Giải thích về giờ mặt trời mọc và lặn, thiên thứ hai mươi sáu
Phép xưa nói: một ngày đêm có mười hai (nguyên văn chép là hai mươi) (?) giờ, tổng cộng một trăm khắc (khắc: đơn vị đo thời gian, một ngày đêm chia làm một trăm khắc, mỗi khắc khoảng mười bốn phút rưỡi). Mỗi giờ được chia khác nhau, có giờ dài giờ ngắn: bốn giờ Thìn, Tuất, Sửu, Mùi mỗi giờ mười ba khắc, tám giờ còn lại mỗi giờ sáu khắc, cộng lại thành một trăm khắc.
Họ không biết rằng trời vận hành thì năm tháng có sai lệch. Đồng hồ nước bằng bạc ghi giới hạn dài ngắn của ngày đêm, mà cái lỗi thật ra nằm ở chỗ chia thời kỳ ngày đêm dài ra, ngắn lại (?). Nay bọn thần theo lịch Sùng Thiên, tính định chỗ mặt trời đi chậm, đi nhanh, để bốn mùa không sai về lúc chạng vạng và lúc rạng sáng. Sách Nguyệt lệnh nói: trước lúc mặt trời mọc hai khắc rưỡi là rạng sáng, sau lúc mặt trời lặn hai khắc rưỡi là chạng vạng.
Đông chí (tiết giữa mùa đông, ngày ngắn nhất trong năm, khoảng ngày 22 tháng 12 dương lịch): mặt trời mọc vào giờ Mão chính (mỗi giờ xưa dài bằng hai tiếng đồng hồ ngày nay, chia làm nửa đầu gọi là "sơ" và nửa sau gọi là "chính"; giờ Mão chính bắt đầu khoảng 6 giờ sáng), khắc thứ 5, không phần lẻ (phần: đơn vị nhỏ hơn khắc). Mặt trời lặn vào giờ Thân chính (bắt đầu khoảng 4 giờ chiều), khắc thứ 3, 20 phần.
Tiểu hàn (tiết rét nhẹ, khoảng ngày 6 tháng 1): mặt trời mọc vào giờ Mão chính, khắc 4, 50 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 3, 30 phần.
Đại hàn (tiết rét đậm, khoảng ngày 20 tháng 1): mọc vào giờ Mão chính, khắc 4, 20 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 4, không phần lẻ.
Lập xuân (tiết bắt đầu mùa xuân, khoảng ngày 4 tháng 2): mọc vào giờ Mão chính, khắc 3, 32 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 4, 48 phần.
Vũ thủy (tiết có mưa ẩm, khoảng ngày 19 tháng 2): mọc vào giờ Mão chính, khắc 2, 30 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 5, 50 phần.
Kinh trập (tiết sâu bọ thức dậy, khoảng ngày 6 tháng 3): mọc vào giờ Mão chính, khắc 1, 17 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 10 (?), 3 phần.
Xuân phân (tiết giữa mùa xuân, ngày và đêm dài bằng nhau, khoảng ngày 21 tháng 3): mọc vào giờ Mão chính, khắc đầu (khắc 0), không phần lẻ; lặn vào giờ Dậu chính (bắt đầu khoảng 6 giờ chiều), khắc đầu, không phần lẻ.
Thanh minh (tiết trời trong sáng, khoảng ngày 5 tháng 4): mọc vào giờ Dần chính (bắt đầu khoảng 4 giờ sáng), khắc 7, 3 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 1, 17 phần.
Cốc vũ (tiết mưa rào tốt cho lúa, khoảng ngày 20 tháng 4): mọc vào giờ Dần chính, khắc 5, 50 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 2, 30 phần.
Lập hạ (tiết bắt đầu mùa hè, khoảng ngày 6 tháng 5): mọc vào giờ Dần chính, khắc 4, 40 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 3, 32 phần.
Tiểu mãn (tiết lúa bắt đầu ngậm sữa, khoảng ngày 21 tháng 5): mọc vào giờ Dần chính, khắc 4, 48 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 4, 20 phần.
Mang chủng (tiết gieo trồng lúa có râu, khoảng ngày 6 tháng 6): mọc vào giờ Dần chính, khắc 3, 30 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 4, 50 phần.
Hạ chí (tiết giữa mùa hè, ngày dài nhất trong năm, khoảng ngày 21 tháng 6): mọc vào giờ Dần chính, khắc 3, 30 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 5, không phần lẻ.
Tiểu thử (tiết nóng nhẹ, khoảng ngày 7 tháng 7): mọc vào giờ Dần chính, khắc 3, 31 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 4, 50 phần.
Đại thử (tiết nóng gắt, khoảng ngày 23 tháng 7): mọc vào giờ Dần chính, khắc 4, không phần lẻ; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 4, 20 phần.
Lập thu (tiết bắt đầu mùa thu, khoảng ngày 8 tháng 8): mọc vào giờ Dần chính, khắc 4, 48 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 3, 33 phần.
Xử thử (tiết hết nóng, khoảng ngày 23 tháng 8): mọc vào giờ Dần chính, khắc 5, 50 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 2, 30 phần.
Bạch lộ (tiết có sương trắng, khoảng ngày 8 tháng 9): mọc vào giờ Dần chính, khắc 7, 3 phần; lặn vào giờ Dậu chính, khắc 7 (?), 17 phần.
Thu phân (tiết giữa mùa thu, ngày và đêm dài bằng nhau, khoảng ngày 23 tháng 9): mọc vào giờ Mão chính, khắc đầu, không phần lẻ; lặn vào giờ Dậu chính, khắc đầu, không phần lẻ.
Hàn lộ (tiết sương lạnh, khoảng ngày 8 tháng 10): mọc vào giờ Mão chính, khắc 1, 17 phần; lặn vào giờ Dậu chính (?), khắc 7, 3 phần.
Sương giáng (tiết sương muối xuống, khoảng ngày 23 tháng 10): mọc vào giờ Mão chính, khắc 2, 30 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 5, 50 phần.
Lập đông (tiết bắt đầu mùa đông, khoảng ngày 7 tháng 11): mọc vào giờ Mão chính, khắc 3, 22 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 4, 48 phần.
Tiểu tuyết (tiết tuyết nhẹ, khoảng ngày 22 tháng 11): mọc vào giờ Mão chính, khắc 4, 20 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 4, không phần lẻ.
Đại tuyết (tiết tuyết dày, khoảng ngày 7 tháng 12): mọc vào giờ Mão chính, khắc 4, 50 phần; lặn vào giờ Thân chính, khắc 3, 30 phần.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video