Thiên 124 — Hội 28 Trưởng giả Cần Thọ

 Pháp hội Trưởng giả Cần Thọ, phẩm thứ hai mươi tám (trưởng giả: người giàu có, có danh vọng trong xã hội; trong phẩm này vị trưởng giả được gọi là Dũng Mãnh Thọ).

 Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật (bậc Giác Ngộ hoàn toàn, ở đây là Đức Thích-ca Mâu-ni) ở vườn Kỳ Thụ Cấp Cô Độc (khu vườn do thái tử Kỳ-đà hiến cây và trưởng giả Cấp Cô Độc mua đất dâng cúng Phật) tại nước Xá-vệ (kinh đô nước Kiều-tát-la ở miền bắc Ấn Độ xưa). Ngài ở cùng với chúng đại tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) gồm một nghìn hai trăm năm mươi người. Tất cả đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn phải tái sinh). Các lậu (những thứ ô nhiễm rỉ chảy trong tâm, khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử) của họ đã hết, không còn phiền não (những trạng thái tâm xấu làm khổ mình và người, như tham lam, giận dữ, si mê). Họ đã đạt được sự tự chế ngự cao nhất, giống như loài rồng lớn. Việc cần làm đã làm xong, mọi gánh nặng đã buông bỏ, lợi ích cho chính mình đã đạt được, mọi trói buộc của sự tồn tại đã dứt hết, nhờ trí tuệ chân chính mà được giải thoát, tâm được tự tại, là những bậc cao quý nhất đáng nhận sự cúng dường, được mọi người biết đến. Chỉ riêng A-nan (thị giả, em họ của Phật) là còn ở bậc hữu học (bậc thánh còn phải tiếp tục tu học, chưa chứng quả A-la-hán).

 Tên của các vị ấy là: A-nhã Kiều-trần-như, Ma-ha Ca-diếp, Ma-ha Ca-chiên-diên, Ma-ha A-thấp-ba, Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Kiếp-tân-na, Ma-ha Câu-hy-la, Ma-ha Phạm-phả, La-hầu-la, Nan-đà… những vị như thế đứng đầu. Lại có năm trăm vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn lao) cùng ở đó, tất cả đều đã đạt được tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung tuyệt đối) và đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất).

 Lúc ấy, trong thành lớn Xá-vệ có một vị trưởng giả tên là Dũng Mãnh Thọ, giàu có của báu, kho lẫm đầy tràn: vàng, bạc, lưu ly (một loại đá quý màu xanh biếc), xa cừ (vỏ một loài sò lớn, quý như ngọc), mã não, san hô, hổ phách, ngọc ma-ni (một loại ngọc quý trong suốt, phát sáng), ngọc trai; voi, ngựa, bò, dê; tôi tớ, người hầu, người buôn bán dưới quyền, đủ mọi loại, rất đông nhiều.

 Bấy giờ Dũng Mãnh Thọ cùng năm trăm trưởng giả tụ họp vui chơi, bàn bạc với nhau rằng: "Thưa các bạn hiền! Phật ra đời là điều khó gặp, được thân người là điều khó được, gặp đúng thời cũng là điều khó. Trong Phật pháp, vì lòng tin mà xuất gia, việc ấy cũng khó. Thành được phẩm chất của một tỳ-kheo lại càng rất khó. Tu hành đúng theo giáo pháp cũng là khó. Người biết ơn, đền ơn, dù ơn nhỏ cũng không quên, là người khó gặp. Người có thể sinh lòng tin và ưa thích Phật pháp là người khó gặp. Lòng tin và ưa thích ấy được thành tựu viên mãn lại là việc khó. Làm cho Phật pháp thêm trang nghiêm rực rỡ, việc ấy cũng khó. Giải thoát khỏi sinh tử lại càng khó gấp bội. Chúng ta nên theo cỗ xe Thanh văn (hàng đệ tử nghe Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) hay cỗ xe Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không thuyết pháp độ người) để cầu diệt độ (dứt hết sinh tử, vào cõi tịch diệt), hay nên hướng đến cỗ xe Phật cao tột nhất?" Tất cả đều đồng thanh nói: "Chúng ta thà theo con đường Phật đạo vô thượng mà hướng tới Niết-bàn (cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử)."

