Kinh Đại thừa Đại tập Địa Tạng Thập luân (Đại thừa: "cỗ xe lớn", đường lối tu hành nhằm cứu độ khắp mọi chúng sinh; Địa Tạng: tên một vị Bồ-tát; Thập luân: "mười bánh xe", tức mười pháp tu), phẩm thứ bảy "Tướng của phúc điền" (phúc điền: "ruộng phước", tức người hay chỗ mà mình cúng dường, giúp đỡ thì sinh ra phước báu, như gieo hạt vào ruộng tốt thì được mùa), phần một.
Lại nữa, này thiện nam tử (người con trai lành, cách Phật gọi người đang nghe pháp)! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành lớn đã phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ khắp chúng sinh) có mười thứ đại giáp trụ luân về tài thí (đại giáp trụ luân: "bánh xe áo giáp lớn", tức pháp hạnh vững chắc như bộ áo giáp che chở người tu trước phiền não, lại vận hành như bánh xe để chở chúng sinh; tài thí: bố thí của cải, vật chất). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu luân này, thì từ lúc mới phát tâm (lần đầu khởi lòng cầu giác ngộ) đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục (năm thứ ham muốn do năm giác quan đem lại: ham sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, cảm giác êm ái nơi thân), vượt hơn tất cả Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà chỉ cầu tự mình thoát khổ) và Độc giác (người tự mình giác ngộ, không có thầy, tu riêng một mình, cũng chỉ cầu tự thoát khổ), làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa (thừa: "cỗ xe", tức con đường tu đưa người đến quả vị) đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ vị ấy.
Mười điều ấy là gì? Đó là bố thí các thứ đồ ăn uống, áo quần, đồ trang sức quý, voi ngựa, xe cộ, cho đến chính thân mình: tay chân, tai mũi, đầu mắt, tủy não, da xương, máu thịt, cùng đất nước, thành ấp, vợ con, tôi tớ, ruộng vườn, nhà cửa. Mỗi khi thực hành bố thí như thế thì không đoái hoài đến thân mạng. Không chuyên vì bản thân mà cầu niềm vui thế gian hay niềm vui xuất thế gian (vượt ra ngoài cõi đời) mà phát tâm bố thí. Chỉ vì muốn làm cho mầm đại từ đại bi (lòng thương lớn, muốn ban vui và cứu khổ cho chúng sinh) nảy nở lớn lên khắp nơi tất cả hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có ý thức) mà phát tâm bố thí. Vì muốn khơi dậy trí tuệ thù thắng của thiện xảo phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt để giáo hóa, giúp đỡ chúng sinh) mà phát tâm bố thí. Vì muốn đem lại những điều an vui cho tất cả hữu tình mà phát tâm bố thí. Vì muốn diệt trừ những nỗi khổ não của tất cả hữu tình mà phát tâm bố thí. Không có lòng muốn hơn người, không có lòng thô bạo, không có lòng ganh ghét, không có lòng keo kiệt mà thực hành bố thí. Đối với vật đem cho, dù nhiều hay ít, cho đến chỉ một bữa ăn, cũng không bao giờ mong tự mình hưởng quả báo mà phát tâm bố thí. Không bao giờ mong cầu quả vị của Thanh văn thừa mà phát tâm bố thí. Không bao giờ mong cầu quả vị của Độc giác thừa mà phát tâm bố thí. Đối với vật đem cho, dù nhiều hay ít, cho đến chỉ một bữa ăn, chỉ vì mong cầu nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ trọn vẹn mọi sự vật trong mọi phương diện) mà phát tâm bố thí.
Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu mười thứ đại giáp trụ luân về tài thí như thế, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Vì sao vậy? Vì Thanh văn, Độc giác phát tâm bố thí mà không có lòng đại từ đại bi, chỉ vì bản thân mình muốn bỏ được nghèo khổ, chỉ vì bản thân mình muốn thoát các nỗi khổ, chỉ vì bản thân mình muốn được an vui, chỉ vì bản thân mình muốn chứng Niết-bàn (cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), không thể vì khắp tất cả hữu tình mà thực hành bố thí. Còn Bồ-tát ma-ha-tát phát tâm bố thí thì có lòng đại từ đại bi: vì khắp các hữu tình được bỏ nghèo khổ, vì khắp các hữu tình được thoát các nỗi khổ, vì khắp các hữu tình được an vui, vì khắp các hữu tình được chứng Niết-bàn, không vì bản thân mà thực hành bố thí. Vì lẽ ấy mà vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát tu hành tài thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: "đến bờ bên kia", tức hạnh tu được làm đến mức trọn vẹn, đưa người qua biển khổ đến giải thoát), thì đối với năm thứ ham muốn tuyệt diệu, lòng không đắm nhiễm; mọi đồ dùng vui sướng mà mình có được, đều có thể đem cho khắp tất cả hữu tình. Nương vào tấm lòng muốn thu nhận che chở khắp các hữu tình, nương vào tấm lòng tự mình cam chịu mọi khổ đau, nương vào tấm lòng muốn diệt khổ cho tất cả hữu tình, nương vào tấm lòng muốn ban vui cho tất cả hữu tình, nương vào tấm lòng muốn đem đại Niết-bàn đến cho hữu tình, mà thực hành bố thí. Vì lẽ ấy mà vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ.
Này thiện nam tử! Nếu đối với năm thứ ham muốn mà lòng không đắm nhiễm, đầy đủ đại từ đại bi mà thực hành bố thí, thì gọi là Bồ-tát ma-ha-tát, cũng gọi là ruộng phước chân thật của tất cả Thanh văn, Độc giác. Nếu không dứt trừ năm thứ ham muốn của thế gian, không có đại từ đại bi mà thực hành bố thí, thì dù có đem cho vô lượng vô biên của cải, vẫn không được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát, cũng không phải là ruộng phước chân thật của tất cả Thanh văn, Độc giác. Sự bố thí ấy không được thánh ấn (dấu ấn xác nhận của bậc thánh, tức sự chứng nhận là đúng với chính đạo) ấn chứng. Vì thế nên dứt trừ năm thứ ham muốn của thế gian, đầy đủ đại từ đại bi mà thực hành bố thí. Nếu không dứt năm thứ ham muốn của thế gian, không có đại từ đại bi mà thực hành bố thí, thì không gọi là Bồ-tát, không phải ruộng phước chân thật. Này thiện nam tử! Người đắm nhiễm năm thứ ham muốn mà thực hành luân bố thí, thì ngay một phần nhỏ khổ não của chính mình còn chưa diệt được, huống chi có thể diệt trừ vô lượng khổ não của tất cả hữu tình. Bấy giờ, Đức Thế Tôn (bậc được cả đời tôn kính, tức Đức Phật) muốn nói lại rõ nghĩa này, bèn nói bài kệ (thơ tụng) rằng:
Thành tựu luân tài thí, bậc trí có ý muốn trong sạch,
Lìa hết năm thứ ham muốn, đem an vui cho các hữu tình.
Vì muốn các hữu tình được vui, không cầu quả báo cho mình,
Dù chỉ bố thí chút ít, vẫn gọi là ruộng phước chân thật.
Dù bố thí rất nhiều, mà vẫn nương theo năm thứ ham muốn,
Thì không được thánh ấn ấn chứng, còn ở trong bất định tụ (nhóm chúng sinh chưa chắc chắn, có thể tiến lên đường lành hoặc sa xuống đường ác).
Dù chỉ bố thí chút ít, mà không nương theo năm thứ ham muốn,
Thì gọi là ruộng phước tốt chân thật của Thanh văn, Độc giác.
Vậy nên bỏ năm thứ ham muốn, thường làm việc bố thí trong sạch,
Đem an vui cho mọi hữu tình, thành ruộng phước chân thật.
Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười thứ đại giáp trụ luân về pháp thí (đem giáo pháp, lời dạy chân chính ra giảng cho người khác). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu luân này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, mau chóng đạt được Nhật đăng quang định (tên một loại thiền định, nghĩa là "định sáng như đèn mặt trời"), vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Mười điều ấy là gì? Đó là chính pháp do các Đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) nói ra: hoặc chính pháp tương ứng với Thanh văn thừa; hoặc chính pháp tương ứng với Độc giác thừa; hoặc chính pháp tương ứng với Đại thừa; hoặc pháp thế gian; hoặc pháp xuất thế gian; hoặc pháp hữu lậu (còn dính phiền não, như vật còn rò rỉ); hoặc pháp vô lậu (sạch hết phiền não); hoặc pháp hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt); hoặc pháp vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt); hoặc pháp bất nhị (không hai, vượt khỏi mọi sự đối đãi).
Bồ-tát ma-ha-tát đối với mười pháp này tin sâu, kính trọng, lắng nghe hết thảy, tùy theo sức mình mà xét kỹ tiếp nhận, suy nghĩ quan sát cho đến thông suốt, rồi tùy chỗ thích hợp mà giảng nói cho người khác. Khi nói pháp, không có lòng ganh ghét, không có lòng keo kiệt, không có lòng kiêu mạn, không có lòng cầu lợi, không có lòng khinh người, không có lòng tự đề cao; có lòng cung kính, có lòng làm lợi ích, có lòng đại từ, có lòng đại bi. Với người thuộc Thanh văn thừa (người: nguyên văn là bổ-đặc-già-la, tức một cá nhân, một con người) thì nói pháp Thanh văn, không nói cho họ pháp Độc giác thừa và pháp Đại thừa. Với người thuộc Độc giác thừa thì nói pháp Độc giác, không nói cho họ pháp Thanh văn thừa và pháp Đại thừa. Với người thuộc Đại thừa thì nói pháp Đại thừa, không nói cho họ pháp Thanh văn thừa, Độc giác thừa. Tùy theo căn khí (khả năng tiếp nhận, như cái bình chứa được bao nhiêu) của các hữu tình có thể nhận được đến đâu mà nói chính pháp cho họ; người không đủ căn khí thì không bao giờ nói cho. Đối với các hữu tình thuộc Đại thừa, không bao giờ khuyên tu hạnh Độc giác thừa, hạnh Thanh văn thừa. Đối với các hữu tình thuộc Độc giác thừa, có lúc khuyên họ tu hạnh Đại thừa. Đối với các hữu tình thuộc Thanh văn thừa, có lúc khuyên tu hạnh Độc giác thừa và hạnh Đại thừa. Đối với chính pháp do các Đức Như Lai nói, cho đến một bài kệ, hay chỉ nửa câu, cũng tin sâu kính trọng, không bao giờ chê bai, ngăn che, giấu kín làm mai một. Đối với người thầy nói pháp thì nghĩ như là Đức Thế Tôn; đối với đại chúng nghe pháp thì nghĩ như người bệnh; đối với pháp được nói thì nghĩ như thuốc hay. Dứt bỏ năm thứ ham muốn, không mong cầu gì, mà tuyên nói chính pháp. Này thiện nam tử! Đó gọi là mười thứ đại giáp trụ luân về pháp thí của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu luân này thì có thể dứt năm thứ ham muốn, mau chóng đạt được Nhật đăng quang định, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn nói lại rõ nghĩa này, bèn nói bài kệ rằng:
Bậc trí tu pháp thí, tùy căn khí mà nói ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác và Đại thừa),
Không nói thừa khác cho họ, vì sợ họ nghe rồi chê bai pháp.
Nói pháp vừa với căn khí, không nói cho người chẳng đủ căn khí,
Tùy theo chỗ ưa thích của mỗi người, khuyên tiến lên cho họ vui mừng.
Không bao giờ khuyên người Đại thừa quay sang tu hạnh của hai thừa kia,
Có lúc khuyên hai hạng kia tiến tu thừa bậc giữa, thừa bậc trên.
