Hội Bồ Tát Thiện Thuận (Bồ Tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Thiện Thuận là tên một vị Bồ Tát), hội thứ hai mươi bảy.
Tôi nghe như vầy (lời mở đầu kinh, người kết tập thuật lại điều chính mình được nghe từ Phật): Một thời, Phật ở vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn cây của thái tử Kỳ-đà, được trưởng giả Cấp Cô Độc — người hay giúp đỡ kẻ côi cút — mua dâng Phật) tại nước Xá-vệ (kinh thành nước Kiều-tát-la, miền bắc Ấn Độ xưa), cùng với đại chúng gồm năm trăm vị Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng) và mười nghìn vị Bồ Tát cung kính vây quanh.
Bấy giờ trong thành Xá-vệ có một vị Bồ Tát tên là Thiện Thuận, đã từng ở chỗ vô lượng đức Phật đời trước gieo các căn lành (gốc rễ điều thiện), phụng sự cúng dường; đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp của Phật) đã được bất thoái chuyển (không còn lui sụt). Ngài trụ trong đại từ (lòng thương lớn mong ban vui cho chúng sinh), không giận dữ; trụ trong đại bi (lòng xót thương lớn muốn cứu khổ), cứu độ rộng khắp không biết mỏi; trụ trong đại hỷ (lòng vui lớn theo niềm vui của người), khéo an vui trong pháp giới (toàn thể cảnh giới của chân lý); trụ trong đại xả (lòng buông bỏ, bình đẳng), khổ vui đều như nhau. Ăn đúng giờ, có chừng mực, ít muốn, biết đủ, luôn được chúng sinh ưa nhìn. Ngài thường đem năm giới (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) và pháp tám trai giới (tám điều giới người tại gia giữ trong một ngày một đêm, gồm năm giới, nhưng giữ trọn không dâm dục, thêm: không nằm giường cao rộng, không trang điểm và ca múa xem nghe, không ăn quá giờ ngọ) mà thương xót giáo hóa trong thành ấy; sau đó lại khuyên bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, từ bi hỷ xả và phạm hạnh thanh tịnh (đời sống trong sạch, dứt dâm dục).
Bấy giờ Bồ Tát Thiện Thuận, vì muốn cho chúng sinh được thấy Phật, nghe pháp, bèn cùng đông người trước sau vây quanh, dẫn họ đến chỗ Phật. Khi ấy Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, chúa tể chư thiên) dùng thiên nhãn (mắt của chư thiên, thấy xa không bị ngăn ngại) trong sạch thấy vị Bồ Tát này trụ trong sự tinh tấn bậc cao, hành hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, giảm tối đa nhu cầu ăn, mặc, ở để dứt lòng tham), đầy đủ thi-la (giới hạnh) trong sạch, cứu độ rộng khắp, bền chắc, bèn tự nghĩ: "Nay Thiện Thuận này đối với các phạm hạnh chưa từng lười nghỉ, phải chăng là để cầu ngôi Đế Thích? Hay là tham ngôi vua và các thú vui dục lạc?" Nghĩ vậy rồi, liền hóa làm bốn người đàn ông đến trước Bồ Tát, dùng đủ lời độc ác chửi mắng Bồ Tát, lại lấy dao gậy và ngói đá ném đánh làm hại. Bấy giờ Bồ Tát trụ trong sức từ bi nhẫn nhục, đều nhẫn chịu hết, không chút giận hận.
Khi ấy Thiên Đế Thích lại hóa làm bốn người đàn ông to lớn, đến nói với Bồ Tát: "Này Thiện Thuận! Những kẻ ác kia dùng lời không lành nhục mạ ông, lại lấy ngói đá, dao gậy vô cớ đánh hại ông, sao ông không để chúng tôi báo thù cho ông? Chúng tôi sẽ vì ông mà dứt mạng của bọn chúng."
