phiền não nóng bức, nên biết Diệt đế. Vì khởi lên pháp không hai (không phân đôi đối đãi), nên biết Đạo đế. Vì dùng Nhất thiết chủng trí (trí của Phật, biết rõ mọi pháp trong mọi chi tiết) để biết thứ lớp của tất cả các pháp và thành tựu tất cả các địa Bồ-tát, nên khéo biết tập Như Lai trí đế. Nhờ sức tin hiểu, nên biết trí về chân lý vô tận, chứ chưa phải đã tự chứng đắc."
"Bồ-tát như vậy, nhờ trí về các đế này, biết đúng như thật rằng tất cả pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) đều giả dối lừa gạt, có tướng hư hoại, chỉ tạm dừng trong chốc lát, lừa dối mê hoặc kẻ phàm phu. Bấy giờ, đối với chúng sinh, lòng đại bi của Bồ-tát càng thêm thù thắng mà hiện ra trước mắt, có thể sinh ra ánh sáng của lòng đại từ. Được sức trí tuệ như thế, Bồ-tát không bỏ tất cả chúng sinh, luôn cầu trí tuệ của Phật, quán đúng như thật tất cả pháp hữu vi trong quá khứ và vị lai. Bồ-tát biết chúng sinh từ quá khứ, do vô minh (si mê, không thấy rõ chân lý) và hữu ái (lòng tham luyến sự hiện hữu), nên sinh ra trôi lăn trong sinh tử, ở nơi chốn nương về là năm ấm mà không thể lay động thoát ra, làm tăng lớn khối khổ não. Trong đó không có ngã (cái tôi), không có ngã sở (cái của tôi), không có chúng sinh, không có người, không có kẻ biết, không có kẻ thọ mạng. Đời vị lai cũng như vậy. Như vậy là không có gì cả, thế mà vẫn ngu si tham đắm không dứt, không biết đến chỗ vô biên, không biết có lối thoát hay không có lối thoát (?)."
"Bấy giờ Bồ-tát nghĩ như vầy: Chúng sinh phàm phu thật là đáng lạ! Vì vô minh si mê, họ có vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được) thân, đã diệt, đang diệt, sẽ diệt. Cứ như thế họ thường chịu sinh tử, mà không thể sinh ý nhàm chán xa lìa đối với thân này, lại càng làm tăng thêm cái thân khổ vận hành như cỗ máy. Họ thường bị dòng nước sinh tử cuốn trôi, không thể thoát ra khỏi căn nhà năm ấm (thân tâm được ví như căn nhà giam giữ), không thể lìa bỏ nó. Họ không sợ bốn con rắn độc tứ đại (tứ đại: đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố tạo nên thân thể, được ví như bốn con rắn độc vì chúng luôn chống chọi nhau gây bệnh tật, chết chóc). Họ không nhổ được mũi tên kiêu mạn và tà kiến, không dập tắt được ngọn lửa tham lam, giận dữ, si mê, không phá được bóng tối ngu si của vô minh, không làm khô cạn được biển lớn ái luyến, không tìm cầu bậc Đạo sư Đại Thánh có Thập lực (mười trí lực đặc biệt của Phật — ở đây chỉ Phật). Họ thường theo ý ma (ma: những thế lực ngăn trở việc tu hành), ở trong thành sinh tử thường bị các giác quán xấu ác (giác quán: những suy nghĩ, tìm xét của tâm) xoay chuyển. Những chúng sinh khổ não, cô độc, cùng quẫn như vậy, không có ai cứu, không có ai che chở, không có ai chỉ cho con đường rốt ráo. Chỉ có một mình ta, không bạn đồng hành, tu tập phúc đức và trí tuệ, đem tư lương ấy (vốn liếng, hành trang cho con đường tu) khiến tất cả chúng sinh này được an trú trong sự trong sạch rốt ráo, cho đến khiến họ được trí lực không ngăn ngại của Phật đối với tất cả các pháp."
