Thiên 1 — Phẩm 1: Các bậc Chính sĩ

 # Kinh Văn Thù Chi Lợi Phổ Siêu Tam Muội (kinh nói về phép tam muội "Vượt Khắp" của Bồ-tát Văn Thù Chi Lợi; Văn Thù Chi Lợi tức Văn Thù Sư Lợi, vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; tam muội là trạng thái thiền định trong đó tâm hoàn toàn chuyên nhất, lắng đọng)

 Kinh Văn Thù Chi Lợi Phổ Siêu Tam Muội

 Đời Tây Tấn, Trúc Pháp Hộ dịch

 Kinh Văn Thù Chi Lợi Phổ Siêu Tam Muội, quyển thượng (còn có tên là Phẩm vua A Xà Thế)

 Tam tạng (bậc thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi là Trúc Pháp Hộ, đời Tây Tấn, dịch

 Phẩm thứ nhất: Các bậc chánh sĩ (chánh sĩ: bậc sĩ phu chân chính, ở đây chỉ các vị Bồ-tát)

 Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật du hóa tại núi Linh Thứu (núi Kên Kên) thuộc thành Vương Xá (kinh đô nước Ma Kiệt Đà ở Ấn Độ xưa). Cùng đi với Phật có đông đảo các vị đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ): tỳ-kheo ba vạn hai nghìn vị, Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) tám vạn bốn nghìn vị.

 Tất cả đều là bậc thánh thông đạt, không điều gì không sáng tỏ. Các vị khai sĩ, đại sĩ (những tên gọi khác của Bồ-tát) thần thông đã thông suốt. Các vị đã được tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không quên mất) và tài biện luận không vướng ngại. Các vị đã được pháp nhẫn bất khởi, không còn chấp trước (tức vô sinh pháp nhẫn: trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng mọi sự vật vốn không thật có sinh khởi). Các vị hiểu rõ các phép tu thiền định, thấy rõ tâm chúng sinh, tùy theo người đáng được độ thế nào mà nói pháp cho họ.

 Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời hộ vệ bốn phương), Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm Nhẫn thiên vương (?) (vua trời Phạm thiên làm chủ thế giới Nhẫn, tức cõi Ta-bà này), cùng vô số các vị trời, rồng, thần, càn-thát-hòa (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-luân (loài thần có sức mạnh, hay gây chiến với chư thiên), ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), chân-đà-la (thần ca múa, đầu có sừng), ma-hưu-lặc (thần rắn lớn), loài người và loài phi nhân (các loài không phải người), mỗi loài đến trăm nghìn chúng, đều cùng đến dự hội.

 Lúc ấy Bồ-tát Nhuyễn Thủ Đồng Chân (Nhuyễn Thủ là tên dịch cũ của Văn Thù Sư Lợi; "đồng chân" là danh hiệu chỉ bậc Bồ-tát giữ hạnh trong sạch như trẻ thơ) ở một góc núi, trên một gian gác riêng (?), cùng hai mươi lăm vị chánh sĩ giảng luận giáo pháp. Tên các vị là: Bồ-tát Long Thủ, Bồ-tát Long Thí, Bồ-tát Thủ Cụ, Bồ-tát Thủ Tạng, Bồ-tát Liên Thủ, Bồ-tát Liên Thủ Tạng, Bồ-tát Trì Nhân, Bồ-tát Trì Địa, Bồ-tát Bảo Chưởng, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Sư Tử Ý, Bồ-tát Sư Tử Bộ Lôi Âm, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Phát Ý Chuyển Pháp Luân, Bồ-tát Biện Chư Cú, Bồ-tát Biện Tích, Bồ-tát Hải Ý, Bồ-tát Đại Sơn, Bồ-tát Hỷ Kiến, Bồ-tát Hỷ Vương, Bồ-tát Sát Vô Kỳ, Bồ-tát Du Vô Tế Pháp Hành, Bồ-tát Siêu Ma Kiến, Bồ-tát Vô Ưu Thí, Bồ-tát Chư Nghị Cáo. Đó là hai mươi lăm vị chánh sĩ.