Bấy giờ Bồ Tát nói với những người ấy: "Các thiện nam tử (người con trai lành, cách gọi lịch sự), chớ nói lời như vậy. Kẻ giết hại thì thành tựu nghiệp ác. Dù có người chặt thân ta ra từng khúc nhỏ như lá táo, ta trọn không sinh lòng giết hại. Vì sao? Vì người giết hại phải đọa vào địa ngục (cõi chịu khổ hình nặng nề nhất), ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh (loài vật); cho đến dù được thân người thì cha mẹ sinh ra cũng không thương yêu, thường bị mọi người ghét bỏ. Này thiện nam tử, tất cả các pháp có hai loại: một là pháp lành, hai là pháp không lành. Do pháp không lành mà đọa vào đường ác; nếu nương theo pháp lành thì được phúc lợi." Bấy giờ Bồ Tát Thiện Thuận muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
Thiện ác như việc gieo trồng, đều theo nghiệp mà sinh ra;
Có đâu hạt giống đắng mà chín thành trái ngọt?
Hiện thấy rõ pháp là như thế, người trí nên suy nghĩ:
Quả báo khổ là đền cho duyên ác; làm lành thì luôn an vui.
Bấy giờ những người do Thiên Đế hóa ra nghe lời ấy rồi, tự biết không thể khiến Bồ Tát làm nghiệp giết hại, bỗng biến mất. Thiên Đế lại hóa ra một đống vàng bạc châu báu, sai các người đàn ông đến chỗ Bồ Tát nói rằng: "Ông có thể tìm cách lấy số châu báu này, tùy ý mà dùng."
Bấy giờ Bồ Tát nói với những người ấy: "Các thiện nam tử, chớ nói như vậy. Vì sao? Vì nghiệp trộm cắp khiến chúng sinh nghèo khốn, hèn kém, không nơi nương tựa. Dù ta nghèo đến mức không giữ nổi mạng sống, ta trọn không làm việc lấy của không được cho. Các ông nên biết: phàm phu ngu tối bị lòng tham che lấp; có đâu người trí lại đi lấy của không được cho." Bấy giờ Bồ Tát Thiện Thuận nói kệ rằng:
Của cải chứa đến nghìn ức, lòng tham đắm vẫn không buông,
Người trí nói người như thế ở đời luôn nghèo khổ.
Người kia dù không có một vật, mà an trụ trong lòng buông xả,
Người trí nói người như thế giàu sang bậc nhất thế gian.
Người trí lìa các điều ác, mọi mặt đều đoan chính đẹp đẽ;
Kẻ ngu vì làm điều tội, cả thân đều xấu xí.
Người trí khuyên tu điều lành, kẻ ngu luôn làm điều ác;
Thà chịu người trí chê mắng, chẳng cần kẻ ngu khen ngợi.
Bấy giờ những người do Thiên Đế hóa ra nghe lời ấy rồi, buồn bã bỏ đi.
Khi ấy Thiên Đế lại tự mình đến thử, mang một câu-chi (đơn vị số rất lớn, khoảng mười triệu) vàng đến chỗ Bồ Tát, nói rằng: "Trước đây, tại thành lớn Xá-vệ này, ở chỗ vua Ba-tư-nặc (vua nước Kiều-tát-la thời Phật), ta có tranh tụng với một người khác, cần một người làm chứng gian cho ta. Nếu ông làm người chứng cho ta, ta sẽ đem số vàng này biếu ông." Bấy giờ Bồ Tát nói với Đế Thích: "Ngài nên biết: nói dối là nghiệp không lành; đã lừa dối chính mình, lại lừa dối cả trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc), a-tu-la (loài thần hay ganh ghét, gây chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn). Nói dối là gốc của mọi điều ác, đưa vào đường bất thiện, hủy hoại giới hạnh trong sạch, làm hư hoại thân thể; hơi miệng thường hôi, lời nói ra bị người khinh ghét." Bấy giờ Bồ Tát nói lại bằng kệ:
Người nói dối, hơi miệng thường hôi, rơi vào đường khổ ác,
Không ai cứu được. Kẻ nói dối là lừa chính mình,
Cũng lừa cả trời, rồng, cho đến ma-hầu-la-già. Nên biết nói dối
Là gốc của mọi điều ác, hủy giới trong sạch, chết vào ba đường dữ (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).
Dù ngài cho tôi vàng đầy cả cõi Diêm-phù-đề (châu lục loài người ở), tôi trọn không thể
Nói lời dối trá.
