Phẩm Vô y hành (những việc làm khiến người tu mất chỗ nương tựa, không thể thành tựu đạo quả), thứ ba, phần một.
Bấy giờ trong hội có một vị Đại Phạm thiên (vị trời đứng đầu cõi trời Phạm thiên thuộc cõi Sắc) tên là Thiên Tạng. Từ lâu ông đã vun trồng thiện căn (gốc rễ của điều lành, tức những việc lành làm nhân sinh ra quả tốt), đang ở bậc Thập địa (bậc thứ mười, cao nhất trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát), có đủ mọi đức hạnh của các vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; "ma-ha-tát" nghĩa là bậc lớn). Ông liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay lạy Phật, rồi nói kệ (thể thơ trong kinh Phật):
Ngài là kho công đức, là biển trí tuệ, nay con xin hỏi điều còn ngờ;
Mong biển trí tuệ rủ lòng lắng nghe, gỡ bỏ chỗ vướng mắc nghi ngờ cho con.
Chúng con nay khát khao ngưỡng mộ vị pháp thù thắng của kho công đức,
Cùng vị ngọt của nghĩa lý cao tột; cả hội chúng đều muốn được nghe.
Phật bảo Đại Phạm thiên Thiên Tạng: "Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) nay để ông tùy ý hỏi, sẽ theo câu hỏi mà đáp, khiến lòng ông vui mừng." Đại Phạm thiên thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)." Rồi ông dùng kệ hỏi:
Người trí sắc bén tu định (tu luyện cho tâm lắng yên, chuyên chú vào một đối tượng), an trú không buông lung,
Là đang an trú nơi thắng nghĩa đế (chân lý tối thượng, lẽ thật rốt ráo vượt ngoài cách nhìn thông thường), hay là đang nương vào sinh tử (vòng sống chết luân hồi không dứt)?
Người ngày đêm đối với nghĩa lý của giáo pháp, siêng năng tụng đọc học tập,
Là đang vượt qua biển phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham, giận, si mê làm khổ não thân tâm), hay lại bị rớt lui vào ác thú (các nẻo dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh)?
Người dũng mãnh siêng năng làm việc phước, là chắc chắn hướng về Niết-bàn (trạng thái giải thoát hoàn toàn, dập tắt mọi phiền não và khổ đau),
Hay là vẫn ở trong sinh tử, bị rớt lui vào các nẻo dữ?
Vị Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa) thông minh, thành tựu được mười loại luân (mười "bánh xe", tức mười phép trị nước và đức hạnh của bậc quân vương, như kinh này đã nói ở phẩm trước),
Là sẽ chìm trong sinh tử, hay sẽ tiến lên quả vị Phật?
Tâm tạp nhiễm khó chế ngự, bị các phiền não quấy rối,
Phải dùng cách gì làm cho tâm ấy trong sạch, để tu định, làm phước và tụng đọc?
Bấy giờ Thế Tôn bảo Đại Phạm thiên Thiên Tạng: "Hay thay, hay thay! Ông khéo có tài biện luận, nên hỏi được nghĩa này. Ông đã khổ công đối với pháp này. Ông đã tu tròn đầy các hạnh. Trong quá khứ, ông đã ở chỗ các Đức Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng mà siêng năng dùng tam nghiệp (ba loại hành động: thân, lời nói và ý nghĩ) để làm hưng thịnh chính pháp, nối tiếp dòng giống Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp là giáo lý, và Tăng là đoàn thể người xuất gia). Nay vì muốn làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh, ông lại hỏi Như Lai nghĩa lý sâu xa như vậy.
Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe)! Có một giáo pháp đại ký biệt (lời tuyên thuyết phân định rõ ràng, lớn lao) tên là Vô y hành. Tất cả các Đức Phật Thế Tôn trong quá khứ, vì muốn làm cho chúng sinh thành thục, vì khiến họ chán lìa pháp sinh tử, vì khiến họ dứt trừ nghiệp (những hành động tạo quả báo) và phiền não, vì khiến tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác và Bồ-tát) mau được tròn đầy, nên đã tuyên thuyết và giữ gìn giáo pháp đại ký biệt Vô y hành này. Các Đức Phật Thế Tôn hiện tại ở mười phương cũng vì làm cho chúng sinh thành thục, vì khiến họ chán lìa pháp sinh tử, vì khiến họ dứt trừ nghiệp và phiền não, vì khiến tam thừa mau được tròn đầy, nên tuyên thuyết và giữ gìn giáo pháp đại ký biệt Vô y hành này. Tất cả các Đức Phật Thế Tôn trong tương lai cũng vì làm cho chúng sinh thành thục, vì khiến họ chán lìa pháp sinh tử, vì khiến họ dứt trừ nghiệp và phiền não, vì khiến tam thừa mau được tròn đầy, nên sẽ tuyên thuyết và giữ gìn giáo pháp đại ký biệt Vô y hành này.
Ở chỗ các Đức Như Lai thời quá khứ, ông đã được nghe đầy đủ giáo pháp đại ký biệt Vô y hành này. Nay ta cũng vì làm cho chúng sinh thành thục, vì khiến họ chán lìa pháp sinh tử, vì khiến họ dứt trừ nghiệp và phiền não, vì khiến tam thừa mau được tròn đầy, nên tuyên thuyết và giữ gìn giáo pháp đại ký biệt Vô y hành này. Ông hãy lắng nghe cho kỹ, khéo suy nghĩ ghi nhớ; ta sẽ vì ông mà phân tích giảng giải." Bấy giờ Đại Phạm thiên Thiên Tạng thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, con rất mong muốn được nghe."
Phật nói: "Này Đại Phạm! Có mười loại pháp vô y hành. Người tu định nếu mắc phải dù chỉ một điều trong đó, thì ngay cả thiện căn của cõi Dục (cõi thấp nhất trong ba cõi, nơi chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dục lạc) cũng không thành tựu được; giả sử trước đã thành thì chẳng bao lâu cũng lại mất đi; huống gì có thể thành tựu định của cõi Sắc và cõi Vô sắc (hai cõi cao hơn: cõi Sắc là nơi còn thân hình vi tế nhưng đã lìa dục, cõi Vô sắc là nơi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình), cho đến thành tựu được một thừa nào trong tam thừa. Mười điều ấy là gì?