 Bàn bạc xong, họ trước sau vây quanh nhau, ra khỏi thành Xá-vệ, đi về rừng Kỳ-đà, đến chỗ Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, tức chân lý), cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng (cách tỏ lòng tôn kính), rồi lui ngồi một bên. Bấy giờ Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) tuy đã biết mà vẫn hỏi, bảo các trưởng giả rằng: "Các ông vì cớ gì hôm nay đến chỗ Ta?"

 Khi ấy Dũng Mãnh Thọ cùng năm trăm trưởng giả đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bạch Thế Tôn! Chúng con cùng nhau tụ họp, bàn bạc rằng: đời có Phật khó gặp, thân người khó được… cho đến giải thoát sinh tử lại càng khó gấp bội. Chúng ta nên theo cỗ xe Thanh văn hay Bích-chi-phật để cầu diệt độ, hay nên hướng đến cỗ xe Phật cao tột? Tất cả đều nói: Chúng ta thà theo Phật đạo vô thượng mà hướng tới Niết-bàn. Vì cuộc bàn bạc ấy mà nay chúng con đến chỗ Như Lai, bậc Ứng Chánh Đẳng Giác (Ứng: đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: giác ngộ chân chính, trọn vẹn, bình đẳng — danh hiệu của Phật). Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát chí cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật) thì nên học như thế nào, nên an trụ như thế nào, nên tu hành như thế nào?"

 Phật nói: "Lành thay, lành thay! Các ông đã phát tâm hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà đến chỗ Ta. Hãy lắng nghe kỹ và suy nghĩ cho khéo. Các Bồ-tát nên học, nên an trụ, nên tu hành như thế nào, Ta sẽ nói cho các ông." Bấy giờ các trưởng giả vâng lời lắng nghe.

 Phật bảo các trưởng giả: "Bồ-tát ma-ha-tát có chí nguyện thù thắng hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì phải khởi tâm đại bi (lòng thương xót lớn lao, muốn cứu mọi chúng sinh thoát khổ) đối với tất cả chúng sinh, phải tu tập rộng khắp, phải siêng năng un đúc thấm nhuần. Vì vậy Bồ-tát đối với thân thể, mạng sống, tài sản, cho đến vợ con, kho lẫm, nhà cửa, đồ ăn uống, quần áo, xe cộ, đồ nằm, vòng hoa, dầu thơm, và mọi thứ đồ vui thú, đều không nên đắm chấp. Vì sao vậy? Vì chúng sinh chấp chặt vào thân mình mà gây ra nghiệp ác; do nghiệp ác mà rơi vào địa ngục. Nếu khởi tâm đại bi đối với chúng sinh thì không còn chấp chặt vào thân mạng, tài sản, liền được sinh vào cõi lành.

 Vì thế, Bồ-tát ma-ha-tát có chí nguyện thù thắng hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, sau khi đã khởi lòng từ bi đối với chúng sinh, thì phải tu hạnh bố thí lớn lao (đem cho, buông xả) mà không cầu báo đáp. Người không cầu báo đáp thì phải an trụ trong giới luật. Ba loại giới (giới ngăn điều ác, giới làm điều thiện, giới làm lợi ích chúng sinh) đã thanh tịnh thì phải đầy đủ nhẫn nhục. Đã nhẫn chịu được mọi điều ác thì phải khởi lòng tinh tấn (siêng năng, không lười mỏi), không tiếc thân mạng. Phải tu tâm chuyên nhất, an trụ trong thiền định (tâm lắng yên, tập trung vào một đối tượng). Phải tu trí tuệ và phương tiện thiện xảo (sự khéo léo, linh hoạt trong cách giúp đỡ, giáo hóa chúng sinh). Phải buông bỏ hết mọi ý niệm về ngã, nhân, chúng sinh, thọ mạng (bốn ý niệm sai lầm chấp có cái 'tôi', có 'người khác', có 'chúng sinh', có 'mạng sống' tồn tại thật). Vì chúng sinh mà thực hành bố thí, giữ gìn giới thanh tịnh; vì chúng sinh mà tu nhẫn nhục, khởi tinh tấn; vì chúng sinh mà vào thiền định, tu tập trí tuệ và phương tiện thiện xảo."

