Thiên 88 — Truyện số 88: Kinh A-ly-niệm-di

 (88) Kinh A-ly-niệm-di

 Tôi nghe như vầy. Một thời Phật ở trong làng Ưu-lê, nước Xá-vệ. Bấy giờ các tỳ-kheo, sau bữa ăn trưa, ngồi nơi giảng đường, riêng cùng nhau bàn luận: "Mạng người rất ngắn, thân yên ổn chẳng được bao lâu, rồi sẽ đi sang đời sau. Trời, người và muôn vật, không có gì sinh ra mà không chết. Người ngu tối keo kiệt tham lam, không bố thí, không phụng hành kinh đạo, cho rằng làm thiện không có phúc, làm ác không có tai ương nặng. Họ buông lòng thỏa chí, điều ác nào cũng làm, trái với lời Phật dạy; sau này hối hận thì có ích gì?"

 Phật dùng thiên nhĩ, từ xa nghe các tỳ-kheo bàn luận về lẽ vô thường, là lời bàn cao tột. Thế Tôn liền đứng dậy, đến chỗ các tỳ-kheo, ngồi vào tòa, hỏi: "Vừa rồi các thầy bàn luận điều gì?" Các tỳ-kheo quỳ thẳng thưa: "Vừa rồi, sau bữa ăn, chúng con cùng bàn rằng mạng người chóng vánh, chẳng bao lâu sẽ đi sang đời sau." Rồi thưa lại như lời đã nói ở trên.

 Thế Tôn khen: "Lành thay, lành thay, thật hay lắm! Đã bỏ nhà học đạo thì chí phải trong sạch như thế, chỉ nên nghĩ đến điều thiện mà thôi. Tỳ-kheo khi ngồi khi đứng nên nghĩ đến hai việc: một là nên giảng kinh, hai là nên thiền định tĩnh lặng. Các thầy có muốn nghe kinh không?" Các tỳ-kheo thưa: "Dạ vâng, chúng con xin vui mừng được nghe."

 Thế Tôn liền nói: "Xưa có vị quốc vương tên là Câu-liệp. Nước ấy có một cây tên là cây Tu-ba-hoàn, chu vi năm trăm sáu mươi dặm. Rễ dưới lan ra bốn phía tám trăm bốn mươi dặm, cây cao bốn nghìn dặm, cành tỏa ra bốn phía hai nghìn dặm. Cây có năm mặt: mặt thứ nhất thì vua và người trong cung cùng ăn; mặt thứ hai thì trăm quan ăn; mặt thứ ba thì dân chúng ăn; mặt thứ tư thì các sa-môn, đạo nhân ăn; mặt thứ năm thì chim thú ăn. Quả cây to như cái bình hai đấu, vị ngọt như mật. Không có người canh giữ mà cũng không ai xâm phạm nhau.

 Người thời ấy đều thọ tám vạn bốn nghìn tuổi, tất cả có chín thứ bệnh: lạnh, nóng, đói, khát, đại tiện, tiểu tiện, ái dục, ăn nhiều, già yếu thân gầy. Họ chỉ có chín bệnh ấy. Con gái năm trăm tuổi mới đi lấy chồng.

 Bấy giờ có trưởng giả tên là A-ly-niệm-di, của cải vô số. Niệm-di tự nghĩ: "Thọ mạng rất ngắn ngủi, không có gì sinh ra mà không chết. Của báu chẳng phải của mình, lại thường gây tai họa; chẳng bằng đem bố thí để cứu giúp người nghèo thiếu. Vinh hoa ở đời tuy vui nhưng không có gì còn mãi; chẳng bằng bỏ nhà, vứt bỏ nhơ đục, giữ sự trong sạch, khoác cà-sa làm sa-môn." Ông liền đến chỗ chúng hiền thánh thọ giới sa-môn.

 Người đời thấy Niệm-di làm sa-môn, hơn mấy nghìn người nghe sự giáo hóa thánh thiện của ông thì đều tỉnh ngộ lẽ vô thường: có thịnh thì có suy, không gì còn mãi mà không mất, chỉ có đạo là đáng quý. Họ đều làm sa-môn, theo sự giáo hóa của ông.

