(46)
Thuở xưa, Bồ-tát làm vua một nước lớn, thường dùng tứ đẳng nuôi nấng che chở chúng sinh. Tiếng tăm vang động xa gần, không ai không khen ngợi đức tốt của ngài. Người cậu của ngài cũng làm vua ở một nước khác, tính tham lam, không biết hổ thẹn, coi hung bạo là mạnh mẽ. Thấy khai sĩ được muôn người ca ngợi (?), lại thấy Bồ-tát mang lòng nhân từ ân huệ như trời đất, người cậu bèn bịa đặt vu khống, gièm pha, tạo cớ gán tội, rồi dấy binh toan cướp nước của Bồ-tát.
Quần thần của Bồ-tát đều nói: "Thà làm kẻ hèn dưới vị vua nhân từ như trời, chứ không làm kẻ sang dưới loài sài lang." Dân chúng nói: "Thà làm súc vật của nước có đạo, chứ không làm dân của nước vô đạo." Họ bèn tuyển chọn võ sĩ, bày quân, chỉnh đốn đội ngũ. Quốc vương lên đài nhìn quân, lòng ngổn ngang (?), khóc lóc, nước mắt chảy ròng xuống cổ (?), nói rằng: "Vì một thân ta mà hủy mạng sống của muôn dân. Nước mất thì khó lấy lại, thân người thì khó có được. Ta trốn đi xa thì khắp cõi nước đều yên ổn, còn ai phải chịu hoạn nạn nữa?" Rồi vua cùng nguyên hậu bỏ nước ra đi.
Người cậu vào chiếm nước ấy, cai trị bằng sự tham lam tàn ác, giết người trung trinh, tiến dùng kẻ xiểm nịnh độc hại. Chính sự hà khắc, dân chúng khốn khổ, tiếng oán than khóc lóc nối nhau không dứt. Dân nhớ thương ca ngợi vua cũ như con hiếu nhớ cha mẹ hiền.
Vua cùng nguyên phi ở trong núi rừng. Dưới biển có một con rồng tà, ưa nhan sắc rạng rỡ của phi, bèn hóa làm phạm chí, giả vờ chắp tay ngồi duỗi chân, cúi đầu lặng lẽ suy nghĩ, trông như đạo sĩ đang thiền định. Vua thấy thế thì vui mừng, ngày ngày hái quả cúng dường. Rồng rình lúc vua đi vắng, cắp trộm phi mang đi, định trở về chốn ở dưới biển. Đường về đi qua một lối hẹp kẹp giữa hai ngọn núi. Trên núi có một con chim lớn giương cánh chắn lối, giao chiến với rồng một trận. Rồng làm sấm sét đánh chim, làm rơi cánh phải của nó, nhờ vậy về được biển.
Vua hái quả trở về, không thấy phi đâu, buồn bã nói: "Túc hạnh của ta trái nghịch, nên tai ương dồn dập kéo đến chăng?" Vua bèn cầm cung mang tên, đi khắp các núi tìm nguyên phi. Thấy một dòng suối nhỏ, vua lần theo đến tận nguồn, thì gặp một con di hầu lớn đang đau buồn thảm thiết. Vua xót xa hỏi: "Ngươi lại buồn chuyện gì thế?" Di hầu đáp: "Tôi cùng cậu tôi ngang vai làm vua. Cậu cậy thế mạnh cướp đoạt đàn chúng của tôi. Than ôi, không biết kêu vào đâu! Còn ngài nay vì cớ gì mà đến chốn núi hiểm này?" Bồ-tát đáp: "Ta với ngươi cùng chung một nỗi lo. Ta cũng mất vợ, chưa biết nàng ở đâu." Khỉ nói: "Ngài giúp tôi đánh trận, lấy lại quân chúng, tôi sẽ tìm phi cho ngài, rốt cuộc ắt sẽ tìm được." Vua ưng thuận, nói: "Được."
Hôm sau, khỉ giao chiến với cậu nó. Vua bèn giương cung, lắp mũi tên vào dây cung, tay chân căng thế. Người cậu từ xa trông thấy, sợ hãi, quanh quẩn rồi tháo chạy tán loạn. Quân chúng của khỉ vua trở về. Khỉ vua bèn ra lệnh cho quân chúng: "Nguyên phi của vua loài người lạc trong núi này, các ngươi hãy tỏa ra tìm kiếm." Bầy khỉ chia nhau đi, gặp con chim bị thương ở cánh. Chim hỏi: "Các ngươi tìm gì thế?" Chúng đáp: "Vua loài người mất chính phi, chúng tôi đang đi tìm." Chim nói: "Rồng đã cướp nàng đi rồi. Sức ta không địch nổi. Nay nàng đang ở trên một hòn đảo lớn giữa biển." Nói xong, chim tắt thở.