 Bấy giờ các trưởng giả lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Đối với thân mình, cùng vợ con, mọi của báu và vật dụng nuôi sống, lòng chúng con lúc nào cũng yêu tiếc. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát quán xét như thế nào để đối với thân mạng và tài sản có thể không tham lam, keo kiệt?"

 Bấy giờ Thế Tôn bảo các trưởng giả: "Này các thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người tại gia có lòng tin)! Bồ-tát ma-ha-tát có chí nguyện thù thắng hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì nên quán xét thân này có vô số lỗi lầm, tai hại. Thân này do vô số hạt bụi nhỏ tích tụ thành, trải qua sinh ra, tồn tại, biến đổi, tiêu diệt, từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) trôi chảy đổi dời. Thân có chín cửa rỉ chảy như những vết lở (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, đường tiểu, đường đại tiện). Thân như hang ổ của rắn độc; trong đó không có chủ, như làng xóm bỏ hoang; rốt cuộc sẽ vỡ nát như chiếc bình sành vỡ; chất dơ bẩn tràn đầy như đồ đựng rác uế; chứa mọi thứ không sạch như nhà xí; không thể chạm vào như vết lở độc; tham ăn ngon mà thành họa như thức ăn trộn thuốc độc; không biết ơn nghĩa như kẻ Vị Sinh Oán (tức vua A-xà-thế, người giết cha mình); lừa dối người như bạn xấu; si mê tham ái gây hại như kết bạn với khỉ; cắt đứt mạng sống trí tuệ như kẻ giết người; cướp hết các pháp lành như giặc cướp; luôn rình chỗ sơ hở của người như kẻ thù oán; không có lòng thương như đao phủ; khó hầu hạ như kẻ hung bạo.

 Thân như mũi tên cắm vào người, chạm vào là đau; như căn nhà mục nát, phải luôn lo sửa chữa; như cỗ xe già yếu, khó điều khiển; như giỏ đựng rắn độc, không thể lại gần; như quán trọ ven đường, nơi tụ tập mệt nhọc khổ sở; như căn nhà của kẻ cô độc, không có ai nương tựa; như cai ngục rình hại; như vua lo việc nước; như thành nơi biên giới luôn canh phòng sợ hãi; như nước xấu nhiều tai họa; như đồ vật đã nứt vỡ khó cầm giữ; như lửa tế thần không bao giờ biết đủ; như ảo ảnh hơi nắng giữa trưa, hư dối không thật; như trò ảo thuật mê hoặc người; như cây chuối bóc ra từng lớp, bên trong không có lõi cứng; như bọt nước tụ lại, không thể nắm giữ; như bong bóng trên mặt nước, chóng nổi chóng tan; như cây bên bờ sông, chênh vênh lay động; như dòng sông chảy xiết, cuối cùng đổ về biển chết."

 Phật lại bảo các trưởng giả: "Kế đến, hãy quán xét nhân duyên trước sau của thân này. Ban đầu, thân do sự hòa hợp của dục ái (lòng ham muốn yêu đương giữa nam và nữ) mà sinh ra. Để nuôi lớn, nó nuốt đoàn thực (thức ăn được vo thành nắm, tức thức ăn thông thường). Thức ăn đến sinh tạng (chỗ chứa thức ăn chưa tiêu, tức dạ dày), được chất đàm (chất dịch nhầy) làm tiêu. Kế đến hoàng tạng (chỗ có chất mật vàng), khi sắp chín thì biến thành chua. Kế đến phong tạng (chỗ có khí gió vận hành), khí gió phân tách nước và bã, mỗi thứ chảy riêng thành nước tiểu và phân. Nước biến thành máu, máu biến thành thịt, chỗ thịt sinh ra mỡ, chỗ mỡ thành xương, trong xương sinh tủy. Như vậy nhân duyên của thân trước sau đều không sạch sẽ.

