Chương thứ ba: Hồi quang thủ trung (xoay ánh sáng trở vào trong và giữ lấy chỗ chính giữa; "hồi quang" là quay ánh sáng của mắt và của tâm, vốn thường hướng ra ngoài, trở vào bên trong; "thủ trung" là giữ tâm ở điểm trung tâm).
Tên gọi "hồi quang" bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ Văn Thủy chân nhân (tức Doãn Hỷ, vị quan giữ cửa ải Hàm Cốc, người được Lão Tử trao sách Đạo Đức Kinh; "chân nhân" là bậc tu đạo đã đắc đạo).
Khi xoay ánh sáng trở vào thì khí âm dương (hai mặt đối lập mà bổ sung nhau, làm nên mọi biến hóa trong trời đất) của trời đất đều ngưng tụ lại. Cái gọi là "tinh tư" (suy tưởng chuyên nhất, tinh ròng) chính là đây, "thuần khí" (khí thuần nhất, không tạp) chính là đây, "thuần tưởng" (ý nghĩ thuần nhất, không xen tạp niệm) cũng chính là đây.
Lúc mới thực hành bí quyết này thì như có mà lại như không; lâu ngày công phu thành tựu, ngoài thân có thân (tức hình thành một thân tinh thần ở ngoài thân xác), lúc ấy lại như từ không mà thành có.
Chuyên tâm làm công phu trong một trăm ngày thì ánh sáng mới thật, mới trở thành thần hỏa (ngọn lửa tinh thần, tức ánh sáng của tâm đã đủ sức luyện hóa thân tâm). Sau một trăm ngày, giữa ánh sáng tự nhiên có một điểm chân dương (khí dương chân thật, gốc của sự sống), bỗng nảy ra một hạt châu nhỏ như hạt kê, giống như vợ chồng giao hợp mà có thai. Lúc ấy nên giữ yên tĩnh mà chờ đợi. Sự xoay ánh sáng trở vào chính là hỏa hầu (độ lửa: mức độ, nhịp độ và thời điểm điều khiển công phu luyện tập, ví như người luyện đan canh lửa lò).
Trong nguyên hóa (cuộc biến hóa nguyên sơ của vũ trụ), có ánh sáng dương làm chủ. Ánh sáng ấy khi thành hình thì là mặt trời, ở nơi con người thì là đôi mắt. Làm rò rỉ thần thức (tinh thần và sự nhận biết) ra ngoài, không gì thuận chiều dễ dàng bằng đôi mắt. Cho nên đạo Kim Hoa (Hoa Vàng, tên gọi phép tu luyện của sách này, chỉ ánh sáng tinh thần kết tụ) hoàn toàn dùng nghịch pháp (phép đi ngược: kéo cái vốn chạy ra ngoài trở về bên trong).
Xoay ánh sáng trở vào không phải chỉ là thu hồi tinh hoa của một thân mình, mà là thu hồi thẳng chân khí (khí chân thật, nguồn sống gốc) của tạo hóa (đấng sáng tạo, tức tự nhiên trời đất); không phải chỉ ngăn những ý nghĩ sai lầm trong một lúc, mà là làm trống rỗng thẳng cái vòng luân hồi (sinh rồi chết, chết rồi lại sinh, xoay vần không dứt) suốt ngàn kiếp (?) (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài theo quan niệm nhà Phật).
Cho nên một hơi thở bằng một năm, đó là tính theo thời gian ở cõi người; một hơi thở bằng một trăm năm, đó là tính theo đêm dài ở chín nẻo (?) (chín đường đọa lạc tối tăm, tức cõi địa ngục và các cõi khổ).
Người thường từ khi cất tiếng khóc chào đời (?), cứ theo cảnh vật bên ngoài mà xuôi chiều sống, đến già chưa từng nhìn ngược vào trong; khí dương suy kiệt rồi tắt hẳn, thế là rơi vào cõi cửu u (chín tầng sâu tăm tối, tức âm phủ).
Cho nên kinh Lăng Nghiêm (một bộ kinh lớn của đạo Phật) nói: "Ý nghĩ thuần nhất thì bay lên, tình cảm thuần túy thì rơi xuống." Người học đạo ý nghĩ ít mà tình cảm nhiều thì chìm đắm vào các nẻo thấp kém. Chỉ có quay nhìn vào trong (?), làm cho hơi thở lắng yên thì liền thành chính giác (giác ngộ chân chính), đó là dùng nghịch pháp vậy.
