Hội Tam Luật Nghi (luật nghi: giới luật, phép tắc giữ gìn thân, miệng, ý; tam luật nghi là ba loại giới luật), thứ nhất, phần một
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Bồ-đề-lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua dịch
Tôi nghe như vầy: Một thời, Phật ở núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà, Ấn Độ). Núi ấy cao vút, trang nghiêm, đẹp đẽ đáng ngắm, chở đủ mọi thứ như mặt đất lớn; các loài hoa cỏ cây cối đều tươi tốt. Trong núi ấy lại có trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, dữ tợn), tỳ-xá-xà (loài quỷ ăn tinh khí người), khẩn-na-la (loài thần ca nhạc, đầu có sừng)… thường qua lại dừng nghỉ. Lại có đủ loại thú khác nhau như sư tử, hổ, sói, kỳ lân, voi, ngựa, gấu đen, gấu nâu… ở trong đó. Lại có vô số trăm nghìn loài chim như công, vẹt, chim cù-dục (một loài sáo), chim la (?), le le, ngỗng trời, uyên ương, chim mạng mạng (chim cộng mạng, loài chim một thân hai đầu)… nương ở nơi đó. Các chúng sinh ấy nhờ uy lực của Phật, không bị tham lam, giận dữ, ngu si làm khổ, không ăn thịt lẫn nhau, cùng thân yêu nhau như mẹ với con.
Trong vua núi ấy có nhiều loại cây, rừng rậm um tùm, cành lá sum suê, như cây thiên mộc hương, cây am-ma-la (cây xoài), cây chân-thúc-ca, cây ni-câu-đà (một loài cây đa), cây chiên-đàn (gỗ đàn hương), cây trầm thuỷ (trầm hương)… những cây như thế không thiếu thứ nào. Lại có vô lượng loài hoa dưới nước trên cạn, như hoa a-đề-mục-đa, hoa chiêm-bà thơm, hoa ba-tra-la, hoa bà-sư-ca, hoa tô-man-na, hoa do-đề-ca, hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen đỏ), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa ca-la-sa, hoa ma-ha-ca-la-sa… Các loài hoa danh tiếng như thế trang điểm cho vua núi, khắp nơi đầy dẫy.
Trong vua núi ấy, thường vào nửa đêm nổi lên mây dày lớn, sấm nhẹ mưa nhỏ, từ đầu đến cuối dần khắp cả núi; nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, mềm, thấm nhuần, êm dịu, trừ đói khát, nuôi lớn thân thể) chảy thấm khắp nơi. Chỉ trong khoảnh khắc như vắt một lần sữa bò (?), mây tan sạch, gió mát hây hây, thân tâm khoan khoái. Chúng sinh ở trong vua núi ấy cùng cỏ cây đều tươi nhuận bóng bẩy như tràng hoa đẹp: tràng hoa đẹp được vẩy chút nước thì màu sắc tươi sáng lại hơn gấp bội; chúng sinh và cỏ cây trong núi này thấm nhuần toả sáng cũng như thế. Núi này mọc các loại cỏ mềm, rủ xuống xoay về bên phải, đủ sắc đủ hương, xanh biếc rực rỡ như cổ chim công; hương của cỏ như hoa bà-sư-ca, chạm vào thì như bông đâu-la (loại bông rất mịn và nhẹ). Cành lá hoa quả sum suê, chưa từng có cây nào không đầy đủ. Đất núi mềm mại, không làm đau chân; đặt chân xuống thì lún sâu bốn ngón tay, nhấc chân lên thì đất trở lại như cũ. Trong núi có nhiều ao hồ suối đầm, trong mát đầy tràn, mọc đủ loại sen màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía, màu pha lê, màu vàng ròng, màu lửa…, to như bánh xe, hương thơm xông khắp một du-thiện-na (do-tuần, đơn vị đo đường xa của Ấn Độ, khoảng mười mấy cây số).
Trên đỉnh vua núi ấy mọc lên một toà sen báu lớn nhiệm mầu: lấy ngọc đế thanh (ngọc xanh quý) không gì khuất phục được và kim cương làm cuống; lấy ngọc lưu ly lớn làm các chuông báu; lấy vàng chiêm-bộ-đàn (thứ vàng quý nhất, lấy từ dòng sông chảy dưới rừng cây chiêm-bộ) làm lá rộng và sạch; tuỳ thời trong sạch (?); lấy gỗ chiên-đàn làm đài; lấy vua ngọc mã não làm nhuỵ. Hoa ấy dọc ngang rộng như biển lớn. Mười ức vua a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với các vị trời) thường nâng giữ hoa; mười ức tấm lưới ngọc ma-ni (ngọc báu quý giá) nhiều màu phủ khắp bên trên; mười ức vua rồng mưa xuống mưa hương thơm nhiệm mầu; mười ức vua chim cánh vàng ngậm lụa màu; mười ức vua khẩn-na-la hết lòng chiêm ngưỡng; mười ức vua ma-hầu-la-già (loài thần rắn lớn) cung kính cúi nhìn; mười ức vua càn-thát-bà (loài thần nhạc của trời, sống bằng mùi hương) ca vịnh khen ngợi; mười ức trăm nghìn vị Thiên đế lớn (vua các cõi trời) nổi mây lành, mưa xuống hương bột, hương đốt, y phục, tràng hoa, cờ phướn, lọng báu; mười ức Phạm vương (vua trời cõi Phạm thiên) cúi mình cung kính; mười ức vị trời Tịnh Cư (các vị trời ở tầng trời Tịnh Cư, là những bậc thánh không còn trở lại cõi dục vọng) chắp tay cúi lạy; mười ức Chuyển luân vương (bậc vua thống trị thiên hạ bằng chính pháp, có bảy báu vật) cùng bảy báu theo hầu đi đến chỗ ấy; mười ức vua biển từ biển lớn lên mà kính lễ.