 Khi các Bồ-tát quán như vậy, lại nên suy nghĩ: Thân này do ba trăm sáu mươi khúc xương họp thành, như căn nhà mục nát, nhờ các khớp nối chống đỡ. Bốn mạch nhỏ giăng khắp chung quanh; năm trăm khối thịt như bùn trát lên; sáu mạch nối buộc nhau; năm trăm đường gân quấn quanh; bảy trăm mạch nhỏ đan thành lưới; mười sáu mạch lớn móc nối liền nhau. Có hai sợi dây thịt dài ba tầm rưỡi (tầm: đơn vị đo dài, bằng một sải tay) quấn thắt ở bên trong. Mười sáu đoạn ruột và dạ dày bao quanh chỗ chứa thức ăn sống và thức ăn đã tiêu. Hai mươi lăm khí mạch như khe cửa sổ; một trăm lẻ bảy khớp huyệt như đồ vật vỡ nát; tám vạn lỗ chân lông như cỏ rối che phủ; năm căn (năm giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) và bảy lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng) đầy những thứ không sạch; bảy lớp da bao bọc, sáu vị (đắng, chua, ngọt, cay, mặn, nhạt) nuôi lớn, như lửa tế thần nuốt nhận mãi không biết đủ. Thân như vậy, tất cả đều hôi thối dơ bẩn, tự bản chất đã thối rữa, ai lại vì nó mà yêu quý, kiêu ngạo? Chỉ nên quán xét rằng nó như đồ mượn của người khác, như cỗ xe để chở đi, chỉ nuôi dưỡng nó để đạt tới Bồ-đề (sự giác ngộ) mà thôi." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:

 Thân này là đồ chứa mọi thứ dơ, giống như cái bình đựng phân;

 Phàm phu (người thường chưa giác ngộ) không có trí tuệ, cậy vào sắc đẹp mà sinh kiêu ngạo.

 Trong mũi nước mũi chảy luôn, hơi miệng thường hôi hám;

 Mắt có ghèn, sâu bọ khắp thân, ai lại cho đó là sạch?

 Như người cầm cục than, mài chà mong cho nó trắng,

 Dù mài đến khi hết sạch, màu của nó trước sau vẫn không đổi.

 Giả sử muốn làm sạch thân mình, đổ cả dòng sông để tự tắm rửa,

 Thân tan hết vẫn không sạch được, việc ấy cũng giống như vậy.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ xong, lại bảo năm trăm trưởng giả: "Nếu các Bồ-tát phát chí nguyện thù thắng, hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì nên quán thân này theo bốn mươi bốn cách. Thế nào là bốn mươi bốn cách? Một là thân này đáng chán, vì bản chất của nó không hòa hợp. Hai là thân này hôi thối, vì mủ máu luôn chảy. Ba là thân này không bền chắc, vì rốt cuộc sẽ hư hoại. Bốn là thân này yếu ớt, vì chỉ nhờ các khớp chống đỡ lẫn nhau. Năm là thân này không sạch, vì chất dơ bẩn tràn chảy. Sáu là thân này như trò ảo thuật, vì lừa dối kẻ phàm ngu. Bảy là thân này có chín cửa như vết lở luôn rỉ chảy. Tám là thân này bị lửa đốt, vì lửa ham muốn bốc mạnh. Chín là thân này bị lửa thiêu, vì lửa giận dữ dữ dội. Mười là thân này cháy khắp, vì lửa si mê lan khắp. Mười một là thân này mù tối, vì tham, giận, si. Mười hai là thân này rơi vào lưới, vì bị lưới ái dục trùm phủ. Mười ba là thân này là đống vết lở, vì vết lở đầy khắp. Mười bốn là thân này không yên, vì có bốn trăm lẻ bốn thứ bệnh. Mười lăm là thân này là chỗ ở của các loài trùng, vì có tám vạn ổ trùng. Mười sáu là thân này vô thường, vì rốt cuộc đều về với cái chết. Mười bảy là thân này ngu si, vì không hiểu biết gì về chánh pháp. Mười tám là thân này như đồ sành, vì có sinh ra, tồn tại, hư hoại. Mười chín là thân này bị bức bách, vì có nhiều lo phiền. Hai mươi là thân này không có ai cứu giúp, vì chắc chắn sẽ hư diệt.