 Trên cõi trời Đâu Suất (cõi trời thứ tư của cõi dục, nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ) có bốn vị thiên tử (vị trời nam) cùng đến chỗ Nhuyễn Thủ đồng chân, theo hầu phía sau. Tên các vị là thiên tử Phổ Hoa, thiên tử Quang Hoa, thiên tử Mỹ Hương, thiên tử Thường Tiến Pháp Hành. Lại có vô số thiên tử khác, không thể đếm xuể, đều cùng đến hầu. Các chánh sĩ và các thiên tử như thế cũng đều ngồi họp, mỗi vị đều giảng luận.

 Những vị ấy lần lượt bảo nhau: "Thưa nhân giả (cách xưng hô tôn kính, nghĩa như "thưa ngài"), nên biết rằng trí tuệ của Phật rộng lớn khắp cùng, không giới hạn, không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không ai có thể đi đến tận cùng bờ mé của nó. Không thể lấy ý nghĩ nhỏ hẹp mà suy lường chiếc áo giáp đức lớn. Phải dùng phương cách nào, thề mặc áo giáp giới đức (ví lời thệ nguyện và giới hạnh như áo giáp che chở người tu) mà đạt được Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành nhằm cứu độ hết thảy chúng sinh), tức Phật thừa, tức thừa chư thông tuệ (chư thông tuệ: trí tuệ thông suốt tất cả, tức nhất thiết trí của Phật), thừa không thể nghĩ bàn? Như thế mới hợp với đạo chăng?"

 Bồ-tát Long Thủ nói: "Tích lũy công đức mà không biết chán đủ; gây dựng phúc lành không thể hạn lượng mà không làm hư mất áo giáp giới đức; mọi việc làm đều không mong cầu gì. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Long Thí nói: "Mở rộng tâm bình đẳng khắp nơi, điều hòa chí hướng, làm cho tính tình ôn hòa thấm nhuần, ý tứ mềm mỏng, lòng nhân hậu, đứng vững nơi lời nguyện chân chính; vì nhất thiết trí mà mặc áo giáp giới đức, hóa độ chúng sinh trong vòng sinh tử. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Thủ Cụ nói: "Trải qua vô số kiếp (kiếp: một khoảng thời gian dài vô cùng) hướng về Đại thừa, mặc áo giáp giới đức, mà trong vô số kiếp ấy không hề nghĩ đến số kiếp đã qua. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Thủ Tạng nói: "Người chỉ lo gây dựng cho riêng mình, chỉ cầu an ổn cho riêng mình thì không thể đạt tới Đại thừa, tới nhất thiết trí. Bỏ sự an ổn của mình để gây dựng cho chúng sinh, muốn cho họ được an lạc lớn, tùy theo điều thích hợp với họ, khiến họ không còn mong cầu may mắn và không khởi tâm chấp giữ (?); khuyên dắt quần chúng đứng vững trong đạo pháp. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Liên Thủ nói: "Này thiện nam tử (tộc tính tử: người con dòng dõi tốt, cách gọi thân mật và kính trọng người tu), hãy nhớ lời Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) đã giảng: giả sử có người tự mình không nhu thuận, không tĩnh lặng, không theo giới luật, mà lại muốn điều phục người khác cho tĩnh lặng, đem giới luật khuyên người, thì việc ấy chưa từng có. Người tự mình điều thuận, tĩnh lặng, giữ giới luật mới có thể giáo hóa khích lệ kẻ cứng cỏi, kẻ rối loạn, ngăn chặn kẻ phạm giới cấm. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Liên Thủ Tạng nói: "Người cùng chung trần lao (bụi trần làm nhọc tâm, tức phiền não) với các pháp thế gian thì không vượt ra khỏi đời; người không cùng chung bụi trần với các pháp thế gian mới có thể vượt ra khỏi đời. Vì thế Bồ-tát dù được lợi hay mất lợi, được khen hay bị chê, có danh hay không danh, khổ hay vui, đều không lay không động. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Trì Nhân nói: "Không thể nhờ người khác mà đạt được Đại thừa, được nhất thiết trí. Ta chỉ một mình, không có bạn lứa; vì chúng sinh mà thề mặc áo giáp đức, che chở hết thảy. Đó là điều ta phải làm: cứu giúp, thu nhận dắt dìu; tinh tấn không biếng lười dù chỉ chốc lát; giáo hóa dân chúng, khiến họ phát tâm học đạo. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Trì Địa nói: "Ví như, thưa nhân giả, mặt đất chở muôn vật: hết thảy hoa quả, trăm thứ lúa, cây thuốc đều nhờ đất mà sinh; đất không giữ riêng gì cho mình, cũng không cầu báo đáp; mọi loài đều nương nhờ đất mà sống; đất không từ chối, không chán, không cho là nhọc. Khai sĩ đại sĩ cũng nên như thế: phát tâm như đất, tâm không chấp trước, không vì mừng hay giận mà khuyên dân chúng, khiến họ hướng về trí tuệ Phật mà không nghĩ đến báo đáp. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Bảo Chưởng nói: "Nhân giả nên biết, mặc áo giáp đức cao thượng cho đến khi đạt trí tuệ Phật thì không ai có thể ngăn trở phá hoại khiến mình bỏ Đại thừa. Dù trong giấc mộng cũng không để chí vào Nhị thừa là Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát cho mình) và Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, tự giải thoát cho mình); thường đem tâm quý báu, tâm hướng về nhất thiết trí mà giảng nói cho người. Đối với tâm châu báu ấy không tham tiếc, không keo bẩn; khuyên mọi người thề mặc áo giáp đức của Đại thừa. Thừa mà vị ấy học chẳng phải là không có thừa, không tăng không giảm (?). Tâm như thế, không ham muốn mến mộ gì. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Bảo Ấn Thủ nói: "Thấy dân chúng rơi vào lục thú (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) mà khởi lòng thương xót, ban ơn cho chúng sinh, trao cho họ bàn tay pháp: kẻ không có lòng tin thì làm cho bàn tay tin; kẻ ít trí thì làm cho bàn tay học rộng nghe nhiều; kẻ keo tham thì làm cho bàn tay bố thí; kẻ phạm giới thì làm cho bàn tay giữ giới; kẻ giận dữ thì làm cho bàn tay nhẫn nhục; kẻ lười biếng thì làm cho bàn tay tinh tấn; kẻ tâm tán loạn thì làm cho bàn tay nhất tâm (tâm chuyên nhất, tức thiền định); kẻ trí tà thì làm cho bàn tay trí tuệ. Tùy theo chúng sinh xa lìa pháp trong sạch thế nào mà đúng lúc bày đủ các bàn tay pháp.