"Suy nghĩ như vậy rồi, từ sự quán chiếu chân chính sinh ra sức trí tuệ, Bồ-tát phát nguyện rằng: mọi căn lành (việc lành làm gốc sinh ra quả tốt) mình làm đều vì độ (cứu giúp vượt qua khổ) các chúng sinh, vì cầu điều tốt cho tất cả chúng sinh, vì cầu an vui cho họ, vì lợi ích cho tất cả chúng sinh, vì giải thoát cho tất cả chúng sinh, vì cho tất cả chúng sinh không còn khổ não, vì cho tất cả chúng sinh không còn thô ác, vì cho tất cả chúng sinh tâm được trong sạch, vì điều phục tất cả chúng sinh, vì diệt các khổ lo buồn của tất cả chúng sinh và làm tròn ước nguyện của họ."
"Bồ-tát này, bấy giờ an trú trong địa Nan Thắng thứ năm: vì không quên các pháp nên được gọi là người có niệm. Vì trí tuệ quyết định nên gọi là người trí. Vì biết thứ lớp ý nghĩa của kinh sách nên gọi là người có đạo. Vì giữ gìn mình và giữ gìn người nên gọi là người biết hổ thẹn. Vì không bỏ việc giữ giới nên gọi là người tâm vững chắc. Vì khéo suy xét điều gì hợp lý, điều gì không hợp lý nên gọi là người hiểu biết. Vì không chạy theo người khác nên gọi là người theo trí. Vì khéo phân biệt nghĩa từng chương từng câu của các pháp nên gọi là người theo tuệ. Vì khéo tu thiền định (tập trung tâm ý vào một đối tượng để tâm lặng yên, sáng suốt) nên gọi là người được thần thông (năng lực siêu phàm). Vì tùy theo pháp thế gian mà hành nên gọi là người có phương tiện. Vì khéo tích tập tư lương phúc đức nên gọi là người không biết đủ. Vì luôn cầu nhân duyên của trí tuệ nên gọi là người không buông bỏ. Vì tích tập nhân duyên của đại từ đại bi nên gọi là người không mỏi mệt. Vì thường chánh niệm (nhớ nghĩ đúng đắn) nên gọi là người xa lìa sự phá giới. Vì tâm sâu xa cầu Thập lực, Tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp) và Thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật mới có) của Phật nên gọi là người thường niệm Phật pháp. Vì thường khiến chúng sinh bỏ ác làm lành nên gọi là người trang nghiêm cõi Phật. Vì gieo các phúc đức để trang nghiêm ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (các đặc điểm thân tướng tốt đẹp của Phật) nên gọi là người làm đủ thứ nghiệp lành. Vì cầu trang nghiêm thân, miệng, ý như Phật nên gọi là người thường tinh tấn. Vì cúng dường tất cả Bồ-tát thuyết pháp nên gọi là người ưa sự cung kính lớn. Vì đối với tất cả Bồ-tát và các phương tiện thế gian, tâm không giận ghét ngăn ngại, nên gọi là người tâm không ngăn ngại. Vì thường ưa giáo hóa chúng sinh nên gọi là người ngày đêm xa lìa mọi tâm khác."
"Bồ-tát khi tu hành như vậy, dùng bố thí để giáo hóa chúng sinh; dùng lời ái ngữ (lời nói dịu dàng thương yêu), việc lợi ích và sự đồng sự (cùng làm việc chung với người để dắt dẫn họ) cũng để giáo hóa chúng sinh. Lại thị hiện sắc thân (hiện ra thân hình cho người thấy) cũng để giáo hóa chúng sinh; cũng dùng thuyết pháp để giáo hóa chúng sinh; cũng chỉ bày việc làm của Bồ-tát để giáo hóa chúng sinh; cũng chỉ bày việc lớn của chư Phật để giáo hóa chúng sinh; cũng chỉ ra lỗi lầm, điều ác của sinh tử để giáo hóa chúng sinh; cũng chỉ ra lợi ích của trí tuệ chư Phật để giáo hóa chúng sinh. Bồ-tát tu tập như vậy, dùng sức thần thông lớn với đủ thứ nhân duyên và con đường phương tiện để giáo hóa chúng sinh. Bồ-tát này tuy dùng đủ thứ nhân duyên phương tiện nhưng tâm luôn ở nơi trí Phật, mà không đánh mất căn lành; lại thường cầu những pháp làm lợi ích chúng sinh ngày càng thù thắng hơn."
