Thiên 13 — Hội 3 Lực sĩ Kim Cang Mật Tích – phần 5
Hội Mật Tích Kim Cương Lực Sĩ (Mật Tích là vị thần hộ pháp cầm chày kim cương, luôn theo hầu và bảo vệ Phật), thứ ba, phần năm. Bấy giờ lực sĩ Mật Tích nói với Bồ-tát Tịch Ý (Bồ-tát là người tu hành phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Tịch Ý là vị Bồ-tát đang đối đáp trong hội) rằng: Bồ-tát đi đến cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật ngồi thành đạo) để thành Phật đạo. Như Lai Chí Chân (Như Lai là danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như; Chí Chân là bậc chân thật tột cùng) khi chưa chuyển pháp luân (giảng giáo pháp lần đầu, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi) mà đã mở lối dẫn dắt chúng sinh lớn lao như thế. Số người được giáo hóa nhiều vô lượng, nhiều hơn lúc mới phát tâm hành đạo, và hơn cả số chúng sinh được cứu độ khi ngồi dưới cây Phật. Há có thể đo lường được sao (?)! Vì vậy nên biết và hãy xét như thế này: nếu có Bồ-tát ngồi trên pháp sàng (tòa ngồi thành đạo), sắp đạt đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ chân chính cao nhất, tức quả Phật), thì số chúng sinh được độ lại càng tăng gấp bội. Ngài vừa thành Phật đạo thì Phạm thiên vương Diệu Thức (vua cõi trời Phạm thiên, một tầng trời cao thuộc cõi Sắc) cùng sáu mươi tám vạn ức cai trăm nghìn quyến thuộc (ức và cai là những đơn vị số rất lớn) vây quanh, đến chỗ Phật. Họ cúi đầu lạy dưới chân Phật, đi quanh Phật theo chiều bên phải bảy vòng, đứng một bên trước Phật mà khuyến thỉnh Thế Tôn (bậc được cả đời tôn kính, tức Phật): "Xin rủ lòng đại bi chuyển pháp luân, tuyên bày đạo pháp để giáo hóa. Có nhiều chúng sinh xứng đáng là pháp khí (người có căn cơ tiếp nhận được giáo pháp), nghe Phật thuyết pháp có thể hiểu, nhận lấy và thực hành." Như thế đó, Tịch Ý, Phạm thiên vương Diệu Thức khuyến thỉnh Như Lai chuyển pháp luân ân cần như vậy, đứng trước Phật, vì đó là nguyện xưa từ đời trước muốn được thấy Thiên Tôn (bậc tôn quý của trời và người, tức Phật). Có một vị thiên vương tên Đề-đầu-la (đời Tấn dịch là Dũng Hộ), cùng với con mình mạnh mẽ nói ra lời thề xưa: "Ta sẽ khuyến thỉnh khắp nghìn vị Phật của Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời), tất cả các Như Lai, chuyển pháp luân." Muốn biết có phải chỉ một mình Phạm thiên vương Diệu Thức khuyến thỉnh Phật chuyển pháp luân không? Chớ nghĩ như vậy. Vì sao? Vì ông cùng với mười ức quyến thuộc trong hàng Phạm thiên, mười ức Thiên đế (vua các cõi trời) và mười ức trăm nghìn cai chúng Bồ-tát cùng khuyến thỉnh Như Lai chuyển pháp luân. Thế Tôn ưng thuận và sẽ chuyển pháp luân. Phạm thiên vương Diệu Thức đến vườn Lộc Uyển (vườn Nai) ở nước Ba-la-nại, nơi các thần tiên dạo chơi, trải tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa muôn thú) cao ba nghìn hai trăm tám mươi dặm, trang trí bằng nhiều loại vật đẹp đẽ tinh xảo, nạm đủ thứ châu báu. Phạm thiên vương Diệu Thức vừa trải tòa sư tử cho Như Lai, thì mười ức Phạm thiên, mười ức Thiên đế, mười ức trăm nghìn triệu cai Bồ-tát cũng trải tòa sư tử cho Thế Tôn, cao rộng đều như nhau. Mỗi vị đều tự nghĩ: "Như Lai sẽ ngồi trên tòa sư tử của ta mà chuyển pháp luân." Lực sĩ Mật Tích nói với Tịch Ý: Bấy giờ Như Lai đến vườn Lộc Uyển ở Ba-la-nại, nơi thần tiên dạo chơi, ngồi lên tòa sư tử. Phạm thiên, Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) và các Bồ-tát mỗi vị đều tự nghĩ: "Như Lai chỉ ngồi trên tòa sư tử của ta." Như Lai đã ngồi khắp tất cả các tòa sư tử rồi, ngay lúc ấy vô số cõi Phật ở mười phương chấn động theo sáu cách. Bấy giờ Thế Tôn nhập tam-muội Vô Cực Giới chánh thọ (tam-muội là trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú cao độ; chánh thọ là an trụ đúng đắn trong định). Tức thì tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) đều bằng phẳng như lòng bàn tay. Chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới này, dù ở địa ngục (nơi chịu khổ hình nặng nhất), súc sinh (loài vật), ngạ quỷ (loài quỷ đói), trên trời hay cõi người, đều được yên ổn. Tất cả chúng sinh không còn dâm dục, giận dữ, ngu si, tiêu hết bệnh tam độc (ba thứ độc của tâm: tham, sân, si), trong sạch không bụi nhơ, đối với nhau bằng lòng thương như cha với con, như mẹ với con gái. Từ vô số thế giới của chư Phật ở mười phương, vô số Bồ-tát đến nghe Phật thuyết kinh. Trong tam thiên đại thiên thế giới, các đại thần, vô số chư thiên, rồng, thần, càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), chân-đà-la (thần ca hát, hình người mà có sừng), ma-hưu-lặc (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người, đều đến chỗ Phật muốn nghe kinh pháp. Những người đến hội chật kín khắp tam thiên đại thiên thế giới này, không còn một chỗ trống nào dù nhỏ bằng sợi lông. Tất cả đồng lòng đói khát giáo pháp, đều muốn cúi đầu thưa hỏi và nhận lãnh đại đạo. Bấy giờ Thế Tôn thấy đại chúng đều đến tụ hội thỉnh chuyển pháp luân, liền vì các sa-môn (người xuất gia tu hành), các phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) ngoại đạo, chư thiên, ma vương, Thượng Phạm thiên vương và người thế tục mà tuyên giảng chánh pháp. Lại nữa, Tịch Ý, lúc Như Lai vừa chuyển pháp luân, Ngài tùy theo điều thích hợp với từng lúc, thuận theo tâm chúng sinh