Phẩm thứ hai: Phật hóa hiện
Bấy giờ Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) Biện Tích bạch với Nhuyễn Thủ (tên dịch cũ của Bồ-tát Văn Thù Sư Lợi, vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ): "Chúng ta hãy cùng đến yết kiến Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến), hỏi trực tiếp đấng Đại Thánh: Bồ-tát đại sĩ (bậc đại nhân, tức Bồ-tát) nên làm hạnh gì?" Nhuyễn Thủ liền ngay tại chỗ hóa ra một đức Như Lai, thân hình giống như Phật Năng Nhân (tức Phật Thích Ca Mâu Ni). Nhuyễn Thủ đồng chân (danh hiệu chỉ bậc Bồ-tát giữ hạnh trong sạch như trẻ thơ) bảo Biện Tích: "Thiện nam tử (tộc tính tử: người con dòng dõi tốt, cách gọi thân mật và kính trọng người tu), Như Lai ở đây, sao không thưa hỏi hạnh mà Bồ-tát đại sĩ nên làm?"
Biện Tích bèn hỏi đức Như Lai hóa hiện: "Bạch Thế Tôn (đấng được cả đời tôn kính, danh hiệu của Phật), Bồ-tát đại sĩ nên làm hạnh gì?" Phật đáp: "Như hạnh ta làm, Bồ-tát cũng nên tu hạnh như thế." Lại hỏi: "Hạnh mà Thế Tôn gây dựng là thế nào?" Phật đáp: "Cũng không hành bố thí, không hành giới cấm, không hành nhẫn nhục, không hành tinh tấn, không hành nhất tâm (tâm chuyên nhất, tức thiền định), không hành trí tuệ; không hành trong dục giới (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục), không hành trong sắc giới (cõi đã lìa dục nhưng còn thân sắc vi diệu), không hành trong vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm, không còn thân sắc); không tạo hạnh của thân, không tạo hạnh của lời nói, tâm không có hạnh nhớ nghĩ; tất cả đều không hành, cũng không có nhân duyên. Đó là hạnh của Bồ-tát. Thiện nam tử, ý ông nghĩ sao? Cái được hóa hiện há có hành chăng?" Đáp: "Bạch Thiên Trung Thiên (trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật), cái được hóa hiện không có hành." Phật bảo: "Đúng thế, thiện nam tử, Bồ-tát đại sĩ nên làm hạnh như vậy."
Bồ-tát Biện Tích bạch với Nhuyễn Thủ: "Đức Phật mà ta thấy đây há chẳng phải là hóa hiện sao?" Nhuyễn Thủ đáp: "Nhân giả (cách xưng hô tôn kính, nghĩa như "thưa ngài"), chẳng lẽ chưa nghe rằng mọi pháp đều là hóa, tự nhiên như thế sao? Đó là tướng huyễn biến mà không thoái chuyển (?)." Biện Tích nói: "Đúng vậy, các pháp thật là hóa, tự nhiên huyễn biến mà không thoái chuyển." Nhuyễn Thủ đáp: "Thế thì nay, thiện nam tử, cớ sao lại nói rằng đức Như Lai hiện nay há chẳng phải là hóa? Hết thảy chư Phật và hết thảy các pháp há chẳng phải là hóa ư?" Lại hỏi: "Ai là người hóa ra?" Đáp: "Nghiệp thanh tịnh tự nhiên mà hóa ra thôi. Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát không nên trụ nơi ta, người, thọ mạng, cũng không nên chấp rằng có chỗ trụ nơi thánh đạo của Phật hay nơi phàm phu."
Biện Tích hỏi đức Như Lai hóa hiện: "Bạch Thế Tôn, học gì mà tự mình đạt thành Phật?" Đáp: "Không học gì cả, ấy là cái học của Bồ-tát. Cái Bồ-tát học không có hình tượng, cũng không có gì so sánh, cũng không nhận lấy, cũng chẳng phải không nhận; cũng không nghĩ tưởng, cũng không lìa tưởng; cũng không có hành, không hành mà cũng chẳng phải không hành; ấy là cái học của Bồ-tát. Không chấp cũng không chẳng chấp, không kiêu mạn cũng không chẳng kiêu mạn, cũng không đùa giỡn, cũng không chuyên tu theo, cũng không lìa chuyên tu theo; không tưởng, không giữ lấy, không có chỗ trú ngụ, cũng không có tưởng; không khởi không diệt, không đến không đi, không trụ không hóa, cũng không có hình, cũng không có lời nói; lìa khắp mọi sự tưởng và hành; ấy là cái học của Bồ-tát.
Người học như thế là học bình đẳng. Người học như thế thì không có chỗ hướng tới, không có gì thêm, cũng không có gì bớt. Người học như thế cũng không có gì chấp trước, cũng không có gì để thoát ra, cũng không có gì nhiễm, cũng không có chuyện lìa bụi trần, cũng không kết oán, không rơi vào ngu tối. Học như thế mới gọi là học. Người học như thế không đi vào các nẻo luân hồi. Vì thế, thiện nam tử, Bồ-tát đại sĩ muốn thành tựu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, tức quả vị Phật) thì hãy học cái ta học."