 Khai sĩ gieo trồng bàn tay gốc đức ấy như in dấu ấn vào Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) (?). Ba điều là gì? Đặt quần sinh đứng vững nơi trí tuệ Phật, khuyên giúp họ đến bàn tay ấn báu; thành tựu gốc đức của chính mình, ấy là bàn tay ấn báu; nghĩ về mọi pháp như hư không, ấy là bàn tay ấn báu. Gây dựng như thế, đó là ba điều. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Sư Tử Ý nói: "Nhân giả nên biết, mặc áo giáp không sợ hãi tức là không kinh sợ. Áo giáp đức đã thề nguyện là áo giáp không gian nan, áo giáp không vướng ngại, áo giáp không khiếp nhược, áo giáp không biếng lười; đó chính là trí tuệ Phật. Vì thế người tu hành không nên sợ hãi; không ngại khó, không vướng mắc, không khiếp sợ, không lười biếng; xa lìa mọi nỗi nguy sợ, không đến nỗi dựng tóc gáy; ở trong vòng sinh tử (chung thủy: vòng sinh tử, hết rồi lại bắt đầu) không có vết nhơ, cũng không mong cầu công đức của nê-hoàn (tức niết-bàn: cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử); an trụ bình đẳng trong khổ và vui, không có hai lối hành xử. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Sư Tử Bộ Lôi Âm nói: "Nhân giả nên biết, việc ấy chẳng phải là hạnh của kẻ tài hèn, mà do bậc chánh sĩ gây dựng. Bậc chánh sĩ thì hướng về bình đẳng, xa lìa tà kiến. Bậc chánh sĩ thì tâm chất phác, không nịnh hót. Bậc chánh sĩ thì siêng năng khiêm tốn, nhu thuận, tôn thầy kính thánh. Bậc chánh sĩ thì khuyên học không mỏi, điều đã học thì tìm đến tận gốc. Bậc chánh sĩ thì vui mến sự trị lý chân chính, gây dựng nghiệp chân chính. Bậc chánh sĩ, nếu có ham muốn thì dẹp bỏ pháp nhơ. Bậc chánh sĩ, nếu có giận dữ thì trong ý không kết oán hận. Bậc chánh sĩ, nếu có ngu si thì soi sáng trừ bỏ tối tăm.

