Thiên 11 — Phẩm 6 – Thiện nghiệp đạo (phần 2)

 Phẩm thứ sáu: Thiện nghiệp đạo (mười con đường hành động lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói chia rẽ, không nói lời độc ác, không nói lời vô ích, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), phần thứ hai.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (bậc giác ngộ lớn, người tu hướng đến quả Phật và phát nguyện cứu độ mọi chúng sinh) có thể trọn đời xa lìa sân hận (giận dữ, oán ghét), thì tất cả chúng sinh luôn yêu mến quý trọng; tâm vị ấy trong sạch, lìa mọi cấu bẩn nhơ nhớp. Nhờ thiện căn (gốc rễ của điều lành, những việc lành làm nền cho quả tốt về sau) này mà mau chóng được chín muồi. Những gì từ thuở trước, khi còn xoay vần trong năm cõi (năm cõi tái sinh: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, loài người, cõi trời), chìm đắm trong dòng sông sinh tử, vì sân hận mà đã tạo ra — các chướng ngại do nghiệp ác của thân, lời nói và ý, các phiền não chướng (chướng ngại do phiền não, tức những trạng thái tâm ô nhiễm như tham, giận, si mê gây ra), các hữu tình chướng (chướng ngại phát sinh trong quan hệ với chúng sinh (?)), tất cả pháp chướng (chướng ngại đối với việc hiểu biết và tu theo giáo pháp), các chướng ngại do vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) — dù là tự mình làm, bảo người khác làm, hay thấy nghe người khác làm mà vui theo, thì nhờ bánh xe (ví như bánh xe báu của vua, có sức nghiền nát mọi chướng ngại) xa lìa sân hận này đều bị nghiền nát, dẹp sạch không còn sót, không phải chịu quả báo.

 Ngay trong đời này, người và trời đều thân thiết yêu mến, không nghi ngờ đề phòng; tâm trong sạch, lìa mọi cấu bẩn nhơ nhớp. Lúc sắp qua đời, thân và tâm không bị lo âu khổ sở bức bách, có vợ con và người thân yêu quý vây quanh. Lúc lâm chung không thấy sứ giả đáng sợ của Diệm-ma vương (vua cõi chết, xét xử tội phước của người đã chết), chỉ thấy bậc thiện tri thức (bạn lành, bậc thầy dẫn dắt đúng đường) dễ mến, đã thành tựu pháp điều phục hiền thiện, đầy đủ giới hạnh, giàu công đức, là phước điền chân thật (ruộng phước — người đáng được cúng dường, cúng dường cho họ sinh ra phước như gieo hạt vào ruộng tốt); thân tâm vui mừng, sinh lòng kính tin sâu xa. Sau khi qua đời lại sinh vào loài người, các căn (các giác quan) đầy đủ, thân thể tay chân vẹn toàn; sinh ra ở đâu tâm cũng trong sạch, lìa mọi cấu bẩn nhơ nhớp, tướng mạo đoan chính, thông minh, yên ổn vui vẻ.

 Lại gặp bậc thiện tri thức dễ mến, đã thành tựu pháp điều phục hiền thiện, đầy đủ giới hạnh, giàu công đức, là phước điền chân thật; nương theo vị ấy tu học pháp xa lìa sân hận, có thể dứt tất cả pháp ác, không lành; có thể thành tựu tất cả pháp lành thù thắng; có thể tìm cầu tất cả nghĩa lý giáo pháp Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu hướng đến thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh); có thể tu tất cả hạnh nguyện của Bồ-tát; dần dần đi vào biển trí tuệ sâu rộng, cho đến chứng được Bồ-đề vô thượng (sự giác ngộ hoàn toàn, cao tột không gì hơn). Cõi Phật mà vị ấy ở không có bất kỳ thứ gì nhơ đục, gió mây u ám oi bức, bụi bặm, cùng mọi vật thô xấu; được trang hoàng bằng các thứ báu, thật đáng ưa thích. Những chúng sinh lìa kiêu mạn, dung mạo đoan nghiêm, các căn không khiếm khuyết, tâm luôn lắng yên trong định, đến sinh vào cõi ấy; cõi ấy được trang nghiêm trọn vẹn bằng công đức từ bi. Thọ mạng của chính vị Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý) ấy vô lượng, vì các chúng sinh mà tùy hợp nói pháp. Sau khi Ngài nhập bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn trọn vẹn — Niết-bàn là sự dập tắt hoàn toàn phiền não, giải thoát khỏi sinh tử; ở đây chỉ việc Phật qua đời), chánh pháp tồn tại lâu dài, đem lợi ích an vui cho vô lượng chúng sinh.

