Thiên 12 — Hội 3 Lực sĩ Kim Cang Mật Tích – phần 4
Hội Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ (vị thần hộ pháp cầm chày kim cương, chuyên theo hầu bên Phật), thứ ba, phần bốn. Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ lại nói với Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) Tịch Ý: "Thế nào là điều bí yếu (điều sâu kín, cốt lõi, người thường không biết được) về tâm của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, tức từ sự thật như vốn có)? Nghiệp của Ngài thanh tịnh. Ví như do nhân duyên mà các thiên tử (con trời, chư thiên) sinh ra chỉ với một thức tuệ (một dòng nhận biết duy nhất), sống tám vạn bốn nghìn kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài, không đếm được bằng năm tháng). Thần thức (cái biết làm chủ đời sống) của họ không chuyển, không đổi, cho đến khi khởi lên thức khác, cho đến định ý (tâm an trụ một chỗ), rồi mới hết thọ mạng (?). Từ đó họ chết đi, theo những việc mình đã làm mà nhận thân khác để sinh ra. Cũng như thế, Tịch Ý, Như Lai từ đêm thành Phật đạo cho đến ngày diệt độ (nhập Niết-bàn, tức thân này dứt hẳn, không còn sinh tử), trong suốt khoảng giữa ấy, Như Lai không nghi ngờ, cũng không xoay chuyển. Tâm không có suy nghĩ vận hành, tâm không rong ruổi, tâm không có lúc chẳng vững, tâm không có chỗ gom hợp, tâm không có chỗ tán loạn. Tâm không rối, tâm không dời đổi, tâm không dạo chơi, tâm không gìn giữ, tâm không bám vào sự lặng yên, tâm không có lúc lơ đãng, tâm không mê lầm, tâm không tìm lý lẽ, tâm không tối tăm, tâm không sinh khởi, tâm không mừng vui, tâm không khiếp sợ, tâm không dừng trụ, tâm không đi tới, tâm không tưởng tượng, tâm không trông mong, tâm không mong cầu điều tưởng, tâm không tiêu diệt, tâm không có chỗ quán xét, tâm không chế ngự thức, tâm không có chỗ trụ, tâm không nhìn người khác. Mắt của tâm không thấy, tai không có gì để nghe, không có mũi, miệng, thân. Tâm không nghĩ nhớ. Ý không dựa vào sắc (hình tướng nhìn thấy), không dựa vào tiếng, mùi, vị, cảm giác trơn mịn khi đụng chạm. Tâm không nương vào pháp (các đối tượng của ý). Tâm không có chỗ ưa thích, cũng không chẳng ưa thích. Tâm không trụ bên trong, cũng không trụ bên ngoài. Tâm không đi vào pháp, tâm không vượt khỏi trí tuệ. Tâm không nhìn về quá khứ, không nhìn về tương lai, không nhìn vào hiện tại. Tâm là bậc thánh Như Lai (?), tâm thanh tịnh cao vời. Tâm Ngài không tạo nghiệp tội hay nghiệp phước. Trí tuệ đối với hết thảy các pháp không vướng mắc, mà vẫn hiện ra khắp nơi. Tâm đã thanh tịnh thì không thấy tâm người khác là không thanh tịnh. Những gì Ngài thấy cũng không có gì là đối tượng để quán xét; nếu có quán xét thì cũng không có vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, không thật). Ngài xét thấy mà không buông lung; nhìn thấy điều được quán mà cũng không chạy theo. Quán thì như có thấy, mà rốt ráo không có gì để thấy. Cái thấy của Như Lai không phải dùng nhục nhãn (mắt thịt của thân người) để nhìn, không dùng thiên nhãn (mắt của chư thiên, thấy xa, thấy xuyên suốt) để thấy, không dùng tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy các pháp vốn không) để xét, không dùng pháp nhãn (mắt thấy rõ các pháp để dạy dỗ chúng sinh) để xem, không dùng Phật nhãn (mắt của Phật, gồm đủ mọi cái thấy) để quán. Không cùng với thiên nhĩ (tai của chư thiên, nghe được mọi âm thanh xa gần) mà nghe, không cùng với tha tâm thông (khả năng biết tâm người khác) mà biết lòng người, không xen niệm để nhớ biết việc các đời quá khứ, không nương vào thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) mà làm biến hóa. Ngài không dựa vào thứ gì mình có, các lậu (phiền não làm tâm rỉ chảy, rơi vào sinh tử) đã dứt hết. Đối với hết thảy các pháp đều không có chỗ gặp gỡ hòa hợp, đối với các pháp không có chỗ vướng ngại. Không có điều gọi là điềm lành (?), không có các nghiệp, mãi mãi không có chỗ hành. Chỗ trụ của trí tuệ Ngài giống như bổn vô (chân như: tính chất vốn như thế, không sinh không diệt). Ngài biết hết tâm và hành của tất cả chúng sinh. Nghiệp của mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), trí của bốn vô úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng), mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng của chư Phật, không chung với ai khác) cũng đều như vậy. Tiến hay lui đều không có nghiệp, buông bỏ tâm, ý, thức, mà không rời Tam-muội (trạng thái thiền định, tâm an trụ một chỗ) của Như Lai, an trụ trong định mà làm khắp mọi việc của chư Phật. Trí tuệ đối với hết thảy các pháp không vướng ngại, đều không dính mắc. Ví như, Tịch Ý, Như Lai Chí Chân (danh hiệu Phật: bậc đạt đến chân lý tột cùng) hóa ra một hình tượng Như Lai. Vị Như Lai được hóa ra ấy không có tâm, ý, thức, không có thân, miệng, ý; nơi nào nó hiện đến thì bậc Chí Chân thị hiện ở đó, tùy lúc mà làm được Phật sự (việc của Phật, tức giáo hóa chúng sinh). Vị hóa thân ấy cũng không có tưởng, không có niệm mong cầu. Như thế, Tịch Ý, đạo tâm (tâm đã thành đạo) của Phật cũng như vậy, giống như vị Như Lai do hóa ra, ngang nhau không khác. Vị được hóa ra ấy nghĩ mà không có nghĩ, không có thân, miệng, tâm, theo nhân duyên mà tiến lui; ai mắt thấy đều thành Phật sự, mà cũng không có gì cả. Cái gọi là hóa thân thì đều không có hành động gì. Các pháp đều như huyễn hóa; Như Lai hiểu rõ điều ấy mà thành Tối Chánh Giác (sự giác ngộ chân chính cao tột). Khi đã thành Chánh Giác, trí tuệ và thức của Như Lai không trụ nơi năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự phân biệt), không có mười tám giới (mười tám yếu tố: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức), cũng không có các nhập (mười hai chỗ giác quan gặp đối tượng). Không trụ trong cũng không trụ ngoài; không thiện, không bất thiện; không