Bấy giờ Thiên Đế Thích nghe nói vậy, bỗng biến mất.
Khi ấy Thiên Đế lại sai phu nhân Xá Chi (vợ chính của Đế Thích), phu nhân Nhật Quang và các phu nhân Ngũ Kế (?) đến chỗ Bồ Tát thử thách thêm lần nữa, để phá giới cấm của ngài. Bấy giờ Xá Chi cùng các vị liền đem theo năm trăm thiếu nữ đang tuổi xuân, xoa hương lên mình, cài hoa trang điểm, vào canh cuối của đêm đến trước Bồ Tát nói rằng: "Chúng em là những người nữ tuổi trẻ sắc đẹp đang độ, xin được cùng chăn gối chung vui." Bấy giờ Bồ Tát dùng mắt không nhiễm đắm nhìn các cô gái ấy, bảo rằng: "Địa ngục, súc sinh, cõi của vua Diêm La (vua cai quản cõi âm, xét xử tội nhân), những kẻ cuồng loạn, những kẻ tâm không chân chính, đắm say mê muội trong thứ hôi hám dơ bẩn, máu mủ không sạch, những La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) ưa điều ác — đó mới là bạn thân của các cô, chứ không phải quyến thuộc trong sạch của trời người." Bấy giờ Bồ Tát nói lại bằng kệ:
Người ngu mê muội nghĩ điều không sạch, đắm nhiễm tấm thân hôi hám đầy máu mủ;
Các dục mau diệt, trở về vô thường, chìm mãi trong địa ngục, cõi Diêm La.
Dù có hóa ra những người như các cô, thân sắc tuyệt đẹp đầy khắp thế gian,
Ta không một niệm tâm tham nhiễm, luôn xem như giấc mộng, như kẻ thù.
Bấy giờ Xá Chi cùng các vị tuy đã dùng hết mọi cách quyến rũ, mà Bồ Tát ấy vẫn không chút tham nhiễm. Các vị bèn trở về cung trời thưa với Đế Thích: "Chúng tôi xem Thiện Thuận ý chí và nguyện lực bền chắc, chắc chắn sẽ thành chánh giác (giác ngộ chân chánh, tức thành Phật), không còn nghi ngờ gì nữa. Vì sao? Vì đối với chúng tôi, ông ấy không chút tham ái, lại còn sinh lòng chán lìa." Bấy giờ Đế Thích tuy nghe lời ấy, vẫn còn lo buồn như bị mũi tên cắm vào thân, cứ nghĩ mãi: "Người ấy ắt sẽ chiếm đoạt ngôi vị của ta, không còn nghi ngờ gì. Nay ta nên đến thử thêm lần nữa, xem trong các điều nguyện, ông ta thật sự nguyện điều gì." Nghĩ vậy rồi, đến trước Bồ Tát, bỏ lòng kiêu mạn, cúi đầu lễ chân, dùng kệ hỏi rằng:
Nay ngài siêng tu phạm hạnh trong sạch, trong các điều mong muốn, ngài cầu điều gì?
Cầu làm thần mặt trời, mặt trăng, Đế Thích, Phạm Thiên (vua cõi trời Sắc giới)? Hay cầu ngôi vua trong ba cõi hữu (ba cõi tồn tại: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc)?
Bấy giờ Bồ Tát Thiện Thuận dùng kệ đáp rằng:
Ta xem mặt trời, mặt trăng, Đế Thích, Phạm Thiên, ngôi vua thế gian và quả báo trong ba cõi,
Tất cả đều vô thường, không bền chắc; có người trí nào lại nguyện những điều ấy?
Bấy giờ Thiên Đế nghe bài tụng ấy, lại thưa với Bồ Tát: "Nếu đúng như lời ngài nói, thì ngài cầu điều nguyện gì?" Bồ Tát bèn dùng kệ đáp rằng:
Ta vốn không tham niềm vui thế gian, chỉ cầu cái thân không sinh không diệt;
Siêng tu phương tiện cứu giúp muôn loài, nguyện cùng bước lên con đường Bồ-đề (giác ngộ) ấy.