khiến ai nấy đều hiểu. Nhân lúc họ tụ hội, Ngài vì mỗi người mà nói những điều họ đã quen tu tập từ đời trước, khiến tâm họ mở mang thông suốt, đều tuân theo pháp mà thực hành. Như Lai Chí Chân vừa nói pháp ấy, lại phân tích kỹ rằng: "Câu Lân (tức Kiều-trần-như, một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật), nên biết, mắt đều vô thường (không bền lâu, luôn biến đổi)." Người hiểu mắt vô thường thì thuận theo giới luật mà làm. Người cho rằng mắt là thường còn thì không ưa nghe vô thường; khi nghe mắt là vô thường thì biết mắt là khổ, độc hại, đau đớn. Người cho rằng mắt là ta thì không ưa nghe về không có thân; khi hiểu không có ta, nhờ nghe mắt không có ta, liền theo lời dạy của giới luật mà hiểu tiếng nói ấy: mắt như trò huyễn thuật, như ảo ảnh hơi nắng, như trăng dưới nước, như giấc mộng khi đã tỉnh, như hình với bóng, như tiếng vang trong núi. Theo lời dạy này mà thực hành pháp không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có hình tướng cố định, không còn gì để mong cầu). Mắt không có tạo tác, điềm tĩnh lặng lẽ; nghe nói mắt là tĩnh lặng. Mắt do duyên mà sinh, vì đã nghe về duyên khởi (mọi sự vật đều do nhiều điều kiện hợp lại mà sinh ra). Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm cũng như thế, đều quy về vô thường. Nhờ nghe vô thường mà hiểu ý là khổ, thấy không có ta, lặng lẽ điềm tĩnh. Vì chưa thông đạt không, vô tướng, vô nguyện (?), nên nói ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hiểu biết phân biệt) do nhân duyên sinh khởi, là vô thường. Người cho rằng có ấm thì không hiểu là không có ấm. Tuy nói các chủng (các yếu tố cấu thành nhận thức, tức các "giới") đều quy về vô thường, nhờ được nghe nói các chủng vô thường mà tâm không còn chấp trước. Tâm được nghe nói ngũ ấm vô thường thì đều hiểu là không. Người cho rằng có các nhập (các giác quan và đối tượng của chúng gặp nhau mà sinh nhận thức) thì không hiểu nghĩa vô thường của các nhập; nhờ nghe các nhập đều quy về vô thường mà hiểu. Ngũ ấm, các nhập, tứ đại (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) và các chủng cũng như thế. Họ nghe về tứ ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán sát: thân, cảm giác, tâm, các pháp), tứ ý đoạn (bốn sự siêng năng: dứt điều ác đã có, ngăn điều ác chưa có, làm điều thiện chưa có, nuôi điều thiện đã có), tứ thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, nhất tâm, quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh phát triển từ năm gốc ấy), thất giác (bảy yếu tố giác ngộ) và bát phẩm đạo hạnh (tám nẻo đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng đúng, nhớ đúng, định đúng). Nhờ được nghe ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu dẫn đến giác ngộ) ấy mà hiểu vô thường và không. Người ưa nghe sự lặng lẽ thì Ngài tuyên giảng đạo pháp theo lời dạy của giới luật. Theo những gì họ ưa nghe: người hợp với Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát) thì không ưa Duyên giác (người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ); người ưa nghe Duyên giác thì không có chí nơi Thanh văn; người mến mộ hai thừa (hai cỗ xe, tức hai con đường tu Thanh văn và Duyên giác) thì Ngài không nói Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu Bồ-tát cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh). Nếu tuyên giảng Đại thừa cho người hiểu được ý nghĩa của nó, thì họ không ưa lời của Thanh văn, Duyên giác. Như thế đó, Tịch Ý, Như Lai theo những điều tâm chúng sinh yêu thích mà chuyển pháp luân, khiến mỗi người đều được điều thích hợp với mình. Như Lai vì thế mà giảng giải, chuyển pháp luân cho chúng sinh. Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) suốt trăm nghìn năm suy nghĩ về chỗ đi vào nghĩa đạo trong hạnh xưa của Phật mà không thể biết hết được, huống gì các chúng sinh khác thì càng không thấy đáy. Khi Phật nói về khổ hạnh của Bồ-tát, việc trang nghiêm cây đạo, hàng phục cung ma và lúc chuyển pháp luân, có tám vạn bốn nghìn người đều phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân. Bấy giờ Mật Tích Kim Cương lực sĩ tiến lên bạch Phật: "Thưa bậc Đại Thánh, những điều bí yếu của Như Lai mà con vừa nói, chắc không có chỗ sai sót, phỉ báng Như Lai hay không thuận theo pháp chăng? Điều bí yếu của Như Lai rất huyền diệu, rộng lớn không bờ, tất cả thế gian không thể tin được. Kẻ hèn kém này tuy nói điều bí yếu của Như Lai, nhưng trong lòng tự nhớ rằng: chính trí tuệ tột bậc của Như Lai đã vào thân con, chứ không phải do uy thế hay sức mạnh thánh dũng của con." Phật nói: "Đúng thế, đúng như lời Mật Tích. Chỗ nào trí tuệ đạo của Như Lai đi đến thì không đâu không được an ổn. Các đệ tử Phật dám tuyên giảng kinh điển đều nhờ ý thánh và uy thần của Như Lai. Vì đã đi vào pháp thân không (thân chân lý vốn trống rỗng, không hình tướng) của Như Lai nên trí tuệ đạo huyền diệu, không gì không thông đạt. Vì sao? Vì muốn khiến chúng sinh vâng theo và xây dựng đạo. Ý thánh của Như Lai tuyên nói nghĩa nhu thuận, thật là điều chưa từng có. Ông đã xét kỹ chân đế (chân lý chân thật), nhận lãnh trí tuệ Như Lai, được không sợ hãi. Nay ông diễn giảng pháp này, cái gọi là chân đế chính là pháp này. Vì sao? Cái gọi là chánh đế, chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều tuyên bày khắp đời khiến người tin, không ai không thành tâm vui thích; người ấy thực hành đạo vô thượng chánh chân. Giả sử tuyên giảng tinh yếu của kinh điển này đúng như pháp, không trái, thì đều sẽ thành Phật. Nếu có người nghe nói kinh điển về điều bí yếu của Như Lai này mà tin và vui thích, thì những người ấy được cả thế gian đều tin kính. Giả sử có người dùng đỉnh đầu hay vai đội núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm xưa) đứng giữa hư không, việc ấy còn có thể làm được; nhưng kẻ không có đức thì không kham nổi việc nghe kinh điển này. Đã nghe mà không tin, không thể yêu thích, huống chi là thọ trì (nhận lấy và gìn giữ), đọc tụng, giảng nói; điều ấy chưa từng có. Nếu nghe kinh này mà thọ trì, đọc tụng, nói cho người khác, thì đời trước người ấy đã từng cúng dường vô số ức trăm nghìn triệu tải (tải là đơn vị số rất lớn) chư Phật Thế Tôn. Những bậc chánh sĩ ấy đã gieo trồng nhiều gốc đức, chí ở Đại thừa, chắc chắn được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật), huống nữa là người có thể thực hành một cách chân thật." Bấy giờ Bồ-tát Tịch Ý tiến lên bạch Phật: "Thưa bậc Đại Thánh, cái gọi là nghĩa lặng lẽ điềm tĩnh là nói về điều gì?" Phật bảo Tịch Ý: "Nghĩa lặng lẽ điềm tĩnh là tiêu trừ trần lao (phiền não, ví như bụi bặm làm nhọc tâm), lắng sạch mọi nhơ uế. Vì tiêu trừ trần lao nên gọi là lìa bỏ tham dục, các ý tưởng và mong cầu. Vì lìa ý tưởng ham muốn thì không còn suy tính; không suy tính thì không chấp vào cõi; không chấp vào cõi thì không còn sự đối đãi của nhân duyên báo ứng (gây nhân thì phải chịu quả); không có sự đối đãi ấy thì không còn vô minh (sự mê tối, không thấy chân lý) và ân ái; tiêu vô minh và ân ái thì tiêu cái ta; không có ta thì tiêu danh sắc (tinh thần và thể xác hợp thành một con người); không có danh sắc thì tiêu nghiệp chấp đoạn diệt (cho rằng chết là hết) và chấp thường còn (cho rằng có cái ta tồn tại mãi); không có nghiệp ấy thì tiêu tham thân (chấp thân này là ta, là của ta)." Phật bảo Tịch Ý: "Các quả báo của nhân duyên theo nghiệp điên đảo của các kiến chấp mà thành trần lao, đều do tham thân mà sinh ra tai họa ấy. Không tham thân thì bỏ được các kiến chấp và sáu mươi hai mối nghi (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm của ngoại đạo); không tham thân thì các duyên lắng yên; không tham thân thì mọi tham dục tự nhiên lắng xuống; không tham thân thì mọi mong cầu lặng lẽ tiêu diệt. Ví như, Tịch Ý, nhổ gốc rễ cây thì thân, đốt, cành, lá, hoa, quả một lúc đều mất, vĩnh viễn không còn cây. Người tu hành cũng thế: tiêu tham thân thì không còn các kiến chấp và sáu mươi hai mối nghi; không tham thân thì trừ hết mọi pháp đã thọ nhận, tai họa trần lao của năm ấm và sáu nhập; không tham thân thì không còn năm ấm và các tai họa trần lao." "Thưa bậc Đại Thánh, vì không dứt tham thân nên có cái ta?" Phật bảo Tịch Ý: "Vì trụ vào cái ta nên không dứt tham thân; vì trụ vào ý niệm có người, có thọ mạng nên không dứt tham chấp. Cái thấy của người ấy không trụ ở trong hay ngoài, các kiến chấp không có chỗ đứng, đến đâu cũng vĩnh viễn không thấy gì. Vì không có chỗ trụ, trí thấy cũng không có chỗ trụ, đó gọi là dứt thân kiến (cái thấy sai lầm cho thân là ta). Tham thân đều là không; vì hiểu được không nên được nhu thuận pháp nhẫn (tâm thuận theo chân lý, an nhận lẽ thật), không nhận các kiến chấp kia. Thân mình không có ý tưởng, không có tạo tác, không sinh, không khởi, cũng không có gì dấy lên, thế gọi là nhu thuận pháp nhẫn. Không nhận các kiến chấp, đó là dứt tham thân. Tịch Ý, nên biết, nếu không tham thân thì giải thoát thân, không có thân. Thế nào là không có thân? Thân do bốn đại hợp thành, gốc vốn không có tên. Người hiểu điều ấy thì tâm hiểu đó là giả dối, nên nói là không thật và không thể nắm bắt; tất cả đều do vọng tưởng không thật mà dấy lên. Nếu không cầu gì, không ôm vọng tưởng, thì không mê không lầm, không tạo tác, không trụ vào đâu. Nếu không trụ vào đâu thì không giận dữ tranh cãi; không giận dữ tranh cãi mới gọi là lặng lẽ, là thực hành điềm tĩnh. Tiêu diệt cái gì mà gọi là lặng lẽ? Tiêu các nhân duyên mới gọi là lặng lẽ. Vì sao? Vì do nhân duyên mà tâm bốc cháy; không có nhân duyên thì không bốc cháy. Ví như, Tịch Ý, do duyên đối nhau mà sinh ra lửa: hai thanh gỗ cọ vào nhau nên lửa cháy bùng; không có sự đối nhau thì không có lửa, không cháy. Cũng thế, Tịch Ý, do duyên đối đãi mà tâm bốc cháy; không có duyên đối đãi thì không cháy. Lại nữa, Tịch Ý, Bồ-tát đại sĩ dùng quyền phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt tùy theo hoàn cảnh để giáo hóa), hiểu rõ và tùy lúc mà lắng tiêu nhân duyên, nhưng không tiêu diệt các gốc đức; không dấy lên duyên đối đãi của trần lao, mà dấy phát (?) các độ vô cực (các pháp tu đưa người qua bờ giải thoát, tức ba-la-mật); bỏ việc ma và các nghiệp tà, nhưng không bỏ duyên nghiệp của đạo hạnh chư Phật; bỏ nhân Nê-hoàn (Niết-bàn, sự diệt độ hoàn toàn, tức không vội vào Niết-bàn) (?) mà không bỏ đạo nghiệp ba mươi bảy phẩm; tâm không chí thích Thanh văn, Duyên giác, không bỏ ý đạo chí chân của Bồ-tát. Dùng sự quán không mà dấy lòng đại bi; xét các nhân duyên; dùng duyên vô tướng mà tuyên giảng đức tột bậc, không vì vọng