Luôn cung kính nghe pháp, tin sâu không chê bai,
Cúng dường thầy nói pháp, nghĩ như Đức Phật Thế Tôn.
Khuyên người nghe thuốc pháp nhiệm mầu, để trừ bệnh phiền não,
Bỏ lợi lộc cúng dường và danh tiếng, mà tuyên nói chính pháp.
Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát lại có đại giáp trụ luân về tịnh giới (giới luật trong sạch). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu luân này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Thế nào là đại giáp trụ luân về tịnh giới? Này thiện nam tử! Tịnh giới của Bồ-tát có hai loại: một là chung, hai là không chung.
Thế nào là luân tịnh giới chung của Bồ-tát? Đó là luật nghi (giới luật, khuôn phép giữ gìn thân miệng) mà người tại gia thọ nhận, như cận sự (cư sĩ tại gia thọ giữ năm giới suốt đời) và cận trú (người thọ giữ tám giới trong một ngày một đêm); hoặc người xuất gia và người thọ giới cụ túc (giới đầy đủ của tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni), tức biệt giải thoát giới (các điều giới riêng biệt, giữ được điều nào thì thoát khỏi lỗi lầm tương ứng điều ấy). Những luật nghi, biệt giải thoát giới như thế gọi là luân tịnh giới chung của Bồ-tát, vì chung với các Thanh văn thừa, Độc giác thừa. Bồ-tát không nhờ luân tịnh giới này mà có thể trừ được phiền não và các ác kiến thú (những khuynh hướng thấy biết sai lầm) của tất cả hữu tình, cũng không thể giải thoát họ khỏi nghiệp chướng (những trở ngại do việc làm xấu trước kia gây ra) và sinh tử. Luân này không gọi là đại giáp trụ luân, cũng không nhờ nó mà được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát và được gọi là ruộng phước chân thật của tất cả Thanh văn, Độc giác.
Thế nào là đại giáp trụ luân tịnh giới không chung của Bồ-tát? Đó là các Bồ-tát đối với tất cả hữu tình khắp mười phương đều khởi tâm bình đẳng, tâm không xao động, tâm không oán hận mà giữ gìn tịnh giới. Đối với khắp tất cả các hữu tình, dù là người giữ giới hay phạm giới, bố thí hay keo kiệt tham lam, từ bi hay giận dữ, tinh tấn hay lười biếng, bậc dưới, bậc giữa hay bậc trên, đều không có tâm phân biệt, không có ý nghĩ phân biệt mà giữ gìn tịnh giới. Đối với khắp tất cả hữu tình trong ba cõi (cõi Dục: nơi chúng sinh còn ham muốn; cõi Sắc: nơi chúng sinh đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình; cõi Vô sắc: nơi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình), không giận, không bực và không làm các điều ác mà giữ gìn tịnh giới. Đối với khắp tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc) và uẩn, giới, xứ (uẩn: năm nhóm hợp thành con người là sắc, thọ, tưởng, hành, thức; xứ: mười hai chỗ gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; giới: mười tám yếu tố gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) mà không có sự phân biệt nào, để giữ gìn tịnh giới. Không nương vào cõi Dục mà giữ gìn tịnh giới; không nương vào cõi Sắc mà giữ gìn tịnh giới; không nương vào cõi Vô sắc mà giữ gìn tịnh giới. Không nhìn đến mọi quả báo trong các cõi hữu mà giữ gìn tịnh giới. Không nương vào mọi sự được hay không được mà giữ gìn tịnh giới. Không nương vào các hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo tác) mà giữ gìn tịnh giới. Đó gọi là đại giáp trụ luân tịnh giới không chung của Bồ-tát.
Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đại giáp trụ luân tịnh giới này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn nói lại rõ nghĩa này, bèn nói bài kệ rằng:
Giữ luật nghi của người tại gia, giữ giới giải thoát của người xuất gia,
Là chung với hai thừa kia, chưa gọi là ma-ha-tát.