Lại hỏi: "Phật học thế nào?" Đáp: "Như ta không có giới, cũng không có gì phạm; không thí không nhận, không giữ giới không phạm giới, không nhẫn không giận, không tiến không lười, không thiền không loạn, không trí không ngu; không có học mà cũng chẳng phải không học; không có gì không hành, mà ta không đạt được gì, cũng không có gì sánh ngang; không có Phật, không có pháp, cũng không có tưởng về ta, cũng không có tưởng về người, cũng không có tưởng về thọ, cũng không có tưởng về mạng, cũng không có tưởng về pháp, cũng không có tưởng về có, cũng không có tưởng về không.
Vì sao? Mọi pháp đều không có gì tạo tác. Mọi pháp vì không có gì tạo tác nên tự nhiên như huyễn, cũng không có tướng, cũng không có hai. Mọi pháp lìa mọi sự ưa thích; mọi pháp không thể thấy; mọi pháp vượt qua phạm vi của mắt (?); các pháp bình đẳng, không có sai khác; các pháp đối với kẻ ngu tối cũng không có lối vào (?). Không tạo tác, không có người, cho nên không có lời dạy của người, cho nên không có chỗ nơi; không có lời dạy thì không có gì sinh ra. Người tin điều này thì không nghĩ đến điều mình tin, cũng không tự cao, cũng không nghĩ đến đạo.
Vì thế, thiện nam tử, nếu có Bồ-tát học Phật đạo theo cách như thế mà không sợ, không hãi, không ngại khó, không kinh sợ, thì mới là Bồ-tát. Thiện nam tử, ví như cái 'sợ' của hư không: hư không không sợ lửa, không sợ gió, không sợ mưa, không sợ sương mù, không sợ bụi, không sợ sấm, không sợ mây, không sợ chớp, không sợ tuyết. Vì sao? Vì hư không vốn tự nhiên như thế, nên gọi đó là cái 'sợ' của hư không (tức hoàn toàn không có gì để sợ) (?). Bồ-tát cũng thế, đối với mọi pháp không có gì sợ hãi, đối với mọi pháp không nghĩ đến khổ vui. Giả sử Bồ-tát tâm bình đẳng như thế thì có thể thành Phật, hàng phục các ma, thành tựu đạo vô thượng chánh chân, làm bậc Tối chánh giác (giác ngộ chân chính cao nhất), cũng có thể dẫn dắt làm lợi cho hết thảy chúng sinh."
Khi đức Như Lai hóa hiện nói lời ấy xong, liền biến mất, không biết đi đâu. Bồ-tát Biện Tích hỏi Nhuyễn Thủ: "Đức Như Lai vừa rồi đã đi đến đâu?" Đáp: "Về nơi từ đó mà đến." Lại hỏi: "Từ đâu mà đến?" Đáp: "Như nơi đi về." Lại hỏi: "Thưa Nhuyễn Thủ, cái được hóa hiện không từ đâu đến, cũng không đi về đâu sao?" Đáp: "Thiện nam tử, ví như cái được hóa hiện không từ đâu đến, không đi về đâu, mọi pháp cũng như thế. Hết thảy chúng sinh bình đẳng, không khác, không đến không đi."
Lại hỏi: "Thưa Nhuyễn Thủ, mọi pháp hướng về đâu?" Đáp: "Hướng về tự nhiên." Lại hỏi: "Hết thảy chúng sinh quy về đâu?" Đáp: "Tùy theo việc họ làm." Lại hỏi: "Thưa Nhuyễn Thủ, mọi pháp không có tạo tác, không có báo ứng sao?" Đáp: "Thiện nam tử, pháp giới (toàn thể mọi pháp xét theo bản tính chân thật của chúng) không có tạo tác, không có báo ứng, không có đi đến. Cùng bình đẳng chi phối mọi pháp, ấy là pháp giới." Lại hỏi: "Sao lại nói có tạo tác, có báo ứng, có đi đến, mà lại bảo là không có đi đến?" Đáp: "Thiện nam tử, việc làm thế nào thì báo ứng thế ấy, sự đi đến cũng vậy."
Lại hỏi Nhuyễn Thủ: "Thế nào gọi là tạo tác? Thế nào là báo ứng? Do nhân gì mà có đi đến?" Đáp: "Như cái tạo tác là như, báo ứng cũng là như, đi đến cũng là như." Lại hỏi: "Thưa Nhuyễn Thủ, cái như, cái bản vô (chân như: bản tính như như của mọi sự, vốn không có gốc sinh ra) thì cũng không có tạo tác, không có báo ứng, không có đi đến sao?" Đáp: "Thiện nam tử, như và bản vô thì cũng không có tạo tác, cũng không có báo ứng, cũng không có đi đến; tạo tác, báo ứng, đi đến cũng như thế, không đến không đi. Tạo tác, báo ứng và nơi đi đến, ở trong cái như, cái bản vô, đều không có chỗ quy hướng."
