Lục Độ Tập Kinh, quyển thứ tám.
Phần thứ sáu: Minh độ vô cực (trí tuệ ba-la-mật), gồm chín chương (kinh số 83).
Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Phật ở vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ, cùng với một nghìn hai trăm năm mươi vị tỳ-kheo; một vạn Bồ-tát cùng ngồi. Đệ tử bậc nhất là Thu Lộ Tử bước lên, cúi đầu, quỳ thẳng thưa rằng: "Xa-nặc đời trước có công đức gì? Bồ-tát ở nhà lẽ ra sẽ làm Phi Hành Hoàng Đế, vậy mà Xa-nặc khuyên Ngài bỏ nước vào núi học đạo, tự mình thành Phật, cứu độ chúng sinh, công huân vòi vọi cho đến khi diệt độ. Cúi mong Thế Tôn chỉ rõ nguồn gốc việc ấy."
Phật khen: "Hay thay, hay thay! Điều Thu Lộ Tử hỏi rất hay. Xa-nặc nhiều đời công huân vô lượng. Các ngươi hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ nói." Đáp: "Dạ vâng."
Phật nói: Thuở xưa ta làm Bồ-tát ở nước Ni-ha-biến. Vua nước ấy nghe nói có người nhờ tu đạo mà được lên trời, có người nhờ thờ cúng thần mà được lên trời. Nhà vua từ thuở bé thơ vẫn thường mong được lên trời mà chưa biết do đâu. Trong nước có hơn bốn vạn phạm chí. Vua cho gọi họ đến hỏi: "Ta muốn lên trời thì phải dùng cách gì?" Bậc kỳ lão đáp: "Hỏi hay thay! Đại vương muốn đem thân này lên trời, hay đem hồn linh lên trời?" Vua nói: "Muốn cứ ngồi như thế này mà lên trời." Đáp: "Phải mở cuộc tế lớn thì có thể được." Vua mừng vô cùng, ban cho họ hai nghìn cân vàng bạc.
Phạm chí được của báu đem về, vui thú cùng nhau. Của hết, họ bàn rằng: "Bảo vua lấy đồng nam, đồng nữ dung mạo rực rỡ hơn người, mỗi thứ một trăm người, voi ngựa và các loài súc vật, mỗi loài một trăm con; trước hết cho bọn ta ăn, sau đó giết người và súc vật, lấy xương thịt làm bậc thềm mà lên trời." Họ đem việc ấy tâu lên. Vua nói: "Rất hay." Vua liền sai các quan ngoại thần gấp rút sắm đủ như thế, đem nhốt hết vào ngục. Người khóc lóc chật đường. Người trong nước thảy đều nói: "Làm vua mà trái lời giáo hóa chân thật của Phật, lại dấy lên trò yêu tà bùa ngải, ấy là nền móng của sự mất nước vậy."
Phạm chí lại bàn: "Nếu giết những sinh mạng này mà vua không được lên trời, bọn ta tất sẽ bị giết phơi thây nơi chợ, nơi triều." Lại mưu tính thêm: "Trong núi Hương có kỹ nữ của Thiên vương, tên là Tự Nhân Hình Thần, thần thánh khó bắt được. Bảo vua tìm nàng; nếu không đưa đến được thì mọi việc đều thôi, bọn ta có thể khỏi mắc tội." Lại đến chỗ vua tâu: "Trong núi Hương có thiên nữ làm nhạc trời, phải lấy được máu nàng hòa với người và súc vật làm bậc thềm, như thế mới lên trời được." Vua lại mừng, nói: "Sao không sớm trình bày? Nay đã bốn tháng mới nói ra ư?" Đáp: "Phép thuật của chúng tôi có thứ tự trước sau (?)."
Vua ra lệnh cho lê dân trong nước cùng tụ hội, ban thưởng lớn, rượu nhạc đầy đủ, rồi hỏi: "Hôm nay ai có thể bắt được thần nữ?" Trong dân có người biết, nói: "Trong núi thứ bảy có hai đạo sĩ, một tên là Xà-lê, một tên là Ưu-bôn, biết chỗ ở của thần nữ ấy." Vua nói: "Gọi đến đây." Sứ giả vâng mệnh, vài ngày sau dẫn hai đạo sĩ về. Vua mừng, bày rượu vui chơi bảy ngày, nói: "Các ngươi vì ta bắt thần nữ đem về, ta lên trời rồi sẽ đem nước này ban cho các ngươi." Đáp: "Chúng tôi nhất định sẽ tự gắng sức." Rồi lui ra. Họ tìm kiếm hơn hai tháng, vượt qua bảy lớp núi mới đến núi Hương.