Bấy giờ Thiên Đế nghe bài tụng ấy, trong lòng yên vui, biết chắc Bồ Tát không cầu ngôi Đế Thích, mừng rỡ hớn hở, dùng kệ khen rằng:
Ngài nói cứu giúp rộng khắp vì muôn loài, tâm ấy rộng lớn không gì sánh bằng;
Nguyện phá quân ma (quân của Ma vương, ví cho phiền não và chướng ngại), chứng cam lộ (nước bất tử, ví cho Niết-bàn — cảnh giới tắt hết phiền não và sinh tử), nhờ đó thường chuyển bánh xe pháp thù thắng.
Bấy giờ Thiên Đế nói kệ xong, cung kính đi vòng quanh, lễ chân Bồ Tát rồi bỗng biến mất. Khi ấy, vào buổi sáng sớm, Bồ Tát Thiện Thuận vào thành Xá-vệ đi lại giáo hóa, nhặt được một chiếc chuông bằng vàng Diêm-phù (thứ vàng quý nhất) có từ thuở đầu kiếp (lúc thế giới mới hình thành); giá trị chiếc chuông ấy còn hơn cả cõi Diêm-phù-đề.
Bấy giờ Bồ Tát cầm chiếc chuông vàng ấy, đứng giữa ngã tư lớn tiếng rao: "Trong thành Xá-vệ này ai nghèo nhất? Ta sẽ đem chuông này cho người ấy." Khi đó có một vị trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) lão thành bậc nhất nghe vậy, chạy đến thưa với Bồ Tát: "Trong thành này tôi là người nghèo nhất, xin hãy đem chiếc chuông ấy cho tôi." Bồ Tát nói với trưởng giả: "Ông không phải người nghèo. Vì sao? Vì trong thành này có một thiện nam tử nghèo nhất trong những người nghèo, nên đem chuông này cho người ấy." Trưởng giả hỏi: "Người ấy là ai?" Bồ Tát đáp: "Vua Ba-tư-nặc là người nghèo nhất trong thành này." Khi ấy trưởng giả nói với Bồ Tát: "Chớ nói như vậy. Vì sao? Vua Ba-tư-nặc giàu sang, nhiều của, kho tàng đầy tràn, châu báu của cải dùng không bao giờ hết, sao lại nói là nghèo nhất trong những người nghèo?" Bấy giờ Bồ Tát ở giữa đại chúng dùng kệ đáp rằng:
Dù có kho báu chôn giấu hơn nghìn ức, mà lòng tham ái không biết đủ,
Như biển lớn nuốt mọi dòng sông — kẻ ngu như thế là nghèo nhất.
Vì thế lại khiến lòng tham tăng thêm, lan rộng nối nhau sinh mãi;
Ở đời hiện tại và đời vị lai, người không có trí ấy luôn nghèo thiếu.
Bấy giờ Bồ Tát Thiện Thuận nói kệ xong, cùng đại chúng đi đến chỗ vua Ba-tư-nặc. Lúc ấy nhà vua đang cùng hơn năm trăm vị trưởng giả tính toán, kiểm đếm của báu trong kho. Bồ Tát bèn đến trước thưa với vua: "Tôi đi lại giáo hóa trong thành này, nhặt được chiếc chuông bằng vàng Diêm-phù từ thuở đầu kiếp, giá trị hơn cả cõi Diêm-phù-đề. Lúc ấy tôi thầm nghĩ: trong thành này ai là người nghèo nhất, sẽ đem chuông này cho người ấy. Lại suy nghĩ: trong thành, nghèo nhất không ai bằng nhà vua. Nay tôi mang chuông này đến, xin dâng lên. Vua đã nghèo khổ, xin hãy nhận lấy." Bấy giờ Bồ Tát nói lời ấy xong, lại nói kệ:
Nếu người tham cầu nhiều, chứa của không biết chán,
Người cuồng loạn như thế gọi là kẻ nghèo nhất.
Vua thường thu nhiều thuế, phạt oan người không tội,
Ham đắm nước nhà thành quách, chẳng nhìn đến nghiệp đời sau.
Ở đời được tự tại, mà không che chở muôn dân,
Thấy những người nghèo khổ, chưa từng có lòng thương.