Khi nói lời ấy, cũng như đang ở trước Thế Tôn Năng Nhân Phật; hiền giả Xá Lợi Phất (đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất), hiền giả A Nan (vị thị giả của Phật, nghe nhiều nhớ nhiều bậc nhất) và các đại đệ tử khác đều nghe được lời giảng ấy. Xá Lợi Phất bạch Phật: "Bạch Như Lai, thật lạ lùng chưa từng có! Các vị chánh sĩ (bậc sĩ phu chân chính, tức các Bồ-tát) này là những bậc đại thánh nhân, cất tiếng sư tử hống (tiếng rống sư tử: lời thuyết pháp vững chãi, không sợ hãi) cùng một pháp như nhau; nói ra nhiều thứ âm thanh lời lẽ mà đều hợp với pháp, không sai lạc. Ai nghe điều này mà lại không phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân?"
Phật bảo Xá Lợi Phất: "Đúng như lời ông nói. Vì Bồ-tát học lớn, không vướng ngại, nên nay điều họ nói ra không vướng ngại. Như hạt giống gieo thế nào thì ắt được quả thế ấy; như việc làm ra thế nào thì báo ứng cũng thế ấy. Bồ-tát cũng vậy, học không vướng ngại, nên từ trí tuệ thánh ấy mà phân biệt giảng nói. Như Xá Lợi Phất xưa kia đã học giới cấm, tự đó mà trí tuệ biện tài cũng thế (?)."
Bồ-tát Quang Tịnh hỏi Thế Tôn: "Thế nào là cái học của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát)? Thế nào là cái học của Bồ-tát?" Phật nói: "Có giới hạn, có vướng ngại, ấy là cái học của Thanh văn; không giới hạn, không vướng ngại, ấy là cái học của Bồ-tát. Cái học của Thanh văn do có giới hạn mà sinh vướng ngại, vì thế điều họ nói có giới hạn, dẫn đến vướng ngại. Còn cái học của các Bồ-tát không có giới hạn, nên không vướng ngại, vì thế điều họ nói không giới hạn, không có vướng ngại."
Bồ-tát Quang Tịnh tiến lên bạch Phật: "Bạch Thiên Trung Thiên, xin Ngài hiện điềm cảm ứng khiến các vị chánh sĩ đến đây, để hội chúng này được nghe pháp các vị nói, mỗi người đều được lợi ích, không để uổng công. Vì sao? Vì hạnh của Nhuyễn Thủ đồng chân rất sâu xa, kinh pháp được bàn luận cũng thật trọng yếu mầu nhiệm." Bấy giờ Thế Tôn liền hiện điềm lành. Nhuyễn Thủ ngay lúc ấy cùng hai mươi lăm vị chánh sĩ và các thiên tử (vị trời nam) đi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ dưới chân Phật rồi lui ngồi một bên.
Bồ-tát Quang Tịnh nói với Nhuyễn Thủ: "Thưa nhân giả, cớ sao lại rời hội của Như Lai, riêng ở chỗ khuất mà giảng luận kinh?" Nhuyễn Thủ đáp: "Thiện nam tử, biết rằng Như Lai rất tôn quý, không thể sánh bằng; chư Phật đại thánh là như thế, nên mọi điều chúng tôi nói, e rằng không hợp, vì vậy mới ở riêng một bên." Lại hỏi Nhuyễn Thủ: "Nói pháp gì thì hợp ý Như Lai?" Nhuyễn Thủ đáp: "Như điều tôi nói thì Thế Tôn biết rõ." Quang Tịnh nói: "Tuy vậy, xin ngài nói ý ấy." Đáp: "Theo chỗ hiểu biết của tôi, nay xin bày tỏ.
Này thiện nam tử, nếu điều nói ra không trái với pháp giới, không mất bản vô, không mất bản tế (cội nguồn tột cùng của thực tại), nói như thế thì hợp ý Như Lai. Lại nếu điều nói ra không có gì tranh cãi phải trái, không có gì quở trách, không có gì gây dựng tạo tác, cũng không có nhân duyên, không có sắc tượng, cũng không có gì so sánh, nói như thế là vâng thuận Như Lai. Không có hình tướng giống ta, không có hình dạng người khác, không có tướng pháp, không có tướng phi pháp, không có tướng sinh tử, không có tướng nê-hoàn (tức niết-bàn: cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), nói như thế thì hợp ý Như Lai."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Nhuyễn Thủ: "Lành thay, lành thay! Nói lời ấy thật hay, đúng như ông nói. Nói như thế thì không trái với Như Lai. Lại nữa, Nhuyễn Thủ, giả sử lìa hết mọi trò vui đùa mà không rối loạn; không bình phẩm cầu yếu chỉ (?), lìa mọi tưởng, không có các tưởng; có điều nói ra thì hướng về vắng lặng mà không lay chuyển; mặc một áo giáp đức, định ý mà thuyết pháp; không ai có thể hủy hoại kinh điển ấy; không thấy các pháp có gì tăng thêm, có gì giảm bớt; nói như thế thì hợp ý Như Lai." Khi nói lời ấy, tám trăm Bồ-tát đạt được pháp nhẫn bất khởi (tức vô sinh pháp nhẫn: trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng mọi sự vật vốn không thật có sinh khởi).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video