Kinh Âm Phù (sách kinh của đạo Lão) nói: "Then máy nằm ở con mắt." Sách Hoàng Đế Tố Vấn (?) (tức sách y học cổ Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn) nói: "Tinh hoa của thân người đều dồn lên các khiếu rỗng (các lỗ thông ra ngoài, như mắt, tai) cả." Nắm được điều này thì cách để sống lâu ở đây, cách để vượt lên thành tiên cũng ở đây. Đây là công phu xuyên suốt cả tam giáo (ba đạo: Nho, Phật, Lão).
Ánh sáng ấy không ở trong thân, cũng không ở ngoài thân. Núi sông, mặt đất, mặt trời mặt trăng chiếu soi, không gì không phải là ánh sáng ấy, cho nên nó không chỉ ở trong thân. Sự sáng suốt, trí tuệ, mọi sự vận hành, cũng không gì không phải là ánh sáng ấy, cho nên nó cũng ở ngoài thân.
Ánh sáng của trời đất trải khắp đại thiên (?) (tức "đại thiên thế giới", cách nhà Phật gọi toàn thể vũ trụ bao la gồm vô số thế giới); ánh sáng của một thân người cũng tự trùm khắp trời đất. Cho nên một khi xoay ánh sáng trở vào thì trời đất núi sông, hết thảy đều xoay trở vào theo.
Tinh hoa của con người dồn lên đôi mắt, đây là then chốt lớn của thân người. Các con hãy nghĩ xem: chỉ một ngày không tĩnh tọa (ngồi yên lặng để tu luyện), ánh sáng này trôi chảy ra ngoài, biết đến đâu mới dừng! Nếu chỉ một khắc mà ngồi yên được, thì muôn kiếp nghìn đời từ đó được giải quyết thấu suốt.
Muôn pháp (mọi sự vật, mọi pháp môn) đều quy về sự yên tĩnh, thật là không thể nghĩ bàn, đây là lẽ mầu nhiệm (?). Nhưng khi bắt tay vào công phu thì phải từ nông đến sâu, từ thô đến tinh, nói chung là quý ở chỗ không gián đoạn.
Công phu từ đầu đến cuối chỉ là một, nhưng trong quá trình ấy nóng lạnh tự mình biết lấy (như người uống nước, nóng hay lạnh chỉ tự mình cảm nhận, người khác không nói thay được). Cốt yếu là phải đạt đến chỗ trời cao biển rộng, muôn pháp đều "như như" (vẫn y nguyên như vốn có, lặng yên không lay động), thế mới là nắm được.
Các bậc thánh nối nhau truyền dạy, đều không rời phép phản chiếu (soi ngược vào bên trong). Khổng Tử nói "trí tri" (đạt tới hiểu biết tận cùng, lời trong sách Đại Học), nhà Phật nói "quán tâm" (quan sát tâm mình), Lão Tử nói "nội quán" (nhìn vào bên trong), đều là phép này cả.
Có điều hai chữ "phản chiếu", ai cũng nói được, nhưng không làm được, là vì chưa hiểu nghĩa hai chữ ấy. "Phản" là đem cái tâm biết và cảm nhận quay trở về lúc ban đầu khi hình hài và tinh thần chưa manh nha (?); tức là ở trong cái thân sáu thước (thân người) của ta, quay lại tìm cái bản thể có từ khi trời đất chưa sinh ra (?). Người nay chỉ ngồi yên một hai giờ, quay lại xét những điều riêng tư của mình, rồi bảo đó là phản chiếu, thì làm sao đến nơi đến chốn được!
Hai vị tổ của Phật giáo và Đạo giáo dạy người nhìn chóp mũi, không phải bảo đặt ý nghĩ vào chóp mũi, cũng không phải bảo mắt nhìn chóp mũi mà ý nghĩ lại dồn vào trung hoàng (chỗ "vàng ở giữa", tức vùng trung tâm trong thân theo Đạo gia, cũng gọi là trung cung). Mắt đến đâu thì tâm cũng đến đó, sao có thể một cái ở trên, một cái ở dưới; lại sao có thể lúc lên lúc xuống được.
Những cách hiểu ấy đều là lầm ngón tay là mặt trăng (ví như người chỉ tay vào mặt trăng, kẻ kia lại nhìn ngón tay mà tưởng đó là mặt trăng; ý nói lầm phương tiện chỉ dẫn với điều cần đạt). Rốt cuộc là thế nào? Đáp: hai chữ "chóp mũi" rất hay, chỉ là mượn mũi làm mốc chuẩn cho mắt mà thôi, vốn không phải là ở trên mũi.
