Phẩm Hữu Y Hành (những hạnh tu còn có chỗ nương tựa, tức còn chấp giữ vào thân tâm của mình; đây là pháp tu của hàng Thanh văn và Độc giác), thứ tư, phần ba.
Lại nữa, này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp)! Có những chúng sinh bản tính hung bạo, lời lẽ thô lỗ, thật là ngu si mà lại tự cao cho mình thông minh. Họ không dứt việc giết hại cho đến tà kiến (tức mười điều ác, từ giết hại cho đến cái thấy sai lệch chối bỏ nhân quả). Đối với lợi dưỡng (của cải, vật cúng dường), sự cung kính và tiếng khen của đời mà người khác có được, họ ghen ghét sâu nặng; còn bản thân thì luôn đuổi theo lợi dưỡng, sự cung kính và tiếng khen của đời, chẳng hề chán mỏi. Họ luôn tự khen mình, khinh chê người khác; không tự phòng giữ việc làm của thân, lời nói và ý nghĩ, thường ưa làm mọi hạnh ác.
Bên trong họ ôm lòng độc địa, không có lòng thương xót, không biết hổ thẹn, thích quấy nhiễu người khác. Đối với các phước điền (ruộng phước, ví những bậc đáng cúng dường, cúng dường vào đó sẽ sinh ra phước như ruộng sinh ra lúa), họ thích phân biệt hơn kém. Đối với những người xuất gia đã quy về pháp của Ta, họ thường ưa rình tìm mọi chỗ sơ hở; vừa thấy chút dấu hiệu, chưa xét rõ thật hư, liền khinh chê, mắng nhiếc, trách phạt. Tâm họ cứng cỏi, ngang ngược, mê loạn, thường thích quấy nhiễu người xuất gia; không xét lỗi mình mà chỉ nghĩ chê chỗ thiếu sót của người.
Dù nghe khen ngợi công đức của Đại thừa (con đường tu của Bồ-tát, cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) mà phát ý tìm cầu, nhưng tâm vẫn ưa làm những việc ác nặng, chưa từng lắng yên. Vì để lừa dối người khác, họ làm ra vẻ tự mình nghe pháp Đại thừa và dạy người khác nghe, làm ra vẻ tự mình đọc tụng và dạy người khác đọc tụng. Vì để tự đề cao mình, lấn át người khác, họ cung kính khen ngợi pháp Đại thừa. Bản thân họ đối với các hạnh và cảnh giới của Đại thừa chưa từng tu học, chưa hiểu được, mà tự xưng: "Ta là Đại thừa", rồi dụ dỗ khuyên người khác theo mình tu học, nhằm cầu danh lợi để nuôi sống bản thân.
Ví như vị trì luật sư (người chuyên giữ và giảng dạy giới luật) xấu ác, phá giới, tự mình phạm thi-la (giới luật), ưa làm hạnh ác, mà vì danh lợi lại dụ dỗ khuyên người khác siêng tu học tỳ-nại-da tạng (kho giới luật của người xuất gia). Những chúng sinh dua nịnh, quanh co, giả dối như thế, đến thân người thấp hèn còn khó được, sẽ thoái mất cõi lành và niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết) của nhị thừa (hai thừa Thanh văn và Độc giác), huống gì đạt được Đại thừa — quyết không có chuyện ấy. Họ sẽ rơi vào các đường ác, khó có ngày ra. Người có trí không nên gần gũi họ.
Thế mà họ không biết hổ thẹn, ở giữa đại chúng tự xưng là Đại thừa, như tiếng sư tử rống (ví lời nói oai hùng, không sợ hãi), vì danh lợi mà dụ dỗ lừa gạt kẻ ngu si, khiến họ theo mình kết thành bè đảng.
Ví như có con lừa khoác da sư tử rồi tự cho mình là sư tử. Có người từ xa trông thấy, tưởng là sư tử thật; đến khi nó kêu lên thì ai nấy đều biết là lừa, cùng nhổ nước bọt mà nói: "Đây không phải sư tử, mà là con lừa ăn đồ dơ bẩn, xấu xa hèn hạ thật sự", rồi mắng nhiếc đủ điều, cùng bỏ đi.