 Này thiện nam tử! Đó gọi là bánh xe thứ chín của Bồ-tát ma-ha-tát: bánh xe xa lìa sân hận. Vì Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu bánh xe này nên đối với Thanh văn thừa (con đường tu của những người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự giải thoát khỏi sinh tử) không hề lầm lỗi; đối với bổ-đặc-già-la (con người, cá nhân) theo Thanh văn thừa không hề lầm lỗi; đối với Độc giác thừa (con đường tu của những người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, vào thời không có Phật ra đời) không hề lầm lỗi; đối với người theo Độc giác thừa không hề lầm lỗi; đối với Đại thừa không hề lầm lỗi; đối với người theo Đại thừa không hề lầm lỗi; luôn làm cho dòng giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu) hưng thịnh rực rỡ; đối với các đệ tử xuất gia của chư Như Lai, dù là pháp khí (người có đủ khả năng tiếp nhận và giữ gìn giáo pháp) hay không phải pháp khí, cho đến tất cả những người chỉ khoác một mảnh ca-sa (áo của người xuất gia) và cạo râu tóc (?), đều không hề lầm lỗi; đối với giáo pháp Đại thừa luôn tiến lên, không thoái lui; trí tuệ sắc bén và phước đức thù thắng luôn được tăng trưởng; đối với tất cả các định (trạng thái tâm chuyên chú, lắng yên trong thiền), các đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp không quên mất), các nhẫn (các bậc tâm an trụ vững chãi, chấp nhận chân lý không lay động), các địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát) mau chóng được tự tại, không thoái lui; luôn được gặp các thiện tri thức và làm theo lời dạy; luôn không rời việc được thấy tất cả chư Phật cùng các Bồ-tát và đệ tử Thanh văn, không rời việc nghe pháp, không rời việc gần gũi cúng dường chúng Tăng; đối với các thiện căn luôn tinh tấn tìm cầu, lòng không biết chán đủ; luôn đối với các hạnh nguyện hướng về Bồ-đề mà lòng không biết chán đủ. Quả báo có được thì nói rộng như trên.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể trọn đời xa lìa tà kiến (cái thấy sai lệch, như không tin nhân quả, không tin có đời sau), thì tất cả chúng sinh luôn yêu mến quý trọng; tâm vị ấy trong sạch, lìa mọi suy tính phân biệt sai lầm. Nhờ thiện căn này mà mau chóng được chín muồi. Những gì từ thuở trước, khi còn xoay vần trong năm cõi, chìm đắm trong dòng sông sinh tử, vì tà kiến mà đã tạo ra — các chướng ngại do nghiệp ác của thân, lời nói và ý, các phiền não chướng, hữu tình chướng, pháp chướng, các chướng ngại đối với chánh kiến (cái thấy đúng đắn) — dù là tự mình làm, bảo người khác làm, hay thấy nghe người khác làm mà vui theo, thì nhờ bánh xe xa lìa tà kiến này đều bị nghiền nát, dẹp sạch không còn sót, không phải chịu quả báo.

 Ngay trong đời này, người và trời đều thân thiết yêu mến, không nghi ngờ đề phòng; thân tâm an vui, tâm trong sạch, lìa mọi suy tính phân biệt sai lầm. Lúc sắp qua đời, thân và tâm không bị lo âu khổ sở bức bách, có vợ con và người thân yêu quý vây quanh. Lúc lâm chung không thấy sứ giả đáng sợ của Diệm-ma vương, chỉ thấy bậc thiện tri thức dễ mến, đã thành tựu pháp điều phục hiền thiện, đầy đủ giới hạnh, giàu công đức, là phước điền chân thật; thân tâm vui mừng, sinh lòng kính tin sâu xa. Sau khi qua đời lại sinh vào loài người, các căn đầy đủ, thân thể tay chân vẹn toàn; sinh ra ở đâu tâm cũng trong sạch, lìa mọi suy tính phân biệt sai lầm, tướng mạo đoan chính, thông minh, yên ổn vui vẻ.