tưởng mà mất tâm đạo; dùng duyên vô nguyện mà nhàm chán ba cõi (cõi Dục là cõi còn ham muốn, cõi Sắc là cõi còn hình thể vi tế, cõi Vô Sắc là cõi chỉ còn tinh thần); nhân các sự đối đãi mà suy xét duyên vô sinh (lẽ thật vốn không sinh không diệt); không bỏ nơi thọ sinh, duyên không do dự (?); nhân các việc đã làm mà tu gốc đức, đi vào hạnh của đạo nghiệp. Đó là Bồ-tát dùng quyền trí đi vào chỗ thanh tịnh, đạt được tự tại. Duyên với vô thường: để không nhàm chán sinh tử mà được tự do, vì không sợ hãi. Duyên với khổ: để dựng đứng chúng sinh, đặt họ vào sự an ổn của diệt độ, khiến họ đứng vững. Duyên với vô ngã (không có cái ta): để dựng lòng thương xót, làm yên ổn chúng sinh, vì thực hành đại bi. Duyên với hư vô: để tâm đạt bát chánh (tám nẻo đường chân chính) và thân thanh tịnh của Như Lai. Duyên với hạnh dâm dục: để làm thuốc thanh tịnh cho bệnh tham ái. Tuyên bày pháp ấy: để tâm vững trụ. Duyên với sân hận: để vì những người hay giận mà nói thuốc lòng từ, khiến chí trụ nơi không bệnh. Duyên với ngu tối: để vì những người si mê mà cho thuốc mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nối tiếp nhau tạo nên vòng sinh tử, bắt đầu từ vô minh), chữa bệnh tâm khiến không lay chuyển. Duyên với đẳng phân (người có tham, sân, si ngang nhau): để đối với cả ba việc ấy như nhau mà giáo hóa hạnh chúng sinh, dựng vững tâm họ, giảng thuốc vô thường. Duyên với không tham dục: để tâm đứng vững mà giáo hóa, khai mở hàng Thanh văn. Lìa sân hận: để tâm đứng vững trong thừa Duyên giác. Lìa ngu tối: để khai hóa tâm, đứng vững trong Đại thừa. Duyên với hình sắc: để tâm trụ bình đẳng, đạt được thân tướng của Như Lai. Duyên với âm thanh: để tâm trụ nơi lời nói của Như Lai. Duyên với các hương: để tâm đứng vững nơi hương công đức của giới hạnh Như Lai. Duyên với các vị: để tâm trụ nơi vị đạo của Như Lai. Duyên với tướng đại nhân (ba mươi hai tướng tốt trên thân Phật): để tâm hạnh an trụ mà được trang nghiêm. Duyên với xúc chạm mịn màng: để tâm đứng vững mà được tay chân mềm mại của Như Lai. Duyên với kinh pháp: để tâm trụ mà đạt được ý không có gì sinh ra của Như Lai. Duyên với bố thí: để tâm trụ mà đầy đủ tướng tốt, vẻ đẹp. Duyên với giữ giới: để tâm trụ mà cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh. Duyên với nhẫn nhục: để tâm trụ mà đạt được giọng nói trong trẻo như Phạm thiên. Duyên với tinh tấn: để tâm đứng vững mà độ chúng sinh. Duyên với thiền định: để tâm trụ mà dấy phát thần thông lớn. Duyên với trí tuệ: để tâm đứng vững mà dứt nguyên nhân gây vướng mắc của các tà kiến, sáu mươi hai mối nghi. Duyên với lòng từ: để tâm trụ, đối với chúng sinh có chí bình đẳng, không ôm lòng hãm hại. Duyên với lòng thương xót: để tâm đứng vững mà cứu giúp chúng sinh. Duyên với niềm vui: để tâm trụ nơi sự ưa thích nghe pháp. Duyên với hộ (tức xả, buông bỏ, giữ tâm bình đẳng): để tâm đứng vững, buông bỏ tai họa nguy khốn của các kết (các mối trói buộc của phiền não). Duyên với tứ ân (bốn pháp thu phục lòng người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ): để tâm đứng vững mà khai mở dẫn dắt chúng sinh. Duyên với tham lam: để tâm đứng vững, đem tất cả những gì mình có mà dạy dỗ và ban cho chúng sinh. Duyên với phạm điều ác: để tâm đứng vững nơi hạnh nghiệp thanh tịnh của phẩm giới Như Lai. Duyên với tranh cãi nhơ bẩn: để tâm trụ nơi sự nhẫn nhịn tranh cãi của Như Lai. Duyên với oán hại: để tâm đứng vững nơi thập lực (mười loại trí lực của Phật) và tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật). Duyên với rối loạn ồn ào: để tâm trụ mà đạt được tam-muội của Phật. Duyên với trí tà: để tâm đứng vững nơi trí độ vô cực không vướng mắc, làm cho chúng sinh được đầy đủ. Duyên với thừa thấp kém: để tâm trụ nơi sự tích công góp đức, chí ưa Đại thừa. Duyên với sự thuận ứng: để tâm đứng vững, chí hòa thuận an nhiên, không phạm các điều ác và mọi điều không nên làm. Duyên với đường ác: để tâm trụ nơi sự cứu giúp tất cả chúng sinh trong đường ác và sa vào tám nạn (tám hoàn cảnh không có duyên gặp Phật nghe pháp). Duyên với chư thiên: để tâm đứng vững mà hiểu rằng mọi sự hợp hội rồi đều phải chia lìa. Duyên với loài người: để tâm trụ nơi tất cả điều tốt đẹp. Duyên với niệm Phật: để thường được thấy chư Phật. Duyên với niệm pháp: để tâm đứng vững, thực hành đạo pháp, bỏ điều vô ích. Duyên với niệm Tăng: để đạt được pháp bất thoái chuyển (không bao giờ lùi bước trên đường tu) (?). Duyên với bố thí: để tâm trụ, không bỏ chúng sinh. Duyên với giới cấm: để đầy đủ những điều mình nguyện. Duyên với niệm trời: để tâm đứng vững, đầy đủ công đức, đạt bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật). Duyên với hạnh của thân: để đạt được thân Phật. Duyên với lời của miệng: để tâm trụ mà đạt được lời dạy của Phật và các kinh điển. Duyên với tâm: để tâm đứng vững mà được ý Phật. Duyên với hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt): để tâm trụ nơi sự tích công góp đức, đầy đủ và tự chế ngự được mình. Duyên với vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt): để tâm trụ mà đầy đủ trí tuệ thánh. Như thế, Tịch Ý, không phải không có duyên mà giáo hóa đến được cỗ xe đạo tột cùng; đều do duyên tâm mà đến Phật đạo, dẫn đến nhất thiết trí (trí biết tất cả mọi