Một là trong đời có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng thiếu thốn đồ dùng sinh sống, phải bôn ba tìm kiếm nên tâm bị rối loạn. Hai là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng phạm thi-la (giới luật, những điều răn về hành vi), làm các việc xấu ác. Ba là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng có cái thấy sai lệch, chấp bậy vào chuyện điềm lành điềm dữ, thân tâm cứng cỏi ương ngạnh. Bốn là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng tâm xao động, không thuận theo bậc hiền thánh, các giác quan nông nổi hấp tấp. Năm là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng nói lời ly gián, phá rối người này người kia. Sáu là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng nói lời thô ác, chửi mắng bậc hiền thánh. Bảy là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng nói lời nhảm nhí bẩn thỉu và lời dối trá. Tám là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng ôm lòng tham lam ganh ghét, thấy người khác được lợi lộc, được cung kính thì trong lòng không vui. Chín là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng ôm lòng giận dữ, đối với chúng sinh tâm thường oán hận bực tức. Mười là lại có một hạng người, tuy muốn tu định nhưng ôm tà kiến (cái thấy sai lệch), bác bỏ cho rằng không có nhân quả.
Đại Phạm nên biết, đó gọi là mười loại pháp vô y hành. Người tu định nếu mắc phải dù chỉ một điều, thì ngay cả thiện căn của cõi Dục cũng không thành tựu được; giả sử trước đã thành thì chẳng bao lâu cũng lại mất đi; huống gì có thể thành tựu định của cõi Sắc và cõi Vô sắc, cho đến thành tựu được một thừa nào trong tam thừa.
Lại nữa, này Đại Phạm! Lại có mười loại pháp vô y hành. Người tu định nếu mắc phải dù chỉ một điều, thì rốt cuộc không thể thành tựu các tam-ma-địa (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vững vàng vào một đối tượng); giả sử trước đã thành thì chẳng bao lâu cũng lại mất đi. Mười điều ấy là gì? Một là ham đắm công việc. Hai là ham đắm chuyện trò bàn luận. Ba là ham đắm ngủ nghỉ. Bốn là ham đắm bươn chải tìm kiếm. Năm là ham đắm sắc đẹp. Sáu là ham đắm âm thanh hay. Bảy là ham đắm mùi thơm. Tám là ham đắm vị ngon. Chín là ham đắm cảm xúc mềm mại êm dịu. Mười là ham đắm tầm tứ (những suy nghĩ tìm tòi dò xét liên miên trong tâm, làm tâm không lắng được).
Đại Phạm nên biết, đó gọi là mười loại pháp vô y hành. Người tu định nếu mắc phải dù chỉ một điều, thì rốt cuộc không thể thành tựu các tam-ma-địa; giả sử trước đã thành thì chẳng bao lâu cũng lại mất đi. Nếu không thành tựu được các tam-ma-địa, thì dù có tích góp được những khối điều lành khác, vẫn xảy ra chuyện này: vì tìm cầu và thọ dụng của tín thí (của cải, phẩm vật mà người có lòng tin dâng cúng), nên khởi lên tâm ác cùng các tâm sở (những trạng thái tâm đi kèm theo tâm) xấu ác, phạm các lỗi lầm tội vạ đối với vua chúa, quan đại thần; hoặc bị quở mắng, hoặc bị đánh đập, hoặc bị chặt cắt tay chân, các khớp xương. Do nhân duyên đó, hoặc mắc bệnh nặng, chịu khổ lâu dài; hoặc chết sớm, sinh vào một trong ba nẻo dữ (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), thậm chí sinh vào địa ngục Vô gián (địa ngục nặng nhất, nơi khổ hình liên tục không có lúc ngừng). Như Ổ-đạt-lạc-ca, A-la-đồ, Để-sa, Cù-ba-lí-ca, Đề-bà-đạt-đa (những người tu hành thời Phật, sau mất đạo hạnh; Đề-bà-đạt-đa là người em họ của Phật đã nhiều lần hại Phật), những người như vậy đã mất tĩnh lự (thiền định, sự lắng tâm suy xét), cho đến rơi vào địa ngục Vô gián, chịu vô số khổ lớn khó chịu đựng.
Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nhã-đa Kiều-trần-na (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật): "Ta cho phép các ông cấp cho những vị bí-sô (tức tỳ-kheo, người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) tu định ở a-luyện-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh xa làng xóm, thích hợp tu hành) phòng ốc tốt nhất, đồ nằm tốt nhất, thức ăn uống tốt nhất; mọi công việc của Tăng đều nên miễn cho họ. Vì sao vậy? Những người tu định nếu thiếu đồ dùng sinh sống thì liền khởi lên mọi tâm ác và tâm sở ác, không thể thành tựu các tam-ma-địa, cho đến rơi vào địa ngục Vô gián chịu vô số khổ lớn khó chịu đựng. Người tu định nếu có đủ đồ dùng sinh sống, thì các tam-ma-địa chưa thành có thể thành, nếu trước đã thành thì rốt cuộc không mất. Nhờ vậy không khởi mọi điều ác, nói rộng ra cho đến không khởi những suy nghĩ bất thiện; được sinh lên cõi trời, chứng được Niết-bàn.
Người tu định, nếu chưa thành tựu các tam-ma-địa, thì đầu hôm và cuối đêm nên bỏ ngủ nghỉ mà tinh tấn tu học, xa lìa chỗ ồn ào náo nhiệt, ít ham muốn, biết đủ, không quyến luyến gì; xa lìa hết thảy tham lam, giận dữ, nóng nảy, che giấu lỗi, bực bội, hãm hại, kiêu căng, ngạo mạn, tự cao, keo kiệt, ganh ghét, nói ly gián, nói thô ác, nói dối trá, nói nhảm nhí, cùng mọi trò vui đùa buông thả của thế gian. Người tu hành như vậy xứng đáng được Đế Thích, Phạm thiên, Tứ vương hộ thế (bốn vị Thiên vương giữ gìn bốn phương thế gian), Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp) cùng các bậc khác khen ngợi, lễ lạy, cung kính, phụng sự và dâng cúng trăm nghìn na-dữu-đa (đơn vị số đếm rất lớn, khoảng hàng triệu hoặc hàng trăm tỷ) phẩm vật; huống gì là hàng Sát-đế-lợi, Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tế lễ), Phệ-xá (giai cấp buôn bán, làm ruộng), Thú-đạt-la (giai cấp nô lệ, làm thuê). Người chưa đắc định còn đáng được nhận sự khen ngợi, lễ lạy, cung kính, phụng sự và cúng dường như thế, huống gì là người đã đắc tam-ma-địa." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Tu định có thể dứt trừ mê lầm, các việc làm khác không làm được;
Cho nên tu định là cao quý nhất, người trí nên cúng dường.