Mười ức ngọc ma-ni sáng chói để soi chiếu; mười ức hạt châu ma-ni phúc tịnh để trang nghiêm thù thắng (vượt bậc); mười ức ngọc ma-ni soi khắp làm kho không nhơ; mười ức ngọc ma-ni ánh sáng diệu làm ánh soi lớn; mười ức kho ngọc ma-ni nhiều màu để soi khắp; ngọc tràng (cột cờ) chiêm-bộ khéo giữ vững; mười ức ngọc ma-ni sư tử kim cương trang nghiêm không gì hơn được; mười ức ngọc ma-ni nhật tạng xen kẽ lấp đầy, trang sức rộng lớn; mười ức ngọc ma-ni bất tư nghị (không thể nghĩ bàn) phát ra đủ màu làm trang nghiêm đẹp đẽ; mười ức ngọc như ý (ngọc cầu gì được nấy) phát ra vẻ trang nghiêm không cùng tận.
Hoa sen lớn ấy sinh ra từ căn lành vượt khỏi thế gian của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến), được chí nguyện của các Bồ-tát (người tu hạnh cứu độ chúng sinh để thành Phật) yêu mến, hiện ra khắp các phương; từ pháp như huyễn (các sự vật như trò ảo thuật, không thật) mà sinh ra nghiệp lành; lấy lý lẽ của pháp tính không tranh cãi mà trang nghiêm pháp tính như mộng; ấn pháp không tạo tác (?) thuận theo lẽ không dính mắc, đầy khắp tất cả pháp giới (toàn thể mọi cõi, mọi sự vật) ở mười phương; đó là do công đức thuận theo cảnh giới Phật mà có. Nếu trong vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm được; kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài) mà khen ngợi sắc tướng và công đức trang nghiêm của hoa ấy thì cũng không thể nói hết.
Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) trên hoa ấy, cùng với đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia thọ đủ giới) tám nghìn vị. Tên các vị là: tôn giả A-nhã Kiều-trần-như, tôn giả A-thấp-bà-thị-đa, tôn giả Ma-sử-ba, Ma-ha-nam, Ưu-đà-di, Da-xá, Phú-na, Vô Cấu, Thiện Tý, Kiều-phạm-bát-đề, Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp, Na-đề Ca-diếp, Ma-ha Ca-diếp, Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, A-na-luật, Tu-bồ-đề, Ly-ba-đa, Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, Ưu-ba-ly, La-hầu-la, Nan-đà… là những vị đứng đầu. Các vị đều đã giác ngộ chân lý của tự tính, tự mình chứng được thực tế (thực tại rốt ráo), vào được bản tính của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), vượt qua biển các cõi hữu (các cõi sinh tồn trong vòng luân hồi), thực hành hạnh hư không của Như Lai; đều dứt hẳn được tuỳ miên (phiền não ngủ ngầm, tiềm ẩn theo người) và kết phược (phiền não trói buộc); đối với sự thu giữ thì trụ ở chỗ không trụ, hành trong cõi không vắng lặng; đối với Như Lai đã dứt hẳn nghi ngờ; vào con đường tin sâu thù thắng vào biển trí tuệ của Phật; làm lợi ích thế gian, là người bạn không cần mời; thường bảo vệ tất cả chúng sinh; là người bạn không bỏ rơi các loài hữu tình (loài có tình thức, tức chúng sinh); thông suốt Phật pháp, ở cảnh giới mình đi đến đều giữ gìn pháp thánh; thề nguyện thọ trì (nhận lãnh và giữ gìn) chính giáo của chư Phật; ngay trong hiện tại được sinh vào dòng giống Như Lai; khéo hướng tới Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).
Lại có đại chúng Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc tu hạnh cứu độ chúng sinh ở địa vị cao) tám nghìn vị, Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi… là những vị đứng đầu. Đó là: Bồ-tát Tối Thượng Trí Trí, Bồ-tát Tối Thượng Bảo Trí, Bồ-tát Nhất Thiết Ngữ Ngôn Trí, Bồ-tát Vô Trước Trí, Bồ-tát Hoa Thượng Trí, Bồ-tát Nhật Thượng Trí, Bồ-tát Nguyệt Thượng Trí, Bồ-tát Vô Cấu Thượng Trí, Bồ-tát Kim Cương Trí, Bồ-tát Viễn Trần Trí, Bồ-tát Quang Tràng, Bồ-tát Diệu Cao Tràng, Bồ-tát Bảo Tràng, Bồ-tát Vô Ngại Tràng, Bồ-tát Hoa Tràng, Bồ-tát Tịnh Tràng, Bồ-tát Nhật Tràng, Bồ-tát