Ta nói rằng những bổ-đặc-già-la (con người, cá thể chúng sinh) như thế thường ưa làm theo mười nghiệp đạo ác (mười con đường nghiệp ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói độc ác, nói thêu dệt, tham lam, sân hận, tà kiến), thiêu hủy hết mọi hạt giống được sinh làm người và sinh lên cõi trời; đến pháp Thanh văn thừa (con đường tu của hàng đệ tử nghe Phật giảng mà giác ngộ, nhắm đến tự giải thoát) và Độc giác thừa (con đường tu của người tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ) họ còn thoái mất, huống gì có thể thành pháp khí (người có đủ tư cách tiếp nhận và giữ gìn giáo pháp) Đại thừa. Họ ngu si kiêu mạn, tự xưng Đại thừa, lừa dối người khác để thu gom lợi dưỡng.
Ví như kẻ ngu si kiêu mạn, không tay không chân, muốn đi đánh trận, xông vào giữa trận lớn, chỉ uổng công sức, rốt cuộc không thể thắng được. Kẻ giả xưng Đại thừa cũng như thế: tay lòng tin và chân giới luật không có một thứ nào lành lặn, không tự lường xem mình làm nổi việc gì, lại muốn đánh vào trận lớn phiền não (những tâm xấu như tham, sân, si làm rối loạn và khổ não thân tâm), chỉ uổng công sức, rốt cuộc không thể thắng được.
Ta nói rằng người ấy không giữ gìn ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói và ý nghĩ), chuyên làm hạnh ác, xưng bừa là Đại thừa, thật ra đối với cả ba thừa đều không phải là pháp khí, mà lại muốn phá tan trận lớn phiền não mạnh mẽ, bền chắc của tất cả chúng sinh, muốn chỉ bày cho tất cả chúng sinh con đường bát chi thánh đạo (con đường thánh tám nhánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), khiến họ vào thành niết-bàn không còn sợ hãi — quyết không có chuyện ấy.
Vì sao vậy? Này thiện nam tử! Người Đại thừa là người thọ trì luật nghi (giới luật, khuôn phép ngăn ngừa điều ác) trong sạch bậc nhất, tu hành thiện hạnh vi diệu bậc nhất, đầy đủ lòng hổ thẹn bền chắc bậc nhất, thấy sâu và sợ sâu quả khổ ở đời sau, xa lìa tất cả mọi pháp ác, thường ưa tu hành mọi pháp lành, lòng từ bi luôn trùm khắp tất cả hữu tình (chúng sinh, loài có tâm thức), luôn vì họ mà làm lợi ích an vui khắp cả, cứu giúp, độ thoát tất cả hữu tình khỏi mọi tai ách và khổ sinh tử, không đoái hoài đến sự an vui của bản thân, chỉ cầu cho tất cả hữu tình được an vui. Như thế gọi là người trú trong Đại thừa.
Này thiện nam tử! Có những tướng trạng nào gọi là Thanh văn thừa? Đó là những chúng sinh thường siêng tinh tấn, an trú trong chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh thức đúng đắn), ưa định đẳng dẫn (tâm định đều đặn, an trụ bình lặng), lìa mọi dua nịnh dối trá, tin biết nghiệp và quả báo, không đắm vào ngũ dục (năm thứ ham muốn: hình sắc đẹp, âm thanh hay, mùi thơm, vị ngon, sự xúc chạm êm ái), không bị tám pháp thế gian (tám ngọn gió đời: được, mất, chê, khen, vinh, nhục, khổ, vui) làm nhiễm ô; tu điều lành dũng mãnh như cứu lửa cháy trên đầu (ví sự gấp rút, không thể chậm trễ); thường xét kỹ, quán sát các uẩn (năm nhóm yếu tố hợp thành thân tâm), giới (mười tám yếu tố của nhận thức) và xứ (mười hai chỗ sinh ra nhận thức); luôn ưa an trú trong các thánh chủng (những hạnh của bậc thánh: biết đủ về áo mặc, thức ăn, chỗ ở, và ưa tu đoạn trừ phiền não). Ai có đủ những tướng này thì gọi là Thanh văn thừa. Những chúng sinh như thế còn chưa thể thành pháp khí Độc giác thừa, huống gì thành pháp khí Đại thừa.