Bậc trí tu pháp Không (thấy rõ mọi sự vật đều trống rỗng, không có thực thể cố định), không nương vào các thế gian,
Cũng không nương vào các cõi hữu, mà giữ gìn giới thanh tịnh.
Lìa thi-la (giới) chấp vào hình tướng, không nhiễm, không còn các lậu (phiền não rò rỉ),
Giữ gìn giới như thế, gọi là ruộng phước chân thật.
Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát lại có đại giáp trụ luân về an nhẫn (nhẫn nhịn, an nhiên chịu đựng). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu luân này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Thế nào là đại giáp trụ luân về an nhẫn? Này thiện nam tử! An nhẫn của Bồ-tát có hai loại: một là thế gian, hai là xuất thế gian.
Thế nào là an nhẫn thế gian của Bồ-tát? Đó là nhẫn hữu lậu: sự nhẫn khởi lên do lấy hữu tình làm đối tượng, còn chấp giữ, còn hình tướng, nương vào các quả báo, nương vào các việc làm phước; sự nhẫn khởi lên do nương vào sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm của chính mình; sự nhẫn còn có chỗ nhắm tới; sự nhẫn không có sức chịu đựng thật; sự nhẫn yếu ớt kém cỏi; sự nhẫn bỏ rơi chúng sinh; sự nhẫn có dối trá; sự nhẫn giả vờ để làm vui lòng người; sự nhẫn không vì lợi ích, an vui của các hữu tình. Đó gọi là an nhẫn thế gian của Bồ-tát. Sự an nhẫn như thế là chung với các Thanh văn thừa, Độc giác thừa. Nó không gọi là đại giáp trụ luân, cũng không nhờ nó mà được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát và được gọi là ruộng phước chân thật của tất cả Thanh văn, Độc giác.
Thế nào là đại giáp trụ luân an nhẫn xuất thế gian của Bồ-tát? Đó là nhẫn vô lậu, là ánh sáng đại pháp của tất cả bậc hiền thánh, vì lợi ích an vui của khắp tất cả hữu tình; là sự nhẫn không đắm nhiễm, vĩnh viễn dứt bặt mọi việc làm, ngôn ngữ, nhân tướng, văn tự, âm thanh và chỗ nương của các hành. Nhờ tu sự nhẫn này mà có thể dứt hết thảy: tam kết (ba dây trói: chấp có cái thân là "ta", chấp vào giới cấm sai lầm, và hoài nghi chính pháp), tam thọ (ba loại cảm giác: khổ, vui, không khổ không vui), tam tướng (ba loại tướng trạng) (?), tam thế (quá khứ, hiện tại, vị lai), tam hữu (ba cõi tồn tại), tam hành (ba loại hành động: thân, lời nói, ý nghĩ), tam bất thiện căn (ba gốc rễ của điều ác: tham, sân, si), tứ bộc lưu (bốn dòng thác cuốn trôi chúng sinh: ham muốn, tham cõi tồn tại, thấy biết sai lầm, vô minh), tứ ách (bốn cái ách trói buộc, cũng là bốn thứ ấy), tứ thủ (bốn sự bám chấp: chấp ham muốn, chấp thấy biết sai, chấp giới cấm sai, chấp có cái ta), tứ thân hệ (bốn dây trói buộc thân tâm: tham, sân, chấp giới cấm sai, chấp ý kiến mình là chân thật). Khi tu sự nhẫn này thì tâm ý lặng yên. Đó gọi là đại giáp trụ luân an nhẫn xuất thế gian của Bồ-tát.
Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đại giáp trụ luân an nhẫn này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn nói lại rõ nghĩa này, bèn nói bài kệ rằng:
An nhẫn được nói có hai loại, là có tướng và không tướng.
Nhẫn có tướng thì còn chấp trước, bậc trí không khen ngợi.
Tu nhẫn mà nương vào ba hành, nương vào uẩn, giới, xứ…
Thì gọi là nhẫn hữu lậu, chẳng phải tướng của ma-ha-tát.