 Bậc chánh sĩ thì lặng lẽ, đạm bạc, gần với kho thiền định. Bậc chánh sĩ thì đầy đủ ân huệ bố thí, ban cho kẻ nghèo khốn, cứu giúp tất cả. Bậc chánh sĩ thì giữ gìn thân, miệng, ý, lắng lặng tịch mịch. Bậc chánh sĩ thì lời nói và việc làm phù hợp nhau, tính tình chất phác ngay thẳng. Bậc chánh sĩ thì chí hướng kiên cường, chuộng pháp chân đế (chân lý tối thượng). Bậc chánh sĩ thì xa lìa phi pháp, gần gũi giữ gìn kinh điển chân chính. Bậc chánh sĩ thì vui với niềm vui của pháp, lấy chánh pháp mà che chở. Bậc chánh sĩ thì xem nhẹ thân mạng, không bỏ chúng sinh. Bậc chánh sĩ thì điều đã lập vững vàng chắc chắn, khéo bố thí không tiếc.

 Bậc chánh sĩ thì chí thuần, pháp hiền, tiêu trừ sự hung ác giả dối. Bậc chánh sĩ thì đem kho báu cứu giúp kẻ nghèo thiếu. Bậc chánh sĩ thì làm thuốc hay chữa các bệnh tật. Bậc chánh sĩ thì che chở những kẻ sợ hãi, khiến họ có chỗ nương về. Bậc chánh sĩ thì dẫn dắt kẻ tà kiến đến chỗ không bờ bến (?). Bậc chánh sĩ thì gắng cứu kẻ nhọc nhằn ô nhiễm, khuyên họ bằng kinh điển. Bậc chánh sĩ thì điều phục, nhẫn chịu kẻ giận dữ mà thuận theo điều thích hợp. Vì thế, gây dựng pháp của bậc chánh sĩ thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Hư Không Tạng nói: "Tu tập lòng từ vô lượng như hư không; hạnh tinh tấn chưa từng bỏ hạnh đại bi (lòng thương xót lớn); các căn (các giác quan) vui vẻ, đều hớn hở; đối với các ái dục có thể làm vui thích thì xem như hư không; bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ đều bình đẳng như hư không. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Phát Ý Chuyển Pháp Luân nói: "Phát ý Bồ-tát, tức người phát tâm, thì không nên phát ý mà để ma được dịp lợi dụng; đừng khiến Như Lai không vui, khiến chư thiên và loài người không hoan hỷ; đừng để gốc đức bị hao giảm. Nếu muốn gây dựng tâm cầu đạo thì tùy thuận dẫn dắt khuyên nhủ, khiến ma ác không được dịp, thuận ý Như Lai, trời người vui vẻ, không mất gốc đức tự thân đã tạo. Tu như thế thì mọi sự phát ý đều là chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp: giảng dạy giáo pháp, ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não).

 Vì sao? Đối với Bồ-tát ấy, mọi sự phát ý đều do nhân duyên tạo ra mà không thật có sinh; hiểu rõ các pháp mãi mãi không khởi. Cái không khởi ấy chính là sự chuyển pháp luân của chư Phật Như Lai thuận theo chánh giác như thật. Phát tâm như thế, mặc áo giáp giới đức, thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Biện Chư Cú nói: "Chánh sĩ nên biết, về đạo tâm (tâm cầu đạo giác ngộ): bậc chánh sĩ đi vào khắp mọi trần lao, giận dữ, hãm hại; vào cả hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy) và vô lậu (đã hết phiền não), hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) và vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt); cũng vào tội và không tội, họa và phúc; cũng vào điều thiện, cũng vào điều bất thiện; cũng vào pháp thế gian và pháp vượt đời; cũng vào sinh tử và cảnh vô vi; cũng vào kiến chấp đoạn diệt (cho rằng chết là mất hẳn) và kiến chấp thường còn (cho rằng có cái thường hằng bất biến); cũng vào các việc của ấm (năm ấm: năm nhóm hợp thành thân tâm con người là sắc, thọ, tưởng, hành, thức) và suy nhập (các giác quan và đối tượng của chúng); cũng vào đất, nước, lửa, gió.