Đoan Nghiêm Tràng, Bồ-tát Ly Cấu Tràng, Bồ-tát Biến Chiếu Tràng, Bồ-tát Đà-la-ni Uy Đức, Bồ-tát Bảo Uy Đức, Bồ-tát Đại Uy Đức, Bồ-tát Kim Cương Trí Uy Đức, Bồ-tát Vô Cấu Uy Đức, Bồ-tát Nhật Uy Đức, Bồ-tát Nguyệt Uy Đức, Bồ-tát Phúc Sơn Uy Đức, Bồ-tát Trí Chiếu Uy Đức, Bồ-tát Phổ Thắng Uy Đức, Bồ-tát Địa Tạng, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Tạng, Bồ-tát Bảo Tạng, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Thanh Tịnh Công Đức Tạng, Bồ-tát Pháp Hải Tạng, Bồ-tát Biến Chiếu Tạng, Bồ-tát Tề Tạng, Bồ-tát Thắng Liên Hoa Tạng, Bồ-tát Nhật Nhãn, Bồ-tát Tịnh Nhãn, Bồ-tát Vô Cấu Nhãn, Bồ-tát Vô Ngại Nhãn, Bồ-tát Phổ Minh Nhãn, Bồ-tát Thiện Lợi Trí Nhãn, Bồ-tát Kim Cương Nhãn, Bồ-tát Bảo Nhãn, Bồ-tát Hư Không Nhãn, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Thiên Quan, Bồ-tát Chiếu Pháp Giới Ma-ni Quan, Bồ-tát Diệu Bồ-đề Ma-ni Quan, Bồ-tát Chiếu Thập Phương Quan, Bồ-tát Xuất Hiện Nhất Thiết Phật Tạng Quan, Bồ-tát Siêu Nhất Thiết Thế Gian Quan, Bồ-tát Phổ Chiếu Quan, Bồ-tát Vô Ánh Tế Quan, Bồ-tát Chấp Trì Nhất Thiết Như Lai Sư Tử Toà Quan, Bồ-tát Phổ Chiếu Pháp Giới Hư Không Quan, Bồ-tát Phạm Vương Kế, Bồ-tát Long Vương Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Phật Biến Hoá Ảnh Tượng Kế, Bồ-tát Diệu Bồ-đề Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Nguyện Hải Âm Thanh Ma-ni Vương Kế, Bồ-tát Phóng Nhất Thiết Như Lai Viên Quang Ma-ni Bảo Lôi Thanh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Hư Không Vô Sai Biệt Biểu Thị Ma-ni Bảo Võng Phú Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Như Lai Pháp Luân Thanh Kế, Bồ-tát Nhất Thiết Tam Thế Danh Luân Thanh Kế, Bồ-tát Đại Quang, Bồ-tát Vô Cấu Quang, Bồ-tát Bảo Quang, Bồ-tát Ly Trần Quang, Bồ-tát Pháp Quang, Bồ-tát Tịch Tĩnh Quang, Bồ-tát Nhật Quang, Bồ-tát Thần Biến Quang, Bồ-tát Thiên Quang, Bồ-tát Phúc Quang, Bồ-tát Trí Quang, Bồ-tát Pháp Quang Minh, Bồ-tát Thần Thông Quang, Bồ-tát Quang Chiếu, Bồ-tát Hoa Quang, Bồ-tát Bảo Quang, Bồ-tát Giác Quang Minh, Bồ-tát Phạm Quang, Bồ-tát Phổ Chiếu Quang, Bồ-tát Phạm Âm, Bồ-tát Hải Âm, Bồ-tát Địa Hống Âm, Bồ-tát Thế Gian Vương Âm, Bồ-tát Sơn Vương Âm, Bồ-tát Sơn Vương Tương Kích Âm, Bồ-tát Biến Pháp Giới Âm, Bồ-tát Nhất Thiết Pháp Hải Lôi Âm, Bồ-tát Tồi Phục Chư Ma Âm, Bồ-tát Đại Bi Lý Thú Vân Lôi Âm, Bồ-tát Biến Tức Nhất Thiết Thế Gian Khổ Não Âm, Bồ-tát Pháp Thắng Dũng, Bồ-tát Thù Thắng Dũng, Bồ-tát Trí Thắng Dũng, Bồ-tát Phúc Tu-di Thắng Dũng, Bồ-tát Công Đức Tối Thắng Dũng, Bồ-tát Danh Văn Thắng Dũng, Bồ-tát Phổ Quang Thắng Dũng, Bồ-tát Đại Từ Thắng Dũng, Bồ-tát Trí Chiếu Thắng Dũng, Bồ-tát Như Lai Chủng Tính Thắng Dũng, Bồ-tát Quang Đức, Bồ-tát Thắng Đức, Bồ-tát Pháp Dũng Đức, Bồ-tát Biến Chiếu Đức, Bồ-tát Pháp Đức, Bồ-tát Nguyệt Đức, Bồ-tát Hư Không Đức, Bồ-tát Bảo Đức, Bồ-tát Quang Đức, Bồ-tát Trí Đức, Bồ-tát Bà-la Đế Vương, Bồ-tát Pháp Đế Vương, Bồ-tát Tượng Đế Vương, Bồ-tát Phạm Đế Vương, Bồ-tát Sơn Đế Vương, Bồ-tát Chúng Đế Vương, Bồ-tát Thiên Đế Vương, Bồ-tát Tịch Tĩnh Đế Vương, Bồ-tát Bất Động Đế Vương, Bồ-tát Tối Thắng Đế Vương, Bồ-tát Bồ-đề Tịch Tĩnh Thanh, Bồ-tát Vô Trước Thanh, Bồ-tát Địa Thanh, Bồ-tát Đại Hải Thanh, Bồ-tát Âm Thanh, Bồ-tát Chiếu Pháp Thanh, Bồ-tát Hư Không Thanh, Bồ-tát Nhất Thiết Thanh, Bồ-tát Thiện Căn Lôi Thanh, Bồ-tát Phát Ngộ Bản Nguyện Thanh, Bồ-tát Tồi Nhất Thiết Ma Quân Thanh, Bồ-tát Trí Tu-di Giác, Bồ-tát Hư Không Giác, Bồ-tát Thanh Tịnh Giác, Bồ-tát Vô Ngại Giác, Bồ-tát Khai Ngộ Giác, Bồ-tát Chiếu Tam Thế Giác, Bồ-tát Bảo Giác, Bồ-tát Quảng Đại Giác, Bồ-tát Phổ Quang Giác, Bồ-tát Pháp Giới Lý Thú Chiếu Giác.
