(90) Kinh vua Sát Vi
Thuở xưa, Bồ-tát làm vua một nước lớn, tên là Sát Vi. Chí trong sạch, hạnh thanh tịnh, chỉ quy y Tam Tôn. Vua thụ trì, nghiền ngẫm kinh Phật, lặng tâm giữ lấy nghĩa lý, thấy sâu nguồn gốc ban đầu của con người: con người từ bản vô mà sinh ra. Nguyên khí, phần cứng thành đất, phần mềm thành nước, phần ấm thành lửa, phần động thành gió. Bốn thứ ấy hòa hợp thì thần thức sinh ra. Bậc thượng minh có thể giác ngộ, dứt dục, làm rỗng tâm, đưa thần trở về bản vô.
Nhân đó vua thề rằng sẽ làm cho loài chưa tỉnh được giác ngộ. Thần nương vào bốn thứ ấy mà đứng. Người có lòng nhân lớn thì làm trời, người có lòng nhân nhỏ thì làm người, kẻ làm các hạnh nhơ uế lẫn lộn thì làm loài quyên phi kỳ hành nhuyễn động. Do hạnh mà thọ thân, hình dạng muôn vẻ. Thức cùng nguyên khí vi diệu, khó thấy, hình không bằng một sợi tóc, ai có thể nắm bắt được? Thế nhưng nó bỏ thân cũ, nhận thân mới, trước sau không cùng tận.
Vua đem lẽ hồn linh và nguyên khí biến hóa, không có thân cố định, luân chuyển trong năm đường, liên miên không dứt, để giảng giải cho ý quần thần. Mọi người tối tăm, khó tỉnh ngộ, vẫn còn ngờ, nói rằng: "Thân chết mà thần còn sống, lại thọ một thân khác. Bọn bề tôi chúng thần đông thế này mà ít ai biết được đời trước." Vua nói: "Bàn việc trước mắt còn chưa nhớ được đầu mối (?), sao biết được việc những đời đã trải qua? Nhìn còn không thấy được dấu vết, ai thấy được sự biến hóa của hồn linh?"
Một ngày rảnh rỗi, vua ra theo cửa riêng, mặc áo thô, đi một mình, đến chỗ một ông lão vá giày, đùa hỏi: "Người khắp cõi này, ai là sướng nhất?" Ông lão đáp: "Chỉ có nhà vua là sướng thôi." Vua hỏi: "Sướng thế nào?" Ông lão đáp: "Trăm quan kính cẩn phụng sự, muôn dân dâng nộp cống phẩm, muốn gì được nấy, thế chẳng phải sướng sao?" Vua nói: "Quả đúng như lời ông nói."
Vua liền cho ông uống rượu bồ đào. Ông say không biết gì, vua sai khiêng về đặt trong cung, rồi bảo hoàng hậu: "Ông lão vá giày này nói làm vua là sướng. Nay ta đùa ông ấy, cho mặc áo vua, bảo nghe xử việc nước. Mọi người chớ kinh ngạc." Hoàng hậu thưa: "Xin kính vâng."
Hôm ông lão tỉnh dậy, thị thiếp giả vờ thưa: "Đại vương vừa rồi say, nhiều việc dồn đống, nên xét xử." Rồi đưa ông ra ngự triều. Bá quan giục ông xử việc, ông mơ mơ màng màng, đông tây không rõ. Sử quan ghi chép lỗi lầm, các công thần can gián. Ông ngồi trên ngai suốt ngày, toàn thân ê ẩm đau nhức (?), ăn không thấy ngon, ngày một gầy yếu.
Cung nữ giả vờ hỏi: "Đại vương dung nhan sút kém, vì sao vậy?" Ông đáp: "Ta mơ thấy mình làm ông lão vá giày, nhọc thân kiếm ăn, rất là khổ sở, nên mới gầy đi thôi." Mọi người không ai không cười thầm.
Đêm nằm, ông không ngủ được, trằn trọc trở mình, nói: "Ta là ông lão vá giày hay thật là thiên tử? Nếu là thiên tử, sao da thịt lại thô thế này? Nếu vốn là ông lão vá giày, sao lại ở trong cung vua? Lòng ta mê loạn chăng? Mắt ta rối loạn chăng? Thân ở hai chốn, không rõ chốn nào là thật."
Hoàng hậu giả vờ nói: "Đại vương không vui." Rồi bày kỹ nhạc dâng lên, cho uống rượu bồ đào. Ông lại say không biết gì. Người ta mặc lại áo cũ cho ông, đưa về đặt trên chiếc giường thô. Tỉnh rượu, ông thấy nhà tồi tàn, áo hèn mọn vẫn như cũ, trăm khớp xương đều đau như bị đánh bằng roi gậy.
Mấy ngày sau, vua lại đến. Ông lão nói: "Hôm trước uống rượu của ông, say mê choáng váng không biết gì, nay mới tỉnh. Tôi mơ thấy mình ngồi ngôi vua, xét xử cùng các quan, sử quan ghi chép lỗi lầm, quần thần can gián, trong lòng lo sợ như lửa đốt. Trăm khớp xương đau đớn, bị đánh roi cũng không hơn. Mơ mà còn như thế, huống là làm vua thật! Lời tôi nói hôm trước, chắc chắn là không đúng."
Vua trở về cung, đem việc này bàn với quần thần, tiếng cười vang ồn cả tai. Vua bảo quần thần: "Những điều thân này đã trải qua, đã thấy, đã nghe, vừa mới đây thôi mà còn không tự biết. Huống là sang đời khác, bỏ thân cũ, nhận thân mới, trải qua bao gian nan, bị quỷ mị quấy phá (?), khốn khổ vì bệnh tật, nghịch cảnh (?), mà lại nói muốn biết hồn linh biến hóa đi đâu, thọ thân ở cõi nào, há chẳng khó sao!"
Kinh nói: "Kẻ ngu ôm đủ tà kiến mà muốn thấy hồn linh, khác nào trùm mặt đi trong đêm tối mà ngửa nhìn sao trăng; nhọc thân đến hết đời, bao giờ mới thấy được?"
Bấy giờ quần thần cùng lê dân khắp cõi mới hiểu rõ rằng hồn linh hợp với nguyên khí, hết rồi lại bắt đầu, luân chuyển không bờ bến; và tin rằng có sống chết, có họa phúc theo về.
Phật bảo các tỳ-kheo: "Vị vua thuở ấy chính là thân ta." Bồ-tát trí tuệ rộng khắp, thực hành độ vô cực, đem sự sáng suốt ban bố như thế.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video