sự, tức trí của Phật). Nếu có Bồ-tát thì đều do duyên mà dẫn đến nhất thiết trí; đó là thiện quyền phương tiện (phương tiện khéo léo) của Bồ-tát. Đều do thấy các pháp mà đem chúng lại để dẫn dắt. Ví như tam thiên đại thiên thế giới chứa đựng đất đai, chúng sinh mười phương, cỏ cây, ngũ cốc, các dòng nước sông biển, cả những hình nhỏ như sợi lông, không gì không bao gồm, tất cả đều nương vào đó mà sống. Cũng thế, Tịch Ý, tất cả các duyên đều nhờ thiện quyền phương tiện của Bồ-tát, là hạnh bậc nhất, tinh hoa của mọi hạnh, mà đến được nhất thiết trí. Ví như mọi sắc, mọi hình dạng đều có bốn đại; Bồ-tát cũng thế, nắm giữ quyền phương tiện, những duyên hạnh đã tạo đều đến Phật đạo. Vì sao? Tất cả chúng sinh gây ra tai ương tội lỗi vì không biết đáp đền (?); Bồ-tát nhân đó mà thực hành thí độ vô cực (bố thí ba-la-mật), liền có thể thành tựu đầy đủ giới độ vô cực (giữ giới ba-la-mật). Nếu có người giận dữ, lòng ôm độc hại, khi ấy Bồ-tát thực hành nhẫn độ vô cực, ngay đó đầy đủ tiến độ vô cực (tinh tấn ba-la-mật). Nếu thấy chúng sinh ở trong cảnh náo loạn, không thể yên tâm, nhân đó Bồ-tát thực hành thiền độ vô cực, chợt đã thành tựu trí độ vô cực. Nếu có chúng sinh ở trong các sự che lấp, đứng trong ách nạn của căn nhà tối tăm mù mịt, thì Bồ-tát vì họ cắt đứt các trói buộc, xé lưới các kết gây vướng mắc. Nếu có chúng sinh siêng năng tu tập, thì vì họ tiêu trừ mọi sự chấp trước. Người mong được khen ngợi thì cúi đầu khen họ, chỉ cho họ thấy vị thầy của chính mình (?). Người hay phỉ báng thì cũng tùy thuận ý họ, khiến họ không khởi tâm xấu. Nếu thấy người siêng khổ, chịu vô số phiền não, Bồ-tát liền vì họ dấy lòng đại bi; thấy người đang yên ổn thì dùng niềm vui lớn mà cứu giúp, thu nhận. Bồ-tát tùy lúc, nếu thấy hạng người cứng cỏi khó giáo hóa thì khai mở, dạy dỗ, chỉ bày, làm dấy lên ý giác ngộ, cho họ thấy người nhân hòa. Bồ-tát ở đó tu sửa nghiệp tột bậc, phát khởi tâm đạo. Nếu có chúng sinh có thế lực, ở trong duyên ấy Bồ-tát liền tùy đó mà làm cho hiển lộ, che chở và làm chứng cho tâm phát ý cầu đạo (?). Nếu có lực sĩ do hạnh nghiệp báo ứng, Bồ-tát liền thuận theo mà thu nhận, dạy bảo, làm dấy lên ý đạo. Đó gọi là tùy duyên mà được tự tại. Bồ-tát tùy thuận thiện quyền phương tiện, hiểu rõ chúng sinh, đúng lúc thuyết pháp theo sức báo ứng của họ. Người có chí ưa mến thì khai hóa, phân tích, khiến ai nấy đều thông suốt, siêng năng tiến tới trí tuệ thánh của đại đạo; vì họ luận bàn nghĩa sâu xa không gì sánh kịp. Người có trí tuệ sắc bén (?) thì rộng vì họ diễn bày đạo chí chân, dần dần tuyên bày chỉ cho thấy nhân của đạo ấy, giải thích phân biệt từng chương từng câu, dùng một câu pháp mà mở rộng nhiều trí tuệ. Người ưa lặng lẽ thì nhân đó phân biệt, quán xét khắp tất cả. Người ưa quán xét thì dùng tam-muội định ý giải thoát mà quán. Giảng nói giới cấm không thể cùng tận (?). Lại vì họ giảng về địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh; nhờ nghe pháp ấy mà hiểu việc vô thường, không ai cứu hộ, khiến họ cầu sự che chở của đạo. Người có định ý thì vì họ luận về tuệ độ (trí tuệ ba-la-mật) và sự ưa sống nơi vắng vẻ, nhân đó mà giáo hóa họ làm yên tĩnh thân, miệng, tâm. Người biết đủ thì làm hiển phát gốc trí tuệ, nghiệp của bậc thánh hiền. Người ở trong ý nghĩ tự cao, ngu tối thì nên vì họ nói về việc siêng học, nghe nhiều. Người ưa tham dục thì chỉ cho họ thấy tai họa của sự nhơ nhớp, vô ích. Người hay giận dữ thì khuyên phát lòng từ, không ôm lòng hãm hại. Người còn ngu mê thì làm sáng tâm họ bằng pháp sinh tử của mười hai duyên khởi. Người đẳng phân thì vì họ diễn giảng vô thường, khổ, không, chẳng phải thân ta. Người chuyên chí nơi sắc dục thì tùy từng người mà giáo hóa bằng phép quán sự nhơ nhớp, bằng lòng nhân từ; còn người ngu tối không hiểu gì thì dạy họ về việc duyên khởi của những điều nhơ uế (?). Người khởi các kiến chấp thì nhân đó làm cho họ hiểu dứt khoát trí tuệ về không. Người ôm mong cầu thì diễn giảng hạnh vô tướng. Người có chí thề nguyện thì dạy bằng vô nguyện. Người ưa các cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, sân giận, hôn trầm, trạo hối, nghi ngờ) thì phân tích các ấm, cho thấy chúng như huyễn hóa, giả dối không thật. Người tham chấp các chủng thì làm cho hiểu bốn đại và mười tám chủng (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu loại nhận thức) như hình với bóng, đi tới chiếu soi mà hiện. Người nương vào các suy nhập (sáu giác quan làm hao mòn sức lành) thì giảng nói các nhập: mười hai nhập trong ngoài đều không phải của ta, như điều thấy trong mộng, tỉnh dậy không biết ở đâu. Người nương cõi Dục thì vì họ phân biệt, nói rõ tất cả vạn vật đều quy về vô thường. Người cậy cõi Sắc thì diễn bày rằng tất cả các hành đều là gốc của khổ não. Người nương cõi Vô Sắc thì tuyên bày đạo giáo rằng tất cả các pháp đều không có ta. Người khó giáo hóa thì thường khiến họ siêng tập pháp của hiền thánh. Người dễ giáo hóa cho yên thì nên vì họ khai thị những lời vô cực. Người có chí ở cõi trời, cõi người, muốn đến đó mà lòng còn lo sợ (?), thì khen ngợi phẩm giới thanh tịnh không nhơ. Người ưa thừa Thanh văn thì chỉ bày Tứ đế (bốn chân lý: khổ là sự đau khổ, tập là nguyên nhân của khổ, tận là sự diệt hết khổ, đạo là con