Vì diệt bốn điên đảo (bốn cái thấy ngược: cho cái vô thường là thường, cái khổ là vui, cái không có "ta" là có "ta", cái nhơ là sạch), tu nhẫn không đắm nhiễm,
Làm lặng yên ba hành…, sự nhẫn này đáng được khen ngợi.
Có thể làm lặng yên các hành, lìa hết mọi phân biệt,
Tâm bình đẳng như hư không, sự nhẫn này đáng được khen ngợi.
Các pháp cùng về một mối: không, vô tướng (không có hình tướng), tịch diệt (lặng yên dứt bặt),
Tâm không chỗ trụ, không chấp trước, sự nhẫn này thành lợi ích lớn.
Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát lại có đại giáp trụ luân về tinh tiến (siêng năng tiến tới không lùi). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu luân này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Thế nào là đại giáp trụ luân về tinh tiến? Này thiện nam tử! Tinh tiến của Bồ-tát có hai loại: một là thế gian, hai là xuất thế gian.
Thế nào là tinh tiến thế gian của Bồ-tát? Đó là các Bồ-tát tinh tiến dũng mãnh, siêng tu ba việc làm phước thế gian. Ba việc ấy là gì? Một là việc làm phước bằng bố thí; hai là việc làm phước bằng giữ giới; ba là việc làm phước bằng tu tập (tu thiền định). Tu ba việc này gọi là ba thứ tinh tiến. Sự tinh tiến như thế lấy chúng sinh làm đối tượng, còn hữu lậu, còn chấp giữ, nương vào các quả báo, nương vào các việc làm phước. Đó gọi là tinh tiến thế gian của Bồ-tát. Sự tinh tiến như thế là chung với các Thanh văn thừa, Độc giác thừa. Nó không gọi là đại giáp trụ luân, cũng không nhờ nó mà được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát và được gọi là ruộng phước chân thật của tất cả Thanh văn, Độc giác.
Thế nào là đại giáp trụ luân tinh tiến xuất thế gian của Bồ-tát? Đó là các Bồ-tát dũng mãnh tinh tiến, đối với các chúng sinh lòng mình bình đẳng, diệt trừ hết mọi phiền não, nghiệp và khổ. Sự tinh tiến như thế được tất cả hiền thánh cùng khen ngợi, vô lậu, không chấp giữ, không có chỗ nương tựa. Đối với khắp tất cả chúng sinh, dù tinh tiến hay lười biếng, bố thí hay keo kiệt tham lam, giữ giới hay phá giới, từ bi hay giận dữ, bậc dưới, bậc giữa hay bậc trên, đều không có tâm phân biệt, không có ý nghĩ phân biệt mà dũng mãnh tinh tiến. Đối với khắp tất cả chúng sinh trong ba cõi bình đẳng không hai; đối với những chỗ nương là việc làm, lời nói, suy nghĩ và các hành, đều không chấp trụ mà dũng mãnh tinh tiến. Đối với khắp ba cõi hữu, uẩn, giới, xứ, không có sự phân biệt nào mà dũng mãnh tinh tiến. Không nương vào cõi Dục mà dũng mãnh tinh tiến; không nương vào cõi Sắc mà dũng mãnh tinh tiến; không nương vào cõi Vô sắc mà dũng mãnh tinh tiến. Không nhìn đến mọi quả báo trong các cõi hữu mà dũng mãnh tinh tiến. Không nương vào mọi sự được hay không được mà dũng mãnh tinh tiến. Không nương vào các hành mà dũng mãnh tinh tiến. Không nương vào ba việc làm phước thế gian mà dũng mãnh tinh tiến. Đầy đủ ba việc làm phước xuất thế gian mà dũng mãnh tinh tiến. Đó gọi là đại giáp trụ luân tinh tiến xuất thế gian của Bồ-tát.
Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đại giáp trụ luân tinh tiến này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn nói lại rõ nghĩa này, bèn nói bài kệ rằng:
Đắm nhiễm nơi sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), kẻ ngu bị năm dòng thác cuốn trôi (?),
Dù có dũng mãnh tinh tiến, bậc trí đều chán chê.