Đắm nhiễm nơi nữ sắc, chẳng sợ các đường ác,
Tà loạn chưa từng tỉnh — há chẳng phải kẻ nghèo?
Nếu người biết tin trong sạch, quy y Phật, Pháp, Tăng,
Đối với thân, mạng, của cải, luôn nghĩ là không bền chắc;
Đã biết là không bền chắc, thì đối với chúng không mê lầm,
Nên đối với thân, mạng, của cải, mãi được sự bền chắc thường còn.
Nếu siêng năng giữ chánh niệm, ưa sống không buông lung,
Người ấy gọi là giàu sang, có của lành, thường an vui.
Như lửa khi thiêu đốt, chẳng chán rừng cây,
Vua nay cũng như vậy, tham ái không biết đủ.
Nước chẳng chán mây, biển chẳng chán nước,
Vua nay cũng như vậy, có lúc nào biết đủ?
Mặt trời mặt trăng thường đi vòng, chẳng chán bốn phương,
Vua nay cũng như vậy, đến chết chẳng ngừng nghỉ.
Như lửa khi thiêu đốt, chẳng chán cỏ cây,
Người trí cũng như vậy, chưa từng thôi làm lành.
Như nước chẳng chán mây, như biển chẳng chán nước,
Người trí cũng như vậy, chẳng chán điều lành tăng thêm.
Ngôi vua tuy tự tại, rốt cuộc cũng về vô thường,
Tất cả đều không sạch, người trí nên bỏ lìa.
Bấy giờ vua Ba-tư-nặc nghe lời ấy, trong lòng hổ thẹn, nói với Bồ Tát: "Hay thay, thưa ngài! Ngài tuy khéo khuyên, ta vẫn chưa tin. Nay lời ngài nói đây là do ngài tự nói, hay có ai làm chứng?" Bồ Tát đáp: "Ngài không nghe sao? Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật — Như Lai: bậc đến từ chân như; Ứng: bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chánh trọn khắp), có đủ nhất thiết trí (trí biết trọn mọi pháp), hiện nay đang cùng vô lượng bậc đại nhân, càn-thát-bà (thần âm nhạc), a-tu-la (loài thần hay ganh ghét, gây chiến)… ở tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc trong thành lớn Xá-vệ; Ngài sẽ chứng rằng đại vương là người nghèo." Vua nói: "Thưa ngài, nếu như lời ngài nói, ta xin cùng ngài đến gặp Như Lai, nghe lời dạy bảo, quy y cúng dường." Bồ Tát đáp: "Đại vương nên biết: cảnh giới của Như Lai không phải hàng phàm ngu có thể đo lường được. Ngài đã phá phiền não và kiêu mạn, thương xót chúng sinh, đã dùng trí thánh biết rõ đời này và đời sau. Nếu ai có căn lành và ý nguyện thù thắng, dù ở rất xa, Phật vẫn thường gia hộ. Nếu Ngài biết lòng tôi muốn khiến đại vương tin tôi, ắt Ngài sẽ đến đây làm chứng cho tôi." Bấy giờ Bồ Tát liền ở trước vua, trịch áo để lộ một bên vai (cách bày tỏ sự cung kính), gối phải quỳ xuống đất, chắp tay cung kính, dùng kệ tụng thỉnh Như Lai rằng:
Như Lai có trí chân thật, thương xót muôn loài,
Xin biết thấu lòng sâu của con, rủ lòng thương làm chứng cho con.