 Vì sao? Các nhân duyên ấy đều là tự nhiên (tự tính vốn như thế); chí tính vốn thanh tịnh; ở bất cứ nơi nào có lời nói thì mọi điều giảng nói đều là không, không có gì thật. Ví như hư không không chỗ nào không vào được; đạo tâm như thế đến khắp tất cả. Bồ-tát vui thích trí tuệ như vậy thì trừ bỏ mọi tài biện luận bằng văn tự, phân biệt chúng sinh mà đạt được trí tuệ biện tài. Nếu có thể vào được một sự thông đạt của bậc thánh ấy thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Biện Tích nói: "Mọi điều nói ra đều không có lời; mọi âm thanh đều không thể nắm bắt. Bồ-tát vui thích trí tuệ như thế thì nghe lời hay hay lời dở đều chẳng mừng chẳng buồn. Ví như núi Thái Sơn, gió đến thổi vào rồi lại dội trở về, núi vẫn không lay động. Bồ-tát cũng thế, trước mọi lời lẽ của các học thuyết khác không lay không động; ở giữa các lối đi bên ngoài (ngoại đạo) cũng không chấp trước. Nếu xem xét lời Như Lai với lời ngoại đạo, lời dị học một cách bình đẳng thì không vì thế mà thêm bớt, cũng không rối loạn. Thấy các biện tài và mọi pháp đều là tận (rốt ráo không có); đối với các pháp tận ấy không nghĩ đến tự thân (?), cũng không suy tưởng gì. Bồ-tát thực hành được trí tuệ như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Hải Ý nói: "Chỗ Bồ-tát đi vào phải như đi vào biển, giác ngộ đạo lớn, điều mà mọi hàng Thanh văn không thể theo kịp. Tin vui, chuyên tâm vào một vị của pháp; vào nhiều pháp mà không thấy có nhiều khác biệt; quán pháp sâu mầu chưa từng mê loạn; đối với pháp duyên khởi (lẽ mọi sự đều do nhân duyên mà sinh) không thêm không bớt; đối với các kinh điển không thấy có sai khác. Đó gọi là không sinh không khởi.

 Đối với mọi nghiệp do chúng sinh gây khởi, (Bồ-tát) gieo gốc đức không ngừng (?), phúc không cùng tận, sự giáo hóa không bờ bến. Phải phân biệt rõ, vứt bỏ kiến chấp đoạn diệt và thường còn; không nắm giữ các pháp, cũng không dứt bỏ các pháp; phải lập chí làm cái đồ chứa vô lượng; không quên, không bỏ pháp mà tập theo nhất thiết trí; cũng không bỏ pháp, lấy pháp bình đẳng mà nói cho chúng sinh; phải tập mọi pháp lành công đức. Như thế là đầy đủ vô số Phật pháp. Với tâm như thế mà mặc áo giáp giới đức thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Đại Sơn nói: "Nhân giả nên biết, thừa này vượt khắp mọi thế gian, gọi là trí tuệ Phật; chỗ hành trì đi vào không thể hạn lượng. Vì thế vượt qua mọi chí tính của thế gian. Đã vượt qua chỗ hành của thế gian thì lòng tin vượt hơn đời thường. Đã vượt hơn đời thường thì sự bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ cũng thế, đều vượt qua mọi trí tuệ có trong thế gian; phúc tạo ra vượt hơn phúc lộc mà thế gian gây dựng. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Hỷ Kiến nói: "Giả sử Bồ-tát mắt thấy sắc mà không ghét bỏ, vì sắc vốn tự nhiên, tâm được thanh tịnh; tai nghe tiếng cũng không ghét bỏ, vì âm thanh vốn tự nhiên, tâm được thanh tịnh; mũi với hương, lưỡi với vị, thân với xúc chạm, tâm với các pháp, đối với các giới của sáu tình (sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không có gì ghét bỏ, vì các giới sáu tình tự nhiên vốn vắng lặng, tâm được thanh tịnh; đối với ghét và yêu, tâm không chấp trước, tâm được thanh tịnh.

 Thấy chúng sinh thuận theo Phật pháp thì thấy ai cũng là đồ chứa thích hợp (?); lại thấy chúng sinh ở trong tà kiến cũng thấy họ là đồ chứa Phật pháp. Người thương mình, người ở nơi vua chúa vui theo thói đời (?), người có bố thí rồi lại hối tiếc, đều kính trọng như nhau. Bồ-tát đại sĩ thực hành như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Hỷ Vương nói: "Giả sử có người mắng chửi phỉ báng, khinh thường làm nhục, đánh đập Bồ-tát, Bồ-tát lòng không oán hận mà còn vui mừng, đối xử với kẻ ấy như bạn lành, có thể nhẫn nhục, bày rõ sức nhẫn; tâm hân hoan, suy nghĩ về pháp ấy: cái gì là mắng, ai là kẻ mắng? Tin hiểu nội không (bên trong vốn không có thật), không ngờ vực ngoại không (bên ngoài vốn không có thật); tự thấy thân mình, lại thấy người khác thì vui mừng.