Tám nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát như thế đều an trụ trong hạnh nguyện Phổ Hiền (những hạnh nguyện rộng lớn của Bồ-tát Phổ Hiền). Các vị làm việc gì cũng không dính mắc, vì đi khắp tất cả các cõi Phật; các vị biến ra vô biên thân, vì gần gũi tất cả chư Phật Như Lai; cảnh giới các vị nương theo không có bờ bến mà trong sạch, vì biết rõ thần biến của tất cả chư Phật; các vị đi đến vô lượng nơi, vì đến chỗ chư Phật hiện thành Đẳng giác (giác ngộ trọn vẹn, tức thành Phật) mà không hề ngừng nghỉ; các vị có ánh sáng vô biên, vì trong biển thực tướng (hình tướng chân thật) của tất cả các pháp đã được ánh sáng trí tuệ vô biên; các vị trong vô biên kiếp nói công đức không cùng, vì tài biện luận trong sạch; các vị ngang bằng cõi hư không, vì cảnh giới trí tuệ đi đến đều trong sạch; các vị không có chỗ nương, vì tuỳ theo ý thích của thế gian mà hiện sắc thân; các vị lìa được màng che, vì biết rõ không có cõi chúng sinh; các vị có trí tuệ như hư không, vì phóng lưới ánh sáng khắp pháp giới; các vị rốt ráo vắng lặng, vì có tâm vắng lặng bậc nhất; các vị có cảnh giới trí tuệ thuộc dòng giống của tất cả đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn giáo pháp không quên); các vị dũng mãnh không sợ hãi trong tam-ma-địa (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung); mắt các vị trụ nơi pháp giới đến tận cùng bờ mé; các vị đối với tất cả các pháp đều trụ nơi không có chỗ được; các vị dạo chơi trong biển trí vô biên; các vị đã qua bờ bên kia của trí tuệ; các vị là bậc Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giải thoát); các vị dùng Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đạt tới ba-la-mật (sự hoàn thiện, đến bờ bên kia) của tất cả thế gian; các vị đã được tự tại ở bờ bên kia của tam-ma-địa.
Lại có năm trăm tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia thọ đủ giới), tên là tỳ-kheo-ni Ma-ha Ba-xà-ba-đề, tỳ-kheo-ni Cù-đàm-di, tỳ-kheo-ni An Ổn, tỳ-kheo-ni Ưu-bát-la Hoa, tỳ-kheo-ni Sấu Cù-đàm-di, tỳ-kheo-ni Da-du-đà-la… là những vị đứng đầu. Lại có năm trăm ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia quy y Phật), tên là ưu-bà-tắc Thiện Uy Đức, ưu-bà-tắc Thiên Uy Đức, ưu-bà-tắc Tuệ Quang, ưu-bà-tắc Danh Xưng Uy Đức, ưu-bà-tắc Siêu Danh Xưng Uy Đức, ưu-bà-tắc Thiện Tuệ, ưu-bà-tắc Nguyệt Đức, ưu-bà-tắc Nguyệt Hoan Hỷ, ưu-bà-tắc Đại Hoan Hỷ, ưu-bà-tắc La-hầu Hiền, ưu-bà-tắc Đại Hiền… là những vị đứng đầu. Lại có năm trăm ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia quy y Phật), tên là ưu-bà-di Đại Quang, ưu-bà-di Thiện Quang, ưu-bà-di Thiện Thân, ưu-bà-di Khả Lạc Thân, ưu-bà-di Hiền Đức, ưu-bà-di Nguyệt Quang, ưu-bà-di Quang Minh, ưu-bà-di Thắng Quang, ưu-bà-di Thiện Nhãn… là những vị đứng đầu. Cùng với vô lượng trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la, ma-hầu-la-già… vây quanh cung kính.
Phật vì họ mà nói pháp, tức là nói rộng phẩm Tam Luật Nghi, pháp tỳ-nại-da (giới luật) của tất cả Như Lai, mở bày tất cả các hạnh của Bồ-tát, soi sáng pháp giới, đi vào các pháp môn (các cửa ngõ tu học), làm trong sạch và trang nghiêm tất cả cõi Phật, dẹp tan các tà thuyết, hàng phục ma oán, khiến tâm của cõi chúng sinh được vui mừng, mở thông tâm của hữu tình vốn rối rắm như rừng rậm, tuỳ theo ý chúng sinh mà tuyên nói, chỉ bày soi sáng các căn (năng lực, căn cơ tiếp nhận giáo pháp) của chúng sinh, khiến họ chuyển hướng đi tới.
Bấy giờ tôn giả Ma-ha Ca-diếp từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nếu các chúng sinh cầu Phật pháp, cầu lực (mười sức mạnh trí tuệ của Phật) và vô uý (bốn điều không sợ hãi của Phật), thì phải nhận lấy pháp gì để tu hành? Nhận lấy pháp gì để tăng trưởng và làm chín muồi đạo của các Như Lai? Nhận lấy pháp gì để thu được các công đức, tăng trưởng mà chứng vào A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn, tức quả Phật), được bất thoái chuyển (không còn lùi bước)?"
Phật bảo Đại Ca-diếp: "Hay thay, hay thay, Ca-diếp! Điều ông hỏi hôm nay đem lại nhiều an ổn, thương xót thế gian, đem nghĩa lợi, lợi ích, an vui cho trời và người, nên ông mới hỏi Phật việc như thế. Nay ông hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ, ta sẽ vì ông phân biệt giải nói." Bấy giờ Đại Ca-diếp và đại chúng vâng lời lắng nghe.