 Hai mươi mốt là thân này hiểm ác, vì dối trá quanh co khó biết. Hai mươi hai là thân này như hố không đáy, vì các ham muốn khó làm cho đầy. Hai mươi ba là thân này như lửa nhận củi, vì tham sắc không biết chán. Hai mươi bốn là thân này không biết đủ, vì tham hưởng năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm xúc chạm). Hai mươi lăm là thân này như bị đánh đập, vì luôn theo đó mà bị tổn hại. Hai mươi sáu là thân này không cố định, vì lúc thịnh lúc suy, khi tăng khi giảm. Hai mươi bảy là thân này chạy theo tâm, vì suy nghĩ không chân chính. Hai mươi tám là thân này không biết ơn, vì cuối cùng bị vứt bỏ ở bãi tha ma. Hai mươi chín là thân này làm mồi cho kẻ khác, vì bị cáo và chó sói ăn. Ba mươi là thân này như bộ máy, vì gân xương chống đỡ nhau. Ba mươi mốt là thân này không đáng nhìn, vì đầy mủ máu, phân và chất dơ. Ba mươi hai là thân này không tự chủ, vì phải nhờ ăn uống mới sống. Ba mươi ba là thân này được bao bọc giả dối, vì cuối cùng sẽ hư hoại. Ba mươi bốn là thân này là bạn xấu, vì thường làm điều trái nghịch, gây hại. Ba mươi lăm là thân này là kẻ giết người, vì tự tàn hại chính mình. Ba mươi sáu là thân này là đồ chứa khổ, vì bị khổ bức bách. Ba mươi bảy là thân này là khối khổ, vì do năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc tức thể xác, thọ tức cảm giác, tưởng tức tri giác, hành tức các tác ý, thức tức sự nhận biết) sinh ra. Ba mươi tám là thân này không có chủ, vì do nhiều duyên hợp lại mà sinh. Ba mươi chín là thân này không có sinh mạng thật, vì vốn không có tướng nam hay nữ. Bốn mươi là thân này là không, vì nên quán nó chỉ là uẩn, giới, xứ (uẩn: năm nhóm hợp thành; giới: mười tám yếu tố của nhận thức; xứ: mười hai chỗ giác quan và đối tượng gặp nhau). Bốn mươi mốt là thân này hư dối, như trong giấc mộng. Bốn mươi hai là thân này không thật, như trò ảo thuật. Bốn mươi ba là thân này là ảo ảnh mê hoặc, như hơi nắng giữa đồng. Bốn mươi bốn là thân này lừa dối, như bóng hình trong gương.

 Đó là bốn mươi bốn cách. Khi Bồ-tát quán như vậy, thì mọi sự yêu thích và chấp chặt vào thân mạng, vợ con, nhà cửa, đồ ăn uống, quần áo, xe cộ, hương thơm, vòng hoa, và mọi đồ vui thú, đều chán bỏ hết, không còn quyến luyến; mau chóng thành tựu sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), nhanh chóng đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 Được thân người tốt đẹp là rất khó, đừng vì thân này mà làm mọi điều ác;

 Rốt cuộc nó nằm ở bãi tha ma làm mồi cho cáo sói, chớ vì cái thấy sai lầm mà sinh tham luyến.

 Kẻ phàm ngu vì mê lầm, si dại cuồng loạn, do yêu thân này mà tạo các nghiệp;

 Thân này lại cũng chẳng biết ơn, ngày đêm chỉ thêm duyên cho mọi khổ đau.

 Như bộ máy chuyển động, thường mỏi mệt, nước mũi, nước bọt, phân, nước tiểu luôn đầy;

 Đói, khát, lạnh, nóng thay nhau nung đốt dồn ép, người có trí nào lại yêu thân này?

 Thân này không biết đủ như cái hố lớn, chỉ uổng công nuôi lớn mọi oán hại;

 Vì thân này mà thường làm điều ác, phải chịu mọi khổ trong vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài).

 Hãy nhớ rằng chắc chắn sẽ chết, mà tu phước lành thù thắng, sinh lòng tin chân chính vào Phật pháp.

 Đồ ăn uống, quần áo và dầu thơm đã nuôi dưỡng thân này từ lâu rồi;

 Ai có thể giữ cho nó không hư hoại? Nên biết là vô ích, chớ đắm mê.