 Niệm-di vì các đệ tử giảng kinh rằng: "Mạng người rất ngắn, chóng vánh vô thường, rồi sẽ phải bỏ thân này mà đi sang đời sau. Không có gì sinh ra mà không chết, sao được lâu dài? Vì thế nên dứt lòng keo kiệt tham lam, bố thí cho người nghèo thiếu, kiềm chế tình ý, thu nhiếp dục vọng, đừng phạm các điều ác. Người ở đời, mạng sống trôi đi rất nhanh.

 Mạng người ví như sương trên ngọn cỏ buổi sáng, chốc lát liền rơi; mạng người như thế, sao được lâu dài? Mạng người ví như trời mưa rơi xuống nước, bọt nổi lên liền tan; mạng sống trôi nhanh còn hơn bọt nước. Mạng người ví như sấm chớp lóe qua, chốc lát liền tắt; mạng sống trôi nhanh còn hơn sấm chớp. Mạng người ví như lấy gậy đập nước, gậy vừa nhấc lên thì nước liền khép lại; mạng sống trôi nhanh còn hơn thế. Mạng người ví như đặt chảo rang trên lửa cháy rực, bỏ chút mỡ vào trong, chốc lát cháy khô hết; mạng sống trôi đi còn nhanh hơn chút mỡ ấy.

 Mạng người ví như sợi dọc trên khung cửi, dần dần dệt hết; mạng trời phú ngày đêm hao mòn cũng như thế, lo nhiều khổ nặng, sao được lâu dài? Mạng người ví như dắt bò ra chợ mổ, bò bước một bước là gần chỗ chết thêm một bước; người sống được một ngày cũng như bò bước một bước, mạng sống trôi đi còn gấp hơn thế. Mạng người ví như nước từ trên núi chảy xuống, ngày đêm chảy gấp không ngừng chốc lát; mạng người trôi qua còn nhanh hơn thế, ngày đêm hướng về cái chết, đi gấp không dừng.

 Người ở thế gian rất nhọc nhằn khổ sở, nhiều lo nghĩ; mạng người khó được. Vì lẽ đó, nên phụng hành chánh đạo, giữ gìn và thực hành kinh giới, chớ để hủy phạm, lại bố thí cho người cùng khốn. Người sinh ra ở đời, không ai là không chết." Niệm-di dạy các đệ tử như thế.

 Ông lại nói: "Ta đã bỏ lòng tham dâm, sân hận, ngu si, ca múa kỹ nhạc, ngủ nghỉ, tà vạy, mà đến với tâm thanh tịnh. Ta xa lìa ái dục, bỏ các ác hạnh, bên trong rửa sạch cấu nhơ của tâm, dứt các ý niệm bên ngoài. Thấy điều tốt không mừng, gặp điều xấu không lo, khổ vui không hai, giữ hạnh mình thanh tịnh, một lòng bất động mà được Tứ thiền.

 Ta dùng lòng từ giáo hóa người và vật, khiến họ biết đường thiện mà được sinh lên cõi trời. Ta thương xót đau lòng, sợ họ đọa vào đường ác. Ta thấy Tứ thiền và các không định, không gì không soi suốt; lòng ta vui mừng, bèn đem điều mình thấy giáo hóa muôn vật, khiến họ thấy pháp sâu xa, thiền định và việc Phật; nếu có ai chứng được thì ta cũng giúp họ vui mừng. Ta nuôi dưỡng che chở muôn vật như tự giữ thân mình. Thực hành bốn việc ấy thì lòng chân chính bình đẳng.

 Mắt thấy các sắc xấu đẹp, tai nghe tiếng khen tiếng chửi, mũi ngửi hương thơm hay mùi hôi nhơ, lưỡi nếm vị ngon hay đắng cay, thân chạm xúc chạm mịn trơn hay thô xấu, ý gặp điều vừa ý mong muốn hay điều trái lòng phiền não: gặp tốt không vui thích, gặp xấu không oán giận. Giữ sáu hạnh ấy mà đạt đến đạo vô thượng chánh chân. Các ngươi cũng nên thực hành sáu hạnh ấy để được đạo ứng chân."