Họ thấy một ao nước lớn, dọc ngang ba mươi dặm. Trên đất bằng bên ao có một thành báu lớn, dọc, ngang và chiều cao mỗi bề tám mươi dặm. Cây báu vây quanh thành, sáng rực chiếu khắp cõi. Trong ao có hoa sen, mỗi hoa nghìn cánh, có năm sắc, ánh sáng chiếu lẫn nhau. Các loài chim lạ hót họa với nhau. Cửa thành bảy lớp, lầu gác cung điện nối tiếp nhau. Tràng phan rực rỡ ánh sáng, chuông linh vang năm âm. Thiên Đế ở giữa, cùng các ca nhân vui chơi với nhau.
Bảy ngày sau, Đế Thích ra ngoài dạo chơi, tắm ở ao; vui chơi xong, sắp trở về trời. Dưới gốc cây bên ao có một vị thánh phạm chí, trong ngoài không cấu nhiễm, đã được sự sáng suốt của năm phép thần thông. Hai đạo sĩ tiến đến cúi đầu hỏi: "Âm nhạc này tuyệt thế, là nhạc của ai?" Đáp: "Con gái vua Đầu-ma cùng hơn nghìn người đến đây vui chơi, sắp tới để kính lễ. Các ngươi hãy sớm lui đi." Họ vâng lời lui đi ẩn nấp.
Họ bàn rằng: "Vị phạm chí này có đạo đức linh thiêng, bọn ta phải dùng cách nào để bắt được thiên nữ? Chỉ còn cách dùng tà thuật bùa ngải, kết cỏ, niệm chú yểm (?) rồi ném xuống nước, khiến phạm chí thân thể nặng nề, thiên nữ mất thần lực mà thôi." Liền kết cỏ ném xuống nước, dùng tà thuật niệm chú. Đế Thích quay về, chư thiên cũng đều như vậy; riêng thiên nữ ấy không bay lên được. Hai đạo sĩ xuống nước, cởi áo ngoài của nàng rồi dùng nó trói nàng lại. Nàng hỏi: "Các ngươi định đem ta làm gì?" Họ đáp như đã nói ở trên. Họ lấy tre làm cáng (?), đi đường bảy ngày mới đến nước của nhà vua, vào cung, nàng lòng đầy sợ hãi (?). Vua mừng, ra gặp thiên nữ, bày tiệc cho nàng, rồi úy lạo hai đạo sĩ rằng: "Ta được lên trời thì nước này sẽ ban cho các ngươi."
Con trưởng của vua tên là Nan-la-thi, làm vua một nước khác. Thái tử của người ấy tên là Tu-la, trong lòng sẵn có từ nhân, hòa nhã sáng suốt, soi chiếu rộng lớn; thấu thấy trước những việc chưa xảy ra của chúng sinh trong đời, không chỗ sâu kín nào không thấy, không điều nhỏ nhiệm nào không thông; hạnh cao lục độ không lúc nào rời khỏi tâm. Ngài tự thề cầu đạo Như Lai, Vô Sở Trước, Chánh Chân Giác, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Thiện Thệ, đưa thế gian đến chỗ bản vô.
Vua nói: "Ta sắp lên trời, hãy gọi hoàng tôn đến từ biệt." Người cháu đến cúi đầu, nghe lời từ biệt xong lui về chỗ ngồi. Vua hỏi: "Cha mẹ ngươi và dân chúng có được yên ổn không?" Đáp: "Nhờ ơn thấm nhuần, khắp nơi đều yên ổn." Hoàng tôn nghĩ: "Nếu ta không xin thiên nữ làm phi thì vua ắt sẽ giết nàng." Bèn nhờ người tâu lên. Vua nói: "Ta sẽ lấy máu nàng làm bậc thềm để lên trời." Hoàng tôn liền nhịn ăn, lui về nằm, không vui. Vua sợ cháu chết, bèn gả nàng làm phi. Trong ngoài vui mừng, mọi điều lo lắng đều dứt.