 Lại gặp bậc thiện tri thức dễ mến, đã thành tựu pháp điều phục hiền thiện, đầy đủ giới hạnh, giàu công đức, là phước điền chân thật; nương theo vị ấy tu học pháp xa lìa tà kiến, có thể dứt tất cả pháp ác, không lành; có thể thành tựu tất cả pháp lành thù thắng; có thể tìm cầu tất cả nghĩa lý giáo pháp Đại thừa; có thể tu tất cả hạnh nguyện của Bồ-tát; dần dần đi vào biển lớn Đại thừa, cho đến chứng được Bồ-đề vô thượng. Cõi Phật mà vị ấy ở không có người và pháp của hai thừa Thanh văn và Độc giác; không có đồ chúng của thiên ma (ma vương ở cõi trời, chuyên ngăn cản người tu); không có bè đảng ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật giáo); được trang hoàng bằng các thứ báu, thật đáng ưa thích. Những chúng sinh đã lìa mọi chấp mê tin lành dữ tốt xấu, lìa thường kiến (cái thấy sai cho rằng có cái "ta" tồn tại mãi mãi), đoạn kiến (cái thấy sai cho rằng chết là hết, không có đời sau), lìa cái thấy về "ta" và "của ta", đến sinh vào cõi ấy, sống lâu và cùng hưởng một vị duy nhất, tức là vị Đại thừa. Thọ mạng của chính vị Như Lai ấy vô lượng, vì các chúng sinh mà tùy hợp nói pháp. Sau khi Ngài nhập bát Niết-bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, đem lợi ích an vui cho vô lượng chúng sinh; giáo pháp của bậc thánh chỉ một vị, không có chống trái tranh cãi, lưu truyền hưng thịnh, lìa mọi chướng nạn.

 Này thiện nam tử! Đó gọi là bánh xe thứ mười của Bồ-tát ma-ha-tát: bánh xe xa lìa tà kiến. Vì Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu bánh xe này nên đối với Thanh văn thừa không hề lầm lỗi; đối với người theo Thanh văn thừa không hề lầm lỗi; đối với Độc giác thừa không hề lầm lỗi; đối với người theo Độc giác thừa không hề lầm lỗi; đối với Đại thừa không hề lầm lỗi; đối với người theo Đại thừa không hề lầm lỗi; luôn làm cho dòng giống Tam bảo hưng thịnh rực rỡ; đối với các đệ tử xuất gia của chư Như Lai, dù là pháp khí hay không phải pháp khí, cho đến tất cả những người chỉ khoác một mảnh ca-sa và cạo râu tóc, đều không hề lầm lỗi; đối với giáo pháp Đại thừa luôn tiến lên, không thoái lui; trí tuệ sắc bén và phước đức thù thắng luôn được tăng trưởng; đối với tất cả các định, các đà-la-ni, các nhẫn, các địa mau chóng được tự tại, không thoái lui; luôn được gặp các thiện tri thức và làm theo lời dạy; luôn không rời việc được thấy tất cả chư Phật cùng các Bồ-tát và đệ tử Thanh văn, không rời việc nghe pháp, không rời việc gần gũi cúng dường chúng Tăng; đối với các thiện căn luôn tinh tấn tìm cầu, lòng không biết chán đủ; luôn đối với các hạnh nguyện hướng về Bồ-đề và sáu ba-la-mật-đa (sáu pháp tu đưa sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà lòng không biết chán đủ. Quả báo có được thì nói rộng như trên.

 Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu mười bánh xe như vậy thì có thể mau chóng chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật). Vì sao vậy? Trong đời quá khứ, tất cả chư Như Lai, bậc Ứng cúng (đáng được cúng dường), bậc Chánh đẳng giác (giác ngộ chân chính, trọn khắp), đều xa lìa mười ác nghiệp đạo (mười con đường hành động ác, ngược với mười thiện nghiệp đạo), đều khen ngợi tán dương quả báo có được từ mười thiện nghiệp đạo như thế: vì muốn nuôi lớn tất cả chúng sinh, vì lợi ích an vui cho con đường Bồ-đề; vì muốn diệt trừ nghiệp, phiền não và khổ của tất cả chúng sinh không còn sót; vì muốn làm khô cạn ba cõi ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); vì muốn nối tiếp và làm hưng thịnh dòng giống Tam bảo; vì muốn dứt bỏ sự tồn tại trong ba cõi (cõi Dục — cõi còn ham muốn; cõi Sắc — cõi còn thân hình vi tế; cõi Vô sắc — cõi chỉ còn tâm thức); vì muốn dứt hẳn uẩn, giới, xứ (các yếu tố cấu thành thân tâm và thế giới: năm uẩn, mười tám giới, mười hai xứ); vì muốn khiến tất cả mau vào thành Niết-bàn không còn sợ hãi; và nói rộng như trên về quả báo có được do xa lìa mười bất thiện nghiệp đạo.