Bấy giờ Đại Phạm thiên Thiên Tạng thưa: "Bạch Đại đức Thế Tôn! Những người xuất gia trong Phật pháp, nếu bị vua Sát-đế-lợi, quan đại thần, tể tướng dùng roi gậy đánh đập tra khảo thân thể, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết, thì việc ấy nên làm hay không nên làm?"
Phật bảo Đại Phạm thiên Thiên Tạng: "Này thiện nam tử! Nếu có chúng sinh nào xuất gia trong pháp của ta, cho đến chỉ cạo bỏ râu tóc, khoác một mảnh ca-sa (áo của người xuất gia, nhuộm màu hoại sắc), dù là giữ giới hay phá giới, thậm chí không có giới, thì tất cả trời, người, a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần hay ghen ghét, hiếu chiến) cùng các loài khác, dù dựa theo luật pháp chính đáng của thế gian, còn không nên dùng roi gậy đánh đập tra khảo thân thể họ, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết; huống gì là làm trái phép. Vì sao vậy? Chưa nói đến những người xuất gia trong pháp của ta mà giữ giới, học rộng; ngay cả người phá giới, làm các điều ác, bên trong mục nát như con ốc dơ bẩn, thật không phải sa-môn (người xuất gia tu hành) mà tự xưng là sa-môn, thật không tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới dâm dục) mà tự xưng là tu phạm hạnh, thường bị đủ thứ phiền não chế ngự, làm cho hư hoại nghiêng đổ; những bí-sô phá giới xấu ác như thế vẫn còn có thể chỉ dẫn cho tất cả trời, rồng, dược-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, nhanh nhẹn), kiện-đạt-phược (loài thần nhạc ở cõi trời), a-tố-lạc, yết-lộ-đồ (chim thần cánh vàng), khẩn-nại-lạc (loài thần ca hát, hình nửa người), mạc-hô-lạc-già (thần rắn lớn), người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần) thấy được kho báu ẩn chứa vô lượng công đức.
Lại nữa, thiện nam tử! Người xuất gia trong pháp của ta, tuy phá giới, nhưng chúng sinh nhìn thấy hình tướng của họ thì sẽ sinh ra mười loại suy nghĩ thù thắng, sẽ được khối báu công đức vô lượng. Mười loại ấy là gì? Tức là người xuất gia trong pháp của ta, tuy phá giới, nhưng có chúng sinh thấy rồi liền khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến Phật với lòng tin kính sâu nặng. Do nhân duyên đó, họ rốt cuộc không quy theo tin theo các thầy ngoại đạo (những đạo giáo ngoài Phật giáo), sách luận và đồ chúng của họ, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi. Có người thấy rồi khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến giới thánh. Do nhân duyên đó, họ có thể lìa bỏ sát sinh, lìa bỏ lấy của không cho, lìa bỏ tà dâm, lìa bỏ nói dối, lìa bỏ uống rượu, là chỗ phát sinh sự buông thả, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi. Có người thấy rồi khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến bố thí. Do nhân duyên đó, họ được của cải và địa vị lớn, gần gũi cúng dường những bậc đã đạt chân chính và tu hành chân chính, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi. Có người thấy rồi khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến nhẫn nhục, hiền hòa, ngay thẳng. Do nhân duyên đó, họ liền có thể xa lìa lời ly gián, lời thô ác, lời nhảm nhí, sự giận dữ, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi.
Có người thấy rồi khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến việc xuất gia siêng năng tu hành. Do nhân duyên đó, họ có thể bỏ nếp sống tại gia, đi vào nếp sống không nhà, dũng mãnh tinh tấn tu các hạnh thù thắng, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi. Có người thấy rồi khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến tĩnh lự và đẳng chí (trạng thái định sâu, tâm an trụ bình đẳng) xa lìa các tâm tán loạn. Do nhân duyên đó, tâm họ ưa thích núi rừng, chốn a-luyện-nhã, ngày đêm siêng năng tu các hạnh thiền định, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi. Có người thấy rồi khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến trí tuệ. Do nhân duyên đó, họ vui thích nghe, đọc tụng chính pháp, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi. Có người thấy rồi khởi suy nghĩ thù thắng là nhớ đến căn lành xuất ly (lìa bỏ sinh tử) đã gieo trồng từ đời trước, bèn nói lời dịu dàng thăm hỏi, cho đến lạy dưới chân. Do nhân duyên đó, họ sẽ sinh vào nhà tôn quý có thế lực lớn, được vô lượng chúng sinh cùng ngưỡng mộ, cho đến có thể vào được thành Niết-bàn lớn, lìa mọi sợ hãi.
Này thiện nam tử! Người xuất gia trong pháp của ta, tuy phá giới, nhưng chúng sinh nhìn thấy hình tướng của họ mà sinh mười loại suy nghĩ thù thắng này, sẽ được khối báu công đức vô lượng. Vì thế, tất cả vua Sát-đế-lợi, quan đại thần, tể tướng nhất định không nên dùng roi gậy đánh đập tra khảo thân thể họ, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết.