thuộc đời này, cũng không thuộc pháp vượt khỏi đời; không hữu lậu (còn phiền não), không vô lậu (hết phiền não); không có sự chán ghét đối với trần lao (phiền não làm nhọc tâm như bụi bặm) và tranh cãi (?). Không trụ nơi vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh diệt), nơi có số lượng hay không số lượng. Không có hành động trong ba đời quá khứ, tương lai, hiện tại, xoay vần qua lại. Không trụ nơi hữu vi (cái do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) mà có chỗ quán xét, cũng không trụ nơi cái quán vô vi. Trí tuệ của Ngài cũng như thế, đều không có chỗ trụ. Như Lai Chí Chân ở giữa chí hướng và căn tính của hết thảy chúng sinh, hiển bày trí tuệ nhân từ, không làm tổn hại ai, cứu giúp những người lâm nguy khốn. Tịch Ý nên biết, đó là điều bí yếu của Như Lai. Ai đã thâm nhập được thì những gì người ấy truyền bày đều thông suốt khắp nơi. Lại nữa, Tịch Ý, điều bí yếu của Như Lai không thể đo lường; điều bí mật mà Ngài nói ra không thể tìm thấy đáy." Khi Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ nói phẩm Bí Yếu của Như Lai, vô số thế giới chư Phật chấn động sáu cách, ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương, ai cũng thấy được vô lượng cõi Phật ở mười phương. Trời mưa xuống các loài hoa; đàn không hầu và các nhạc cụ không ai gảy mà tự kêu. Vô số người đều phát tâm cầu đạo Vô Thượng Chánh Giác (sự giác ngộ cao tột, không gì hơn, tức quả Phật). Vô số Bồ-tát chứng được Vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự an nhẫn, thấy thấu rằng các pháp vốn không từ đâu sinh ra, không sinh không diệt). Vô số người chứng được Nhu thuận pháp nhẫn (sự nhẫn nhịn, tâm mềm mỏng thuận theo chân lý, bậc thấp hơn vô sinh pháp nhẫn). Lại có số Bồ-tát gấp bội không thể đếm được đạt địa vị Nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị Phật trước), gốc công đức thuần hậu tốt đẹp. Do nhân duyên ấy, ở các cõi nước chư Phật khắp mười phương, nơi chỗ mỗi đức Phật Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), những Bồ-tát của Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) đang tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục) thanh tịnh; các Bồ-tát ấy dùng pháp mà cúng dường, mỗi vị đều rải hoa dâng lên Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ. Hoa rải ra hóa thành lọng hoa. Nhờ oai thần của Phật, tất cả các lọng hoa ấy đều bay đến chỗ Phật, nhiễu quanh Phật và Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ ba vòng, che phủ khắp đại chúng. Rồi các lọng báu ấy dừng giữa hư không, ngay trên Phật; từ trong lọng báu phát ra tiếng nói vi diệu như thế này: "Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Hiền kiếp sai chúng con đến cúng dường bậc Đại Thánh và Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ, đem pháp mà cúng dường, và truyền bày lời bí yếu không thể nghĩ bàn của Như Lai Chí Chân đã nói. Tất cả đều do oai thần biến hóa của Phật làm nên." Bấy giờ toàn thể đại chúng đến dự hội, nghe nói pháp ấy, vô cùng vui mừng, cùng chắp tay, cúi đầu lạy Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ, càng thêm cung kính, hiện ra nhiều điều biến hóa, và nói rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con được lợi lành, được niềm vui vô cùng, mới được gặp Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ, được nghe lời dạy bí yếu không thể nghĩ bàn của Như Lai. Nếu có chúng sinh nào được nghe điều cốt yếu của kinh này mà tin vui, thì vì đã gần với đạo nghiệp, không ôm lòng ngờ vực, chưa từng do dự mà đi vào lời dạy của Phật, nên xem người ấy là bậc bất thoái chuyển (không bao giờ lui sụt trên đường tu), sẽ đến được đạo Vô Thượng Chánh Chân." Khi ấy Phật khen Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ rằng: "Hay thay, hay thay! Ông nói lời này rất hay, đúng như ý đã bày tỏ." Phật lại bảo Bồ-tát Tịch Ý: "Đại sĩ (bậc người lớn, tiếng gọi tôn xưng Bồ-tát), công đức của Như Lai thật kỳ diệu, chân thật, có bốn điều không sợ hãi. Kinh này đúng như Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ đã ngợi khen, đã khéo nói lời dạy tột cùng. Các bậc chánh sĩ ấy, pháp tôn quý và trí tuệ đạo của chư Phật cao vời như thế. Ai nghe pháp này mà không kinh, không sợ, lòng không e ngại, hiểu được ý hướng của nghĩa lý, lại thọ trì, đọc tụng, học tập, rộng nói cho người khác, thì không bao lâu sẽ được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật). Nên quán xét như vậy: người ấy sẽ mau đạt đạo Vô Thượng Chánh Chân, thành Tối Chánh Giác." Bấy giờ, ngay chính giữa nơi đại chúng hội họp, trước mặt Thế Tôn, đất liền nứt ra, sâu sáu mươi tám trăm nghìn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, chừng một ngày đường của quân vua, khoảng mười mấy cây số). Tự nhiên nước vọt lên, mỗi giọt lớn như bầu bánh xe, bay lên hư không cao đến cõi Phạm thiên (cõi trời của Phạm vương, trên cõi dục), rồi rưới xuống khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật). Phật bảo Tịch Ý: "Ông có thấy những giọt nước lớn này bay lên hư không, rưới xuống khắp đất tam thiên đại thiên thế giới chăng?" Đáp: "Con đã thấy, thưa bậc Trời trong các trời. Kính bạch Đại Thánh, xin thương xót nói cho biết đây là điềm báo trước điều gì?" Phật bảo Tịch Ý: "Ông nên biết, nay những giọt nước này và đất kia không hề suy nghĩ, không có ý làm nứt vỡ, mà nước tự nhiên vọt ra. Các vị pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) cũng như thế: nếu thọ trì điều cốt yếu của kinh này, trụ theo lời dạy trên mà làm theo pháp, thì đều sẽ phá vỡ được tấm lưới ngờ vực của sáu mươi hai kiến chấp tà (sáu mươi hai thứ quan điểm sai lầm của ngoại đạo), chứng được trí tuệ biện tài sáng suốt không thể cạn này. Các bậc chánh sĩ ấy vì chúng sinh mà khéo nói chánh pháp, làm vui lòng khắp mọi người. Lại nữa, Tịch Ý, nên biết người giữ kinh này đều thoát khỏi các điều ác và nạn của tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh)." Khi ấy hiền giả Xá-lợi-phất (một vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) tiến lên bạch Phật: "Nay các Bồ-tát của Hiền kiếp đang tu phạm hạnh thanh tịnh ở các thế giới chư Phật trong mười phương; vì sao Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ lại hẹn rằng khi các Bồ-tát ấy về sau thành Phật, ông đều sẽ tay cầm chày kim cương theo hầu phía sau?" Phật nói: "Thôi đi, Xá-lợi-phất, việc này không thể nghĩ bàn. Chư thiên và người đời nghe lời này e sẽ lấy làm lạ mà nghi hoặc, hoặc có thể không tin hạnh của Bồ-tát." Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Nếu có người học đã gieo nhiều gốc công đức thì sẽ tin vui. Chúng con xin vâng theo mệnh của Như Lai." Phật nói: "Ông có thấy Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ đứng hầu sau lưng Phật chăng?" Đáp: "Con đã thấy." Phật nói: "Do sức thần thông và bổn nguyện (lời nguyện đã phát từ xưa) mà ông ấy thường cúng dường các Bồ-tát. Trong Hiền kiếp, khi các vị ấy thành Phật, Mật Tích Lực Sĩ đều sẽ theo hầu, cũng như đang hầu Ta vậy. Này Xá-lợi-phất, Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ sẽ luôn hầu cận, bảo vệ tất cả các Bồ-tát trong Hiền kiếp. Chư Phật Hiền kiếp dùng sức thần thông, đều là do lời thệ nguyện tự tại từ đời trước." Phật nói: "Xá-lợi-phất, giả sử hết thảy chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới về sau thành Phật, ông ấy đều sẽ theo hầu; khi các vị ấy đắc Phật đạo, ông cũng cầm chày kim cương, đứng sau mà bảo vệ, hầu hạ, tự thị hiện ra. Dù biến hóa như vậy, đức thần túc của bậc chánh sĩ này và oai thánh đã dựng lập vẫn chưa từng hao giảm. Xá-lợi-phất, ông có thấy Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) chăng? Nay Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ thường hầu sau lưng vị ấy." Đáp: "Con đã thấy, thưa Thế Tôn. Nhờ thánh ý của Phật mà con thấy, chứ từ xưa đến nay chưa từng nghe việc này." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông ấy thường hầu Di-lặc mà các ông không thấy. Còn các Bồ-tát từ cõi nước chư Phật phương khác đến, cùng Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm vương và Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), đều thấy Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ hầu sau lưng Bồ-tát Di-lặc. Lại có lúc trong Hiền kiếp, Bồ-tát Di-lặc và các Bồ-tát khác hóa ra ức trăm nghìn cai (cai: một đơn vị số cực lớn) chúng Bồ-tát, thì ông ấy cũng đều ở sau lưng mà hầu các vị hóa nhân ấy, mở bày cứu độ chúng sinh. Oai lực do bậc chánh sĩ này dựng lập, thần túc biến hóa không thể nghĩ bàn, cao vời như thế, đầy đủ mọi đức, trí lực của lục thông (sáu phép thần thông: thần túc, thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm, túc mạng, lậu tận) không thể đo lường." Khi ấy Bồ-tát Tịch Ý nói với Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ: "Xin ngài hạ cố nói rõ việc Như Lai tu khổ hạnh, trang nghiêm cây đạo (cây bồ-đề, nơi Phật ngồi thành đạo), hàng phục quân ma, rồi chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi, nghiền nát phiền não), dựng lập chân lý tột cùng. Những gì ngài thấu rõ, xin nói đủ ý chỉ." Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ nói với Tịch Ý: "Công đức của Ngài không thể đo lường. Giả sử sống suốt một kiếp để ca ngợi đức lớn của Ngài cũng không nói hết được ý chỉ. Nhờ oai thần của Phật, tôi xin nêu sơ lược điều cốt yếu." Lại nói: "Tịch Ý, hạnh của Bồ-tát không phải chỉ dùng một việc mà tu khổ hạnh. Bồ-tát thực hành pháp là vì những người học theo ngoại đạo (các đạo khác ngoài Phật pháp); muốn cứu họ khỏi nguy khốn nên thị hiện ý nghĩa ấy. Mỗi việc đều tùy theo chỗ thích hợp, theo hạnh của thân họ, nhiều hay ít mà bày rõ, hiển lộ oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm đúng phép). Nhờ đó mà giáo hóa được những người theo ngoại đạo tà kiến. Ngài hiện thân tối thắng, tôn quý, khó ai theo kịp; khổ hạnh Ngài làm không ai sánh được. Ngài thị hiện oai nghi và lễ tiết của Bồ-tát, mà tất cả các ngoại đạo tà nghiệp không theo kịp. Bồ-tát ở nơi ấy, trụ trong một câu một chữ mà hiểu vô lượng nghĩa. Hoặc hiện lên phương trên, hoặc hiện như mặt trời mặt trăng, xoay vần qua lại; hoặc hiện làm tiên nhân (người tu luyện có thần thông) bay đi, ẩn ở chốn vắng; hoặc hiện làm nhà nho, quốc sư (thầy của nhà vua), cư sĩ (người tu tại gia); hoặc hiện làm bậc tông trưởng, thánh đế, Tứ Thiên Vương; hoặc hiện làm Đế Thích, Phạm thiên, Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp). Hoặc tự hiện hạnh chưa đầy đủ; hoặc hiện thân nằm trên gai góc; hoặc hiện nằm trên cỏ (?); hoặc nằm trên đất; hoặc hiện các chỗ nằm; hoặc hiện sợ hãi, hoặc hiện không sợ; hoặc hiện chỗ nằm; hoặc hiện ngồi ăn trái cây; hoặc hiện mặc áo rách; hoặc nằm trên bọt nước (?); hoặc hiện mặc áo màu đất đỏ; hoặc hiện ở trần, cùng sống chung với những người tu lõa thể; hoặc hiện ăn uống như người con hiếu thảo Thiểm (người con hiếu trong truyện xưa, sống trong núi ăn rau quả để phụng dưỡng cha mẹ mù); hoặc hiện ăn đồ ăn dở; hoặc hiện ăn đậu, ngũ cốc; hoặc hiện ăn mè, gạo; hoặc hiện ăn củ cải, khoai sọ, cải củ; hoặc ăn cháo loãng (?) hay rau củ; hoặc ăn gai góc; hoặc ăn lá, hoa, quả; hoặc hiện ăn táo và trái cây; hoặc chỉ ăn một bữa; hoặc ăn hai bữa; hoặc hiện ăn thường ngày; hoặc hiện bảy ngày ăn một lần; hoặc hiện mười lăm ngày ăn một lần; hoặc một tháng ăn một lần; hoặc chỉ dùng một giọt tô (váng sữa, bơ); hoặc một giọt dầu; hoặc một giọt mật; hoặc một giọt nước; hoặc một giọt sữa; hoặc hiện không ăn; hoặc hiện luôn đứng; hoặc hiện luôn ngồi. Như thế, Tịch Ý, những việc ấy và vô số oai nghi lễ tiết khác không