 Liền có thể bố thí thân mạng, tay chân, đầu, mắt, vợ con trai gái, nước, thành, làng xóm, của cải, lúa gạo, châu báu, càng thêm hớn hở. Thà được nghe một bài kệ mà xem nhẹ vinh hoa thế gian và ngôi Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp); thường vui giảng kinh pháp cho người mà không ham ngôi Đế Thích; nghĩ đến việc khai mở cho một người phát đạo tâm mà không mong ngôi Phạm thiên; nguyện được thấy Như Lai mà không tham ba nghìn đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ) chứa đầy ngọc quý. Từ khi sinh ra đã sáng suốt thông đạt, không thiếu căn nào; tin vui, yêu kính các pháp đạo phẩm (các phép tu đưa đến giác ngộ). Vui thích thực hành như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Sát Vô Kỳ nói: "Giả sử thấy mọi pháp đều đã qua đến bờ bên kia (bờ giải thoát), không rơi vào lòng tham thân, làm thanh tịnh các cõi Phật; thấy các nước Phật đều thanh tịnh mà không khởi tưởng, không khởi hành; thấy tất cả chư Phật mà không khởi tưởng về sắc tướng; thấy các chúng sinh (mà không khởi tưởng) (?); tuy có nhục nhãn (mắt thịt thường) mà thấy tội phúc trong sạch; đầy đủ thiên nhãn (mắt trời, thấy xa không bị ngăn che) mà không hư hoại; tuy được tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy rõ lẽ không của các pháp) mà xa lìa trần lao; tin vui Phật nhãn (mắt của Phật, thấy biết tất cả), đầy đủ thành tựu mười tám pháp bất cộng của chư Phật (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có); đã được pháp nhãn (mắt pháp, thấy rõ mọi pháp môn để độ người), đầy đủ mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật). Giả sử Bồ-tát mặc áo giáp đức, tin và hành như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Du Vô Tế Pháp Hành nói: "Thiện nam tử, biết mọi duyên thì những việc Bồ-tát làm đều quy về nhất thiết trí. Vì sao? Quán xét mọi nhân duyên của tất cả những gì có, thấy chúng không ở trong, không ở ngoài, cũng không ở nơi lời nói. Giả sử Bồ-tát không trụ nơi nhân duyên, cũng không chạy theo chướng ngại của trần lao, cũng không khuyên dẫn theo chướng ngại của tội phúc; không có chướng ngại của báo ứng, không có chướng ngại của các căn, không có chướng ngại của các pháp, không có chướng ngại của cái chẳng phải trí tuệ; đã vượt qua tội phúc, bụi nhơ và cõi ma. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Siêu Ma Kiến nói: "Này thiện nam tử, đã trụ nơi cái ta, tự thấy có thân mình thì liền ở trong sự nghiệp của ma. Đã dứt cái ta thì không thấy cái hư dối; đã trừ kiến chấp thì không còn các ấm; đã trừ các ấm thì không thấy ma; đã vượt khỏi cõi ma thì liền thành tựu cửa giải thoát không vướng ngại. Bồ-tát đã đạt cửa giải thoát không vướng ngại thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Vô Ưu Thí nói: "Nhân giả nên biết, kẻ làm điều ác thì về sau ôm lấy nước sôi lửa bỏng (ví nỗi khổ dày vò do quả báo); người làm nghiệp lành thì về sau không lo buồn. Vì thế Bồ-tát nên tu nghiệp lành: việc mình làm không ai chê được chỗ dở; việc mình gây dựng về sau không hối hận, không có các chướng ngại và cái (cái: phiền não che lấp tâm). Giả sử chúng sinh lo buồn không vui thì giảng nói cho họ pháp lìa lo buồn. Bồ-tát đại sĩ thực hành như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bồ-tát