Giải thích về năm vị, thiên thứ mười hai
Thiên "Hồng phạm" (một thiên trong Kinh Thư) nói: Phép này nói về phép lớn của trời đất; cái thông với miệng là năm vị. Năm vị là chua, mặn, đắng, cay, ngọt.
Cong thẳng sinh ra vị chua (chú gốc: tính chất của quả cây). Thiên "Nguyệt lệnh" (thiên trong sách "Lễ ký" ghi việc nên làm theo từng tháng) nói: Vị của nó chua, mùi của nó hôi như dê. Cái thông với miệng gọi là vị, cái thông với mũi gọi là mùi. Phàm vị chua, mùi hôi như dê đều thuộc Mộc (cây, một trong ngũ hành, tức năm loại khí cơ bản Thủy, Hỏa, Mộc, Kim, Thổ). Sách "Bạch hổ thông kinh" (sách ghi lại cuộc bàn luận kinh điển ở điện Bạch Hổ thời Hán) nói: Mộc vị chua, vì ở phương đông muôn vật thông suốt mà sinh ra. Chua là để thông suốt sinh ra, như năm vị có được vị chua mới thông đạt.
Bốc lên sinh ra vị đắng (chú gốc: vị của khí cháy khét). Thiên "Nguyệt lệnh" nói: Vị của nó đắng, mùi của nó khét. Phàm vị đắng, mùi khét đều thuộc Hỏa. Sách "Bạch hổ thông kinh" nói: Hỏa vị đắng, vì phương nam nuôi lớn muôn vật, như năm vị cần có đắng mới nuôi dưỡng được.
Theo khuôn mà đổi dạng sinh ra vị cay (chú gốc: khí vị của Kim). Thiên "Nguyệt lệnh" nói: Vị của nó cay, mùi của nó tanh. Phàm mùi tanh, vị cay đều thuộc Kim. Sách "Bạch hổ thông" nói: Kim vị cay, vì phương tây chủ việc giết. Vị cay của muôn vật là để làm tổn thương, giết hại, như năm vị có vị cay thì làm héo úa, chết đi (?).
Thấm xuống sinh ra vị mặn (chú gốc: sinh từ nước muối). Thiên "Nguyệt lệnh" nói: Vị của nó mặn, mùi của nó mục. Phàm mùi mục, vị mặn đều thuộc Thủy. Sách "Bạch hổ thông" nói: Thủy vị mặn, vì phương bắc chủ về mặn; có vị mặn thì rắn chắc, như muôn vật có mặn mà rắn chắc lên.
Cày cấy gặt hái sinh ra vị ngọt (chú gốc: vị ngọt sinh từ năm loại lúa gạo, ngũ cốc). Thiên "Nguyệt lệnh" nói: Vị của nó ngọt, mùi của nó thơm. Phàm mùi thơm, vị ngọt đều thuộc Thổ. Sách "Bạch hổ thông" nói: Thổ vị ngọt, ở trung ương, chủ về trung hòa. Cho nên trong năm vị, lấy vị ngọt làm chủ.
Sách "Thích lệ" nói: Năm màu chủ về năm vị, đều có hình tượng. Ví như xem cho người, phát dụng (chọn ra vị thần đầu tiên làm chủ quẻ trong phép bói Lục Nhâm) được thần Mộc thì tính người ấy nhân hậu, hay thương xót; ở vật thì màu xanh, ở vị thì chua, ở bệnh thì tại gan. Các trường hợp khác đều theo lệ này mà suy ra.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video