Phật bảo Ca-diếp: "Nếu các chúng sinh cầu trí tuệ, lực, vô uý của Phật, thì những chúng sinh ấy không có một chút pháp nào là có thể nắm được, không nương tựa vào đâu mà trồng các căn lành. Ca-diếp, Bồ-tát cho đến khi cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nếu có chỗ nắm được thì tức là dính vào tưởng (ý niệm, khái niệm do tâm vẽ ra). Nếu dính vào tưởng thì ở ngoài Phật pháp khởi tưởng hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), ở ngoài hữu vi khởi tưởng vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt); tức là đối với Phật pháp sinh ra tưởng dính mắc và khởi ra hiểu biết chấp chặt. Khi khởi hiểu biết chấp chặt thì ở trong Phật pháp bám giữ không buông. Nên biết người ấy không gọi là hướng về đạo Phật vô thượng. Vì sao? Vì người ấy đối với Phật pháp khởi tưởng chấp có cái ta mà siêng tu, thì nhiều lần tương ưng với ngã chấp (sự chấp rằng có cái ta thật), mà không buông lìa, thì phân biệt cái bị phân biệt. Do chỗ phân biệt cái bị phân biệt ấy mà bị nó làm hại. Nếu bị hại thì rong ruổi; nếu rong ruổi thì có trôi lăn (trôi lăn trong sinh tử); nếu trôi lăn thì có xâu suốt (bị xâu lại, ràng buộc) (?); có xâu suốt thì có vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối); có vọng tưởng thì có phân biệt; có phân biệt thì tăng vọng tưởng; nếu tăng vọng tưởng thì có biến kế (so đo tính toán khắp nơi, chấp mọi thứ là thật); nếu có biến kế thì lìa tịch tĩnh (sự vắng lặng an tịnh); nếu lìa tịch tĩnh thì có chạy theo; nếu có chạy theo thì có rong chơi; nếu có rong chơi thì mất mát hư hoại. Thế nào là mất hoại? Là mất an ổn. Thế nào là an ổn? Là không phân biệt.
Nếu mất hoại thì thường đi vào (?); nếu thường đi vào thì gần gũi; nếu gần gũi thì có tuỳ miên (phiền não ngủ ngầm, tiềm ẩn theo người); nếu có tuỳ miên thì có tiếp nối; nếu có tiếp nối thì tăng tiếp nối; nếu tăng tiếp nối thì tiếp nối khắp nơi; nếu tiếp nối khắp nơi thì lời nói cuồng loạn; lời nói nếu cuồng loạn thì lừa dối mê hoặc; nếu có lừa dối mê hoặc thì buồn phiền; có buồn phiền thì có hối hận; nếu có hối hận thì nương vào vô minh (sự mê muội, không thấy đúng sự thật), bị buồn vui làm tổn hại. Thế mà ở trong đó không có chút pháp nào có thể nương tựa. Nhưng vì từ dòng vọng tưởng tuôn chảy mà sinh ra, nên bị tưởng trói buộc; từ tưởng trói buộc mà tưởng tiếp nối, nên gọi là tưởng phược (sự trói buộc của tưởng), không có chỗ nào thật. Tất cả chỗ tham, chỗ giận dữ, sân, si đều là hư vọng: biến kế phân biệt rồi tăng thêm phân biệt, đo lường rồi tăng thêm đo lường. Vì vậy người ấy không thể mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Ca-diếp, đó gọi là chỗ ái (chỗ của sự ham muốn, yêu đắm). Sao gọi là chỗ ái? Không có pháp nhất định nào gọi là ái. Gọi là ái, tức là gọi chỗ chốn của ái. Nhưng có ái chỉ là do bám chặt. Nếu khi bám chặt thì là ái hư không (?). Nếu ái hư không mà sinh chấp trước, thì người ấy sẽ mắc ái chấp trước: ái chấp trước về cái ta, ái chấp trước về chúng sinh, ái chấp trước về thiện và bất thiện. Ca-diếp, người ấy đối với tất cả các pháp không (các pháp vốn rỗng không, không có thực thể) lại khởi phân biệt là chẳng không, đối với cái chẳng phải vật lại sinh tưởng là vật. Thế nào là vật? Là lấy Bồ-đề (sự giác ngộ) làm vật. Nếu lấy Bồ-đề làm vật, thì mỗi mỗi chúng sinh ấy do có tưởng về cái ta mà có tưởng ta, tức không phải là Bồ-tát. Ở trong đó, nếu tưởng không thể nắm được, thì cái tưởng trong đó cũng không thể nắm được; đó gọi là câu "tưởng ta" không chân thật. Đây chỉ là lời nói thêm vào (tên gọi giả đặt), gọi là tưởng ta. Nếu lại có thể làm tròn đầy tát-đoả (chúng sinh), thì làm tròn đầy Bồ-đề. Thế nào là Bồ-đề? Tức là tròn đầy như huyễn (như trò ảo thuật, không thật). Thế nào là như huyễn? Là nói về kẻ có tưởng cái ta lớn, kẻ có tưởng sinh mạng lớn.
Nếu lại lấy tưởng nương vào tưởng, thì là do phi tưởng nương vào phi tưởng; nếu lấy phi tưởng nương vào phi tưởng, thì là do say cuồng nên say; nếu do say cuồng nên say thì lấy khổ đuổi theo khổ; nếu lấy khổ đuổi theo khổ, thì các Như Lai đều nói đó là kẻ an trụ nơi lời cuồng mà rong ruổi. Vì sao gọi là kẻ an trụ nơi lời cuồng mà rong ruổi? Là vì tăng thêm tác ý (khởi ý nghĩ, hướng tâm vào đối tượng). Nếu tăng tác ý thì có cống cao (kiêu ngạo, tự cao); nếu có cống cao thì có lời nói; nếu có lời nói thì nói thêm; nếu có nói thêm thì Như Lai ghi nhận đó là kẻ nói năng, kẻ dạy bảo, kẻ nắm giữ. Vì thế các pháp đều từ tác ý mà sinh trưởng.