Bấy giờ Bồ Tát nói kệ thỉnh xong, mặt đất bỗng nứt ra, năm trăm vị Thanh văn, mười nghìn vị Bồ Tát, Phạm Thiên, Đế Thích, chư thiên cùng rồng, quỷ và vô lượng chúng sinh vây quanh Như Lai, từ dưới đất vọt lên. Bồ Tát Thiện Thuận chắp tay cung kính, đến trước thưa Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), trước đây con đi lại giáo hóa trong thành Xá-vệ này, nhặt được chiếc chuông bằng vàng Diêm-phù từ thuở đầu kiếp, giá trị hơn cả cõi Diêm-phù-đề. Lúc ấy con nghĩ: nếu có chúng sinh nào nghèo nhất trong thành Xá-vệ, sẽ đem chuông này cho người ấy. Rồi con tự suy nghĩ: vua Ba-tư-nặc là người nghèo nhất trong thành này. Vì sao? Vì cậy vào ngôi vua, đối với chúng sinh chưa từng thương xót, bóc lột lừa đoạt, vô cớ xâm hại, bị tham ái che lấp không biết đủ. Con cho vua này là người nghèo nhất, muốn đem chuông vàng cho ông ấy. Vua hỏi con: 'Nói ta nghèo, ai làm chứng?' Con lại đáp: 'Như Lai, bậc Đại Sư Ứng Chánh Đẳng Giác, đã lìa hết phiền não, giận hờn, nhơ bẩn, không còn sót lại, đối với chúng sinh đều bình đẳng, sẽ làm chứng.' Cúi xin Thế Tôn chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến được vui mừng."
Bấy giờ Thế Tôn, vì muốn điều phục vua Ba-tư-nặc, bảo rằng: "Đại vương nên biết: có khi xét theo một phương diện thì Thiện Thuận nghèo mà vua giàu; có khi xét theo một phương diện khác thì vua nghèo mà Thiện Thuận giàu. Vì sao? Thân lên ngôi vua, ở đời tự tại, vàng bạc, ngọc ma-ni (ngọc báu quý), xa cừ (thứ báu làm từ vỏ sò lớn), san hô đầy kho — xét về mặt này thì Thiện Thuận nghèo, vua giàu. Siêng tu phạm hạnh, ưa giữ thi-la (giới hạnh) trong sạch, bỏ nhà, học rộng, lìa mọi buông lung, giữ tám trai giới và năm giới, cứu độ rộng khắp không mỏi — xét về mặt này thì vua thật là nghèo, Thiện Thuận giàu. Nay vua nên biết: tất cả của cải, kho tàng của mọi chúng sinh trong nước Kiều-tát-la, so với năm giới, tám trai giới bền chắc trong sạch của Thiện Thuận, thì trăm phần, nghìn phần không bằng một phần, cho đến câu-chi phần cũng không bằng một." Bấy giờ vua Ba-tư-nặc chính tai nghe lời dạy chân thật của Như Lai, bỏ lòng kiêu mạn, chắp tay ân cần ngước nhìn Thiện Thuận, nói kệ rằng:
Lành thay, ngài đã dẹp lòng kiêu mạn của tôi; ngài sẽ được thân Như Lai tối thắng.
Tôi xin đem ngôi vua này nhường cho ngài, nguyện mãi làm người trong chúng cầu Bồ-đề theo ngài.
Tôi thật là nghèo, ngài mới là giàu; nay biết lời ấy không phải nói dối.
Ngôi vua chỉ là nhân của mọi khổ, trái với pháp trắng (pháp lành), sinh vào đường ác.
Bấy giờ vua Ba-tư-nặc nói kệ xong, thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con phát tâm đại Bồ-đề vô thượng (tâm cầu giác ngộ cao tột để cứu độ chúng sinh), nguyện cho chúng sinh được an vui, giải thoát khỏi sự trói buộc của sinh tử. Nay con nguyện đem của cải, kho tàng, vàng bạc… chia làm ba phần: một phần dâng cúng Như Lai Thế Tôn và chúng tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ đủ giới); một phần bố thí cho những người nghèo khổ không nơi nương tựa trong thành Xá-vệ; một phần giữ lại chi dùng cho việc nước. Tất cả vườn, ao, hoa, trái mà con có, đều xin dâng cúng Như Lai tối thắng và chúng tỳ-kheo. Cúi xin Thế Tôn rủ lòng thương nhận cho."
Bấy giờ năm trăm vị trưởng giả nước Kiều-tát-la thấy việc ấy, đều phát tâm đại Bồ-đề vô thượng.
Bấy giờ Bồ Tát Thiện Thuận thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi xin Như Lai vì đại chúng nói pháp cốt yếu, để chúng sinh gặp được Như Lai không trôi qua uổng phí."