Tinh tiến lấy chúng sinh làm đối tượng, còn hữu lậu và còn chấp giữ,
Thì chẳng phải ruộng phước chân thật, không gọi là ma-ha-tát.
Bậc trí siêng tinh tiến, xa lìa mọi chấp trước,
Tâm không có chỗ nương tựa, gọi là ruộng phước chân thật.
Không đắm nhiễm danh sắc (tâm và thân), lìa uẩn, giới, xứ…,
Làm chỗ nương tựa cho mọi người, đó gọi là ma-ha-tát.
Đi giữa cuộc đời như bóng trăng dưới nước, tu tinh tiến đến chỗ rốt ráo,
Luân này có thể dứt hẳn sự trói buộc phiền não của chúng sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát lại có đại giáp trụ luân về tĩnh lự (thiền định: lặng tâm và suy xét chín chắn). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu luân này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Thế nào là đại giáp trụ luân về tĩnh lự? Này thiện nam tử! Tĩnh lự của Bồ-tát có hai loại: một là thế gian, hai là xuất thế gian.
Thế nào là tĩnh lự thế gian của Bồ-tát? Đó là các Bồ-tát nương bám vào các uẩn mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào các giới mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào các xứ mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào cõi Dục mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào cõi Sắc mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào cõi Vô sắc mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào tam luật nghi (ba loại giới luật: giới biệt giải thoát, giới sinh ra nhờ thiền định, giới sinh ra nhờ trí vô lậu) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào tam giải thoát (ba cửa giải thoát: thấy tính không, thấy không có hình tướng, không còn mong cầu) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào tứ niệm trú (bốn chỗ an trú chánh niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào tứ chính đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều lành chưa sinh, tăng trưởng điều lành đã sinh) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào ngũ căn (năm gốc lành: tin, siêng, nhớ nghĩ chân chính, định, tuệ) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: nhớ nghĩ, chọn lựa pháp, tinh tiến, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào địa giới (yếu tố đất, tức chất cứng) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào thủy giới (yếu tố nước, tức chất ướt) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào hỏa giới (yếu tố lửa, tức hơi nóng) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào phong giới (yếu tố gió, tức sự chuyển động) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào không giới (yếu tố khoảng trống) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào thức giới (yếu tố nhận biết) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào lạc thọ (cảm giác vui) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào khổ thọ (cảm giác khổ) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào cảm giác không khổ không vui mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào Không vô biên xứ (tầng định thấy hư không vô tận) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào Thức vô biên xứ (tầng định thấy thức vô tận) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào Vô sở hữu xứ (tầng định thấy không có gì cả) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ (tầng định cao nhất cõi Vô sắc, chẳng phải có tri giác cũng chẳng phải không có tri giác) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào đời này mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào đời khác mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào tiểu tưởng (tri giác về cảnh nhỏ hẹp) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào đại tưởng (tri giác về cảnh rộng lớn) mà tu tập tĩnh lự; nương bám vào vô lượng tưởng (tri giác về cảnh vô hạn) mà tu tập tĩnh lự. Sự tĩnh lự như thế còn hữu lậu, còn chấp giữ, còn chỗ nương bám. Đó gọi là tĩnh lự thế gian của Bồ-tát. Sự tĩnh lự như thế là chung với các Thanh văn thừa, Độc giác thừa. Nó không gọi là đại giáp trụ luân, cũng không nhờ nó mà được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát và được gọi là ruộng phước chân thật của tất cả Thanh văn, Độc giác.