Này thiện nam tử! Có những tướng trạng nào gọi là Độc giác thừa? Đó là những chúng sinh có đủ tất cả công đức của Thanh văn nói trên, lại còn có thể đối với năm thủ uẩn (năm nhóm yếu tố hợp thành thân tâm mà con người bám chấp cho là "ta") nhiều lần an trú trong phép quán vô thường (thấy mọi thứ đều thay đổi, không bền), nhiều lần an trú trong phép quán sinh diệt; đối với khắp tất cả các pháp do duyên sinh (các sự vật do nhân duyên hợp lại mà sinh ra), có thể xét kỹ, quán sát thấy tất cả đều là pháp phải diệt mất. Ai có đủ những tướng này thì gọi là Độc giác thừa. Những chúng sinh như thế không phải là pháp khí Đại thừa.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) muốn làm rõ lại nghĩa này nên nói bài tụng (bài kệ, đoạn văn vần) rằng:
Nếu là người chân chính hiền thiện thuộc hàng sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc và võ sĩ ở Ấn Độ xưa), cho đến người chân chính hiền thiện thuộc hàng thú-đạt-la (giai cấp nô bộc, làm thuê, thấp nhất trong bốn giai cấp),
tu mười bánh xe hữu y (mười hạnh tu có chỗ nương, ví như bánh xe chở người đến quả vị), như lòng tin trong sạch…, thì mau thành pháp khí Thanh văn thừa.
Người cầu Độc giác thừa thì ba nghiệp trong sạch, đầy đủ lòng hổ thẹn, sợ hãi các uẩn,
biết lỗi lầm của sinh tử, ưa vắng lặng, ở chốn vắng vẻ, giữ chánh niệm, gìn giữ các căn (các giác quan), tâm lặng lẽ an định,
khéo quán lẽ duyên khởi (lẽ mọi sự vật do nhiều nhân duyên nương nhau mà sinh ra), tu tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét), khéo quán sát các uẩn, giới, xứ.
Ai đủ mười hạnh hữu y luân này, sẽ thành pháp khí của thừa hơn (tức Độc giác thừa, cao hơn Thanh văn thừa), vượt qua biển các cõi hiện hữu (tức biển sinh tử).
Tu những bánh xe chung cho ba thừa và bánh xe của hai thừa, chỉ tự cầu giải thoát khổ phiền não cho mình,
không độ hữu tình, không bỏ tập khí (thói quen, dấu vết phiền não còn sót) — những người này đều không phải pháp khí Đại thừa.
Kẻ ngu si, lười biếng, căn cơ (khả năng tiếp nhận) thấp kém, đối với pháp nhị thừa không siêng tu,
chắc chắn không thể đủ bánh xe Đại thừa, nên không phải pháp khí rộng lớn của Đại thừa.
Kẻ ngu si chỉ cầu giải thoát một mình, ý hèn, hạnh thấp, không có từ bi,
ưa đắm đoạn kiến (cái thấy sai cho rằng chết là hết, không có đời sau, không có nhân quả), hướng về đường ác, bỏ chánh pháp, nói điều phi pháp,
chê bai nhị thừa, bỏ hạnh giữ luật, thọ giới cụ túc (giới đầy đủ của người xuất gia) mà xưng là Đại thừa,
phá rối pháp của Ta, mê hoặc chúng sinh — do đó thân người khó được lại.