Ca-diếp, như trên không trung có đám mây nổi lên, không từ phương đông, tây, nam, bắc, bốn góc, trên, dưới mà đến. Vì thế Như Lai gọi là người nói lời thật: biết đám mây ấy không từ mười phương đến, nói đúng như thật, nói theo nghĩa của nó, nói tương ưng với lý, nói bằng lý thật. Nói "đám mây" tức là chẳng phải đám, nên gọi là đám mây. Sao gọi là đám mây? Vì mỗi phần khởi lên tướng trạng riêng. Thế nào là các loại tướng trạng riêng? Vì mọi tướng đều rộng lớn, mê lầm tiếp nối, mà trong đó không có chút tướng lớn nào có thể nắm được. Ông xem đám mây khởi tướng rộng lớn, tức là chẳng phải tướng. Nếu chẳng phải tướng (?), thì chỉ do cái tướng rộng lớn rốt ráo, chẳng phải đám mây thật.
Ca-diếp, ví như có người nói với người khác rằng: "Ta cùng đến chỗ bóng râm ngồi được không?" Người trí nói: "Tôi không đến ngồi." Người kia nói: "Nay tôi không nói như vậy, chỉ nói đó là bóng râm." Bấy giờ người trí lại nói với người kia: "Cái ông gọi là bóng râm, tức chẳng phải là bóng râm." Ca-diếp, ông xem người ấy, ngay cả theo lối thế tục mà còn hiểu rõ được. Như thế, như thế, Ca-diếp, Như Lai biết đúng như thật lý tính chân thật của các pháp, nên ở giữa đại chúng rống tiếng sư tử (nói pháp quả quyết, không sợ hãi, như sư tử rống làm muôn thú khiếp phục).
Lại nữa, Ca-diếp, Như Lai muốn ở nơi pháp tuỳ thuận mà trụ nơi tưởng chẳng thuận (?). Cái tưởng ta mà các chúng sinh có, đối với Như Lai thì là đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao). Vì sao? Vì Như Lai nay đã biết tưởng ấy; biết rõ tưởng của tất cả chúng sinh tức là chẳng phải tưởng. Đây là lời bí mật thù thắng nhất. Có kẻ ngu sinh lòng trái nghịch, tranh cãi với Như Lai. Vì thế ta nói: "Đời tranh với ta, ta không tranh với đời." Thế nào gọi là đời? Tức là chúng sinh. Vì sao chúng sinh gọi là đời? Vì Như Lai biết rõ thế gian như vậy, cho nên chúng sinh gọi là đời. Theo cách hiểu của kẻ ngu, kẻ phàm phu (người chưa giác ngộ) kia, thì liền hoại diệt, bị hại rất nặng. Đây là chỗ bọn họ thường tin và an trụ, theo thế tục mà gọi là vô minh. Vì sao? Vì họ ở trong chỗ tối lớn, gọi là kẻ trụ ở đời. Nếu trụ ở đời thì có tham; nếu có tham thì có sân (giận dữ); nếu có sân thì có si (ngu mê); nếu có si thì không trong sạch; nếu không trong sạch thì trái nghịch. Trái nghịch với ai? Tức là với Như Lai và chúng Thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà giác ngộ). Nếu trái nghịch thì chống trái; nếu chống trái thì càng trái nghịch nặng; trái nghịch nặng thì ưa cõi hữu (sự sinh tồn trong luân hồi); ưa cõi hữu thì tâm cầu nó; cầu cõi hữu thì cầu khắp nơi; nếu cầu khắp nơi thì không biết đủ; không biết đủ thì làm nhiều việc; làm nhiều việc thì nhiều ham muốn; nếu nhiều ham muốn thì người ấy tuỳ miên trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức toàn bộ thế giới luân hồi); nếu tuỳ miên trong ba cõi thì khiến người khác tuỳ miên; khiến người khác tuỳ miên thì người ấy trôi theo dòng, cũng trôi theo dòng mà đi; nếu là kẻ trôi theo dòng, trôi theo dòng mà đi, thì hướng về cái chết; nếu hướng về cái chết thì không hướng về Niết-bàn (sự giải thoát hoàn toàn, dứt hết phiền não và sinh tử); không hướng về Niết-bàn thì đến chỗ không nên đến; đến chỗ không nên đến thì đi vào địa ngục.
Như vậy, Ca-diếp, do tương ưng với pháp chẳng lành, tâm độc giận dữ, và không che đậy (?); không che đậy thì không quán xét tưởng ta; không quán xét thì khởi tưởng nhất hợp (tưởng gộp mọi thứ thành một khối, cho là một thể thật); không thể tiêu diệt cái ta và cái của ta. Sao gọi là ngã chấp? Vì không thật, mà trụ vào các tưởng, tạo các nghiệp thế gian. Nếu như vậy thì người ấy chấp tướng ta làm cái ta. Sao gọi là cái của ta? Là tham dục, nên gọi là cái của ta. Vì đối với các dục, khi hoà hợp với thân liền khởi tâm tham; khởi tham đắm rồi thì phá hoại giới uẩn (khối giới hạnh đã giữ gìn), liền đối với người khác sinh tâm bất thiện, do giận che lấp mà khinh chê nhau, và đối với của cải thì thu làm của mình, khư khư gần gũi giữ gìn; đó gọi là cái của ta. Có cái của ta thì có trôi lăn; có trôi lăn thì có mê lầm; có mê lầm thì có phỉ báng; có phỉ báng thì có giận; có giận thì có nuốt hại; có nuốt hại thì bị thiêu đốt; bị thiêu đốt thì bị thiêu đốt khắp. Các lỗi như thế đều do tham dục, khởi tưởng nam nữ và tưởng sinh mạng là của ta có, gọi là cái của ta. Vì nghĩa ấy, nói "cái của ta" tức là mắng chính thân mình. Tất cả kẻ ngu lấy tuỳ miên về cái ta làm pháp của kẻ ngu; vì thế nói nó là cái của ta.