thể kể hết, đó là khổ hạnh Bồ-tát thị hiện. Hạnh siêng khổ mà Bồ-tát thị hiện đủ sáu năm, không chỉ một hạnh oai nghi lễ tiết mà là nhiều loại, thị hiện đầy đủ; lại còn vượt hơn thế nữa, kiên cố siêng tu tinh tấn. Các chúng sinh không thấy được nhiều loại oai nghi lễ tiết của Như Lai, cũng không biết được việc Bồ-tát làm. Nếu có chúng sinh nào có thể tu hành đạo, theo đúng hạnh của Ngài, cử chỉ, đi đứng, oai nghi lễ tiết, thì nhờ đó mà được khai hóa, được độ thoát. Nếu thấy oai nghi lễ tiết của Bồ-tát thì mới thấy được hạnh của Bồ-tát; quán hạnh Bồ-tát thì không có vọng tưởng. Đó là hạnh siêng khổ của Bồ-tát, khai hóa đầy đủ sáu mươi cai người và ba trăm vạn chư thiên cùng nhân dân, khiến tất cả đều vào đạo nghiệp. Bấy giờ Bồ-tát thực hành nghiệp vi diệu. Lại nữa, hạnh của Bồ-tát ở nơi Ngài sinh ra: Ngài ngồi trên đài lầu cao trang hoàng bằng châu báu, thị hiện sinh ra không có hoạn nạn gì, mãi mãi được an ổn, thường ở trong Tam-muội định, vậy mà lại thị hiện sáu năm khổ hạnh, rồi lại thấy Ngài đứng dậy ra đi. Lúc ấy chư thiên cầu niềm vui của pháp, chuyên chí vào kinh điển, không mến chuộng thế tục, ở bên Bồ-tát, không làm việc gì khác, chỉ truyền bày pháp; đó là Bồ-tát. Khi ấy có vị Bồ-tát tên là Pháp Chủng, ưa thích Đại thừa (giáo pháp lớn, cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh), đi vào lòng đại bi. Lại có bộ pháp điển tên là "Nhập Pháp Môn Không Thể Nghĩ Bàn", còn gọi là "Phổ Nhiếp" (gồm thâu khắp cả), hàng phục các tà đạo và tất cả các ma, đi vào trí tuệ trong khổ nạn, mãi mãi được an vui lớn." Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ nói với Bồ-tát Tịch Ý: "Bồ-tát siêng tu đủ sáu năm rồi, liền theo oai nghi tinh tấn đã thị hiện mà đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đến bên bờ sông Ni-liên (sông Ni-liên-thiền, gần nơi Phật thành đạo) yên tĩnh. Thuận theo thế tục mà thị hiện, Ngài đến mé nước dòng sông vắng lặng, tắm gội cho thân sạch sẽ, lội qua sông, đi đến chỗ khác và đứng một mình. Có một cô gái Di-ca tên là Thiện Âm, vắt sữa của nghìn con bò, cho bò lần lượt uống sữa của nhau, lấy phần sữa đặc thuần nhất sau cùng, nấu thành cháo sữa. Cháo trong nồi vọt lên cao mấy chục trượng. Cô gái lấy làm lạ, hỏi vì sao. Vị Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) bói rằng: "Chỉ bậc sắp thành Phật mới đáng dùng món này." Cô gái bèn mang cháo đến chỗ Bồ-tát. Cùng lúc có sáu vạn trời, rồng, quỷ thần, Kiền-đạp-hòa (tức Càn-thát-bà, thần âm nhạc ở cõi trời) v.v., mỗi vị mang thức ăn ngon lạ đến chỗ Bồ-tát, đều thưa rằng: "Xin Ngài thương xót nhận sự cúng dường này." Bấy giờ Bồ-tát nhận cháo sữa của cô gái Di-ca Thiện Âm mà dùng, cũng nhận cơm chay (?) của tất cả sáu vạn trời, rồng, quỷ thần, Kiền-đạp-hòa, thị hiện đều ăn hết. Mỗi người đến cúng đều tự thấy Ngài chỉ nhận đồ ăn của mình, không thấy người khác, người khác cũng không biết. Khi ấy mỗi người tự nghĩ: "Bồ-tát chỉ nghĩ đến mà nhận thức ăn của ta, sẽ đạt đạo Vô Thượng Chánh Chân, thành Tối Chánh Giác." Do niềm vui ấy mà họ phát tâm đạo lớn, liền được đứng vững nơi địa vị bất thoái chuyển. Đó gọi là nhận thức ăn cúng dường. Vì khai hóa chúng sinh nên Ngài thị hiện sáu năm siêng khổ tu hành." Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ nói với Tịch Ý: "Đó là Bồ-tát tùy theo thế tục mà nhận cúng dường để ăn, khiến thân thể khí lực đầy đủ, an hòa, rồi đi đến dưới cây. Lại có vị thần đất tên là Thiện Địa Thiên Tử, bảo các thiên tử và các vị thần trời đi trên mặt đất: "Hãy giữ đất yên, đừng để rung chuyển. Bồ-tát, người đã dứt ái dục và các trói buộc, đã đến dưới cây vua (cây bồ-đề, vua của các loài cây)." Họ trang nghiêm, làm sạch mặt đất, lần lượt bày các thứ cúng dường. Vui mừng thay, ba nghìn thế giới tự nhiên thanh tịnh; họ rải hoa, đốt hương, rưới nước thơm xuống đất. Trời Ca-lưu-tích (?) và các quỷ thần cầm hoa từ cung trời bay xuống, dừng giữa hư không, thấy Bồ-tát thì vui mừng, rưới xuống đủ loại hoa. Tứ Thiên Vương cùng quyến thuộc đến khắp bốn phương, dùng lưới vàng tía ròng và màn trướng đẹp đẽ che phủ khắp ba nghìn cõi Phật để cúng dường Phật. Thiên đế Thích và Phạm vương ở phía trước có thần túc lớn, trang nghiêm như ý, ngợi khen ba nghìn thế giới. Trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi dục, do Đế Thích làm chủ) và trời Diễm (cõi trời thứ ba của cõi dục) mỗi cõi đều dùng màn vàng tía ròng trang hoàng lộng lẫy, lại dùng màn lưu ly xanh biếc che khắp tam thiên đại thiên cõi Phật để cúng dường. Trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư của cõi dục, nơi Bồ-tát ở trước khi xuống trần thành Phật) dùng màn châu báu trang sức để cúng dường Như Lai, nguy nga rực rỡ. Các thiên vương ấy đẹp đẽ vi diệu như vàng tía ròng, lòng rất vui mừng cúng dường Như Lai, rưới xuống ngọc trai quý. Thiên vương cõi Hóa Thiện (?) (có lẽ là cõi Hóa Lạc, cõi trời thứ năm của cõi dục) dùng ngọc minh nguyệt (ngọc sáng như trăng) ánh sáng chói lọi, màn bằng ngọc trắng và bạc, phát ra âm thanh hòa nhã vang khắp mười phương, khiến ba nghìn thế giới không ai không vui vẻ; cho đến các báu thanh tịnh của chư thiên, oai thần vô lượng, sáng sạch không nhơ. Trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi dục) hóa ra một màn trướng hợp bằng mọi thứ báu, phụng sự khắp cho Phật. Chư thiên, rồng, thần, A-tu-luân (loài thần hay ganh đua, gây chiến với chư thiên), Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng), Chân-đà-la (thần ca múa, tức Khẩn-na-la), Ma-hưu-lặc (loài thần mình rắn lớn, tức Ma-hầu-la-già), mỗi loài đều dùng sức thần túc thánh lực thị hiện trang nghiêm, sửa sang khắp cả cõi dục (cõi của những chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục)." Lực Sĩ nói với Tịch Ý: "Bấy giờ có vị Đại Phạm thiên vương tên là