Thế nào là tĩnh lự xuất thế gian của Bồ-tát? Đó là các Bồ-tát xa lìa các uẩn mà tu tập tĩnh lự; xa lìa các giới mà tu tập tĩnh lự; xa lìa các xứ mà tu tập tĩnh lự; xa lìa cõi Dục mà tu tập tĩnh lự; xa lìa cõi Sắc mà tu tập tĩnh lự; xa lìa cõi Vô sắc mà tu tập tĩnh lự; xa lìa ba luật nghi mà tu tập tĩnh lự; xa lìa ba giải thoát mà tu tập tĩnh lự; xa lìa bốn niệm trú mà tu tập tĩnh lự; xa lìa bốn chính đoạn mà tu tập tĩnh lự; xa lìa bốn thần túc mà tu tập tĩnh lự; xa lìa năm căn mà tu tập tĩnh lự; xa lìa năm lực mà tu tập tĩnh lự; xa lìa bảy đẳng giác chi mà tu tập tĩnh lự; xa lìa tám thánh đạo chi mà tu tập tĩnh lự; xa lìa địa giới mà tu tập tĩnh lự; xa lìa thủy giới mà tu tập tĩnh lự; xa lìa hỏa giới mà tu tập tĩnh lự; xa lìa phong giới mà tu tập tĩnh lự; xa lìa không giới mà tu tập tĩnh lự; xa lìa thức giới mà tu tập tĩnh lự; xa lìa cảm giác vui mà tu tập tĩnh lự; xa lìa cảm giác khổ mà tu tập tĩnh lự; xa lìa cảm giác không khổ không vui mà tu tập tĩnh lự; xa lìa Không vô biên xứ mà tu tập tĩnh lự; xa lìa Thức vô biên xứ mà tu tập tĩnh lự; xa lìa Vô sở hữu xứ mà tu tập tĩnh lự; xa lìa Phi tưởng phi phi tưởng xứ mà tu tập tĩnh lự; xa lìa đời này mà tu tập tĩnh lự; xa lìa đời khác mà tu tập tĩnh lự; xa lìa tiểu tưởng mà tu tập tĩnh lự; xa lìa đại tưởng mà tu tập tĩnh lự; xa lìa vô lượng tưởng mà tu tập tĩnh lự. Sự tĩnh lự như thế có thể phát ra ánh sáng rộng lớn của bậc hiền thánh, vô lậu, không chấp giữ, không chỗ nương bám. Đó gọi là đại giáp trụ luân tĩnh lự xuất thế gian của Bồ-tát.
Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đại giáp trụ luân tĩnh lự này, thì từ lúc mới phát tâm đã có thể dứt trừ hết mọi ngũ dục, được gọi là Bồ-tát ma-ha-tát, vượt hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, làm ruộng phước lớn cho khắp tất cả Thanh văn, Độc giác; tất cả những người theo Thanh văn thừa, Độc giác thừa đều nên cúng dường, phụng sự, giữ gìn bảo vệ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn nói lại rõ nghĩa này, bèn nói bài kệ rằng:
Vì muốn trút bỏ gánh nặng của riêng mình, tu định còn chấp có chỗ để đạt được,
Chỉ cầu dứt phiền não của bản thân, chẳng phải tướng của bậc trí chân thật.
Nương vào khí (thân và thế giới?) (?) mà còn có chỗ quán xét, cầu giải thoát mà tu định,
Chấp trước bờ bên này, bờ bên kia, thì chẳng đem lợi ích an vui cho hữu tình.
Vì lợi ích an vui cho hữu tình, tu định mà trút bỏ gánh nặng,
Diệt hết mọi phiền não, đó là tướng của bậc trí chân thật.
Vì thấm nhuần cho các hữu tình, tu định không nương bám,
Dứt hẳn mọi sự ham thích các cõi hữu, đó gọi là bậc đại tuệ.
Vì cởi trói buộc các cõi hữu, khiến chúng sinh ở trong thành không sợ hãi (ví cho Niết-bàn),
Mà tu hành định lặng dừng, đó gọi là ma-ha-tát.
Kinh Đại thừa Đại tập Địa Tạng Thập luân, hết quyển thứ chín.
Kinh Đại thừa Đại tập Địa Tạng Thập luân, quyển thứ mười.
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video