Bấy giờ Thế Tôn bảo mọi người: "Này các thiện nam tử, có ba thứ tư lương (hành trang, lương thực cho đường tu) công đức vô lượng, mà ngay chư Như Lai tuy có nói ra cũng không nói hết được, huống gì hàng Thanh văn và những người trong ba thừa (?). Ba thứ ấy là gì? Một là giữ gìn chánh pháp; hai là phát tâm Bồ-đề; ba là khuyên các chúng sinh phát nguyện vô thượng.
Lại có ba mươi hai pháp, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào siêng tu được, thì việc gặp Như Lai không trôi qua uổng phí. Một là đối với chư Như Lai sinh lòng tin không lay hoại. Hai là giữ gìn chánh pháp khiến được tồn tại lâu dài. Ba là đối với Tăng đáng tôn trọng không khinh mạn. Bốn là đối với người đáng được cúng dường thì cung kính gần gũi. Năm là đối với người mình thương và người mình ghét, lòng luôn bình đẳng. Sáu là luôn ưa nghe và cung kính chánh pháp. Bảy là an trụ nơi vắng lặng, lìa chỗ ồn ào. Tám là diễn nói giáo pháp của Như Lai không biết mỏi. Chín là khi nói pháp không vì danh lợi. Mười là quyết chí cầu chân thật, siêng tu đúng như lý. Mười một là bố thí. Mười hai là giữ giới. Mười ba là nhẫn nhục. Mười bốn là tinh tấn. Mười lăm là thiền định. Mười sáu là trí tuệ chân chánh. Mười bảy là đối với chúng sinh, tùy điều họ ưa mà che chở, nhớ nghĩ. Mười tám là giáo hóa cho chúng sinh thuần thục mà không quên mất pháp. Mười chín là luôn khéo tự điều phục chính mình. Hai mươi là dùng pháp lành cốt yếu để điều phục người khác. Hai mươi mốt là không nhiễm phiền não. Hai mươi hai là luôn ưa xuất gia. Hai mươi ba là ở a-lan-nhã (chỗ vắng vẻ yên tĩnh trong rừng để tu hành). Hai mươi bốn là vui đủ theo thánh chủng (hạnh của bậc thánh: biết đủ với áo mặc, thức ăn, chỗ ở và vui trong việc tu tập dứt trừ phiền não). Hai mươi lăm là siêng hành hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, giảm tối đa nhu cầu ăn, mặc, ở). Hai mươi sáu là bỏ pháp bất thiện. Hai mươi bảy là thệ nguyện rộng lớn bền chắc. Hai mươi tám là ở nơi a-lan-nhã không lười biếng. Hai mươi chín là gieo trồng các gốc lành. Ba mươi là luôn không buông lung. Ba mươi mốt là xa lìa kiến giải của nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác — chỉ cầu tự giải thoát). Ba mươi hai là khen ngợi Đại thừa (con đường lớn cầu thành Phật để độ khắp chúng sinh)."
Khi ấy năm trăm vị tỳ-kheo nghe pháp này, xa lìa bụi bặm nhơ bẩn, được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch, thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng quả thánh); và mười hai nghìn chúng sinh cùng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Bấy giờ Thế Tôn dùng pháp giáo hóa, khiến các chúng sinh được lợi ích tốt đẹp rồi, cùng các tỳ-kheo và đại chúng theo đến bỗng biến mất. Khi ấy vua Ba-tư-nặc thấy việc ấy, vui mừng hớn hở, bèn đem hai chiếc áo trị giá trăm nghìn lạng vàng dâng cho Bồ Tát Thiện Thuận, nói rằng: "Lành thay, thưa ngài! Xin rủ lòng thương nhận cho." Bồ Tát Thiện Thuận nói với vua: "Đại vương nên biết, tôi không nên nhận áo này. Vì sao? Vì tôi tự có áo bá nạp (áo chắp vá từ trăm mảnh vải vụn), thường treo trên cành cây làm rương hòm, mọi chúng sinh không có ý muốn cướp đoạt. Tự thân tôi đã không có lòng keo kiệt, cũng khiến người khác không sinh lòng ham muốn. Người bố thí như thế gọi là bố thí trong sạch." Vua Ba-tư-nặc lại nói: "Nếu ngài không nhận, xin vì tôi lấy chân dẫm lên áo, khiến tôi trong đêm dài (ví cho cuộc sinh tử lâu dài) được an vui lợi ích." Bồ Tát vì nhà vua, liền lấy hai chân dẫm lên hai chiếc áo. Vua Ba-tư-nặc nói với Bồ Tát: "Nay áo này đã được ngài nhận cho tôi rồi, tôi còn dùng vào việc gì?" Bồ Tát Thiện Thuận nói với vua: "Ngài hãy đem áo này bố thí cho những người nghèo khổ không nơi nương tựa trong thành."