đường dứt khổ). Người mộ thừa Duyên giác thì khai thị mười hai duyên khởi lấy si làm gốc. Người giác ngộ nghiệp Đại thừa thì nhân đó mà truyền bá sáu độ vô cực (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả) và tứ ân để dạy dỗ dẫn dắt. Người mới phát tâm thì xem chí hướng và tính tình mà dạy bảo, khiến họ đầy đủ các hạnh, không nhàm chán sinh tử, chỉ cho họ thấy không có gì khó khăn, khiến đứng vững không lùi. Với người bất thoái chuyển thì nhân đó phân biệt nói về cõi Phật thanh tịnh. Với bậc đại nhân Bồ-tát nhất sinh bổ xứ thì chỉ bày cây Phật và đạo tràng chí chân (nơi thành đạo). Như thế, Tịch Ý, nếu có Bồ-tát đạt được tự tại, thì theo duyên mà giáo hóa, đạo pháp tuyên nói không có lỗi lầm, dùng lời hay làm vui lòng chúng sinh." Khi nói lời này, có một vạn người phát ý cầu đạo vô thượng chánh chân, năm trăm Bồ-tát đều đạt được vô sở tòng sinh pháp nhẫn (sự chứng biết vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Lúc ấy trong hội có các Bồ-tát đều nghĩ: "Mật Tích Kim Cương lực sĩ bao lâu nữa sẽ đạt đạo vô thượng chánh chân, thành Tối Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính tột cùng)? Khi được Phật đạo thì hiệu là gì? Cõi Phật ấy trang nghiêm thanh tịnh, công đức thuộc loại nào? Chúng Bồ-tát ở đó thành tựu ra sao?" Bấy giờ Thế Tôn biết đầu đuôi tâm niệm của các Bồ-tát, liền mỉm cười. Vô số ức trăm nghìn tia sáng từ miệng Phật phát ra, chiếu khắp vô số thế giới mười phương, lấn át ánh sáng mặt trời mặt trăng, phủ lấp cung điện của ma; ánh sáng trở về quanh Phật vô số vòng rồi đi vào từ đỉnh đầu. Bấy giờ Bồ-tát Tịch Ý từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, chắp tay lạy Phật, dùng kệ (bài thơ tụng) khen Phật và hỏi ý nghĩa nụ cười: Cao vời như vàng tía, ánh sáng diệu bỏ mọi nhơ, Ý lặng lẽ vững vàng, như mặt trời giữa hư không. Ánh sáng ấy rực rỡ, tiêu tan mọi tối tăm, Nay vì sao hiện ra, xin Bậc Tôn Quý trong loài người nói cho. Điềm tĩnh như hoa sen, mọc đứng giữa bùn lầy, Thân, rễ ở trong nước, lớn dần không nhơ bẩn. Công đức rất thơm ngát, ý niệm càng rộng xa, Xin bậc An Trụ nói cho: vì sao lại vui cười? Ý tuệ mãi an ổn, lặng lẽ và hiền hòa, Lòng từ thương ngày tăng, trừ sạch mọi nhơ uế. Dùng ánh sáng trí tuệ, dẹp hết mọi tối tăm, An trụ như hoa sen, bỏ hết mọi ngờ vực. Đem lòng thương tu nơi đạo tràng (?), thực hành được tự tại, Miệng, mặt tỏa ánh sáng, làm khô cạn ái dục. Khai hóa cho chúng sinh, khiến mắt họ trong sạch, Bậc An Trụ diệt giặc thù, trừ bỏ mọi tì vết. Hiểu rõ sinh tử là không, và tính hạnh chúng sinh, Để dạy cho giác ngộ mọi chư thiên, người đời. Tất cả khắp hội chúng đều nhìn dung nhan Đại Thánh, Ý nghĩa nụ cười nay, xin phân biệt nói rõ. Phật bảo Bồ-tát Tịch Ý: "Ông có thấy Mật Tích Kim Cương lực sĩ không?" Thưa: "Con đã thấy, bạch Thế Tôn." Phật nói: "Mật Tích Kim Cương lực sĩ này sẽ cúng dường các Như Lai trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn vị Phật ra đời), che chở chánh kinh, thọ nhận và giữ gìn, đem lợi ích của đạo mở mang cho vô lượng chúng sinh. Sau khi mất ở đây, sẽ sinh vào cõi Phật A-súc, ở thế giới Diệu Lạc. Sinh ở cõi ấy rồi, Phật A-súc vì các Bồ-tát tuyên giảng một nghìn tám trăm ấn (pháp ấn, những yếu chỉ giáo pháp được xác chứng như dấu ấn) (?), ông đều sẽ đạt được, quy về nghĩa đạo. Qua lại xoay vòng như vậy, rồi đời sau gặp vô số Như Lai không thể tính đếm, cúi đầu quy y, tu phạm hạnh (hạnh trong sạch) thanh tịnh. Rồi đời sau, qua số kiếp ấy, tích lũy gốc đức, đạt đạo vô thượng chánh chân, thành Tối Chánh Giác, được làm Phật hiệu là Kim Cương Bộ, xuất hiện ở đời, đủ các danh hiệu: Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, hiệu Phật Thế Tôn (mười danh hiệu chung của mọi vị Phật, nghĩa là: bậc đến từ chân như, bậc chân thật tột cùng, bậc giác ngộ chân chính bình đẳng, bậc đủ trí sáng và đức hạnh, bậc đã khéo đi đến giải thoát, bậc hiểu rõ thế gian, bậc cao nhất không ai hơn, bậc khéo điều phục người tu đạo, bậc thầy của trời và người, bậc giác ngộ được đời tôn kính). Thế giới tên là Phổ Tịnh, kiếp tên là Nghiêm Tịnh. Lại nữa, Tịch Ý, thế giới Phổ Tịnh kỳ diệu, sung túc, yên ổn; ngũ cốc rất rẻ, tự nhiên như không có giá; dân chúng đông đúc, trời và người rất nhiều. Cõi Phật được hợp thành bằng bảy báu: vàng, bạc, lưu ly, thủy tinh, xa cừ, mã não, san hô, ngọc trai. Thành có tám đường giao nhau, bằng phẳng như bàn tay; đất mềm mại như thảm trời. Giống như cõi trời Đâu-suất (một tầng trời thuộc cõi Dục, nơi Bồ-tát chờ thành Phật ở), y phục, ăn uống, cung điện nhà cửa, vườn tược, ao tắm, lầu gác giăng màn ngọc; cõi Phật ấy lớn lao như thế. Chư thiên và nhân dân tự nhiên hiện ra (?) như nhạc trời; treo các phướn màu, dựng cờ lọng đẹp, đốt các thứ hương quý, mưa báu và hoa rải khắp cõi ấy; trên hư không bày hàng các lọng, nhạc trỗi hòa nhã. Cõi Phật ấy không có độc khổ của ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cũng không có tám nạn, những nơi không có điều kiện để tu. Mọi việc đều như cõi trời Đâu-suất: y phục, ăn uống, cung điện, vườn tược, lầu gác giăng màn ngọc đều giống hệt không khác; trời và người không phân biệt. Chư thiên và nhân dân đều mến mộ điều vi diệu, chỉ có chí cầu Phật đạo. Lại cõi Phật ấy không có hai thừa, không có tên