Thiên 89 — Truyện số 89: Kinh Vua Kính Diện

 (89) Kinh Vua Kính Diện

 Tôi nghe như vầy. Một thời Phật ở vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Đến giờ ăn, các tỳ-kheo cầm ứng khí vào thành khất thực. Khi ấy mặt trời chưa đến giữa trưa. Trong lòng họ cùng nghĩ: "Vào thành còn quá sớm. Chúng ta sao không cùng đến giảng đường của các phạm chí ngoại đạo ngồi một lát?" Thảy đều nói: "Được." Họ liền cùng đến đó, chào hỏi thăm nhau với các phạm chí rồi ngồi vào chỗ.

 Bấy giờ các phạm chí đang tranh cãi với nhau về kinh, sinh ra mối kết không gỡ được, rồi lần lượt phỉ báng, oán trách nhau: "Ta biết pháp này, ngươi biết pháp gì? Điều ta biết hợp với đạo, điều ngươi biết không hợp với đạo. Đạo pháp của ta có thể thi hành, đạo pháp của ngươi khó gần gũi. Điều đáng nói trước thì ngươi nói sau, điều đáng nói sau thì ngươi lại nói trước. Nhiều pháp ngươi nói sai. Như gánh nặng mà không nhấc nổi. Giảng nghĩa cho ngươi, ngươi không hiểu được. Ngươi biết suông, rốt cuộc ngươi chẳng có gì. Ngươi bị dồn đến cùng rồi còn nói gì nữa (?)." Họ dùng lưỡi làm giáo kích mà đối đáp, lần lượt đâm hại nhau; bị một phần độc thì trả lại ba phần.

 Các tỳ-kheo nghe những lời ác như thế của bọn ấy, không khen lời của họ, cũng không chứng nhận họ là đúng. Mỗi người đứng dậy vào thành Xá-vệ khất thực. Ăn xong, họ cất ứng khí, trở về rừng Kỳ-đà, đảnh lễ Phật, rồi đều ngồi một bên kể lại sự việc như thế và nói: "Chúng con nghĩ rằng bọn phạm chí này học theo lối tự làm khổ mình, bao giờ mới hiểu ra?"

 Phật bảo các tỳ-kheo: "Bọn ngoại đạo này không phải chỉ ngu tối một đời. Này các tỳ-kheo, thuở quá khứ lâu xa, ở đất Diêm-phù-đề này có một vị vua tên là Kính Diện. Vua đọc tụng các kinh yếu của Phật, trí tuệ nhiều như cát sông Hằng. Thần dân phần nhiều không tụng kinh, chỉ ôm giữ những sách nhỏ bó buộc (?), tin vào ánh sáng le lói của đom đóm mà ngờ cái thấy xa của mặt trời, mặt trăng. Vua muốn lấy người mù làm thí dụ, để khiến họ bỏ vũng nước đọng ven đường mà ra dạo chơi biển lớn.

 Vua sắc cho sứ giả đi khắp cõi nước tìm hết những người mù bẩm sinh, đem đến cửa cung. Viên quan nhận mệnh ra đi, đem hết những người không có mắt trong cõi nước đến cung rồi tâu: 'Đã tìm được những người không có mắt, nay đang ở dưới điện.' Vua phán: 'Đem họ đi, cho họ xem voi.' Viên quan vâng lệnh vua, dẫn những người mù ấy đến chỗ con voi, nắm tay chỉ cho họ. Trong số đó, có người sờ chân voi, có người sờ đuôi, có người sờ gốc đuôi, có người sờ bụng, có người sờ sườn, có người sờ lưng, có người sờ tai, có người sờ đầu, có người sờ ngà, có người sờ vòi. Những người mù tranh cãi ầm ĩ ngay chỗ con voi, ai cũng cho mình đúng, người kia sai.