Lại nữa, này Đại Phạm! Nếu có người nương theo ta mà xuất gia, phạm giới làm điều ác, bên trong mục nát như con ốc dơ bẩn, thật không phải sa-môn mà tự xưng là sa-môn, thật không tu phạm hạnh mà tự xưng là tu phạm hạnh, thường bị đủ thứ phiền não chế ngự, làm cho hư hoại nghiêng đổ; bí-sô như thế tuy phá giới cấm, làm các điều ác, nhưng vẫn làm thiện tri thức (người bạn tốt dẫn dắt vào đường lành) cho tất cả trời, rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược, a-tố-lạc, yết-lộ-đồ, khẩn-nại-lạc, mạc-hô-lạc-già, người và phi nhân, chỉ dẫn cho họ kho báu ẩn chứa vô lượng công đức. Bí-sô như thế tuy không phải là pháp khí (người có đủ khả năng tiếp nhận và giữ gìn giáo pháp, ví như đồ đựng), nhưng đã cạo râu tóc, mặc áo ca-sa, đi đứng oai nghi giống như các bậc hiền thánh; nhờ thấy họ mà vô lượng chúng sinh đều được tăng trưởng đủ loại thiện căn. Họ lại có thể chỉ bày cho vô lượng chúng sinh con đường đúng đắn đến nẻo lành, đến sinh cõi trời và Niết-bàn. Vì thế, người nương theo ta mà xuất gia, dù giữ giới hay phá giới, thậm chí không có giới, ta còn không cho phép Chuyển luân thánh vương cùng các vua khác, các quan đại thần, dựa theo luật pháp chính đáng của thế gian mà dùng roi gậy đánh đập tra khảo thân thể họ, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết; huống gì là làm trái phép.
Này Đại Phạm! Bí-sô phá giới làm ác như thế, tuy trong pháp và tỳ-nại-da (giới luật) của ta bị gọi là xác chết, nhưng vẫn còn sức sót lại của giới đức xuất gia. Ví như con bò, con hươu xạ sau khi chết, tuy chỉ là xác của loài súc sinh không còn tri giác, nhưng bò có ngưu hoàng (sỏi mật bò, một vị thuốc quý), hươu xạ có xạ hương, có thể làm lợi ích lớn cho vô lượng vô biên chúng sinh. Bí-sô phá giới cũng như vậy: tuy trong pháp và tỳ-nại-da của ta bị gọi là xác chết, nhưng vẫn còn sức sót lại của giới đức xuất gia, có thể làm lợi ích lớn cho vô lượng vô biên chúng sinh.
Này Đại Phạm! Ví như người lái buôn đi vào biển lớn, giết một loài sinh vật vô số, moi lấy mắt chúng, trộn với quả mạt-đạt-na (một loại quả dùng làm thuốc), giã nhỏ rây kỹ, làm thành thuốc quý chữa mắt. Nếu có chúng sinh mù lòa không có mắt, cho đến bị mù từ trong bào thai, đem thuốc quý này bôi vào mắt họ thì mọi bệnh đều khỏi, được đôi mắt sáng trong. Bí-sô phá giới cũng như vậy: tuy trong pháp và tỳ-nại-da của ta bị gọi là xác chết, nhưng vẫn có oai nghi và hình tướng xuất gia, có thể khiến vô lượng vô biên chúng sinh chỉ thoáng thấy thôi cũng được con mắt pháp, con mắt trí tuệ trong sạch; huống gì có thể vì người khác mà giảng nói chính pháp.
Này Đại Phạm! Ví như đốt hương, thân hương tuy bị hủy hoại, nhưng mùi thơm ngào ngạt, xông ướp cho thứ khác cũng thơm. Bí-sô phá giới cũng như vậy: vì phá giới nên không phải là ruộng phước tốt (người đáng cúng dường, cúng cho họ sinh ra phước như gieo hạt vào ruộng), tuy ngày đêm thường bị của tín thí thiêu đốt, sau khi thân hoại mạng chung sẽ rơi vào ba nẻo dữ, nhưng vẫn làm lợi ích lớn cho vô lượng vô biên chúng sinh, tức là khiến tất cả đều được nghe thấy hương thơm của việc sinh cõi trời và Niết-bàn. Vì thế, này Đại Phạm, những bí-sô phá giới làm ác như thế, tất cả bạch y (người tại gia, vì người thế tục ở Ấn Độ xưa mặc áo trắng) đều nên che chở, cung kính, cúng dường. Ta rốt cuộc không cho phép những người tại gia dùng roi gậy đánh đập tra khảo thân thể họ, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết. Ta chỉ cho phép chúng tăng thanh tịnh, vào lúc bố-tát (buổi họp định kỳ nửa tháng một lần để tụng giới và sám hối) hoặc lúc tự tứ (buổi họp cuối mùa an cư, mỗi người mời đại chúng chỉ ra lỗi của mình), đuổi họ ra khỏi chúng; tất cả vật dụng cúng cho chư tăng bốn phương, đồ ăn uống, vật dụng đều không cho họ được dùng; mọi việc theo luật của sa-môn đều loại họ ra, không được ở trong chúng. Nhưng ta không cho phép đánh roi gậy, trói buộc hay giết hại họ." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Hoa chiêm-bác-ca (một loài hoa vàng rất thơm ở Ấn Độ) tuy đã héo úa, vẫn còn hơn các loài hoa khác;
Các bí-sô phá giới làm ác, vẫn còn hơn tất cả chúng ngoại đạo.
Lại nữa, này Đại Phạm! Có năm loại nghiệp ác tội lớn vô gián (tội nặng nhất, khiến sau khi chết rơi ngay vào địa ngục Vô gián không có gì ngăn cách). Năm loại ấy là gì? Một là cố ý giết cha. Hai là cố ý giết mẹ. Ba là cố ý giết A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Bốn là do cái thấy sai lệch mà phá chúng tăng Thanh văn (chia rẽ đoàn thể đệ tử xuất gia của Phật; Thanh văn là người nghe lời Phật dạy mà tu chứng). Năm là với tâm ác làm thân Phật chảy máu. Năm loại như thế gọi là nghiệp ác tội lớn vô gián. Nếu người nào phạm một trong năm tội vô gián này thì không được xuất gia và thọ cụ giới (giới đầy đủ của tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni). Nếu cho họ xuất gia hoặc thọ cụ giới thì vị thầy liền phạm tội; người ấy phải bị đuổi ra khỏi pháp của ta. Người như vậy, vì đã có oai nghi và hình tướng xuất gia, nên ta cũng không cho phép đánh roi gậy, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết họ.