 Đức Mâu-ni Thế Tôn (Mâu-ni: bậc thánh vắng lặng, chỉ Phật) khó gặp được, trong vô lượng kiếp mới xuất hiện một lần;

 Hãy sinh lòng tin trong sạch vào Phật pháp, đường ác đáng sợ, chớ đi theo.

 Giả sử thọ mạng được nghìn ức năm, còn phải sợ vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền lâu) mà sinh lòng chán lìa;

 Huống chi mạng sống trong chốc lát cũng không giữ được, sao lại vì nó mà chìm đắm trong đường ác?

 Có khi bạn xấu đến khuyên rằng: "Thân người khó được, nay đã được rồi,

 Hãy cầu nhiều của cải mà hưởng vui, nhân lúc tuổi trẻ cường tráng này mà mặc tình vui chơi."

 Nào có ai cầu của mà được vui? Giả như có được thì giữ gìn còn vất vả khổ nhọc;

 Kẻ ngu như thế chỉ nói càn, vì vậy người trí nên quán xét kỹ.

 Của cải như huyễn, cũng như mộng, chúng sinh ngu si bị lừa gạt mê hoặc;

 Được trong một sát-na, mất cũng trong một sát-na, người trí nào lại sinh lòng yêu thích?

 Ví như những việc do nhà ảo thuật biến hóa ra, như thành Càn-thát-bà (thành ảo hiện trên không trung, như ảo ảnh trên biển, tương truyền do loài thần nhạc Càn-thát-bà tạo ra) với đủ mọi màu sắc,

 Của báu cũng lừa dối kẻ phàm ngu như vậy, trong cái hư dối ấy nào có gì thật?

 Chịu đủ mọi khổ não để cầu tiền tài lợi lộc, lại thường bị nước, lửa, vua quan, giặc cướp xâm đoạt;

 Vì vậy của cải là nguyên nhân của mọi khổ, người trí nào lại sinh lòng yêu thích?

 Có những kẻ luôn ôm lòng tham ái, rong ruổi theo tiền tài lợi lộc không biết chán;

 Có thể đối với cha mẹ không có lòng thương, cho đến với người thân thích cũng sinh oán hại.

 Lời nói thì ngọt ngào thuận theo mà lòng lại trái nghịch, bày ra đủ mọi cách lừa dối;

 Hoặc học những luận thuyết tà vạy, bùa chú tà thuật, khoe khoang tài nghệ như cô gái làng chơi;

 Hoặc lại dối trá, nịnh hót, tỏ ra mềm mỏng, hoặc lại cứng rắn, ra vẻ oai hùng;

 Vô số nghiệp ác như thế, không gì không do tiền tài lợi lộc mà sinh ra.

 San hô, vàng ngọc, châu ma-ni, những vật ấy vốn như bọt nước;

 Không hiểu rõ chúng như trò ảo thuật, vì thứ hư dối ấy mà rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Khi Đức Thế Tôn Di-lặc (vị Phật tương lai) xuất hiện — vị chỉ còn một đời nữa là sẽ kế tiếp ngôi vị của Ta —

 Cõi nước ấy vàng ròng trải đất; những vàng ấy từ đâu mà đến?

 Khi kiếp tận, thế gian đều bị thiêu hủy, núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), sông biển đều cháy khô;

 Rốt cuộc tiêu mòn trở về hư không, vậy những vật báu ấy đi đâu?

 Dùng đủ mọi nghiệp ác để cầu của cải, nuôi vợ con, cho thế là vui sướng;

 Đến lúc lâm chung, khổ đau dồn ép thân, vợ con không ai cứu được.

 Trong nỗi kinh sợ của ba đường ác, không thấy vợ con cùng người thân quen;

 Xe ngựa, của báu thuộc về người khác, chịu khổ thì ai có thể chia cùng?

 Cha mẹ, anh em và vợ con, bạn bè, tôi tớ cùng của quý,

 Khi chết đi, không một ai theo cùng, chỉ có nghiệp đen (nghiệp ác) luôn đi theo mình.

 Người trí trọn không vì người thân yêu mà làm các nghiệp ác để vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ đau không ngừng nghỉ);

 Chỉ khi nghiệp hết mới ra được, người thân không ai có thể chịu thay.