 Sứ giả dắt họ về, đưa đến chỗ vua. Vua hỏi: 'Các ngươi đã thấy voi chưa?' Họ đáp: 'Chúng tôi đều đã thấy.' Vua hỏi: 'Voi giống cái gì?' Người sờ chân đáp: 'Tâu minh vương, voi như cái ống sơn.' Người sờ đuôi nói voi như cái chổi. Người sờ gốc đuôi nói như cây gậy. Người sờ bụng nói như cái trống. Người sờ sườn nói như bức vách. Người sờ lưng nói như cái kỷ cao. Người sờ tai nói như cái nia. Người sờ đầu nói như cái muôi lớn (?). Người sờ ngà nói như cái sừng. Người sờ vòi đáp: 'Tâu minh vương, voi như sợi thừng lớn.' Rồi họ lại cùng nhau cãi trước mặt vua: 'Tâu đại vương, voi thật đúng như lời tôi nói.' Vua Kính Diện cả cười mà nói: 'Mù thay, mù thay! Các ngươi cũng giống như kẻ chưa từng thấy kinh Phật vậy.' Vua liền nói kệ rằng:

 Nay bọn người không mắt này, cãi suông, tự cho mình đúng thật;

 Thấy một phần, bảo phần khác sai, vì một con voi mà oán nhau.

 Vua lại nói: "Kẻ chỉ chuyên sách nhỏ, không thấy được chân chính của kinh Phật mênh mông không bờ, cao vời không gì che trùm, thì cũng như người không có mắt vậy." Từ đó, kẻ sang người hèn đều tụng kinh Phật. Phật bảo các tỳ-kheo: "Vua Kính Diện chính là thân ta. Những người không có mắt chính là các phạm chí ở giảng đường. Thuở ấy bọn họ không có trí, vì mù mà sinh tranh cãi; nay họ tranh cãi cũng là vì tối tăm, mà tranh cãi thì chẳng ích gì." Bấy giờ Phật kiểm xét đầy đủ quyển này (?), khiến các đệ tử hiểu rõ, làm sáng tỏ cho đời sau, để kinh đạo của Ngài được trụ lâu dài, rồi nói kinh Nghĩa Túc này:

 Tự mình tối tăm mà bảo người kia không bằng; đắm chìm trong si, ngày ngày rỉ lậu, bao giờ mới sáng?

 Tự mình không có đạo mà bảo người học đều như thế; điên đảo rối loạn, không có hạnh, bao giờ mới hiểu?

 Thường tự cho hạnh mình là hạnh tôn quý; tự cho điều mình nghe thấy và làm là không gì sánh bằng.

 Đã rơi vào sự trói buộc của năm nhà thế gian (?), lại tự cho hạnh hoa mỹ của mình hơn người kia (?).

 Ôm giữ ngu si mà mong đạt điều thiện; lấy tà học mờ mịt mà mong được độ.

 Điều thấy nghe thì phải nhận lấy và suy xét kỹ; dù có trì giới cũng chớ cho thế là đủ.

 Thấy hạnh của người đời chớ theo hết; dù có ý nghĩ khôn lanh thì cũng chỉ là hạnh của họ (?).

 Với người có hạnh ngang mình cũng nên kính giữ; chớ sinh tưởng mình kém hay mình hơn.

 Nhờ vậy, về sau đoạn trừ cũng được dứt hết; cũng bỏ các tưởng, một mình tu hành mà đạt được.

 Chớ tự cho mình biết mà thành khôn lanh; dù thấy nghe, chỉ nên thực hành quán xét.

 Đối với cả hai bên đều không mong cầu; thai và sự hợp thành thai đều xa lìa (?).

 Ở cả hai chỗ đều không có chỗ trụ; quán hết các pháp, được chánh định.

 Ý nhận lấy và thực hành những điều thấy nghe; những niệm tà dù nhỏ cũng không nghĩ tới.

 Dùng tuệ quán pháp, lấy ý thấy rõ ý (?); từ đó buông bỏ được thế gian, thấy là không.

 Tự mình không có gì thì còn trông đợi gì; vốn tu hành theo pháp, cầu nghĩa chân thật.

 Chỉ giữ giới thôi thì chưa phải là tuệ; đạt độ vô cực, trọn chứng bất hoàn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video