Lại có bốn loại tội căn bản thuộc nghiệp ác tội lớn gần với năm tội vô gián. Bốn loại ấy là gì? Một là khởi tâm bất thiện giết hại Độc giác (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không giảng dạy cho người khác); đây là tội căn bản của nghiệp ác tội lớn giết hại sinh mạng. Hai là dâm với vị tỳ-kheo-ni (bí-sô-ni: người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ) đã chứng A-la-hán; đây là tội căn bản của nghiệp ác tội lớn tà dâm. Ba là xâm phạm tài vật đã cúng dường Tam bảo; đây là tội căn bản của nghiệp ác tội lớn lấy của không cho. Bốn là do cái thấy sai lệch mà phá hoại chúng tăng đang hòa hợp; đây là tội căn bản của nghiệp ác tội lớn nói dối. Nếu người nào phạm một trong bốn tội căn bản thuộc nghiệp ác tội lớn gần vô gián này thì không được xuất gia và thọ cụ giới. Nếu cho họ xuất gia hoặc thọ cụ giới thì vị thầy liền mắc tội; người ấy phải bị đuổi ra khỏi pháp của ta. Người như vậy, vì đã có oai nghi và hình tướng xuất gia và thọ cụ giới, nên ta cũng không cho phép đánh roi gậy, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết họ.
Như vậy, có tội là tội căn bản mà không phải tội vô gián; có tội là tội vô gián mà không phải tội căn bản; có tội vừa là tội căn bản vừa là tội vô gián; có tội không phải tội căn bản cũng không phải tội vô gián. Thế nào là vừa là tội căn bản vừa là tội vô gián? Tức là người trước đó đã xuất gia, thọ cụ giới trong pháp của ta, cố ý giết người đã đạt đến chỗ rốt ráo, người đã kiến đế (đã chứng thấy chân lý, tức bậc thánh) v.v. Đó gọi là vừa là tội căn bản vừa là tội vô gián. Người này phải mau chóng bị đuổi ra khỏi pháp và tỳ-nại-da của ta. Thế nào là tội căn bản mà không phải tội vô gián? Tức là người trước đó đã xuất gia, thọ cụ giới trong pháp của ta, cố ý giết hại người dị sinh (phàm phu, người chưa chứng thánh), thậm chí dùng mưu kế cho người uống thuốc độc làm sẩy thai. Đó gọi là tội căn bản mà không phải tội vô gián. Người này không được ở chung với Tăng; tất cả vật dụng cúng cho chư tăng bốn phương cũng không được cho họ dùng. Thế nào là tội vô gián mà không phải tội căn bản? Tức là có người hoặc đã thọ tam quy (quy y ba ngôi Phật, Pháp, Tăng), hoặc thọ năm giới (năm giới của người tại gia: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), hoặc thọ mười giới (giới của sa-di, người mới xuất gia), mà phạm một trong năm tội vô gián. Đó gọi là tội vô gián mà không phải tội căn bản. Người như vậy không được xuất gia và thọ cụ giới. Nếu cho họ xuất gia hoặc thọ cụ giới thì vị thầy liền mắc tội; người ấy phải bị đuổi ra khỏi pháp của ta.
Thế nào là không phải tội căn bản cũng không phải tội vô gián? Tức là có người hoặc đã thọ tam quy, hoặc thọ năm giới, mà đối với Phật, Pháp, Tăng sinh lòng nghi ngờ; hoặc quy theo ngoại đạo làm thầy dẫn dắt; hoặc bám chấp các điềm lành điềm dữ ít hay nhiều mà cúng tế quỷ thần. Hoặc lại có người đối với chính pháp do các Đức Như Lai giảng nói, hoặc chính pháp thuộc Thanh văn thừa, hoặc chính pháp thuộc Độc giác thừa, hoặc chính pháp thuộc Đại thừa (con đường tu của Bồ-tát, hướng đến thành Phật để cứu độ tất cả), mà chê bai, ngăn cản, tự mình không tin nhận, khiến người khác chán bỏ, gây trở ngại cho người khác đọc tụng, chép viết, thậm chí làm khó dễ dù chỉ một bài kệ chính pháp. Đó gọi là không phải tội căn bản cũng không phải tội vô gián, nhưng sinh ra nghiệp ác tội lớn cực nặng, gần với tội vô gián. Người như vậy, nếu chưa sám hối dứt trừ nghiệp ác tội lớn như thế, thì không được xuất gia và thọ cụ giới. Nếu cho họ xuất gia hoặc thọ cụ giới thì vị thầy liền mắc tội; người ấy phải bị đuổi ra khỏi pháp của ta. Nếu đã xuất gia hoặc đã thọ cụ giới mà phạm tội như thế, nếu không sám hối, thì phải mau chóng bị đuổi ra khỏi pháp và tỳ-nại-da của ta. Vì sao vậy? Hai hạng người này quen làm việc phá hủy con mắt chính pháp, quen làm việc che lấp dập tắt ngọn đèn chính pháp, quen làm việc cắt đứt dòng giống Tam bảo, khiến trời và người quen làm những việc khổ vô nghĩa vô ích, rơi vào các nẻo dữ. Hai hạng người này tự mình chê bai chính pháp, hủy báng bậc hiền thánh, lại khiến người khác cũng chê bai chính pháp, hủy báng bậc hiền thánh; khi chết sẽ rơi vào địa ngục Vô gián, trải qua nhiều kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) chịu khổ, không thể cứu chữa.
Lại nữa, này Đại Phạm! Có pháp vô y hành thuộc già tội (tội do phạm điều Phật ngăn cấm; việc ấy tự nó chưa hẳn là ác nhưng Phật cấm để giữ gìn người tu), có pháp vô y hành thuộc tính tội (tội tự bản chất, tức việc vốn là ác dù có thọ giới hay không, như giết, trộm). Trong tính tội lại có pháp vô y hành căn bản. Thế nào là pháp vô y hành căn bản? Tức là nếu bí-sô làm việc dâm dục thì phạm tội căn bản; hoặc cố ý giết người dị sinh thì phạm tội căn bản; hoặc trộm cắp vật không thuộc Tam bảo thì phạm tội căn bản; hoặc nói đại vọng ngữ (nói dối lớn, như tự xưng mình đã chứng thánh) thì phạm tội căn bản. Nếu bí-sô nào phạm một trong bốn tội căn bản này, thì trong mọi công việc của chúng bí-sô phải bắt họ chịu trị phạt để khuất phục; tất cả vật dụng cúng cho chư tăng bốn phương đều không cho họ dùng. Nhưng cũng không nên đánh roi gậy, hoặc giam vào ngục tù, hoặc quở mắng, hoặc chặt rời tay chân, hoặc giết chết họ. Đó gọi là pháp vô y hành thuộc tội nặng căn bản trong tính tội.