gọi Thanh văn, Duyên giác, toàn là Bồ-tát. Đức Như Lai ấy tuyên giảng đại pháp của Bồ-tát bất thoái chuyển. Chúng Bồ-tát của Thế Tôn Kim Cương Bộ không thể kể xiết, không ai đo lường được, dù trải ức trăm nghìn năm. Cõi Phật ấy không có dòng họ xấu, không có thói ghen ghét (?), không có người phá giới hay sa vào tà kiến. Người trong cõi ấy đều đạt đến chỗ rốt ráo, ưa mến Phật pháp; không có người mù, điếc, câm, ngọng, bướu cổ, phù thũng; tính hạnh hòa nhã, đều có hai mươi tám tướng (?) trang nghiêm thân. Lại khi Như Lai ấy còn tại thế, thọ tám tiểu kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực dài; tiểu kiếp là kiếp nhỏ). Khi chư thiên và người sắp mạng chung, Như Lai Chí Chân thường vì họ giảng pháp, tỏa ánh sáng nơi thân chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Bấy giờ chư thiên và người được ánh sáng ấy đều dứt hết mọi nghi ngờ, khen ngợi pháp, đi theo Phật, ai nấy đều nghĩ: "Nên đến chỗ Phật thưa hỏi, nhận lãnh kinh điển." Có người dùng sức thần túc (thần thông đi lại tự do) của mình mà đến chỗ Phật, có người còn đang học nhờ ý thánh của Phật mà đến chỗ Phật. Phật ở giữa hư không cách mặt đất trăm nghìn nhẫn (đơn vị đo chiều dài thời xưa, mỗi nhẫn khoảng bảy, tám thước). Trong thế giới ấy, ở ngã tư đường có một tòa lớn bao quanh (?); Ngài dùng lời Như Lai bảo khắp mười phương, làm vui lòng tất cả hội chúng đến dự, vì các Bồ-tát diễn bày kinh đạo, chỉ tuyên giảng đại đạo vô cực của Đại thừa. Cõi Phật ấy không một ai trái lời dạy của Thế Tôn, cũng không ai phỉ báng, chửi mắng, sỉ nhục. Tất cả chúng sinh các căn đều sáng suốt lanh lợi, trí tuệ thông đạt. Cõi ấy không có vua chúa, chỉ có Phật Thế Tôn làm Pháp vương (vua của chánh pháp). Nhân dân cõi ấy không có cái ta, không có chỗ để nhận lấy nghiệp (?), đều không có cái của ta, không làm chủ ruộng vườn nhà cửa; chư thiên và nhân dân đều như thế. Khi Như Lai Chí Chân Kim Cương Bộ muốn nhận thức ăn, vì lòng thương xót, từ chiều hôm trước đã hiện hình Phật, mặc áo cầm bát đứng trước cửa nhà ấy. Nhà ấy liền biết, nghĩ rằng: "Phật thương nghĩ đến ta, muốn đến nhà ta thọ thực." Ngay đêm ấy họ trang hoàng, sắp đặt giường tòa, bày đồ trải sạch sẽ, cỗ cúng ngon ngọt đủ các vị. Sáng sớm hôm sau, đến giờ, Phật cùng thánh chúng vào nhà ấy. Ăn uống xong, rửa tay súc miệng xong, Phật vì nhà thí chủ tùy lúc nói kinh; người ấy đạt pháp bất thoái chuyển, sẽ thành đạo vô thượng chánh chân. Nói xong, Phật từ chỗ ngồi đứng dậy trở về tinh xá (nơi ở của Phật và chúng tăng). Nếu Phật ngồi yên trong tịnh thất, thì các Bồ-tát mỗi vị tự tu theo tam-muội mình đã đạt được từ hạnh xưa. Như thế, Tịch Ý, thế giới của Phật ấy công đức tốt đẹp vô lượng, lớn lao đặc biệt như thế; đất đai trang nghiêm thanh tịnh, bằng phẳng rộng đẹp, vui sướng không lường." Khi Phật nói kinh pháp này và thọ ký cho Mật Tích Kim Cương lực sĩ, ngay lúc ấy trong hội có hai vạn người đều phát ý cầu đạo vô thượng chánh chân. Những người đến hội ai nấy đều nghĩ: "Nguyện được sinh vào cõi ấy." Phật liền báo trước: "Khi Kim Cương Bộ thành Phật đạo, những ai nguyện được thấy đều sẽ sinh vào cõi ấy; Phật ấy sẽ thọ ký cho, họ cũng đều sẽ thành đạo vô thượng chánh chân, thành Tối Chánh Giác." Bấy giờ Mật Tích Kim Cương lực sĩ nghe Phật thọ ký xong, vui mừng hớn hở, ném chày kim cương đang cầm lên hư không. Vừa ném lên không trung, ngay lúc ấy tam thiên đại thiên cõi Phật chấn động sáu cách, ánh sáng chiếu khắp mười phương, trời mưa các thứ hoa lả tả như tuyết, đàn không hầu và các nhạc khí không ai đánh mà tự kêu. Tất cả hội chúng, trên tay phải mỗi người tự nhiên có nhiều loại hoa hương, cờ lọng và đồ trang sức, ai nấy cầm đi. Bấy giờ Mật Tích Kim Cương lực sĩ dùng hoa báu, hương, cờ lọng, phướn lụa, đi vòng quanh Phật, nói kệ khen rằng: Pháp rộng lớn, khắp tự tại, kho pháp không thể cạn, Hiểu rõ và phân biệt pháp, dẫn dắt lợi ích chúng sinh. Đem nghĩa ấy trao cho con, thường vui ban tặng pháp, Hết lòng thực hành chánh pháp, trụ nơi đạo, nguyện quy y. Trí tuệ hay thanh tịnh, hiểu rõ nghiệp đã làm, Danh tiếng vang ba đời, công đức thật vô cực. Trí thông suốt ba chốn (?), Năng Nhân (danh hiệu của Phật Thích-ca, nghĩa là bậc có lòng nhân) không chấp trước, Để vượt mọi vướng mắc, tuyên giảng, mau cứu khỏi ách nạn. Trong sạch như trăng sáng, dung nhan rất tươi sáng, Ánh sáng chiếu thật xa, ví như ánh mặt trời, ánh lửa. Tiếng nói đẹp đặc biệt, âm hòa như Phạm thiên, Tuyên bày lòng thương xót, cúi lạy báu của chúng sinh. Tự hiển hiện thân mình, cho thấy có hình hài thọ mạng, Xin tuyên giảng giáo pháp, diễn bày lời và chữ. Tuy giảng nói kinh pháp, cũng không có ý tưởng về pháp, Độ thoát cho chúng sinh, cũng không có ý tưởng về người. Thế Tôn đã khai hóa, ai báo đáp được ơn Phật? Giả sử mọi chúng sinh tích hạnh vô lượng kiếp, Chỉ nhận lãnh lời Phật dạy, chí không ở việc khác, Tự thân mình thực hành, lại giáo hóa người khác. Bấy giờ Mật Tích Kim Cương lực sĩ đi quanh Phật và hội chúng đủ bảy vòng xong, tay cầm các hoa và lọng báu dâng lên rải trên Phật. Vừa dâng rải xong, ngay lúc ấy khắp các phương của bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn cõi thế giới) tự nhiên hóa sinh nhiều loại hoa, trang trí tám đường giao nhau cùng nước ao tám vị; nhờ uy thần của Phật, không đâu không khắp, lớn lao khó lường. Bấy giờ Bồ-tát Tịch Ý hỏi Mật Tích Kim Cương lực sĩ: "Như Lai đã thọ ký đạo cho nhân giả (cách gọi tôn trọng người đối thoại)." Đáp: "Thưa tộc tánh tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách gọi người tu hành), sự thọ ký đã thấy, sự thọ ký đạo đã nhận, tự nhiên như giấc mộng." Lại hỏi: "Nhân giả nhận thọ ký thì đạt được gì?" Đáp: "Tộc tánh tử, sự thọ ký đã nhận là không đạt được gì." Lại hỏi: "Không đạt được những gì?" Đáp: "Không đạt được cái ta, không được người, thọ mạng, không được năm ấm, sáu suy, bốn đại, không thấy nghiệp đời này và nghiệp vượt khỏi đời, không đạt các tội và không tội, vô lậu (không còn phiền não rò rỉ) và hữu lậu (còn phiền não), trần lao, sân hận, hữu vi, vô vi, sinh tử và vô vi, đều không đạt những thứ ấy. Này tộc tánh tử, như thế mới gọi là nhận thọ ký." Tịch Ý lại hỏi: "Nếu không đạt được gì thì ai nhận thọ ký?" Đáp: "Không đạt được gì mới gọi là đạt." Lại hỏi: "Nếu không có cái ta, thì ai nhận thọ ký, ai trao thọ ký?" Đáp: "Người nhận thọ ký và người trao thọ ký đều bình đẳng như nhau, bản tế (cội nguồn rốt ráo, thực tại chân thật) không hai." Lại hỏi Mật Tích: "Nếu không có bản tế thì ai nhận thọ ký?" Đáp: "Bản tế không sinh cũng không diệt, không có hai bờ; chính vì bản tế ấy mà hôm nay nhận thọ ký." Lại hỏi: "Trụ ở bản tế nào mà nhận thọ ký?" (Đáp:) "Trụ nơi tự nhiên, bản tế không hai, bản tế không có ta, không có người, thọ mạng; trụ nơi tự nhiên, mới gọi là nhận thọ ký." Lại hỏi: "Bản tế của cái ta trụ ở đâu?" Đáp: "Ở chỗ Như Lai trụ." Lại hỏi: "Không có gì để biết, thì biết cái gì?" Đáp: "Cái biết ấy là không có gì để biết." Lại nói: "Nếu không có gì để nói thì là không nói." Lại hỏi: "Nếu không nói thì dạy cái gì?" Đáp: "Dạy cái không có gì để dạy." Lại hỏi: "Thế nào là dạy cái không có gì để dạy?" Đáp: "Tất cả các pháp đều không có gì để dạy." Lại hỏi: "Nói không có gì để dạy thì làm sao biết được?" Đáp: "Nếu không có gì để dạy, thì điều được biết là như thế." Lại hỏi: "Thế nào là dạy điều được biết?" Đáp: "Không hỏi điều được biết." Lại hỏi: "Thế nào là không hỏi điều được biết?" Đáp: "Biết rõ mà không buông lung." Lại hỏi: "Thế nào là biết rõ mà không buông lung?" Đáp: "Quy về nghĩa cốt yếu." Lại hỏi: "Thế nào là quy về nghĩa cốt yếu?" Đáp: "Không thấy cái vô nghĩa." Lại hỏi: "Thế nào là không thấy cái vô nghĩa?" Đáp: "Không lấy làm nghĩa cũng không phải vô nghĩa, mới gọi là nghĩa." Lại hỏi: "Thế nào là không lấy làm nghĩa cũng không phải vô nghĩa mới gọi là nghĩa?" Đáp: "Cái không lấy làm nghĩa cũng không phải vô nghĩa, ấy là tiến vào nghĩa." Lại hỏi: "Nếu lấy vô nghĩa thì không thành nghĩa của pháp sao?" Đáp: "Nghĩa của pháp ấy, sao lại là nghĩa? Vì sao? Vì kẻ chạy theo nghĩa thì là phi pháp, không thành pháp." Lại hỏi: "Thế nào là pháp?" Đáp: "Pháp không có âm thanh mới gọi là pháp." Lại hỏi: "Pháp không có âm thanh thì sao gọi là pháp?" Đáp: "Nơi pháp ấy không có văn tự, mới gọi là pháp; không có gì đạt được, pháp ấy không có tiếng, không có lời." Lại hỏi Mật Tích: "Thế nào là điều đạt được?" Đáp: "Tộc tánh tử, như điều có thể đạt, ấy gọi là tất cả đều không đạt, lìa khỏi sự được." Lại hỏi Mật Tích. (Đáp:) "Đó gọi là điều ta đạt được nơi Như Lai: người tập các pháp mới có thể đạt được (?)." Lại hỏi: "Há có thể làm lặng tâm chấp ta được sao (?)? Tất cả ánh sáng trí tuệ được tuyên nói đều nhân văn tự mà tuyên bày nghiệp của Như Lai, không phải do không đạt, không phải do sẽ đạt (?)." Lại hỏi: "Điều đạt được ấy, cái gì là không thể chấp nhận?" Đáp: "Điều miệng nói ra là không thể chấp nhận." Lại hỏi (?): "Miệng nói ra mà tâm dựa vào văn tự thì là không thể chấp nhận." Lại hỏi: "Thế nào là có thể chấp nhận?" Đáp: "Không có gì đạt thì không có gì dạy; không có gì dạy thì biết mà không tự biết, không biết người khác; không tự biết, không biết người khác, mới gọi là có thể chấp nhận." Lại hỏi: "Cái không thể chấp nhận lấy gì làm gốc? Cái có thể chấp nhận lấy gì làm gốc?" Đáp: "Sự thọ nhận là gốc." Lại hỏi: "Sự thọ nhận lấy gì làm gốc?" Đáp: "Sự nương dựa là gốc." Lại hỏi: "Sự nương dựa lấy gì làm gốc?" Đáp: "Vọng tưởng giả dối là gốc." Lại hỏi: "Vọng tưởng giả dối lấy gì làm gốc?" Đáp: "Trần lao của vọng tưởng giả dối là gốc." Lại hỏi: "Trần lao của vọng tưởng giả dối lấy gì làm gốc?" Đáp: "Sự mến chấp là gốc." Lại hỏi: "Sự mến chấp lấy gì làm gốc?" Đáp: "Sự chấp vào sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm là gốc." Lại hỏi: "Gốc của sự chấp là gì?" Đáp: "Sự kết tụ của ân ái gọi là gốc của chấp. Nơi các sự chấp ấy mà không mến mộ gì, mới gọi là không chấp. Đó là, thưa Tịch Ý, các mối trói buộc của ân ái đi tìm chỗ chấp, mà vĩnh viễn không có chỗ chấp. Chư Phật Thế Tôn vì vậy mà tuyên giảng pháp." Khi nói lại pháp này và thọ ký cho Mật Tích Kim Cương lực sĩ, năm trăm vị tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) dứt sạch lậu hoặc (phiền não), tâm được giải thoát; hai trăm Bồ-tát đạt được vô sở tòng sinh pháp nhẫn. Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười hai. Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười ba. Đời Tây Tấn, Tam tạng (danh hiệu vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ dịch.