Oai Thần Tự Tại, làm chủ ba nghìn thế giới, cực kỳ tôn quý vô lượng. Bồ-tát đi đến nhìn cây Phật. Vị thiên vương ấy bảo các Phạm thiên: "Các vị nên biết, vị Bồ-tát đại sĩ này ở nơi chư Phật quá khứ đã tu sửa chánh hạnh, gieo nhiều gốc công đức, cúi đầu quy mạng vô số chư Phật; nguyện lớn không lay động, ý chí kiên cố vững chắc, chí không chán mỏi, đã làm hết mọi hạnh của Bồ-tát, vâng tu các độ (các pháp tu đưa người qua bờ sinh tử, như bố thí, trì giới, nhẫn nhục…) đến chỗ vô cùng, đều được tự tại ở các địa vị ấy. Chí tính hòa khắp, khéo tu thanh tịnh, thâm nhập tận gốc rễ của hết thảy chúng sinh, thông suốt mọi điều bí yếu của Như Lai, vượt qua hết các việc ma. Gốc công đức của Ngài không nương dựa người khác; vì chư Như Lai mà khéo tu dựng đạo pháp vô thượng, làm bậc Đại Đạo Sư cứu giúp chúng sinh, truyền bày kinh điển; hợp hết thảy chúng sinh làm một sức dũng mãnh, nhổ họ khỏi cảnh giới ma, mãi mãi không còn nghiệp ma, hiểu rõ đạo pháp. Ngài là bậc Đại Y Vương chữa bệnh cho chúng sinh, đội mũ giải thoát, làm bậc Đại Pháp Vương, phát ánh sáng trí tuệ, là bậc thánh đế vô cùng; không bị tám pháp thế gian (tám thứ làm lay động lòng người: được lợi, mất lợi, bị chê sau lưng, được khen sau lưng, được ca ngợi trước mặt, bị chê trước mặt, khổ, vui) trói buộc, như hoa sen không dính bùn nước. Ngài giữ gìn các pháp chưa từng quên sót; trí tuệ như sông biển không thể đo lường; như núi Tu-di (núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm xưa) không thể lay động; rửa sạch tâm như nước rửa sạch bụi dơ; trọn không tự cao, thường khiêm nhường; như ngọc minh nguyệt trừ tối tăm và mọi vẩn đục; đối với hết thảy các pháp đều được tự tại, chất chứa các gốc công đức, như Phạm thiên đứng đầu trên các cõi trời. Ngài sẽ đến dưới cây hàng phục các ma, đạt đạo Vô Thượng Chánh Chân, thành Tối Chánh Giác, đầy đủ mười lực, bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng của chư Phật; chuyển đại pháp luân, cất tiếng sư tử hống (lời thuyết pháp oai hùng như tiếng sư tử gầm, khiến tà đạo khiếp phục), làm đầy khắp tất cả, thấm nhuần bằng sự bố thí pháp; muốn làm trong sạch con mắt đạo của hết thảy chúng sinh, thâu nhiếp các pháp, bỏ chín mươi sáu thứ nghiệp tà của ngoại đạo (chín mươi sáu phái ngoại đạo ở Ấn Độ thời Phật), viên mãn bổn nguyện, ưa thấy cảnh giới chư Phật mười phương; oai đức bậc Đại Thánh dạo đi đều được tự tại; các độ đệ nhất cứu vớt đến vô cùng. Các vị nhân giả hãy luôn khiêm cung, kính trọng các Bồ-tát." Thế rồi Phạm thiên Tự Tại ở trước chư thiên nói bài tụng rằng: Hạnh chánh thanh tịnh, quyết rõ pháp nhiệm mầu cao tột, thương xót thế gian, thương đến chư thiên, bậc Trời trong các trời, bậc tôn quý giữa trời và người. Đại Thánh nay đi đến dưới cây Phật, sẽ hàng phục ma cùng quan thuộc của ma, đạt Chánh Giác, thành Nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả). Đã vui đầy đủ nghiệp Tối Chánh Giác, liền lại chuyển bánh xe chánh pháp, trí lớn vô cùng, cất tiếng sư tử hống lớn, làm vui lòng hết thảy chúng sinh; vì thanh tịnh nên được mắt pháp nhiệm mầu. Bậc Đạo Sư đi đến dưới cây Phật, hàng phục, đẩy lui các ma, dẹp các ngoại đạo, đều trọn đủ thệ nguyện đời trước, pháp thân Chánh Giác (thân chân thật của Phật, chính là chân lý), ai thấy cũng không chán. Lúc bậc Đạo Sư đi đến chỗ thành Phật, lành thay, tất cả đều cùng hòa hợp, hãy trang nghiêm đẹp đẽ đất ba nghìn cõi. Vì thế mà trang hoàng cả cõi dục, cõi sắc (cõi của chúng sinh đã hết dục nhưng còn thân hình) và cõi vô sắc (cõi của chúng sinh không còn thân hình, chỉ còn tâm thức), trang nghiêm như thế. Lành thay Phạm thiên, lòng nhân từ hòa nhã, ba nghìn cõi nước này hết thảy đều trang nghiêm thanh tịnh; cõi dục cũng vậy, thanh tịnh đẹp đẽ; sự cúng dường được thấy lại vượt hơn nơi kia. Hương danh tiếng, gỗ thơm, các thứ hoa thuận nghĩa, ánh sáng châu báu, trổi lên các khúc nhạc; ai được thấy đều vui mừng. Phạm thiên vương khắp ba nghìn cõi, từ cõi Phạm thiên vương cho đến cõi Ca-ni-tra (cõi trời Sắc Cứu Cánh, tầng cao nhất của cõi sắc), mỗi vị Phạm thiên một đời sống thanh tịnh, đứng giữa hư không, thần tôn lại càng tôn; có bậc Trời trong các trời, thấy sạch lại càng sạch; sáu mươi ức chư thiên đến dự hội, vì Bồ-tát mà trang nghiêm đạo tràng kim cương (chỗ ngồi thành đạo vững như kim cương), rải xuống hoa trời mà rưới xuống cúng dường; dùng các thứ hương và nước thơm rưới đất; giường báu nhiệm mầu, bày đặt các tòa, trang nghiêm sạch đẹp; Ngài ngồi dưới cây Phật. Đạo Sư của chúng ta được hết thảy ngợi khen, tùy chỗ Ngài an tọa đều khiến thanh tịnh. Khi ấy Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ nói với Bồ-tát Tịch Ý: "Lúc Bồ-tát đi đến ngồi dưới cây, nơi lòng bàn chân Ngài có tướng bánh xe nghìn căm (một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật), từ đó phát ra ánh sáng chiếu khắp cõi Phật này, không đâu không tới. Hết thảy địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), mọi người chịu khổ não đều được ngưng nghỉ. Ánh sáng lớn lại chiếu đến địa ngục Hắc Nhĩ (?). Bấy giờ địa ngục Hắc Nhĩ nhờ ánh sáng của Thế Tôn mà vui mừng hớn hở, chúng tụ họp đông như mây. Khi ấy chư thiên cùng nói bài tụng rằng: Ánh sáng màu vàng tía ròng từ giữa mày bậc Trời trong các trời phát ra, đến chiếu thân chúng ta, khiến trong lòng vui mừng. Ta đã gặp chư Phật quá khứ, đã thấy điềm lành như thế, chắc chắn không nghi: bậc Đại Hùng (bậc anh hùng lớn, chỉ Phật) nhất định sẽ ra đời. Lành thay, tràng hoa đủ màu, hoa thơm và hương xoa, hương xông, bằng vàng tía và ngọc sáng; tay phải cầm áo, trổi khúc nhạc nhiệm mầu, mang cờ phướn và lọng màu, lại dựng tràng phan lớn để cúng dường Thế Tôn. Người trong các địa ngục nhờ ánh sáng mà đều được thanh tịnh, để cúng dường Phật, phụng sự bậc Đại Thánh. Bấy giờ trong đại địa ngục Hắc Nhĩ, vua cùng cung phi và đám đông đã tụ họp, mỗi người đều cầm hoa thơm, các loại hương, dầu thơm, y phục, tràng phan, lọng, cờ phướn màu, nhạc cụ, ra khỏi cung điện, bay lên hư không, hóa thành mây báu, rưới xuống ngọc minh nguyệt, hương danh tiếng, gỗ thơm, hương chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý), các thứ hoa và ngọc trai. Nhờ thần túc biến hóa của vị đại thần rồng, họ đến chỗ Bồ-tát, cúi đầu lạy dưới chân, nhiễu quanh bên phải ba vòng, cùng quyến thuộc mỗi người đem đồ cúng dường mình cầm dâng lên Bồ-tát, trổi nhạc, rồi dùng kệ tụng này ca ngợi Thế Tôn: Ví như có đất báu, trang nghiêm muôn vẻ phong phú nhiệm mầu, cây Phật hoa quả sum suê, Ngài được ngồi nơi đạo tràng ấy. Như dòng sông lặng không chảy, như mặt trăng đứng giữa hư không, thành Phật khắp cả, hàng phục quan thuộc của ma. Thế Tôn, bậc Chúng Hựu (danh hiệu Phật: bậc được muôn loài nương nhờ phước lành), chói sáng như ánh mặt trời rực rỡ, như bậc đầy đủ sáu thông (?), như vua loài ong cất tiếng hòa nhã (?), phát ra trí tuệ sáng ngời, như Phạm thiên và A-tu-luân (?). Hôm nay bậc Chúng Hựu xuất hiện, kho tàng đầy ắp vô hạn. Ánh sáng mặt trời, mặt trăng, ngọc châu, lửa, ánh sáng của Đế Thích và Phạm vương, khi ánh sáng của đấng Năng Nhân (tên dịch của Thích-ca, nghĩa là bậc có lòng nhân, có năng lực) vừa phát ra thì đều bị che lấp. Ánh sáng hiện đến cung điện ta, biết là Phật đã ra đời; điềm lành hiện ra, lòng vui mừng, biết nay Phật xuất hiện. Ta từng thấy nghe Phật Câu-lưu-tôn, Phật Câu-na-mâu-ni, Phật Ca-diếp (ba vị Phật đầu tiên của Hiền kiếp, trước Phật Thích-ca) đến cây Phật; vừa nghe tiếng liền đến cúng dường. Nay thấy bậc không ai sánh bằng, điềm lành giống hệt như khi ấy, lòng sinh vui mừng: nay ắt sẽ có Phật. Thế Tôn, chúng con được lợi lành, được rộng cúng dường Phật, dùng bốn thứ cúng dường (áo mặc, đồ ăn, chỗ ở, thuốc thang) dâng bậc Ánh Sáng của thế gian, lấy lòng tin mà thực hành cung kính. Phước công đức đã chất chứa xin dâng trọn lên bậc Mắt Sáng, bậc ánh sáng rực rỡ của thế gian này, thành Phật không ai sánh bằng. Bấy giờ Bồ-tát đi đến vùng đất nơi Long vương Ca-lân ở. Long vương thấy Phật, trong lòng vui mừng, tự ra khỏi cung mình, đến cây Phật, đứng bên phải Phật. Lại có một người tên là Cát An, đứng xa nhìn Phật, nhân đang tìm cỏ tốt nên tay cầm cỏ, nhìn Bồ-tát đi đến dưới cây Phật. Chư thiên cất lời ca ngợi mềm mại, nhiệm mầu, khen ngợi đức âm an ổn, cao vời, vừa ý, an vui, đức vô thượng, rồi nhiễu quanh Phật mà tiến lên. Cỏ ấy thơm tốt, gió thơm lan tỏa, mềm mịn óng ả vô cùng, như áo của chư thiên. Cát An cầm cỏ tốt ấy đúng lúc đi đến chỗ Ngài, đem cỏ dâng lên Bồ-tát, cúi đầu lạy dưới chân, nhiễu quanh bên phải bảy vòng; với lòng nhân hòa mà đến bậc bất thoái chuyển, phát tâm cầu đạo Vô Thượng Chánh Chân không thể nghĩ bàn. Ông tự nghĩ: "Không nên làm việc chẳng thích đáng; điều ta thấy như thế này thì không điều lành nào không đến (?)." Cho đến việc Cát An đúng lúc dâng cỏ cho Bồ-tát mà phát tâm cầu đạo Vô Thượng Chánh Chân, vì sao vậy? Là do bổn nguyện mà nên. Tịch Ý nên biết, Cát An từ đời trước xa xưa đã có bổn nguyện làm việc này. Vì sao vậy? Tôi nhớ lại, Bồ-tát Tịch Ý, vào thuở quá khứ cách nay vô số đời, chín mươi mốt kiếp về trước, có đức Phật Duy-vệ (tức Phật Tỳ-bà-thi, một vị Phật thời quá khứ) ra đời, hiệu là Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật, nói lên các đức: giác ngộ chân chính và đầy đủ, trí tuệ và đức hạnh trọn vẹn, đã khéo đi qua bờ bên kia, hiểu rõ thế gian, bậc cao tột không ai hơn, khéo điều phục người, thầy của trời và người, bậc giác ngộ, được thế gian tôn kính). Thời Phật ấy có nghìn vị tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) tu phạm hạnh thanh tịnh. Lúc ấy Thế Tôn thọ ký cho nghìn tỳ-kheo này rằng trong Hiền kiếp sẽ thành đạo Vô Thượng Chánh Chân, làm Tối Chánh Giác. Khi ấy trong hội có một vị trưởng giả tên là Hữu Chí, nghe Phật thọ ký cho các Bồ-tát, tự nghĩ: "Khi ta ở Hiền kiếp, lúc các vị ấy thành Như Lai đạt Tối Chánh Giác, thì không trái điều thích đáng (?): ta ở đời ấy sẽ được thấy và dâng cỏ tốt để trải tòa sư tử (chỗ ngồi của Phật, ví Phật như sư tử giữa muôn loài) rất đẹp đẽ, trang nghiêm, thanh tịnh, nhân hòa, an ổn." Do duyên ấy mà ông phát tâm cầu đạo Vô Thượng Chánh Chân. Tịch Ý, muốn biết trưởng giả Hữu Chí lúc ấy là ai thì chính là Cát An ngày nay. Vì vậy nên quán xét như thế này: đúng theo bổn nguyện mà có hạnh của Cát An; ông ấy đúng lúc dâng cỏ tốt, nhân đó mà có danh hiệu: về sau khi thành Phật sẽ hiệu là Như Lai Chí Chân Bảo Tịnh Sư Tử. Bấy giờ Bồ-tát lấy cỏ tốt được dâng trải dưới cây Phật. Lại có các thần cây, cho đến một vạn thiên nữ trên hư không, mỗi vị dùng vạt áo đựng đầy hoa trời đẹp, mỗi vị lấy hoa thơm, các loại hương, dầu thơm, đến đón Bồ-tát, cúi đầu làm lễ, cầm các thứ hoa, hương, cờ phướn, lọng cúng dường Bồ-tát, rồi ca ngợi rằng: Không sợ, không có gì phải sợ, không khiếp, không ôm điều khó khăn, dựng lập điều khó gặp, không nhiễm ô, không si mê độc ác, không tội hung dữ tai họa, không keo kiệt ganh ghét, không ngu tối, lìa dục mà được giải thoát; xin cúi đầu lạy bậc Đại Thánh. Dùng giới luật giáo hóa cho được độ những kẻ thô bạo và làm điều tà, khéo làm bậc hiền lương cho thế tục, chữa trị mọi bệnh khổ. Thấy những người không ai cứu giúp, không đèn sáng để tự nương về, nay Phật ra đời, cứu thoát họ khỏi ba đời. Đại chúng chư thiên mỗi người lòng đều hớn hở, tất cả cùng rưới hoa khắp nơi, đủ mọi loại hoa; chư thiên làm lễ cúng dường bằng áo xống mịn đẹp, vì Ngài sẽ thành Phật đạo, ai nấy đều phát lòng vui mừng. Ngài ngồi dưới cây vua, lòng không mang sợ hãi, dùng vị cam lộ (thứ nước bất tử của cõi trời, ví cho giáo pháp đem lại giải