"Người này vì lợi ích chúng sinh nên đối với mọi kinh sách, kỹ nghệ trong thế gian: văn chương, toán số, sách về danh tánh (?), các phương thuốc chữa bệnh — tức là chữa bệnh khô héo tiêu mòn (?), bệnh trẻ em, bệnh ma ám, bệnh trúng độc cổ (thứ độc do người nuôi trùng độc làm ra để hại người), bệnh hủi v.v.; kỹ nhạc ca múa, sách về trò vui đùa giải trí; đất nước, thành quách, làng xóm, nhà cửa, vườn tược lầu quán, ao suối, hoa quả, thuốc, cỏ, rừng cây; vàng, bạc, ngọc ma-ni (ngọc báu như ý), lưu ly, san hô, hổ phách, xà cừ, mã não — chỉ bày các kho báu; mặt trời, mặt trăng, năm hành tinh, hai mươi tám chòm sao (nhị thập bát tú: hai mươi tám chòm sao dọc theo đường đi của mặt trăng, dùng trong thiên văn và chiêm đoán thời xưa), xem tướng đoán lành dữ, động đất, sách đoán mộng, các hiện tượng quái lạ, các tướng trên thân người; bố thí, giữ giới, nhiếp phục tâm mình, thiền định, thần thông, tứ thiền (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi Vô Sắc, nơi không còn thân hình); phàm những việc không làm phiền não chúng sinh, những việc làm chúng sinh an vui — vì thương xót chúng sinh nên Bồ-tát đều đem ra truyền dạy, để dắt họ vào pháp cao tột của chư Phật."
"Bồ-tát an trú địa Nan Thắng này gặp vài trăm, vài nghìn, vài vạn ức Phật, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, dâng y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men; gần gũi nghe pháp; nghe pháp xong thì xuất gia; xuất gia rồi, ở chỗ chư Phật nghe nhận kinh pháp, làm pháp sư (người giảng dạy giáo pháp), thuyết pháp làm lợi ích; đạt được tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu) tích chứa sự nghe nhiều học rộng ngày càng thù thắng, cho đến trải qua trăm nghìn vạn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không quên việc này. Bồ-tát này, bấy giờ mọi phúc đức căn lành càng thêm sáng sạch. Này Phật tử, ví như vàng ròng đã luyện, đem xà cừ mài bóng, ánh sáng càng thêm rực rỡ. Bồ-tát an trú địa này, nhờ sức phương tiện và trí tuệ, công đức căn lành càng trong sáng thù thắng, các địa dưới không bì kịp. Lại như mặt trời, mặt trăng, các vì sao và cung điện chư thiên được gió nâng giữ mà vận hành, không sai phép tắc. Cũng vậy, này Phật tử, Bồ-tát an trú địa Nan Thắng, nhờ suy nghĩ phương tiện nên phúc đức căn lành càng gấp bội sáng sạch, mà không thủ chứng (không vội nhận lấy quả Niết-bàn để dừng lại), cũng không vội đến Phật đạo. Này các Phật tử, đó gọi là địa Nan Thắng của các Bồ-tát Ma-ha-tát, nay đã nói sơ lược."