 Vì vậy, này thiện nam tử! Nếu không thật lòng mong cầu quả Phật chứng được nhờ mười thiện nghiệp đạo như thế, và không thật lòng giữ gìn dù chỉ một thiện nghiệp đạo cho đến trọn đời, mà tự xưng rằng: "Tôi là người thật sự tu theo Đại thừa, tôi cầu Bồ-đề chánh đẳng vô thượng", thì nên biết người như thế là cực kỳ dối trá, là kẻ nói dối lớn; trước mặt chư Phật Thế Tôn (danh hiệu của Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) khắp mười phương mà lừa gạt thế gian, không biết hổ thẹn, không biết xấu hổ, nói cái thấy về "không" theo kiểu đoạn diệt (hiểu sai rằng tất cả đều không, không có nhân quả) để dụ dỗ lừa gạt kẻ ngu si; khi thân hoại mạng chung sẽ đọa vào các cõi ác.

 Này thiện nam tử! Nếu chỉ nói suông và chỉ nghe suông, không nhờ tu hành mười thiện nghiệp đạo, mà có thể đạt Bồ-đề và nhập bát Niết-bàn, thì trong một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài) hoặc trong khoảnh khắc một niệm, có thể khiến số chúng sinh nhiều bằng số bụi nhỏ của đất trong tất cả cõi Phật mười phương đều thành chánh giác, nhập bát Niết-bàn. Nhưng không có việc ấy. Vì sao vậy? Mười thiện nghiệp đạo là gốc của Đại thừa, là nhân của Bồ-đề, là bậc thang vững chắc để chứng Niết-bàn.

 Này thiện nam tử! Nếu chỉ phát tâm, phát sức thệ nguyện, không nhờ tu hành mười thiện nghiệp đạo, mà có thể đạt Bồ-đề và nhập bát Niết-bàn, thì trong một kiếp hoặc trong khoảnh khắc một niệm, có thể khiến số chúng sinh nhiều bằng số bụi nhỏ của đất trong tất cả cõi Phật mười phương đều thành chánh giác, nhập bát Niết-bàn. Nhưng không có việc ấy. Vì sao vậy? Mười thiện nghiệp đạo là gốc rễ của công đức và quả báo thù thắng, cả trong thế gian lẫn vượt ra ngoài thế gian.

 Này thiện nam tử! Nếu không tu hành mười thiện nghiệp đạo, thì dù trải qua số kiếp nhiều bằng số bụi nhỏ của tất cả cõi Phật mười phương, tự xưng là Đại thừa, hoặc giảng nói hoặc lắng nghe, hoặc chỉ phát tâm hoặc phát thệ nguyện, rốt cuộc cũng không thể chứng Bồ-đề Niết-bàn, cũng không khiến người khác thoát khỏi khổ sinh tử.

 Này thiện nam tử! Phải nhờ tu hành mười thiện nghiệp đạo, thế gian mới có các dòng họ giàu sang quyền quý lớn như Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa), Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), các cõi từ trời Tứ Đại Vương (cõi trời thấp nhất, do bốn vị Thiên vương cai quản) cho đến cõi Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi trời cao nhất, nơi tâm thức vi tế đến mức không thể nói là có hay không có tư tưởng), hoặc Thanh văn thừa, hoặc Độc giác thừa, cho đến Bồ-đề chánh đẳng vô thượng; tất cả đều do sự sai khác về mức độ, loại bậc trong việc tu hành mười thiện nghiệp đạo.

 Vì vậy, này thiện nam tử! Nếu muốn mau chóng làm tròn đại nguyện Bồ-đề chánh đẳng vô thượng thì phải tu mười thiện nghiệp đạo như thế để tự trang nghiêm; những kẻ sống trong mười điều ác, không giữ luật nghi (không giữ giới luật, thường xuyên làm ác), thì không thể làm tròn đại nguyện Bồ-đề chánh đẳng vô thượng như thế. Nếu muốn mau ngộ cảnh giới Đại thừa, mau chứng Bồ-đề chánh đẳng vô thượng, mau làm tròn tất cả nguyện về pháp lành, thì trước hết phải giữ gìn mười thiện nghiệp đạo. Vì sao vậy? Mười thiện nghiệp đạo là gốc rễ công đức có thể dựng lập tất cả pháp lành, là nhân của quả báo thù thắng cả trong thế gian lẫn vượt ra ngoài thế gian. Vì vậy nên tu mười thiện nghiệp đạo." Bấy giờ, đức Thế Tôn muốn làm rõ lại ý nghĩa này nên nói bài kệ rằng:

 Muốn trừ khổ tồn tại trong các cõi, chứng được Bồ-đề lớn,

 Nên tu mười bánh xe lành, siêng năng chớ buông lung;

 Thì đối với pháp ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát) và những người theo các thừa ấy,

 Cùng tất cả người xuất gia, đều không hề lầm lỗi.