Vì sao gọi là tội căn bản? Tức là nếu người nào phạm bốn pháp này, sau khi thân hoại mạng chung sẽ rơi vào các nẻo dữ; vì đó là tội làm gốc rễ cho các nẻo dữ, nên gọi là tội căn bản. Vì sao các tội vô gián và các tội căn bản gần vô gián v.v. được gọi là pháp vô y hành thuộc nghiệp ác tội lớn cực nặng? Này thiện nam tử! Ví như khối sắt, khối chì, khối thiếc v.v. ném lên không trung, rốt cuộc không dừng lại được chút nào mà ắt mau rơi xuống đất. Người phạm năm tội vô gián, bốn tội căn bản gần vô gián, cùng hai hạng người phạm tội chê bai chính pháp và nghi ngờ Tam bảo v.v. cũng như vậy. Nếu người nào phạm một trong mười một tội này, sau khi thân hoại mạng chung, không có gì ngăn cách, nhất định sinh vào đại địa ngục Vô gián chịu các khổ dữ dội; cho nên gọi là pháp vô y hành thuộc nghiệp ác tội lớn cực nặng. Bổ-đặc-già-la (con người, một cá thể chúng sinh) phạm pháp vô y hành thuộc nghiệp ác tội lớn cực nặng này, ngay trong đời hiện tại nhất định không thể dứt sạch các phiền não; còn không thể thành tựu các tam-ma-địa, huống gì có thể tiến vào chính tính ly sinh (bước vào hàng thánh lần đầu, lìa hẳn tính chất phàm phu). Người ấy khi chết nhất định sinh vào địa ngục chịu các khổ nặng.
Lại nữa, này Đại Phạm! Nếu thiện nam tử hay thiện nữ nhân nào, dùng lòng tin trong sạch quy y pháp của ta, hoặc hướng theo Thanh văn thừa, hoặc hướng theo Độc giác thừa, hoặc hướng theo Đại thừa, với lòng tin trong sạch xuất gia trong pháp của ta, thọ cụ túc giới (giới đầy đủ của người xuất gia), đối với các học xứ (các điều giới cần học và giữ) hết lòng kính trọng, đối với bốn giới về tính tội căn bản thì kiên cố, dũng mãnh, siêng năng giữ gìn; người như vậy thường được tất cả người và phi nhân theo sát che chở, được gọi là không nhận suông sự cúng dường của trời và người. Trong tam thừa, tùy theo chỗ mình ưa thích, họ có thể mau chóng tiến vào và thành tựu đến chỗ rốt ráo. Vì thế, người thật sự cầu Niết-bàn thà bỏ thân mạng chứ rốt cuộc không vi phạm bốn pháp như thế.
Vì sao vậy? Các loài chúng sinh phải nhờ ba nhân mới được niềm vui Niết-bàn. Một là lấy việc nương vào Như Lai làm nhân. Hai là lấy việc nương vào thánh giáo của ta làm nhân. Ba là lấy việc nương vào đệ tử của ta làm nhân. Các loài chúng sinh nương vào ba nhân này, siêng năng tu hành, được niềm vui Niết-bàn. Nếu người nào vi phạm bốn pháp như thế, thì ta không phải thầy của họ, họ không phải đệ tử của ta. Nếu người nào vi phạm bốn pháp như thế, thì là làm trái giáo pháp biệt giải thoát (giới luật của người xuất gia, giữ từng điều thì giải thoát khỏi từng lỗi lầm riêng) do ta tuyên thuyết, là giáo pháp rất sâu rộng lớn, tương ứng với lẽ vô thường, khổ, không, vô ngã (mọi vật đều đổi thay, đều đem lại khổ, đều không có thực thể, không có cái "tôi" thường còn), làm lợi ích an vui cho tất cả chúng sinh. Nếu làm trái giáo pháp biệt giải thoát như thế, thì đối với tất cả tĩnh lự và đẳng trì (trạng thái định, tâm giữ đều đặn trên một đối tượng) đều thành mù tối, không thể tiến vào; bị các phiền não và nghiệp ác trói buộc; đối với pháp tam thừa cũng không phải là pháp khí; sẽ rơi vào nẻo dữ chịu các khổ nặng.
Nếu thiện nam tử hay thiện nữ nhân nào, đối với bốn tội nặng căn bản được chế định trong giáo pháp biệt giải thoát do ta nói, giữ trong sạch không phạm, thì ta là thầy của họ, họ là đệ tử của ta; họ thuận theo lời ta, khéo an trú trong pháp của ta, mọi việc làm đều sẽ được tròn đầy. Người này vì khéo an trú trong thi-la uẩn (khối giới hạnh, toàn bộ phần giới) nên được gọi là khéo an trú trong mọi pháp lành; hoặc gọi là an trú đầy đủ trong Thanh văn thừa, hoặc gọi là an trú đầy đủ trong Độc giác thừa, hoặc gọi là an trú đầy đủ trong Đại thừa. Vì sao vậy? Nếu có thể giữ gìn bốn pháp căn bản thuộc tính tội như thế, nên biết đó là dựng lập nguyên nhân thù thắng cho mọi pháp lành hữu lậu và vô lậu (hữu lậu: còn dính phiền não, còn dẫn đến sinh tử; vô lậu: đã sạch phiền não, dẫn đến giải thoát). Vì thế, giữ gìn bốn pháp này được gọi là gốc rễ của mọi pháp lành.
Như nương vào đất lớn mà tất cả cây thuốc, lúa thóc, cỏ cây, bụi rậm, rừng rú đều được sinh trưởng; cũng vậy, nương vào việc khéo giữ gìn trọn vẹn bốn giới căn bản thì mọi pháp lành đều được sinh trưởng. Như nương vào đất lớn mà tất cả các núi, núi Tiểu luân vi, núi Đại luân vi (những dãy núi bao quanh thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), vua núi Diệu Cao (núi Tu-di, ngọn núi ở trung tâm thế giới) đều được đứng vững; cũng vậy, nương vào việc khéo giữ gìn trọn vẹn bốn giới căn bản thì Thanh văn thừa, Độc giác thừa và Đại thừa vô thượng đều được đứng vững. Như nương vào đất lớn mà tìm được tất cả các vị ngon trong thế gian; cũng vậy, nương vào việc khéo giữ gìn trọn vẹn bốn giới căn bản thì tìm được tất cả niệm, định, tổng trì (năng lực ghi nhớ và giữ gìn không quên giáo pháp), an nhẫn (sự nhẫn chịu vững vàng), thánh đạo, cho đến vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật).