 Sứ giả của vua Diêm-la (vị vua cai quản cõi chết, phán xét tội lỗi người chết) chỉ xét nghiệp, không hỏi đến họ hàng và bạn bè.

 "Ngươi được thân người mà không bỏ điều ác, nay khổ cùng cực thì nên cam chịu."

 Vua Diêm-la thường bảo kẻ có tội ấy: "Ta không thể thêm cho ngươi dù một chút tội nào;

 Ngươi tự gây tội, nay tự chuốc lấy, nghiệp báo tự mình gây ra, không ai chịu thay."

 Cha mẹ vợ con không ai cứu được, chỉ nên siêng tu nhân để thoát ra khỏi sinh tử.

 Vì vậy nên bỏ nghiệp như gông cùm xiềng xích, khéo biết xa lìa mà cầu an vui;

 Đối với nhà cửa vợ con nên sinh lòng sợ hãi, luôn nương theo lời Phật dạy mà tu hành chân chính.

 Đời sống tại gia như lửa cháy rực, là gốc của khổ đau, như lò lửa nóng bỏng, rất đáng sợ;

 Thân tâm bị nung nấu, thiêu đốt mãi không thôi, người trí nào lại sinh lòng tham đắm?

 Ưa thích tu hành theo lời chư Phật dạy, không còn mưu cầu gì, đó là niềm vui;

 Kẻ phàm phu ngu tối không hay biết, nhà là gốc khổ mà lại tham ái bừa bãi.

 Trong đám da, gân, xương, thịt ấy, mê lầm mà vọng sinh ý tưởng vợ chồng;

 Không hiểu rõ nó như trò ảo thuật, phàm phu vì vậy mà sinh tham đắm.

 Người trí biết được lỗi hại này, nên vứt bỏ hết mọi thú vui ham muốn thế gian;

 Hãy ưa thích chánh pháp như người bệnh tìm thuốc, nên mau thoát khỏi sự trói buộc của đời sống tại gia.

 Bấy giờ năm trăm trưởng giả nghe pháp ấy rồi, chứng được vô sinh nhẫn (sự an trụ vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không thật có sinh, có diệt), vui mừng hớn hở, nói kệ rằng:

 Mừng thay, được lợi ích lớn, lợi ích cao nhất trong mọi lợi ích!

 Chúng con đối với Phật pháp đều sinh lòng hân hoan ưa thích.

 Phát tâm hướng về Bồ-đề, đem lợi ích an vui cho các loài chúng sinh;

 Lấy điều lành mà nuôi mạng sống, dùng trí tuệ giác ngộ để tự an tâm.

 Thương xót mọi chúng sinh, nguyện sẽ thành Phật đạo.

 Chúng con đều đã phát tâm Bồ-đề vô thượng (tâm cầu giác ngộ cao tột để cứu độ chúng sinh).

 Tướng sắc vàng trang nghiêm (thân Phật màu vàng ròng) chiếu sáng khắp thế giới;

 Người ưa thích tâm Bồ-đề sẽ được thân Như Lai.

 Tâm lớn, tâm Bồ-đề, là cao nhất trong mọi tâm;

 Giải thoát mọi trói buộc, đầy đủ mọi công đức.

 Những chúng sinh ít phước, đối với tâm này không ưa thích;

 Không thấy lỗi hại của sinh tử, nên không ưa tâm Bồ-đề.

 Công đức của tâm Bồ-đề, nếu có hình sắc và kích thước,

 Thì đầy khắp cõi hư không, cũng không gì chứa nổi.

 Trong các cõi Phật nhiều như số cát sông Hằng,

 Giả sử có người đem châu báu trải khắp để cúng dường chư Phật;

 Lại có người chỉ chắp tay một lần, hồi hướng (đem công đức hướng về) tâm Bồ-đề,

 Thì phước của người này vượt hơn người kia, không thể tìm thấy giới hạn.

 Không chỉ phước cúng dường, các phước khác cũng như vậy;

 Tâm Bồ-đề như thế, là điều bậc Tiên tối thắng (chỉ Phật) đã nói.