Bốn tháng sau, phạm chí lại tâu: "Nên đào hố, giết các súc vật lấp vào trong hố, lấy máu thần nữ bôi lên trên, chọn ngày tốt mà tế trời." Vua nói: "Hay lắm." Rồi ra lệnh cho các bậc quốc lão, quần thần, lê dân rằng sắp mở cuộc tế ấy. Hoàng tôn nghe vậy, buồn bã không vui, vặn hỏi phạm chí: "Thuật tế này xuất từ thánh điển nào?" Đáp: "Làm lễ tế này thì phúc ứng được lên trời."
Hoàng tôn vặn rằng: "Giết là hại mạng chúng sinh; hại mạng chúng sinh là đầu sỏ của mọi tội ác nghịch, tai họa không bờ bến. Hồn linh chuyển hóa, oán hận lẫn nhau, dùng đao độc tàn hại nhau đời đời không dứt. Chết vào địa ngục Thái Sơn, bị thiêu nấu, xẻo thịt, chịu đủ mọi khổ độc. Ra khỏi đó thì có khi làm súc sinh, chết lại bị dao. Nếu về sau làm người mà mắc họa bị giết phơi thây, ấy là do giết hại mà ra. Há có ai làm điều tàn ác mà được lên trời ư?"
Phạm chí đáp: "Tuổi ngươi như mặt trời mới mọc (?), trí tuệ đạt được bao nhiêu mà dám vặn hỏi bọn ta?" Hoàng tôn nói: "Đời trước của ta, liên tiếp năm trăm đời sinh trong nhà phạm chí, nghiền ngẫm sách đạo của các ngươi, vốn lấy thanh chân làm đầu. Các ngươi xảo trá, há hợp với ý chỉ của kinh sao?" Phạm chí nói: "Ngươi biết đạo của ta, sao không trình bày ra?"
Hoàng tôn nói đầy đủ: "Khuôn phép cao cả của phạm chí, chí hướng bậc thánh rất trong sạch, vậy mà các ngươi nhơ đục, tàn khốc tham lam, dối trá dùng tế lễ tà vạy giết người và các súc vật, uống rượu dâm loạn, lừa người trên, làm khốn dân, khiến dân trái Phật, nghịch Pháp, xa lánh bậc hiền không tôn kính, dốc hết của cải cúng quỷ mà để cha mẹ đói rét. Há hợp với chí hướng bậc thánh và hạnh cao của sa-môn ư?" Bọn phạm chí hổ thẹn, cúi đầu lui ra.
Hoàng tôn liền vì vua ông trình bày lời chân thật chí thành của bậc Vô Thượng Chính Chân Tối Chính Giác: "Người muốn lên trời thì phải quy mạng Tam Tôn, giác ngộ bốn pháp vô thường, dứt hết keo kiệt tham lam, vun trồng chí thanh tịnh, bớt mình giúp người, ân thấm đến chúng sinh; ấy là điều thứ nhất. Thương xót sinh mạng, suy lòng mình ra lòng người mà cứu giúp kẻ khác; chí thường biết đủ, chẳng phải của mình thì không lấy; giữ trinh không dâm dật; thành tín không dối trá; rượu là chất độc gây loạn, làm đạo hiếu khô mục; vâng giữ mười đức, dẫn dắt cha mẹ theo lẽ chính; ấy là điều thứ hai. Nhẫn chịu sự nhục mạ của chúng sinh, thương xót kẻ cuồng say; điều độc ác đến thì đáp lại bằng lòng thương; cứu giúp chứ không làm hại, đem Tam Tôn mà dạy bảo, họ hiểu ra thì tùy hỷ vui theo; từ ái nuôi dưỡng, che chở bình đẳng, ân sánh với nhị nghi; ấy là điều thứ ba. Dốc chí tinh tấn, ngưỡng vọng leo lên hạnh cao; ấy là điều thứ tư. Bỏ tà, trừ cấu nhiễm, tâm chí lặng lẽ như hư không; ấy là điều thứ năm. Học rộng không bị che lấp, cầu nhất thiết trí; ấy là điều thứ sáu.