Bấy giờ vua Ba-tư-nặc làm theo lời Bồ Tát dạy, cầm hai chiếc áo ấy, họp những người nghèo lại mà bố thí. Khi ấy những người nghèo chạm vào áo ấy, người điên được tỉnh lại, người điếc nghe được, người mù thấy được, người thiếu giác quan đều được đầy đủ — đó là nhờ sức oai thần của Bồ Tát. Lúc ấy mọi người đồng thanh nói: "Nay chúng ta lấy gì đền ơn Bồ Tát?" Khi ấy trong không trung có tiếng bảo: "Mọi người nên biết, không thể đem hoa, hương, đồ ăn uống để đền ơn Bồ Tát Thiện Thuận; chỉ nên mau phát tâm Bồ-đề mà thôi." Bấy giờ năm trăm người nghèo nghe trong không trung có tiếng như vậy, đều nói kệ rằng:
Chúng con nay phát tâm Bồ-đề, sẽ thành chánh giác,
Nói các pháp thù thắng, đem an vui ban cho chúng sinh.
Chúng con ưa Bồ-đề, vì để được Phật pháp.
Bấy giờ vua Ba-tư-nặc thưa với Bồ Tát: "Lành thay, thưa ngài! Nếu ngài đến đó yết kiến Như Lai, xin báo cho tôi, tôi sẽ đi theo." Bồ Tát Thiện Thuận nói: "Đại vương nên biết, chư Phật khó gặp, chánh pháp khó nghe, há chỉ một mình đại vương tự đi thôi sao? Ngài nên làm bạn lành cho chúng sinh. Vua nên ra lệnh cho nhân dân trong thành Xá-vệ này đều đi theo; ai trái lệnh vua thì xử theo phép nước. Vì sao? Vì các Bồ Tát còn có quyến thuộc vây quanh trang nghiêm, huống gì là vua?"
Khi ấy vua Ba-tư-nặc thưa với Bồ Tát: "Những ai là quyến thuộc của Bồ Tát?" Bồ Tát đáp: "Khuyên người phát tâm Bồ-đề là quyến thuộc của Bồ Tát, vì khiến người giác ngộ. Khuyên người gặp Như Lai là quyến thuộc của Bồ Tát, vì không hư dối. Khuyên người nghe chánh pháp là quyến thuộc của Bồ Tát, vì được nghe nhiều hiểu rộng. Khuyên người gặp chúng thánh là quyến thuộc của Bồ Tát, vì được bạn lành. Bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục, gắn bó với người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc chung với họ) là quyến thuộc của Bồ Tát, vì thu phục chúng sinh. Sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) là quyến thuộc của Bồ Tát, vì làm tăng trưởng Bồ-đề. Ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp giúp đi đến giác ngộ: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo) là quyến thuộc của Bồ Tát, vì hướng đến đạo tràng (nơi thành đạo). Bồ Tát có những quyến thuộc ấy trang nghiêm, hầu hạ, bảo vệ, nên dẹp được quân ma, đến chỗ cất tiếng rống sư tử (ví lời thuyết pháp oai hùng, không chút sợ hãi), lên đến chỗ tối thắng."
Bấy giờ vua Ba-tư-nặc và đại chúng vui mừng hớn hở; chín nghìn chúng sinh lìa nhơ bẩn phiền não, được mắt thanh tịnh. Phật nói kinh này xong, Bồ Tát Thiện Thuận, vua Ba-tư-nặc cùng chư thiên, loài người, càn-thát-bà, a-tu-la… nghe Phật dạy, vui mừng vâng làm.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi lăm.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi sáu.
Pháp sư Tam Tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Bồ-đề-lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video