Ca-diếp, nếu có chúng sinh không nghe pháp này mà nói về Bồ-đề và hạnh Bồ-tát, thì đó chẳng phải là hạnh. Nói hạnh Bồ-tát, thật ra không có chỗ hành, đó mới là hạnh Bồ-tát. Lại nữa, Ca-diếp, nếu các Bồ-tát được hạnh tròn đầy không thiếu sót, trong sạch, cực trong sạch, trong sạch khắp cả, thì người ấy mới có thể nói đại pháp này, gọi là người có thế lực, dũng mãnh tinh tấn. Pháp họ nói ngang bằng hư không mà không tích tụ, nói cho người như lý, người có công đức, người tu hành; trọn không nói cho kẻ không như lý, không có công đức, không tu hành. Các ông nên thọ trì pháp này, nhưng đối với pháp này chớ sinh chấp trước. Vì sao? Điều Như Lai nói là bậc nhất, vì hữu tình đáng được cúng dường bậc nhất đã hỏi, nên ta lấy pháp thù thắng mà giải nói. Thế nào là pháp thù thắng? Tức là không có tưởng về pháp.
Ca-diếp, Bồ-tát như thế đầy đủ hộ trì tịnh giới ban đầu, tâm không cống cao, không tạo nghiệp vô gián (năm tội nặng nhất như giết cha, giết mẹ…, phải đoạ địa ngục Vô Gián chịu khổ không ngừng), không xâm phạm tỳ-kheo-ni, cũng không gần gũi các nhà thế tục; xa lìa sát sinh, lấy của không cho, và hành vi tà dâm; lìa nói dối, nói chia rẽ, nói thô ác, nói lời tạp nhảm; xa lìa tham dục, sân hận, tà kiến (thấy biết sai lầm); đã không tự làm khổ mình cũng không làm khổ người; không cùng với dục, cũng không nhận dục; không đánh bạc, cũng không dạy người đánh bạc; trọn không gần gũi người bất nam (người không có nam căn hoàn chỉnh); không đến nhà gái làng chơi, goá phụ, con gái chưa chồng; không gần vợ người khác; cũng không gần gũi kẻ giăng lưới bắt cá bắt chim, kẻ săn bắn, đồ tể, kẻ chiên-đà-la (hạng người hạ tiện nhất trong xã hội Ấn Độ, làm nghề giết mổ, hành hình)…; đối với người uống rượu thì không nắm tay mà tranh đấu với họ. Lìa các việc ấy như tránh chó dữ và bọn chiên-đà-la. Do an trụ trong tâm từ, đối với tất cả những gì đã xa lìa, cho đến không khởi một niệm ác.
Có hai mươi chỗ cần phải xa lìa. Những gì là hai mươi? Là lìa đàn bà; cũng không cùng người khác đùa cợt, nói lời thô, bàn luận tranh cãi, kiện tụng; đối với cha mẹ và Phật, Pháp, Tăng thì lìa sự bất kính; nếu đàn bà ít hơn hai mươi người thì không nói pháp cho họ, trừ khi có đàn ông; trọn không đến chỗ hội nói pháp của tỳ-kheo-ni, ni chúng; không nên thăm hỏi các tỳ-kheo-ni; không viết thư cho đàn bà; hoặc chuyển thư của người khác đưa cho họ thì nên giao cho người chồng, chớ giao cho người vợ; bất cứ lúc nào, thân tộc mời riêng thì trọn không nhận; không vì lòng dục mà đứng trước đàn bà dù chỉ trong khoảnh khắc; lại cũng không nên bỏ chỗ ở của mình, đến chỗ khuất mà cùng đàn bà chuyện trò; không được đi theo tỳ-kheo-ni; nếu tỳ-kheo-ni cho y phục thì không nên dùng, trừ khi đang diễn nói pháp giữa bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ), vì việc nói pháp mà có người cho y, thì nên sinh tâm như mặt đất (bình đẳng, không phân biệt), sau đó mới nhận, không nên nhìn riêng mặt người cho; nếu nghe có ni khuyên người khác cho y thì không nên dùng; nếu tỳ-kheo-ni mời nhận thức ăn, thì dù đau ốm cũng trọn không nhận, huống gì khi không bệnh; nếu có goá phụ đến mời ăn mà số tăng chưa đủ thì cũng không nhận; lại cũng không nên vào trong ni chúng; không nên gọi tỳ-kheo-ni đến; nếu tỳ-kheo-ni đến gọi Bồ-tát, thì nên rời chỗ ở, chắp tay ngẩng đầu, quay lưng bỏ đi; nếu khi nói pháp có tỳ-kheo-ni đến lễ chân, thì đừng để chân động, chỉ nên nhìn vào lòng hai bàn tay.
Thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng Phật gọi người tu), không nên chỉ tu tinh tấn bằng thân, mà cũng nên siêng năng giữ chính niệm (ghi nhớ đúng đắn, giữ tâm tỉnh giác) chuyên vào một chỗ; đối với các cảnh giới chớ khởi tham, sân; vì cầu Nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) mà lập lời thề bền chắc. Nghe pháp này rồi, thành tựu lòng tin, nên tu học.