Khỉ vua dẫn quân chúng theo lối ấy ra đến biển, lo không có cách nào vượt qua. Thiên Đế Thích liền hóa làm một con di hầu, thân bị ghẻ lở, đến thưa: "Nay quân chúng đông đảo, nhiều hơn cát biển, sao phải lo không đến được hòn đảo kia? Nay mỗi con hãy vác đá lấp biển, có thể đắp thành núi cao, há chỉ thông tới đảo mà thôi?" Khỉ vua liền phong con khỉ ấy làm giám chúng và làm theo mưu kế của nó. Việc vác đá hoàn thành, quân chúng vượt qua được, vây kín hòn đảo trùng trùng lớp lớp.
Rồng phun sương độc, bầy khỉ đều mắc bệnh, không con nào không ngã quỵ xuống đất. Hai vua buồn rầu. Con khỉ nhỏ lại thưa: "Tôi sẽ làm cho quân chúng khỏi bệnh, không phiền thánh ý phải lo nghĩ." Nó liền lấy thuốc trời bôi vào mũi từng con. Quân chúng liền hắt mũi mà đứng dậy, sức lực còn mạnh hơn trước. Rồng liền nổi gió mây che kín trời và mặt trời, chớp lóe sáng cả mặt biển, giận dữ nổi sấm sét, rung trời chuyển đất. Khỉ nhỏ thưa: "Vua loài người bắn giỏi. Chỗ chớp lóe chính là rồng. Xin bắn tên trừ kẻ hung ác, vì dân mà đem phúc lại, các bậc thánh sẽ không oán trách." Khi sấm vang chớp lóe, vua bèn buông tên, trúng ngay ngực rồng. Rồng bị bắn chết. Bầy khỉ đồng thanh khen hay. Khỉ nhỏ rút then khóa cửa nhà rồng, mở cửa đưa phi ra. Chư thiên và quỷ thần đều vui mừng.
Hai vua cùng trở về núi cũ, thay nhau cảm tạ, khiêm cung tôn kính, nhường nhịn lẫn nhau. Đúng lúc ấy vua cậu chết, không có con nối dõi. Bề tôi và dân chúng rong ruổi đi tìm vua cũ. Ở chốn núi hiểm kia, vua tôi gặp lại nhau, khóc thương rồi cùng trở về. Vua lại được luôn cả nước của người cậu. Muôn dân vui mừng, chúc vua sống lâu muôn tuổi. Vua đại xá thiên hạ, chính sự khoan hòa. Lòng dân hớn hở, vừa đi vừa cười.
Vua nói: "Người vợ rời xa chồng dù chỉ đi một đêm, mọi người còn sinh nghi, huống chi cả tuần, cả tháng? Nàng hãy trở về họ nhà mình, việc ấy hợp với lễ xưa." Phi thưa: "Thiếp tuy ở trong hang của loài vật nhơ bẩn, nhưng vẫn như hoa sen mọc giữa bùn nhơ. Nếu lời thiếp là chân thật, xin đất hãy nứt ra." Nói xong, đất liền nứt. Phi thưa: "Sự chân thật của thiếp đã hiện rõ." Vua nói: "Lành thay! Trinh khiết là hạnh của sa-môn."
Từ đó, trong nước, người buôn nhường lợi, kẻ sĩ từ chối chức vị, kẻ giàu sang biết nhẫn chịu thấp hèn, kẻ mạnh không lấn hiếp kẻ yếu, ấy là nhờ sự giáo hóa của vua. Đàn bà dâm đãng đổi tiết tháo, liều mạng giữ trinh; kẻ dối trá chuộng chữ tín, kẻ xảo trá giữ sự chân thật, ấy là nhờ sự giáo hóa của nguyên phi.
Phật bảo các tỳ-kheo: "Vị quốc vương lúc ấy chính là thân ta. Phi là Câu Di. Người cậu là Điều Đạt. Thiên Đế Thích là Di Lặc." Bồ-tát thực hành pháp nhẫn độ vô cực, nhẫn nhục như thế.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video