 Tin nhận và tu theo Đại thừa, đem lợi lạc cho tất cả chúng sinh,

 Giác ngộ pháp thù thắng, được cõi tịnh độ (cõi Phật trong sạch), mau chứng Bồ-đề lớn.

 Nếu lìa bỏ giết hại, mọi người đều yêu kính,

 Mãi không bệnh, sống lâu, luôn ưa pháp không làm hại.

 Sinh ra ở bất cứ nơi đâu, luôn ưa việc làm của Phật,

 Thường gặp Phật, Pháp, Tăng, mau thành giác ngộ vô thượng.

 Nếu lìa bỏ lấy của không được cho, người trí đều yêu kính,

 Diệt nghiệp do lòng tham sinh ra, được những điều do không tham sinh ra;

 Đời đời luôn giàu lớn, có thể làm thí chủ lớn,

 Được cõi Phật trong sạch đáng yêu, trang nghiêm bằng các thứ báu.

 Nếu lìa bỏ tà dâm, diệt phiền não hôi hám nhơ bẩn,

 Làm khô cạn dòng sông tham ái, mau được cõi Phật trong sạch;

 Cứu vớt các loài chúng sinh, đưa ra khỏi bùn lầy dục vọng,

 Đặt họ vào Đại thừa, khiến siêng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt hẳn dâm dục).

 Nếu lìa bỏ lời nói dối trá, được trí tự tại của bậc thánh,

 Luôn ưa lời chân thật, diệt mọi khổ do hư dối;

 Một lời nói ra đủ làm bằng chứng, thường gặp Phật, Pháp, Tăng,

 Mau được Bồ-đề lớn, khuyên người tu hạnh không nói dối.

 Nếu lìa bỏ lời nói chia rẽ, thành pháp khí (người đủ khả năng tiếp nhận giáo pháp) của mọi pháp lành,

 Thường gặp Phật, Pháp, Tăng, không rơi vào cái thấy đoạn diệt (cho rằng chết là hết);

 Được kho báu đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn giáo pháp không quên) không nhiễm không vướng của bậc thánh,

 Thấu suốt cội nguồn biển pháp sâu xa, mau thành giác ngộ vô thượng.

 Nếu lìa bỏ lời nói thô ác, luôn nói lời dịu dàng,

 Chúng sinh đều yêu kính, diệt tội nghiệp đời trước;

 Khiến mọi người luôn vui vẻ, thành bậc dẫn đường của Bồ-tát,

 Biết việc làm của chư Phật, vượt qua địa thứ mười (tầng bậc tu chứng cao nhất của Bồ-tát).

 Nếu lìa bỏ lời nói tạp nhạp vô bổ, người trí đều yêu kính,

 Lời nói ra vì người khác, được đủ năm công đức;

 Luôn lắng nghe tiếp nhận lời bậc thánh, mãi vui mừng tìm cầu đạo thánh,

 Làm tròn biển công đức của chư Phật (?), mau được Nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật).

 Nếu lìa bỏ tham dục, không phỉ báng giáo pháp của bậc thánh,

 Cúng dường người mặc ca-sa, mở rộng đạo thánh ba thừa;

 Sẽ sinh về cõi Phật trong sạch, nơi bậc Đạo sư (Phật, bậc dẫn đường) ở,

 Ngồi trên cỗ xe vô thượng, mau được trí tuệ tối thắng.

 Nếu lìa bỏ sân hận, một lòng tu tâm từ,

 Mau chóng chứng đẳng trì (trạng thái định, tâm giữ đều chuyên chú không tán loạn), ưa nơi tu các hạnh của bậc thánh;

 Sẽ sinh về cõi Phật trong sạch, xa lìa mọi lỗi lầm điều ác,

 Ở nơi ấy chứng Bồ-đề, khiến chúng sinh lìa mọi giận dữ.

 Nếu lìa bỏ tà kiến, một lòng tu tâm tin trong sạch,

 Ưa chỉ bày giáo pháp ba thừa, cũng cúng dường chư Phật;

 Thoát hẳn các cõi ác, gặp các bậc hiền thánh,

 Đủ mọi đức hạnh của Bồ-tát, đạt được trí tuệ tối thượng.

 Ta nói mười nghiệp lành, có thể đưa đến Bồ-đề thù thắng,

 Làm sinh trưởng các đẳng trì, đà-la-ni, các nhẫn (các bậc tâm an trụ vững chãi trước chân lý) và các địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát).

 Bánh xe này có uy đức lớn, có thể dẹp tan các cõi ác,

 Phá hoại mọi chướng ngại xấu ác, mau chứng Bồ-đề lớn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video