Ca-diếp, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân hướng về Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát: con đường tu thành Phật để cứu độ mọi người), vừa nghe pháp này mà không thể sinh lòng tin sâu đúng như thật, thì trọn không thể được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao? Do tu học mới chứng được Bồ-đề ấy, chẳng phải không tu học mà chứng được. Nếu không tu tập mà được Bồ-đề, thì loài mèo, thỏ cũng phải chứng được Bồ-đề vô thượng. Vì sao? Vì người không hành đúng thì không thể chứng được giác ngộ vô thượng. Vì sao? Nếu không hành đúng mà được Bồ-đề, thì tiếng nói lời nói cũng phải chứng được Bồ-đề vô thượng, chỉ cần nói rằng: "Ta sẽ thành Phật, ta sẽ thành Phật"; nếu lấy đó mà chứng, thì vô biên chúng sinh đáng lẽ đều đã thành Chính giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật).
Ca-diếp, nếu có chúng sinh tu học hạnh này thì thật rất hiếm có; còn không thể trải qua một ngày một đêm chuyên nhớ trong lòng, huống gì một kiếp cho đến nghìn kiếp. Vì thế Như Lai ra đời là việc rất khó. Ca-diếp, giả sử tất cả chúng sinh trong ba nghìn đại thiên thế giới (một thế giới cực lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), trải qua một kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp cho đến ức trăm nghìn kiếp, vì một chúng sinh mà cùng xướng lời này: "Ông sẽ làm Phật, ông sẽ làm Phật"; các chúng sinh ấy đều cùng vây quanh, liên tục xướng rằng: "Sẽ được thành Phật, sẽ được thành Phật"; cứ theo thứ tự như thế, hơi thở ra vào còn có thể dứt, mà lời họ nói chưa từng gián đoạn; lời như thế còn không thể làm chín muồi được tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ) ban đầu, huống gì chứng được quả Phật vô thượng. Nếu nói chứng được thì không có lẽ ấy.
Ca-diếp, sau khi ta diệt độ (vào Niết-bàn, tức qua đời), vào thời mạt pháp (thời kỳ cuối, giáo pháp suy tàn), và khi các ông cũng đã bát-niết-bàn (nhập Niết-bàn), không còn được chư thiên tin tưởng che chở, thì lúc ấy có nhiều chúng sinh nghe công đức của ta mà phát tâm Bồ-đề. Trong đó có các tỳ-kheo tuy đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, mà lại an trụ trong hai mươi pháp. Những gì là hai mươi? Đó là thân cận các tỳ-kheo-ni, nhận thức ăn không trong sạch, tham đắm vị ngon, nhận thức ăn do tỳ-kheo-ni khuyên góp. Ca-diếp, ví như đời nay các tỳ-kheo đa văn (nghe nhiều học rộng) ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh ngoài xóm làng để tu hành) hoặc ở trong xóm làng siêng năng tu tập pháp; các tỳ-kheo đời sau cũng như thế, ở trong xóm làng hoặc a-lan-nhã, cùng tỳ-kheo-ni tụ họp chuyện trò, hỏi đáp nghĩa pháp. Các tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni ấy phần nhiều sinh tâm nhiễm (tâm đắm nhiễm, dục vọng), ít sinh tâm pháp. Ca-diếp, ông xem bọn ấy mang danh Bồ-tát mà rơi vào chỗ nguy hiểm lớn, chuốc lấy đường ác.
Lúc ấy, ban đầu họ vì duyên pháp mà gần gũi nhau; thấy nhau rồi thì lửa dục đốt lòng, mấp máy môi miệng để tỏ ý dục. Khi họ gần nhau, ban đầu làm đệ tử, theo phép đối với a-xà-lê (thầy dạy, thầy mô phạm) mà lễ kính; từ đó về sau dần dần sai người đưa tin nhắn, hẹn hò gặp nhau trên đường, hoặc ở ngã tư đường hoặc trong chùa, từ xa nhìn nhau; lúc ra vào thì hỏi nhau đi đâu; gọi nhau là thân thuộc, kết làm chị em. Bọn họ vì thế thường gặp nhau mà quen ở với nhau; quen ở với nhau rồi thì sinh tâm nhiễm; sinh tâm nhiễm rồi thì cùng làm việc dơ bẩn; làm việc dơ bẩn rồi lại gọi nhau bằng tên của kẻ phi phạm hạnh (kẻ làm điều dâm dục, trái với hạnh trong sạch). Do làm điều phi pháp mà mất Bồ-đề và đường lành, xa lìa Niết-bàn, bỏ Như Lai, trái chính pháp, chán ghét Tăng; ở chỗ khuất khởi các suy nghĩ xấu về dục, giận, hại. Người ấy không có nghiệp thù thắng của Bồ-tát và bốn phạm hạnh trong sạch (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả). Như các chúng Bồ-tát đời nay siêng tu phạm hạnh, thì ở đời vị lai những kẻ khởi suy nghĩ xấu về dục, giận, hại cũng như thế (?).
Ca-diếp, lúc ấy có những hạng người như thế: kẻ làm hạnh ác, kẻ làm hạnh giặc, kẻ làm hạnh giả dối. Ông xem lúc ấy kẻ phá giới cấm nghe các kinh như thế liền sinh phỉ báng. Nếu có người đã giữ giới, bố thí, sinh lòng hoan hỷ phát tâm Bồ-đề, sau nghe kinh này lại sinh chê bai. Ông xem lúc ấy có những tướng trạng như thế, có thể làm dấu hiệu để nghiệm biết. Nếu nghe kinh này mà sinh phỉ báng, thì trong đó người trí, người tu giới trong sạch, người giữ chính pháp, biết rằng trong kinh này nói các tỳ-kheo ấy là kẻ không biết pháp, liền nên xa lìa họ. Những người như thế, bọn này không có tâm yêu kính pháp vậy.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ nhất
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ hai
Tam tạng (vị tăng thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Bồ-đề-lưu-chí đời Đại Đường vâng sắc chỉ của vua dịch
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video