Lại như đất lớn đối với vật sạch hay vật dơ đều mang chở như nhau; các thiện nam tử, thiện nữ nhân khéo giữ gìn trọn vẹn bốn giới căn bản cũng như vậy, đối với người là pháp khí hay không phải pháp khí, tâm họ đều bình đẳng, không chê bai, không trêu chọc, không tự cao, không vội vàng quở trách nêu tội, có thể làm chỗ sinh ra mọi pháp lành. Lại như đất lớn, tất cả chúng sinh đều cùng sử dụng mà được sống còn; các thiện nam tử, thiện nữ nhân khéo giữ gìn trọn vẹn bốn giới căn bản cũng như vậy, đối với chính pháp do các Đức Như Lai giảng nói thì sinh trưởng niềm hoan hỷ và lòng tin trong sạch bậc nhất; đối với chúng sinh không có ý phân biệt, dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục, gần gũi người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với người) mà bình đẳng thu nhận; tất cả chúng sinh đều cùng nương tựa, hưởng niềm vui pháp mà được sống còn."
Bấy giờ Tôn giả Ưu-ba-li (vị đại đệ tử của Phật, giỏi nhất về giới luật), nghe Phật nói xong, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa sang y phục, lạy sát chân Phật, để trần một bên vai, gối phải chấm đất, chắp tay cung kính bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Như lời Phật dạy, các thiện nam tử và thiện nữ nhân khéo giữ gìn trọn vẹn bốn giới căn bản thì đối với người là pháp khí hay không phải pháp khí, tâm họ đều bình đẳng, không chê bai, không trêu chọc, không tự cao, không vội vàng quở trách nêu tội. Nếu như vậy, thì trong đời vị lai, có các bí-sô phá giới làm ác, thật không phải sa-môn mà tự xưng là sa-môn, thật không tu phạm hạnh mà tự xưng là tu phạm hạnh, chúng tăng bí-sô đối với những người ấy phải dùng cách nào để quở trách nêu tội và đuổi ra?"
Phật bảo Tôn giả Ưu-ba-li: "Ta rốt cuộc không cho phép người ngoại đạo hay người thế tục nêu tội bí-sô. Ta còn không cho phép chúng tăng bí-sô không theo đúng phép mà vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới, huống gì là đuổi ra. Nếu không theo đúng phép mà vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới, hoặc đuổi ra, thì liền mắc tội lớn. Này Ưu-ba-li, nay ông nên biết, có mười điều trái phép, nếu vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới thì liền mắc tội lớn; những người có trí đều không nên chấp nhận. Mười điều ấy là gì? Một là không có sự hòa hợp đồng thuận của chúng tăng mà trước mặt vua vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Hai là không có sự hòa hợp đồng thuận của chúng tăng mà trước chúng phạm chí (người Bà-la-môn tu hành) vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Ba là không có sự hòa hợp đồng thuận của chúng tăng mà trước chúng quan lại vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Bốn là không có sự hòa hợp đồng thuận của chúng tăng mà trước chúng trưởng giả, cư sĩ (người tại gia giàu có, người tại gia theo đạo) vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Năm là trước đám đông phụ nữ vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Sáu là trước đám đông đàn ông vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Bảy là trước chúng tịnh nhân (người thế tục làm công việc phục dịch trong chùa) vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Tám là trước đông đảo bí-sô và bí-sô-ni vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Chín là trước mặt người có thù oán từ trước mà vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Mười là trong lòng ôm giận hờn mà vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới. Mười điều như thế gọi là trái phép; vội vàng quở trách nêu tội bí-sô phá giới thì liền mắc tội lớn. Giả sử dựa vào sự thật mà quở trách nêu tội, còn không nên chấp nhận, huống gì là việc không có thật. Những ai chấp nhận cũng mắc tội lớn.
Lại có mười điều trái phép, quở trách nêu tội bí-sô phá giới thì liền mắc tội lớn; những người có trí cũng không nên chấp nhận. Mười điều ấy là gì? Một là người ngoại đạo quở trách nêu tội bí-sô. Hai là người tại gia không giữ giới cấm quở trách nêu tội bí-sô. Ba là người đã phạm tội vô gián quở trách nêu tội bí-sô. Bốn là người chê bai chính pháp quở trách nêu tội bí-sô. Năm là người hủy báng bậc hiền thánh quở trách nêu tội bí-sô. Sáu là người si cuồng, tâm loạn quở trách nêu tội bí-sô. Bảy là người đang bị đau đớn khổ não vây bủa quở trách nêu tội bí-sô. Tám là tịnh nhân của chư tăng bốn phương quở trách nêu tội bí-sô. Chín là người giữ vườn rừng quở trách nêu tội bí-sô. Mười là bí-sô đang bị phạt quở trách nêu tội bí-sô. Mười điều trái phép như thế, quở trách nêu tội bí-sô phá giới thì liền mắc tội lớn. Giả sử dựa vào sự thật mà quở trách nêu tội cũng không nên chấp nhận, huống gì là việc không có thật. Những ai chấp nhận cũng mắc tội lớn.