Ôm giữ đức lớn ấy, trước sau không lỗi, thì cầu làm Pháp vương của tam giới còn được, huống chi lên trời thì có gì khó. Nếu trái lời dạy từ bi của Phật, tôn sùng điều hung tàn kia, tàn hại sinh mạng chúng sinh, đắm vui trong tế lễ tà vạy, thì sống bị trời bỏ, chết vào tam đồ, chém giết lẫn nhau, chịu họa vô cùng. Đem tội ác đầu sỏ ấy mà mong được lên trời, ví như kẻ trái lệnh vua mà mong được chức cao vậy."
Vua nói: "Hay thay, thật đúng vậy!" Rồi mở ngục đại xá, dẹp bỏ hết các điều yêu tà, liền đem hết của báu trong nước giao cho cháu để làm việc đức. Hoàng tôn nhận của báu, đem hết ra lo cho dân nghèo; bố thí bảy ngày, không ai còn thiếu thốn. Bố thí xong, ngài khuyên dân trì giới. Khắp cõi cảm ơn thấm nhuần, không ai không vâng theo. Trời, rồng, quỷ thần thảy đều khen lành, vì đó mưa xuống các thứ báu quý, lụa màu và các loại lúa. Các nước láng giềng mến đức mà quy hóa, như trăm sông đổ về biển.
Hoàng tôn đem phi từ biệt ông rồi lui về. Về nước, chàng đóng cửa, bỏ bê việc nước, cùng phi vui thú. Quần thần tâu lên: "Không trừ bỏ người phi ấy thì việc nước sẽ hư nát." Vua cha nói: "Vua ông đã gả nàng cho nó, sao trừ bỏ được?" Bèn triệu con đến rồi giam lại. Phi nghe vậy hổ thẹn, bay về chỗ ở cũ là núi thứ bảy. Gặp bọn Ưu-bôn, nàng bảo: "Nếu chồng ta đến, hãy vì ta trao vật này cho chàng," rồi để lại chiếc nhẫn vàng làm tin.
Vua cha nghe phi đã đi, cho con trở về cung. Không thấy phi, chàng buồn bã rơi lệ. Thần giữ cung nói: "Ngươi chớ buồn thương, ta chỉ đường cho. Phi ở núi thứ bảy, đi tìm gấp thì có thể kịp." Hoàng tôn nghe vậy, liền mặc áo ngọc, đeo gươm cầm cung; ánh sáng của áo chiếu xa bốn mươi dặm. Hôm sau đến núi thứ bảy, chàng thấy những cành cây phi bẻ ném xuống đất làm dấu. Đi tới, chàng gặp hai đạo sĩ, hỏi: "Phi của ta có đi qua đây không?" Đáp: "Có." Họ đưa chiếc nhẫn cho chàng, rồi hộ tùng cùng đi. Họ lấy cây làm cầu, qua dòng nước nhỏ kia, lên núi thứ tám.
Thấy vị phạm chí đắc tứ thiền, chàng gieo năm vóc xuống đất, cúi đầu làm lễ, hỏi: "Ngài có thấy phi đi qua đây không?" Đáp: "Có đi qua đây. Hãy ngồi một lát, ta sẽ chỉ chỗ cho." Bấy giờ Thiên vương Thích hóa làm di hầu, oai linh chấn động cả núi. Hoàng tôn rất sợ. Phạm chí nói: "Ngươi đừng sợ, nó đến để cúng dường." Di hầu thấy ba đạo sĩ, ngờ vực đứng lại không tiến. Phạm chí bảo: "Lại đây." Di hầu liền tiến tới, đem trái cây cúng dường. Phạm chí nhận lấy, bốn người cùng ăn.
Phạm chí bảo di hầu: "Hãy đưa ba người này đến chỗ Tự Nhân Hình Thần." Di hầu hỏi: "Đây là người nào mà khiến được lên trời?" Phạm chí nói: "Đây là thái tử con vua, bậc đứng đầu các khai sĩ, sẽ thành Như Lai, Vô Sở Trước, Chính Chân Đạo, Tối Chính Giác, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư; chúng sinh sẽ nhờ ơn Ngài mà được trở về bản vô." Di hầu khen: "Lành thay, khai sĩ! Khi Ngài thành Phật, tôi xin làm ngựa." Hai người Ưu-bôn và Xà-lê thì một người nguyện làm nô bộc, một người nguyện làm ứng chân. Khai sĩ nói: "Rất tốt." Liền cùng nhau lên trời.