Chư Nghị Cáo nói: "Này thiện nam tử, kẻ trượng phu giữ giới cấm thì điều nguyện ắt đạt được. Đã đạt được điều nguyện, mà cái gốc để đạt được là nhờ không buông lung. Đã đứng vững nơi không buông lung thì đầy đủ các pháp đạo phẩm. Đã đầy đủ các pháp đạo phẩm thì đó là sự chân chính của giới cấm hướng về nhất thiết trí. Bồ-tát đã trụ nơi đạo pháp không buông lung thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Thiên tử Phổ Hoa nói: "Ví như, thiện nam tử, cây lúc hoa nở rộ thì đem lại nhiều lợi ích cho mọi người. Bồ-tát lấy gốc công đức để tự trang nghiêm, như cây hoa sum suê làm lợi cho quần chúng. Như cây Trú Độ (loài cây hoa quý) ở trời Đao Lợi (cõi trời thứ hai của cõi dục, trên đỉnh núi Tu Di) hoa lá sum suê, chư thiên Đao Lợi không ai không kính ngưỡng; Bồ-tát cũng thế, lấy các pháp môn tự trang sức, các trời, rồng, thần, càn-thát-hòa, người đời, a-tu-luân không ai không tôn kính. Như viên ngọc minh nguyệt trên trời, không tì vết, đủ mọi đức; khai sĩ chí tính thanh tịnh không tì vết, đức hạnh và nghị luận rõ ràng đầy đủ. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Thiên tử Quang Hoa nói: "Ví như, thiện nam tử, mặt trời mọc, ánh sáng xua tan mọi tối tăm, từ đầu đến cuối đều sáng rỡ. Bồ-tát cũng thế, đầy đủ ánh sáng trí tuệ, đem pháp trí tuệ ban cho đời; vì chúng sinh ngu tối vô minh mà bày ra ánh sáng lớn, dẫn đến pháp tự nhiên. Bóng tối không thể che lấp ánh sáng; ánh sáng thì tiêu trừ được bóng tối; chỉ bày lối đi, mà chính mình đã đứng vững trên lối đi. Bồ-tát đại sĩ đối với người ở đường tà thì chỉ bày đường chánh, mà chính mình đã đứng vững trên đường chánh. Như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Thiên tử Tâm Hoa Hương nói: "Ví như, thiện nam tử, cây hoa Tâm Hoa, hương thơm xông khắp bốn mươi dặm mà hương ấy không hề có ý tưởng gì. Bồ-tát cũng thế, lấy hương của giới, của học rộng nghe nhiều, của định, của tuệ, của giải thoát và của giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ mình đã giải thoát) để xông thơm ba nghìn đại thiên thế giới; hương pháp không đâu không cùng khắp; mọi bệnh tật gặp hương ấy liền khỏi. Giả sử Bồ-tát được thấm hương pháp này thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Thiên tử Thường Tiến Pháp Hành nói: "Nhân giả nên biết, người tinh tấn thì không có tâm lười biếng. Vì thế Bồ-tát tu các gốc đức mà không chán mỏi, thường nên tôn sùng, để chí vào tám pháp hạnh. Tám là gì? Sáu độ vô cực (sáu ba-la-mật, sáu phép tu đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); bốn đẳng phạm hạnh (bốn tâm vô lượng: từ, bi, hỷ, xả); dạo chơi trong năm thần thông (thiên nhãn, thiên nhĩ, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại); dùng bốn ân (bốn phép thu phục lòng người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) để cứu giúp thu nhận chúng sinh; để chí vào ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện) mà đạt được pháp nhẫn; khuyên gắng hướng về trí tuệ Phật; khai hóa chúng sinh khiến họ phát đạo ý; dẫn dắt bằng quyền phương tiện (phương cách khéo léo tùy cơ) mà tiếp xử đồng đều (?) mọi pháp hữu vi. Đó là tám. Tôn sùng hạnh của tám pháp này thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy."