 Niệm-di là bậc tôn sư của các thánh trong tam giới, trí tuệ thông đạt vi diệu, không chỗ sâu kín nào không sáng tỏ. Các đệ tử của ông, tuy chưa đắc ngay đạo ứng chân, nhưng đến khi mạng chung đều sinh lên cõi trời. Người tâm lặng chí tịch, chuộng thiền định thì đều sinh lên trời Phạm; kế đó sinh lên trời Hóa Ứng Thanh; kế đó sinh lên trời Bất Kiêu Lạc; kế đó sinh lên trời Đâu Thuật; kế đó sinh lên trời Diễm; kế đó sinh lên cõi trời Đao Lợi; kế đó sinh lên trời Đệ Nhất; kế đó sinh vào nhà vương hầu ở thế gian.

 Hạnh cao thì được quả cao, hạnh thấp thì được quả thấp; nghèo giàu sang hèn, sống lâu hay chết yểu đều do túc mạng. Người phụng trì giới của Niệm-di không ai phải chịu khổ uổng công. Niệm-di chính là thân ta.

 Các sa-môn gắng sức thực hành tinh tấn thì có thể thoát khỏi khổ sinh, già, bệnh, chết, lo buồn phiền não, được đại đạo ứng chân diệt độ; nếu không thể thực hành trọn vẹn thì có thể được đạo bất hoàn, tần lai, câu cảng.

 Người sáng suốt hãy suy nghĩ sâu xa: mạng người vô thường, chóng vánh chẳng lâu, sống được trăm tuổi là cùng, mà có người được, có người không. Trong trăm năm trải qua cả thảy ba trăm mùa: xuân, hạ, đông mỗi mùa trải qua một trăm. Trải qua một nghìn hai trăm tháng: mùa xuân, hạ, đông mỗi mùa trải qua bốn trăm tháng. Trải qua ba vạn sáu nghìn ngày: mùa xuân trải qua một vạn hai nghìn ngày, mùa hạ nóng và mùa đông lạnh mỗi mùa một vạn hai nghìn ngày.

 Trong trăm năm, mỗi ngày ăn hai bữa, cả thảy trải qua bảy vạn hai nghìn bữa; những ngày mùa xuân, hạ, đông mỗi mùa trải qua hai vạn bốn nghìn bữa. Lại phải trừ lúc còn là trẻ thơ bú mớm chưa ăn cơm được, lúc lo sợ hoảng hốt (?) mà không ăn, hoặc lúc bệnh tật, hoặc lúc giận dữ, hoặc lúc thiền định hay trai giới, hoặc lúc nghèo khốn thiếu ăn — những lúc ấy đều nằm trong bảy vạn hai nghìn bữa đó.

 Trong trăm năm, ban đêm nằm ngủ trừ đi năm mươi năm; lúc làm trẻ thơ trừ mười năm; lúc bệnh tật trừ mười năm; lo toan việc nhà và các việc khác trừ hai mươi năm. Người thọ trăm tuổi chỉ được mười năm vui mà thôi.

 Phật bảo các tỳ-kheo: "Ta đã nói về mạng người, nói về năm, nói về tháng, nói về ngày, về bữa ăn và thọ mạng. Những gì ta nên nói cho các tỳ-kheo, ta đều đã nói cả. Điều chí ta mong cầu đều đã thành tựu. Các tỳ-kheo các ngươi, điều chí nguyện mong cầu cũng nên hoàn thành. Hãy ở nơi núi đầm hoặc nơi tông miếu (?) mà giảng kinh, niệm đạo, chớ được lười biếng. Kẻ buông lòng cho sướng ý thì về sau không ai không hối hận."

 Phật nói kinh xong, các tỳ-kheo không ai không hoan hỷ, đảnh lễ Phật rồi lui ra.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video