Vì nếu mở to mắt thì nhìn ra xa mà không thấy mũi; nhắm chặt mắt thì mắt khép lại, cũng không thấy mũi. Mở to mắt thì hỏng ở chỗ chạy ra ngoài, dễ tán loạn; nhắm chặt thì hỏng ở chỗ chạy rong vào trong, dễ mê mờ buồn ngủ. Chỉ có buông rèm (hé mi mắt xuống một nửa, như buông tấm rèm) là vừa phải, vừa vặn nhìn thấy chóp mũi, cho nên lấy đó làm mốc. Chỉ cần buông rèm vừa vặn, để mặc cho ánh sáng tự nhiên thấm vào, không cần ngươi nhọc công dồn chiếu hay không dồn chiếu.
Nhìn chóp mũi chỉ là lúc mới bắt đầu vào tĩnh, đưa mắt nhìn một lần, định lấy mốc chuẩn rồi bỏ đi. Như người thợ hồ dùng dây dọi: khi bắt tay vào việc thì treo dây lên một lần, rồi cứ theo đó mà xây lên, chứ không phải lúc nào cũng nhìn chằm chằm vào sợi dây.
Chỉ quán (phép tu của đạo Phật: "chỉ" là làm dừng lặng các ý nghĩ, "quán" là soi xét sáng suốt) là phép của nhà Phật, vốn không có gì bí mật. Dùng hai mắt nhìn kỹ (?) chóp mũi, giữ thân ngay ngắn, ngồi yên ổn, buộc tâm vào chỗ "duyên trung" (nương theo điểm chính giữa); không cần nói là ở giữa đầu, chỉ cần buộc ý nghĩ vào chỗ ngang bằng ở giữa hai mắt (?) là được.
Ánh sáng là thứ sống động. Buộc ý nghĩ vào giữa hai mắt thì ánh sáng tự nhiên thấm vào, không cần cố ý dồn vào trung cung (cung chính giữa, vùng trung tâm trong thân). Mấy lời này đã gói trọn ý cốt yếu. Còn những việc khác như trước và sau khi vào tĩnh, ra khỏi tĩnh, thì có thể đối chiếu với các sách nói về chỉ quán (?) là được.
Hai chữ "duyên trung" rất hay. "Trung" (chỗ giữa) thì không đâu không có, khắp cả đại thiên thế giới đều ở trong đó; chỉ tạm chỉ ra then máy của tạo hóa, nương theo đó mà vào cửa thôi. "Duyên" là nương theo đó làm đầu mối, chứ không có chỗ cố định để bám vào. Nghĩa của hai chữ này thật linh hoạt và thật mầu nhiệm.
Hai chữ "chỉ" và "quán" vốn không tách rời nhau được, đó chính là định và tuệ (định: tâm lặng yên vững vàng; tuệ: trí sáng suốt thấy rõ).
Từ nay về sau, mỗi khi có ý nghĩ nổi lên, đừng cứ ngồi trơ ra như cũ (?), mà nên xét xem ý nghĩ này ở đâu, từ đâu nổi lên, tắt đi ở đâu; xoay đi xoay lại mà tìm cho tận cùng, rốt cuộc chẳng thể nắm bắt được. Như thế là thấy được chỗ ý nghĩ nổi lên rồi, đừng lại tìm vượt quá chỗ nổi lên ấy nữa.
"Tìm tâm rốt cuộc chẳng thể nắm bắt được." "Ta đã an tâm cho ngươi xong rồi." (lời đối đáp giữa Huệ Khả và tổ Bồ Đề Đạt Ma: Huệ Khả xin thầy làm cho tâm mình được yên, tổ bảo đưa tâm ra đây, Huệ Khả tìm mãi không thấy tâm đâu, tổ bèn nói đã làm cho tâm ngươi yên rồi). Đó là chính quán (soi xét đúng đắn); trái với thế gọi là tà quán (soi xét sai lệch).
Khi đã chẳng thể nắm bắt được như vậy rồi, thì lại tiếp tục nhẹ nhàng, liên tục mà dừng lặng (chỉ), rồi tiếp theo đó là soi xét (quán); soi xét rồi lại tiếp theo là dừng lặng. Đó là định và tuệ cùng tu, đó chính là hồi quang. "Hồi" (xoay trở về) là chỉ, "quang" (ánh sáng) là quán. Dừng lặng mà không soi xét thì gọi là có xoay về mà không có ánh sáng; soi xét mà không dừng lặng thì gọi là có ánh sáng mà không có xoay về. Hãy ghi nhớ lấy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video