 Bấy giờ Nhuyễn Thủ nói với các chánh sĩ và các thiên tử: "Thưa các nhân giả, nên biết rằng Bồ-tát dù tinh tấn hay không tinh tấn (đều chưa phải là) đến được nhất thiết trí. Vì sao? Đắm quen (tập quen theo) thì là hành trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc); còn chuyên tu theo thì là các kiến chấp đã qua (?). Đắm quen gọi là bên trong; cũng không đắm quen gọi là bên ngoài. Đắm quen là địa vị Thanh văn; chuyên tu theo là địa vị Duyên giác. Đắm quen là sự nhọc nhằn hành trì giữa các mối kết (phiền não trói buộc); chuyên tu theo là pháp phàm phu còn chấp trước. Đắm quen là danh (phần tâm); chuyên tu theo là sắc (phần vật chất). Đắm quen là báo ứng; chuyên tu theo là kiến chấp. Đắm quen là có chấp trước; chuyên tu theo là có chỗ đạt được. Đắm quen là cái của ta; chuyên tu theo là thân ta.

 Đắm quen là keo tham; chuyên tu theo là bố thí mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là phạm giới; chuyên tu theo là trì giới mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là giận dữ; chuyên tu theo là nhẫn nhục mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là lười biếng; chuyên tu theo là tinh tấn mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là tâm tán loạn; chuyên tu theo là nhất tâm mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là ngu si; chuyên tu theo là trí tuệ mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là gốc bất thiện; chuyên tu theo là gốc thiện bình đẳng mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là không có rễ phúc; chuyên tu theo là gieo gốc đức mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là pháp thế tục; chuyên tu theo là pháp vượt đời mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là pháp hữu vi; chuyên tu theo là pháp vô vi mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là tội; chuyên tu theo là pháp không tội mà không khởi tưởng kiêu mạn. Đắm quen là các lậu (phiền não rỉ chảy); chuyên tu theo là vô lậu mà không khởi tưởng kiêu mạn.

 Như thế là từ đắm quen cho đến chuyên tu theo, đều phải lìa mọi kiến chấp, không chấp trước, không đoạn dứt. Ý chỉ của Bồ-tát như thế thì hợp với Đại thừa, với nhất thiết trí vậy.

 Lại nữa, thưa nhân giả, không thể đến được nhất thiết trí. Vì sao không đến được? Lấy gì mà đến được nhất thiết trí? Nhất thiết trí lìa mọi tạo tác; nhất thiết trí cũng không có chỗ đến, cũng không có gì để đạt. Nhất thiết trí không có sắc tượng, cũng không có hình dạng của thọ (cảm nhận khổ vui), tưởng (nhận biết hình tướng), hành (sự tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt nhận biết). Nhất thiết trí cũng không có pháp, cũng không có phi pháp. Nhất thiết trí cũng không có bố thí. Vì sao? Vì nhất thiết trí chính là sự bố thí. Nhất thiết trí cũng không có trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ. Vì sao? Vì nhất thiết trí tự nhiên là thánh. Nhất thiết trí không có quá khứ, vị lai, hiện tại. Vì sao? Vì nhất thiết trí vượt qua ba đời. Nhất thiết trí không có mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm, thức. Vì sao? Vì đã vượt qua các giới.

 Thưa các nhân giả, muốn biết nhất thiết trí: nếu có Bồ-tát muốn được nhất thiết trí, an trụ như nhất thiết trí, thì nên an trụ thế nào? Đối với mọi pháp không trụ vào đâu cả, đó chính là an trụ nơi nhất thiết trí. Mọi pháp đều không phải là của ta. Nhất thiết trí ấy đối với mọi pháp không nương tựa, không chấp trước. Nhất thiết trí ấy bình đẳng với địa vị phàm phu, bình đẳng với địa vị Phật, đối với mọi pháp cũng đều bình đẳng.

 Lại nữa, Bồ-tát tu hành không nên tìm nhất thiết trí ở chỗ khác, mà chỉ nên từ nơi bốn đại giới này (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân) mà tìm hạnh tạo tác tự nhiên. Vì sao? Cái tự nhiên ấy là không có gì cả; cái tự nhiên ấy không có hình. Ở đây pháp lành gọi là thân ta (?). Nơi thân ta ấy không có thân, không có thiện ác, không có ngã, không có thọ, không có mạng, không có người. Giả như thân ta không có gì cả, thì cũng không có cái kia; cái kia không có hành, cũng không có gì cả; hình dạng mà cái kia có cũng không thật; cái được thấy cũng không có gì, cũng không thật. Trí tuệ thấy rằng nơi những cái có, không có cái thật hay không thật, bình đẳng như nhau (?). Trí tuệ như thế chính là nhất thiết trí."

 Khi Nhuyễn Thủ đồng chân nói lời ấy, hai nghìn thiên tử đạt được pháp nhẫn bất khởi; một vạn hai nghìn người đều phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, tức quả vị Phật).

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video