"Bồ-tát Ma-ha-tát an trú địa này thường làm vua trời Đâu-suất-đà (tầng trời thứ tư của cõi Dục, nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật thường ở), các căn mạnh mẽ sắc bén, có thể hàng phục tất cả ngoại đạo (người theo các giáo phái ngoài Phật giáo). Những việc làm, hoặc bố thí, ái ngữ, lợi ích, đồng sự, đều không rời niệm Phật, niệm Pháp, niệm các bạn Bồ-tát, cho đến không rời niệm sẽ đầy đủ Nhất thiết chủng trí: 'Bao giờ ta mới ở giữa chúng sinh làm người đứng đầu, làm bậc tôn quý, cho đến làm chỗ nương tựa cho tất cả chúng sinh?' Này các Phật tử, Bồ-tát này nếu muốn siêng năng tinh tấn như vậy, thì trong khoảnh khắc có thể đạt được nghìn ức tam-muội, cho đến thị hiện nghìn ức Bồ-tát làm quyến thuộc. Nếu dùng sức nguyện và thần lực tự tại thì lại vượt quá số ấy, bao nhiêu trăm nghìn vạn ức không thể biết được." Bấy giờ Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn làm sáng tỏ nghĩa này, nên nói lại bằng kệ (bài tụng bằng thơ trong kinh) rằng:
Các Bồ-tát đã đầy đủ pháp tu hành của địa thứ tư,
suy nghĩ về chư Phật ba đời, giới bình đẳng, tâm cũng bình đẳng,
trừ tà kiến, hoài nghi, hối hận một cách bình đẳng; đạo hay chẳng phải đạo, sự tu hành đều bình đẳng;
quán các điều bình đẳng xong, được vào địa thứ năm.
Lấy Tứ niệm xứ (bốn phép quán: thân không trong sạch, cảm thọ là khổ, tâm vô thường, các pháp không có cái tôi) làm cung, lấy các căn (năm căn lành: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ) làm mũi tên sắc,
lấy Tứ chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh) làm ngựa, lấy Tứ như ý (bốn phép định giúp đạt thần thông như ý muốn: nhờ mong muốn, nhờ tinh tấn, nhờ tâm, nhờ tư duy) làm xe,
lấy Ngũ lực (năm sức mạnh: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ khi đã trở nên vững mạnh) làm áo giáp, phá các giặc phiền não (những trạng thái tâm gây khổ não như tham lam, giận dữ, si mê),
mạnh mẽ không thoái lui, đi thẳng vào địa thứ năm.
Lấy hổ thẹn làm áo không nhơ, lấy giới trong sạch làm hương,
lấy Thất giác (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, niệm, định, buông xả) làm tràng hoa, lấy thiền định làm hương xoa,
trí tuệ và phương tiện, đủ thứ niệm làm đồ trang sức;
như vậy được vào vườn rừng đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên).
Tứ như ý làm chân, chánh niệm làm đầu cổ,
từ bi làm mắt sáng trong, trí tuệ sắc bén làm nanh,
dùng tiếng rống "không", "không có cái tôi" phá các giặc phiền não;
bậc sư tử trong loài người như vậy có thể vào địa thứ năm.
Bồ-tát này đến được và an trú ở địa thứ năm,
càng tu pháp thù thắng trong sạch, tất cả đều vì Phật đạo.
Thường thực hành lòng từ bi, chưa từng chán mỏi,
chỉ để tu tập pháp tu hành của địa thứ năm này.
Tích tập sâu dày hai thứ tư lương: phúc đức và trí tuệ,
cùng sức của đủ thứ phương tiện, mong được sự quán chiếu sáng suốt cao hơn.
Thường được Phật che chở, thành tựu niệm và tuệ,
lần lượt khéo quán, biết đúng như thật các đế (chân lý).
Đệ nhất nghĩa đế, thế đế, sai biệt đế, thành đế,
sự đế, sinh đế, diệt đế, đạo đế, cho đến đế không chướng ngại.
Quán các đế như vậy, tâm vi diệu trong sạch.
Tuy chưa được sự giải thoát không chướng ngại,
nhưng vì có trí tuệ cùng với sức tin,
nên vượt hơn tất cả trí tuệ của thế gian.
Quán các đế như vậy, biết rõ pháp hữu vi
hư vọng, giả dối lừa gạt, không có một chút gì chắc thật.