Kẻ quấy nhiễu các bậc hiền thánh trong pháp của Ta, trách phạt người mặc áo cà-sa (áo của người xuất gia, nhuộm màu hoại sắc) đỏ,
mắng nhiếc, ngăn cản, cướp đoạt y bát…, sẽ mất cõi người, cõi trời trong thời gian dài.
Vì thế, nếu muốn được lại thân người, không mắc bệnh lưỡi cứng câm lặng (?) mà bỏ mạng,
thường được gặp chư Phật, thì phải hoằng dương, gìn giữ khắp cả pháp ba thừa.
Muốn đạt thừa tối thượng trong ba thừa, phải khéo quán sát pháp ba thừa,
vui vẻ chỉ bày khắp cho người khác, ắt sẽ thành Phật, chắc chắn không nghi.
Kẻ phá giới, keo kiệt, ghen ghét, ôm lòng kiêu mạn, tự khen mình, chê người, xưng là Đại thừa —
lìa bỏ người ấy mà nương bậc trí, ắt sẽ thành Phật, độ chúng sinh ra khỏi tam giới (ba cõi: Dục, Sắc, Vô sắc).
Đối với căn khí ba thừa, tùy chỗ thích hợp mà vì lòng từ bi nói pháp ba thừa,
làm cho lời nguyện của họ được đầy đủ, không keo kiệt ghen ghét, ắt sẽ thành Phật, chắc chắn không nghi.
Biết uẩn, giới, xứ đều không và vắng lặng, không có chỗ nương trụ, ví như hư không,
thuyết pháp thu nhận bình đẳng mọi hữu tình, sẽ đạt diệu giác (sự giác ngộ mầu nhiệm, tức quả Phật) với trí tuệ vô biên.
Kẻ phá giới, ý ưa ôm lòng ác, nghe nói công đức thù thắng của Đại thừa,
liền giả xưng Đại thừa để cầu danh lợi, như con lừa xấu khoác da sư tử.
Nay Ta bảo khắp tất cả đại chúng: nếu muốn mau được bồ-đề (sự giác ngộ) thù thắng,
hãy khéo tu trì mười nghiệp lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói độc ác, không nói thêu dệt, không tham, không sân, không tà kiến), gìn giữ pháp của Ta, chớ hủy hoại.
Xưa kia trong các khế kinh (kinh điển hợp với chân lý và hợp với căn cơ người nghe) khác, Ta có nói: "Nên cầu đại giác, tu hành Đại thừa,
lìa bỏ Thanh văn thừa và Độc giác thừa" — Ta nói pháp ấy là vì những người đã trong sạch,
đã từng cúng dường vô lượng câu-chi (đơn vị số lớn, mười triệu) đức Phật, dứt điều ác, siêng năng tu tâm thanh tịnh.
Ta vì khuyến khích những chúng sinh ấy tiến lên, nên nói chỉ có một thừa, không có thừa thứ hai.
Nay đại chúng này có đủ căn khí ba thừa: có người chỉ kham nổi việc an trú trong Thanh văn thừa,
tâm rất lo sợ, nhiều việc bận rộn — họ không phải là pháp khí bồ-đề tối thượng;
có người si mê, ưa vắng lặng, an trú trong Độc giác — họ cũng không phải là pháp khí bồ-đề tối thượng;
có người kham nổi an trú trong trí tuệ tối thượng — vì thế Ta tùy chỗ ưa thích mà nói ba thừa.
Người có đủ công đức trong sạch, ưa giải thoát (của hàng Thanh văn), mà nghe nói Đại thừa thì lại rơi vào đường ác (?);
như người bệnh đàm ấm (bệnh đờm dãi tích tụ trong người) mà bảo uống sữa, thì chỉ làm tăng độc hại chứ không trừ được bệnh.
Cũng vậy, người không phải pháp khí, thuộc Thanh văn thừa, nghe nói Đại thừa thì tâm mê loạn,
liền khởi đoạn kiến, rơi vào đường ác; cho nên thuyết pháp phải xét kỹ căn cơ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video