 Tâm Bồ-đề tối thắng như thuốc A-già-đà (thứ thuốc thần trị được mọi bệnh, tên có nghĩa là "không bệnh"),

 Trừ được mọi bệnh, đem lại mọi an vui.

 Chúng con thấy các chúng sinh bị ba ngọn lửa (tham, giận, si) thiêu đốt khổ não;

 Người trí trong vô lượng kiếp siêng năng khó nhọc, thường tu tập,

 Như vị vua thầy thuốc dũng mãnh, đầy đủ hạnh Bồ-đề,

 Cứu vớt chúng sinh khỏi khổ, mãi lìa mọi lo phiền.

 Ở mọi nơi sinh ra, trọn không bỏ tâm này;

 Siêng tu các hạnh nguyện, dũng mãnh cầu Phật pháp.

 Chúng con được lợi lành, lòng chúng con vui mừng;

 Nay gặp Thích sư tử (Phật Thích-ca, bậc oai hùng như sư tử), sẽ được thân Như Lai.

 Bấy giờ Thế Tôn liền mỉm cười, từ khuôn mặt phóng ra đủ thứ ánh sáng: xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tím, màu pha lê, chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới, cho đến ánh sáng oai nghiêm của cõi Phạm thiên (cõi trời của các vị thần Phạm thiên, ở tầng cao) và của mặt trời, mặt trăng đều bị che mờ. Ánh sáng ấy lại xoay quanh ba vòng rồi đi vào đỉnh đầu Phật. Bấy giờ tôn giả A-nan liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Ngài mỉm cười? Việc Phật hiện ra như thế không phải không có nhân duyên." Rồi ngay trước Phật, ông nói kệ rằng:

 Chư Phật là bậc dẫn đường cao nhất, không vô cớ mà mỉm cười;

 Bậc thương xót làm lợi ích cho thế gian, xin nói nhân duyên của việc ấy.

 Chúng sinh nghèo thiếu không có của cải là chánh pháp, xin Ngài ban cho sự bố thí Đại thừa cao nhất (Đại thừa: cỗ xe lớn, giáo pháp cứu độ tất cả chúng sinh);

 Ngài là con mắt cho thế gian mù tối, xin nói nhân duyên của nụ cười.

 Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Ông có thấy năm trăm trưởng giả này nay ở chỗ Ta phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không?" A-nan thưa: "Dạ vâng, con đã thấy." Phật bảo A-nan: "Năm trăm trưởng giả này trong quá khứ đã từng ở chỗ trăm nghìn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn, khoảng hàng nghìn tỷ) chư Phật mà phụng sự cúng dường, gieo trồng các căn lành. Nay nghe pháp này, họ chứng được vô sinh nhẫn. Các trưởng giả này từ nay về sau không sinh vào đường ác, thường hưởng an vui trong cõi người và cõi trời. Lại ở đời sau, nơi Đức Phật Di-lặc, họ sẽ cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; và đối với tất cả chư Phật trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) cũng đều phụng sự, cung kính, cúng dường; ở chỗ chư Phật nghe chánh pháp, thọ trì, đọc tụng, giảng rộng cho người khác. Qua hai mươi lăm kiếp, mỗi người ở trong cõi Phật của mình thành tựu Bồ-đề vô thượng, cùng một danh hiệu là Thắng Liên Hoa Tạng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác."

 Bấy giờ tôn giả A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thật hiếm có! Bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát, một danh hiệu của Phật), thật hiếm có! Pháp môn rộng lớn này nên gọi tên là gì, và nên vâng giữ như thế nào?" Phật bảo A-nan: "Pháp môn này tên là Bồ-tát Du-già Sư Địa (con đường tu tập của bậc thầy thiền quán dành cho Bồ-tát; du-già: sự tu tập hợp nhất thân tâm), cũng gọi là Những Điều Trưởng Giả Dũng Mãnh Thọ Hỏi. Ông nên thọ trì với những tên gọi như vậy." Phật nói kinh này xong, tôn giả A-nan cùng các tỳ-kheo, năm trăm trưởng giả, chúng Bồ-tát, trời, người, a-tu-la (loài thần có phước lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến)… nghe lời Phật nói đều rất vui mừng, tin nhận và vâng làm theo.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi sáu.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi bảy.

 Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Bồ-đề Lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video