thoát) phá tan lưới trần lao. Giác ngộ được sự vắng lặng, đạt Phật đạo tôn quý nhất, như chư Phật quá khứ thấu rõ pháp tối thắng. Điều cốt yếu Ngài vâng làm là tu suốt vô số kiếp, chất chứa khổ hạnh, muốn độ chúng sinh. Lời nguyện xưa nay đã thành, nay đúng là lúc ấy; đạt Phật đạo tôn quý, chỉ bày trải lòng từ bi thương xót. Mật Tích Kim Cang Lực Sĩ nói với Bồ-tát Tịch Ý: "Đúng lúc ấy Phật lấy cỏ đi đến cây đạo, đem cỏ tốt trải dưới gốc cây, cúi đầu làm lễ, nhiễu quanh bên phải bảy vòng. Vừa trải tòa xong, liền có tám vạn bốn nghìn thiên tử thấy Bồ-tát trải tòa, trong lòng vui mừng, liền bày ra tám vạn bốn nghìn tòa sư tử. Các tòa rất nhiệm mầu, mỗi tòa khác lạ, cực kỳ cao rộng dài, hợp bằng mọi thứ báu, lấy châu báu quý lạ làm lan can, xung quanh dựng màn trướng trang hoàng lộng lẫy, trang sức bằng vàng tía, giữa có chuỗi ngọc trai rủ xuống, ngọc minh nguyệt, ngọc dạ quang xen kẽ bày hàng; lấy các báu kỳ lạ làm chuông, treo lên kêu vang, tiếng hòa nhã, vô lượng âm điệu hòa hợp; vô số áo trời trải lên trên. Bồ-tát liền tự biến thân mình hiện khắp tám vạn bốn nghìn tòa sư tử. Các thiên tử ấy không thấy nhau, cũng không biết nhau; mỗi vị tự nghĩ: "Bồ-tát chỉ ngồi trên tòa sư tử của ta mà thành Tối Chánh Giác." Do lòng vui ấy mà họ đến địa vị bất thoái chuyển, về sau đều sẽ đạt đạo Vô Thượng Chánh Chân." Mật Tích Lực Sĩ nói với Tịch Ý: "Khi ấy Bồ-tát dựng lập oai thần, khiến ma biết. Ma cùng với vô số ức trăm nghìn cai quỷ thần không thể đếm, dẫn quyến thuộc vây quanh, đều mặc áo giáp, phô bày thần túc lớn, dấy lên thế lực mạnh nhất, đem quân quỷ vây quanh ba trăm ba mươi sáu vạn dặm. Mặt mũi mỗi kẻ một khác, nơi theo về không giống nhau; mỗi kẻ hiện oai thế, vô số hình dạng hiểm nạn đủ loại, binh khí nghiêm chỉnh, đầu mỗi kẻ một khác, chí nguyện mỗi kẻ riêng biệt, ăn uống, việc làm, chí hướng không giống nhau, tiếng nói khác nhau, lời lẽ âm điệu khác biệt; tất cả cùng kéo đến chỗ Bồ-tát. Bấy giờ ma Ba-tuần (tên của vua ma cõi trời Tha Hóa Tự Tại, nghĩa là kẻ ác) cùng quyến thuộc đông đảo, rất đáng sợ, không thuận theo nhân nghĩa, làm điều sai trái lớn, dấy việc phản nghịch, chẳng ai dám nhìn nghe, không nương vào đạo đức. Mỗi kẻ cầm binh khí, kêu la gào thét, tiếng vang làm chấn động ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc). Giả sử phàm phu chưa lìa dục nghe được tiếng ấy thì máu sôi trào ra khỏi mặt và các lỗ trên thân, hoặc sợ hãi mà chết. Lúc ấy Bồ-tát không vì nạn ấy mà sợ hãi, cũng không có gì ngăn ngại. Khi ấy Bồ-tát khởi lòng đại bi, tiếng vang đáng sợ kia tự nhiên tiêu mất, không biết đi đâu. Vì sao vậy? Vì Ngài muốn chúng sinh được yên, không để họ bị quấy nhiễu, không có hoạn nạn nguy hại. Bồ-tát đã đạt và vâng giữ đạo tâm thanh tịnh cùng thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt để giáo hóa chúng sinh), dù nghe tiếng ấy vẫn hiểu rõ nó vốn hư không, vốn không có tiếng, lông áo không dựng đứng; thấy quân ma kéo đến, nét mặt càng rạng rỡ, ánh sáng lớn hiển phát, nói bốn việc, chí không sợ hãi, dùng mười sáu việc phát khởi trí tuệ biện tài của mình, tùy theo chỗ ưa thích mà bẻ gãy nạn lớn. Ngài bảo ma rằng: "Thôi đi, Ba-tuần! Ngươi làm ra những hình tướng như thế là việc vô ích, lại ôm lòng giận dữ độc hại, trở lại tự làm nguy thân mình, suốt đêm dài không yên. Vì sao vậy? Ba-tuần, hôm nay ngươi khởi tâm muốn phá hại Bồ-tát; Bồ-tát lòng nhân rộng lớn, dùng đại dũng mãnh, đại bi vô tận, ôm lòng từ vô cùng mà hàng phục kẻ ác nghịch. Ngươi muốn làm rối loạn Bồ-tát, mà Bồ-tát vốn trong sạch, đã trừ sạch cấu uế, vẩn đục, tâm yếu kém ngăn ngại và bụi bặm xấu ác. Hôm nay Ba-tuần lại thành ra giúp Bồ-tát thành tựu (?), như muốn lấy ánh đom đóm vượt ánh sáng mặt trời mặt trăng. Bồ-tát đã thoát khỏi đáy sâu vô hạn, diễn bày vị đạo mềm mại hòa nhã, sâu xa nhiệm mầu, là chánh giác cam lộ. Các loài sâu bọ thú nhỏ lại muốn làm sư tử kinh sợ; ma nay muốn quật ngã cây lớn vô cùng, muốn bẻ gãy, nhổ tận gốc rễ của nó; lấy nước trong vết chân trâu mà muốn sánh với biển cả. Ngươi chỉ làm lớn thêm oán thù, ở trong thành vô ích mà khởi lòng thù địch hung dữ (?). Hôm nay ma vương nên cùng vượt qua oán thù (?). Lời nói, việc bàn của ngươi chỉ ngang ngược dấy lên tai họa ngược lại, làm bạn với quỷ dữ. Hãy dẹp bỏ mê lầm, lấy bạn đạo làm bè đảng, khiến đến chỗ bình đẳng không khác biệt; bỏ làm vua phi pháp, tự quy về thánh đạo trang nghiêm thanh tịnh nhiệm mầu, sinh trí tuệ vô thượng và vị pháp nhân nghĩa, bỏ mọi sự tà vạy, khiến lòng chất phác. Hôm nay Ba-tuần trong lòng hãy suy nghĩ: phải vượt qua đồng hoang lớn, rốt ráo sau cùng dứt hết nguồn sinh tử, thế mà lại rong ruổi chạy vào biển cả; phải cưỡi thuyền lớn vượt qua dòng sinh tử trước sau. Nay gặp được sự học tập, lại gặp lửa kiếp thiêu đốt cùng tai họa cho cây cối, các loại thuốc cỏ (?), chớ còn phá hoại phép kim cương lớn (?). Hãy quy về đại đạo, sau đó được Phật độ thoát cho chúng sinh muôn loài trong mười phương."" Mật Tích Lực Sĩ nói với Tịch Ý: "Bấy giờ chư thiên ca ngợi đức Phật cao vời như thế, không gì sánh được. Ma Ba-tuần nhờ nghe khen Phật, nghe mười sáu việc ấy, mà ưa thích, ngưỡng mộ, lòng hướng về đạo lớn." Thế rồi Mật Tích Lực Sĩ nói với Bồ-tát Tịch Ý: "Bồ-tát tự nghĩ: "Ta trong vô số kiếp công đức đã rạng khắp; nhờ hạnh mà thành tựu, từ vô số trăm nghìn ức cai kiếp chất chứa công đức, đều là pháp gốc đời đời từ xưa. Mỗi đời sinh ra ta tự khắc chế, thương xót chúng sinh trong ách nạn ba cõi, nên làm hạnh mềm mỏng, ngay thẳng, trong sáng, đạt nghiệp thanh tịnh. Ai dám phá hoại? Riêng đất này làm chứng." Khi ấy Bồ-tát từ trong áo cà-sa (áo của người xuất gia) đưa bàn tay màu vàng tía ròng ra, xoa khắp thân mình, không bỏ lòng đại bi, chí tính điều hòa, muốn độ chúng sinh, thường làm việc an