Có thể được phần ánh sáng từ bi của chư Phật,
vì các chúng sinh mà chuyên tâm cầu tuệ Phật.
Biết trước sau của pháp hữu vi, thấy chúng sinh thật đáng thương,
rơi vào bóng tối vô minh, bị nhân duyên ái trói buộc.
Bồ-tát này có thể nhổ bỏ khổ não của thế gian.
Biết pháp không có kẻ thọ mạng, giống như cỏ cây;
chúng sinh vì nhân duyên của hai thứ phiền não (vô minh và ái),
từ đời trước đến nay, đời sau cũng như vậy,
nối tiếp không dứt, không thể đến tận cùng bờ khổ.
Đối với họ, Bồ-tát sinh lòng thương xót: "Ta sẽ độ thoát cho họ."
Họ không ra khỏi căn nhà năm ấm, không sợ cái hại của tứ đại,
không nhổ các mũi tên tà, không dập lửa tam độc (ba thứ độc: tham lam, giận dữ, si mê),
không phá bóng tối vô minh, rơi vào biển ái lớn,
không có ánh sáng trí tuệ, vì xa lìa bậc Đại Đạo Sư.
Biết việc như vậy rồi, càng thêm siêng năng tinh tấn,
mọi việc làm khởi lên đều vì độ chúng sinh.
Thường giữ niệm, chánh niệm và tuệ, tu đạo biết hổ thẹn,
tâm vững chắc và trí tuệ càng khiến thêm tăng trưởng.
Tu phúc tuệ không chán, giữ giới không yếu kém,
cầu nghe nhiều học rộng không mỏi, chân chính tu làm trong sạch cõi Phật,
gieo nhân duyên cho tướng tốt, vẻ đẹp và âm thanh, không biết đủ;
mọi nghiệp lành làm ra đều vì lợi ích chúng sinh.
Vì lợi ích thế gian nên soạn lập kinh sách v.v.:
về danh tánh, phương thuốc chữa bệnh ma ám, ca múa vui đùa v.v.,
phép xây nhà cửa, lầu gác, vườn rừng, y phục và các thức ăn uống,
chỉ bày đủ thứ kho báu, khiến mọi người vui mừng.
Chiêm đoán mặt trời, mặt trăng, năm hành tinh, hai mươi tám chòm sao v.v.,
động đất, tướng lành dữ, sách đoán mộng và các việc quái lạ,
bố thí, giữ giới v.v., lìa dục tu thiền định,
tứ vô lượng tâm, thần thông — đều vì làm an vui thế gian.
Bồ-tát có trí tuệ lớn được địa Nan Thắng này,
cúng dường mấy ức Phật, theo Phật mà nghe pháp,
tu các căn lành, đều được sáng sạch,
giống như dùng báu xà cừ mài bóng vàng ròng.
Ví như cung điện báu theo gió vận hành mà không sai phép tắc,
không nhiễm pháp thế gian và lợi lộc, như hoa sen ở trong nước.
Bồ-tát an trú địa này thường làm vua trời Đâu-suất,
các căn càng mạnh mẽ sắc bén, phá kiến chấp của các ngoại đạo.
Mọi nghiệp lành làm ra đều vì trí tuệ Phật,
được Thập lực, Tứ vô úy của Phật, có thể độ các chúng sinh.
Bồ-tát này siêng tu sức tinh tấn ngày càng thù thắng,
có thể được nghìn vạn ức tam-muội sâu xa vi diệu,
cúng dường nghìn ức Phật, có thể làm rung động nghìn thế giới;
tùy theo sức nguyện của mình, còn vượt quá số ấy vô lượng.
Như vậy địa thứ năm với đủ thứ phương tiện,
bậc đại nhân có trí tuệ cao đã đúng theo pháp giảng giải xong.
Kinh Thập Trụ, quyển thứ hai (hết).
Kinh Thập Trụ, quyển thứ ba.
Ngài Tam tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập đời Hậu Tần dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video