Lại nữa, này Ưu-ba-li! Nếu có bí-sô vi phạm giới cấm mà vẫn ở chung với Tăng, trong chúng tăng có vị bí-sô khác, mọi phép tắc hành trì đều đầy đủ, năm đức đều tròn đầy, thì vị ấy nên từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa sang y phục, cung kính lạy sát chân chúng tăng bí-sô, rồi đến trước bí-sô phá giới xấu ác xin cho phép nêu tội, nói thế này: 'Thưa Trưởng lão, xin hãy ghi nhớ: nay tôi muốn nêu điều Trưởng lão đã phạm; tôi nêu đúng sự thật chứ không hư dối, đúng lúc chứ không phải không đúng lúc, bằng lời dịu dàng chứ không thô bạo, với lòng từ chứ không giận dữ, vì lợi ích chứ không làm tổn hại, để cho con mắt pháp, ngọn đèn pháp của Như Lai được rực sáng lâu dài. Nếu Trưởng lão cho phép, tôi sẽ đúng như pháp mà nêu tội Trưởng lão.' Người kia nếu cho phép thì nên đúng như pháp, đúng như sự thật mà nêu ra. Người kia nếu không cho phép thì lại nên lạy sát chân vị thượng tọa (vị tăng có tuổi đạo cao nhất trong chúng) và chúng tăng, cung kính thưa rằng: 'Bí-sô như thế phạm việc như thế; tôi dựa vào năm pháp mà nêu ra đúng như sự thật.' Khi ấy, vị bí-sô thượng tọa trong chúng tăng nên xét kỹ người nêu tội, người bị nêu tội, cùng việc đã phạm là thật hay hư, nặng hay nhẹ; dựa vào tỳ-nại-da và tố-đát-lãm (kinh tạng, những bài giảng của Phật) mà khéo léo tra hỏi, an ủi, quở trách, dùng bảy phép (bảy cách dập tắt tranh chấp trong Tăng theo giới luật) để dập tắt cho thích đáng. Nếu phạm tội nặng thì nên trị phạt nặng; nếu phạm tội vừa thì nên trị phạt vừa; nếu phạm tội nhẹ thì nên trị phạt nhẹ; khiến người ấy biết hổ thẹn mà sám hối điều đã phạm."
Bấy giờ Ưu-ba-li lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu bí-sô thật có lỗi, làm điều ác, cậy thế lực của người tại gia, hoặc thế lực của tiền của, hoặc thế lực của sự học rộng, hoặc thế lực của tài ăn nói, hoặc thế lực của đệ tử; vì các thế lực như thế mà lấn lướt chống đối chúng tăng; các vị bí-sô thượng tọa thông thạo tố-đát-lãm, tỳ-nại-da và ma-đát-lí-ca (luận tạng, những bản tóm lược và giải thích giáo lý) đúng như pháp mà dạy bảo, họ đều không vâng theo; bí-sô như thế nên trị phạt thế nào?" Phật nói: "Này Ưu-ba-li! Các vị bí-sô thượng tọa thông thạo Tam tạng (ba kho giáo điển: kinh, luật, luận) nên cùng chúng tăng hòa hợp, sai người đến thưa với vua và các quan đại thần, nhờ giúp sức oai quyền, rồi sau đó đúng như sự thật, theo đúng phép mà trị phạt."
Bấy giờ Ưu-ba-li lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu bí-sô có lỗi làm điều ác ấy, dùng thế lực của tiền của, hoặc thế lực của sự học rộng, hoặc thế lực của tài ăn nói, hoặc đủ thứ mưu mẹo khéo léo, khiến vua và các quan đại thần vui lòng, đều đứng về phe phá giới trái phép, dung túng tội của bí-sô xấu ác như thế, không cho đúng như sự thật, theo đúng phép mà trị phạt; khi ấy chúng tăng nên làm thế nào?" Phật nói: "Này Ưu-ba-li! Nếu bí-sô ấy làm hạnh vô y hành mà trong chúng tăng tội trạng thô nặng chưa bày lộ ra, thì khi ấy chúng tăng nên tạm thời gác lại. Nếu bí-sô ấy làm hạnh vô y hành mà trong chúng tăng tội trạng thô nặng đã bày lộ ra, thì khi ấy chúng tăng nên cùng nhau hòa hợp, theo đúng phép mà đuổi ra khỏi Phật pháp.
Này Ưu-ba-li! Ví như cỏ yến mạch hoang mọc trong ruộng lúa mạch, mầm, thân, cành, lá giống hệt lúa mạch, lẫn lộn làm dơ lúa mạch sạch. Chừng nào loại cỏ ấy chưa trổ bông, khi ấy người nông dân nên tạm thời để yên. Khi bông đã trổ, lúc ấy người nông dân sợ nó làm dơ lúa mạch sạch, bèn nhổ cả gốc rễ vứt ra ngoài ruộng. Bí-sô phá giới làm hạnh vô y hành cũng như vậy: cậy đủ thứ thế lực như của người tại gia v.v., ở trong Tăng, oai nghi hình tướng giống như Tăng, lẫn lộn làm dơ chúng thanh tịnh. Chừng nào các vị thần lành chưa làm cho sự việc lộ ra, trong chúng tăng tội trạng thô nặng chưa bày lộ, thì khi ấy chúng tăng nên tạm thời gác lại. Nếu các vị thần lành đã làm cho sự việc lộ ra, trong chúng tăng tội trạng thô nặng đã bày lộ, thì khi ấy chúng tăng nên cùng nhau hòa hợp, theo đúng phép mà đuổi ra khỏi Phật pháp. Này Ưu-ba-li! Ví như biển lớn không giữ xác chết lại; chúng tăng Thanh văn, các đệ tử của ta cũng như vậy, không ở chung với xác chết là bí-sô phá giới làm ác."
Bấy giờ Ưu-ba-li lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu bí-sô phá giới làm ác ấy đã bị chúng tăng hòa hợp cùng đuổi ra, mà bí-sô xấu ác ấy dùng thế lực của tiền của, hoặc thế lực của sự học rộng, hoặc thế lực của tài ăn nói, hoặc đủ thứ mưu mẹo khéo léo, khiến vua và các quan đại thần vui lòng, đều đứng về phe phá giới trái phép, dùng sức oai quyền ép buộc chúng tăng, lại bắt bí-sô phá giới như thế được ở chung với Tăng; khi ấy chúng tăng lại nên làm thế nào?" Phật nói: "Này Ưu-ba-li! Khi ấy trong Tăng, những bí-sô giữ giới, biết ăn năn hổ thẹn, vì giữ gìn giới nên không nên giận mắng bí-sô phá giới, mà chỉ nên thưa trình với vua và các quan đại thần. Hoặc nếu sợ bị ép buộc mà không thưa trình được, thì nên bỏ chỗ ở cũ, đi đến nơi khác."
Kinh Đại thừa Đại tập Địa Tạng Thập luân, quyển thứ ba.
Kinh Đại thừa Đại tập Địa Tạng Thập luân, quyển thứ tư.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông thạo cả ba kho giáo điển kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video