hòa thong thả. Ngài giơ tay phải hướng về các cõi mười phương, tự thấy chư Phật; tay vừa chạm đất thì tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu cách, có tiếng tự nhiên vang suốt các cõi Phật mười phương. Ma Ba-tuần nghe tiếng ấy, cùng quan thuộc của ma ở giữa hư không cũng nghe tiếng vang ấy, đều cùng tự trách, đói khát giữ giới, ưa siêng năng tu tập (?). Lại lúc ấy bậc Đại Thánh ban cho sự không sợ hãi, thương xót chúng sinh; liền khi ấy tám mươi cai ma và quỷ thần quy phục hướng về Bồ-tát, tự nhiên ngã quỵ xuống đất, trong lòng tự quy mạng, chỉ thấy được che chở giữa đại chúng; còn quyến thuộc của ma thì tan vỡ chạy trốn, tự nhiên mê muội không biết đi đâu. Vì vậy Bồ-tát phát ánh sáng lớn, thương xót những kẻ ấy, khiến mỗi kẻ đều lìa sợ hãi, đều trở về cung trời. Bởi thế, Bồ-tát đại sĩ thị hiện hàng phục ma vương cùng quan thuộc tám mươi ức cai quỷ thần, khiến tất cả đều phát tâm cầu đạo Vô Thượng Chánh Chân; chín mươi hai ức tải (tải: một đơn vị số cực lớn) người với lòng nhân hòa đứng vững nơi bất thoái chuyển; tám vạn bốn nghìn thiên tử đã gieo gốc công đức từ đời trước, chứng được Vô sở tùng sinh pháp nhẫn." Mật Tích Lực Sĩ nói với Tịch Ý: "Theo cách như thế mà hàng phục các ma, chư thiên và người đời được giáo hóa cứu độ nhiều không thể kể xiết. Các chư thiên và người theo sau ma Ba-tuần, nếu có ai thấy hạnh của Bồ-tát, thì hoặc thấy Ngài ngồi trên giường sư tử bằng hoa sen báu thanh tịnh, hoặc thấy ở dưới đất, hoặc thấy ở trên tòa sư tử giữa hư không, hoặc thấy ở dưới cây bối-đa (loại cây lá dài, xưa dùng để chép kinh), hoặc thấy ở dưới cây Trú Dạ (?) trên cõi trời Đao-lợi, hoặc thấy ở dưới các cây báu, hoặc tất cả mọi người đều thấy Ngài ở dưới cây Phật cao bảy thước. Hoặc chư thiên thấy Ngài ngồi dưới cây Phật trên tòa sư tử cao nửa nhẫn (nhẫn: đơn vị đo chiều cao xưa, khoảng bảy, tám thước), hoặc cao bảy nhẫn, hoặc mười dặm, hoặc hai mươi dặm, hoặc bốn mươi dặm; hoặc chư thiên và người đều thấy tòa dưới cây Phật cao tám vạn bốn nghìn do-tuần, hoặc lại hiện ngồi trên giường sư tử cao bốn vạn hai nghìn do-tuần. Như thế, Tịch Ý, cảnh giới của các Bồ-tát không thể kể, khó mà giới hạn. Các Bồ-tát nhờ đạo tràng này mà đến chỗ thù thắng đặc biệt. Hạnh của Bồ-tát có nhiều loại nghiệp vui, tám trăm nghìn hạnh. Bồ-tát thị hiện không giống nhau, mỗi người tùy theo bản tính mà khai hóa, khiến phát tâm hiền thánh, thành Tối Chánh Giác, đến Nhất thiết trí, tùy lúc dùng âm thanh mà truyền bày pháp, cúng dường điều đáng phụng sự. Bồ-tát ở nơi ấy, với đủ mọi phẩm loại được ngợi khen, đều là hạnh Bồ-tát đã làm từ đời trước. Nhân Bồ-tát khuyến khích, làm cho vui và chỉ bày nghĩa lý, nên mọi người đều đến ngợi khen và cúng dường. Dù vậy, tâm Bồ-tát không dính mắc, không có nạn ma, vì đã bỏ mọi điều hại, đạt khắp hết thảy đạo pháp của chư Phật. Chỉ trong một khoảnh khắc phát tâm, trí tuệ bình đẳng đều biết rõ điều ấy, đạt Phật đạo, thành Tối Chánh Giác. Vì thông đạt tất cả mà thành Tối Chánh Giác, Ngài trụ ở hết thảy thế giới mười phương, thấy vô số vô hạn Như Lai, các vị đưa bàn tay phải ra, Ngài hỏi hết về Phật đạo, lại hỏi về cội nguồn đạo đức an ổn mãi mãi. Trí tuệ đạo nhiệm mầu không chán mỏi; giảng luận đạo tột cùng, trí tuệ được tự tại; truyền bày sự bình đẳng, đi vào chỗ không có nghiệp tà; phân biệt chỉ bày cho đại chúng vô số hạnh; phân tích Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) khiến không đoạn tuyệt; diễn bày lòng đại bi; đối với hết thảy các pháp đều được tự tại; đi vào nghiệp hào hùng vô cùng. Nếu có chúng sinh các căn (khả năng tiếp nhận giáo pháp) đã thuần thục thì đều hiểu được hạnh Bồ-tát này; nếu các căn rối loạn thì không biết hướng về đâu. Bồ-tát vừa thành đạo pháp Như Lai, suốt bảy ngày đêm đều ở trong niềm vui của pháp, nhìn cây đạo của Phật không chán, mắt không hề chớp. Trăm nghìn ức chư thiên đến ngợi khen cúng dường, dâng trăm nghìn mâm ngọc đồ ăn ngon, ai nấy đều phát tâm cầu đạo Vô Thượng Chánh Chân, thấy oai nghi lễ tiết của Như Lai, bậc Như Lai Chí Chân đã thành Phật đạo. Khi ấy Tứ Thiên Vương mỗi vị đều đến cầm bát dâng lên Như Lai. Cõi đất như thế này là một tứ thiên hạ (một thế giới có bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di); tam thiên đại thiên thế giới gồm cõi trung thiên, cõi đại thiên mỗi cõi có trăm ức tứ thiên hạ, có bốn trăm ức Tứ Đại Thiên Vương (?), mỗi vị đều cầm bát đến dâng Như Lai, Như Lai đều nhận cả. Phật hiển oai thần, khiến các thiên vương không thấy nhau; mỗi vị tự nghĩ trong lòng: "Phật nhận bát của ta để dùng cơm." Do đó vui mừng, lòng thanh thản, đều phát tâm cầu đạo Vô Thượng Chí Chân, đến bậc bất thoái chuyển. Phật đã thành đạo, có Đề-vị và Ba-lợi cùng năm trăm người lái buôn; Phật muốn độ họ nên hiện ra khiến xe ngựa của họ dừng lại không đi được. Bạn bè lái buôn và những người khác không làm chủ được, lấy làm lạ không biết vì sao. Chư thiên từ hư không bảo rằng: "Phật đã ra đời, hãy đến cúng dường." Nghe vậy họ vui mừng, mỗi người dâng bột rang trộn mật và đề hồ (tinh chất ngon nhất lọc từ sữa). Tám vạn bốn nghìn chúng thiên tử cũng dâng đồ ăn cúng dường, Như Lai đều nhận. Từ đời trước họ đã từng lập nguyện lớn: "Khi Như Lai thành đạo, chúng ta sẽ là người đầu tiên dâng đồ ăn cúng dường." Vì muốn toại bổn nguyện ấy, nên họ không thấy nhau, không biết nhau ở đâu; mỗi người đều nghĩ: "Chỉ một mình ta cúng dường Phật, không ai khác dâng." Nhờ niềm vui ấy mà họ đạt bậc bất thoái chuyển, về sau sẽ được đạo Vô Thượng Chánh Chân, thành Tối Chánh Giác, cứu độ mọi người khỏi nguy khốn." Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười một. Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười hai. Ngài Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ đời Tây Tấn dịch.