Trên đường có năm trăm vị duyên nhất giác, họ cùng đến cúi đầu lễ. Khai sĩ sai di hầu trở lại lấy hoa rải lên các vị Phật ấy, rồi nguyện rằng: "Xin cho tôi mau được thành Chánh Giác, dẫn dắt chúng sinh diệt sinh tử, thần thức trở về bản vô." Ba người kia cũng nguyện như trước, cùng cúi đầu lễ các vị Phật rồi đi.
Đến ngoài cổng thành của Tự Nhân Hình Thần, di hầu cúi đầu lui đi. Ba người cùng ngồi. Bấy giờ có một tì nữ ra múc nước. Khai sĩ hỏi: "Ngươi lấy nước làm gì?" Đáp: "Để vương nữ tắm." Khai sĩ tháo nhẫn ném vào nước. Thiên nữ thấy nhẫn liền thôi không tắm, thưa với cha: "Chồng con tìm đến, nay đang ở đây." Cha nàng tên là Đầu-ma, mừng rỡ vội ra gặp. Khai sĩ cúi đầu làm lễ của bậc con rể. Hai đạo sĩ cúi đầu lui về.
Vua mời vào trong, tự tay trao con gái cho chàng. Thị nữ có hơn nghìn người, nhạc trời vui vẻ. Chàng ở đó bảy năm, nhớ đến ơn cha mẹ sinh dưỡng, nói ra thì nghẹn ngào, bèn xin từ biệt về nước. Thiên vương nói: "Nước này cùng mọi thứ, nay ta giao cho con, còn đi làm gì?" Khai sĩ lại xin từ biệt như trước. Vua nói: "Hãy ở lại bảy ngày, cùng nhau vui thỏa."
Bảy ngày sau có một vị đại thần vương đến chỗ Thiên vương chúc mừng: "Con gái đã mất nay trở về, lại được rể thánh." Thiên vương nói: "Con gái tôi hèn mọn mà được người rể là bậc thánh hùng. Rể muốn về phụng dưỡng cha mẹ, phiền ngài đưa đi." Quỷ vương kính vâng, liền lấy báu trời làm cung điện, lầu quán bảy tầng, các thứ báu và nhạc trời là những thứ đời ít khi thấy; quỷ vương nâng trên tay đưa về đến quê nhà, rồi cúi đầu lui đi.
Khai sĩ gặp cha mẹ, lời lẽ cung kính đầy đủ. Vua ông vui mừng nhường ngôi cho chàng. Trời, thiên nữ (?), quỷ, rồng không ai không khen lành. Chàng đại xá mọi tội, dốc hết của trong nước ra bố thí; lê dân bốn phương, xuống đến mọi chúng sinh, đều được cứu giúp khi nghèo thiếu, tùy theo ý muốn. Chúng sinh hớn hở, không ai không than khen, ngợi giáo hóa nhân từ của Phật thấm nhuần hơn cả trời đất. Người tám phương mến ơn mà vào nước, như trẻ thơ nương tựa mẹ hiền. Vua ông hết tuổi thọ liền sinh lên cõi trời.
Phật bảo Thu Lộ Tử: Hoàng tôn chính là thân ta; phạm chí tứ thiền là Thu Lộ Tử; Ưu-bôn nay là Mục Liên; Xà-lê nay là Xa-nặc; Thiên Đế Thích là ngựa Kiền-đức; vua cha là Ca-diếp; vua ông nay là vua Bạch Tịnh; mẹ là mẹ ta Xá Diệu; phi là Câu Di. Bồ-tát nhiều đời đem tâm từ rộng lớn của tứ đẳng, cùng lục độ vô cực, cứu độ chúng sinh, khó mà tính đếm được. Phật nói kinh xong, các Bồ-tát, bốn chúng đệ tử, trời, rồng, quỷ thần và thần Chất-lượng (?), không ai không hoan hỷ, làm lễ rồi lui ra.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video