Thiên 11 — Hội 3 Lực sĩ Kim Cang Mật Tích – phần 3
Hội thứ ba: Mật Tích Kim Cương Lực Sĩ, phần ba Bấy giờ Tịch Ý (tên một vị Bồ-tát) lại hỏi Mật Tích Kim Cương lực sĩ (vị thần hộ pháp tay cầm chày kim cương, luôn theo hầu bảo vệ Phật và biết rõ những điều kín nhiệm của Phật): "Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) có mấy điều bí yếu (điều cốt yếu kín nhiệm), mà hàng Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật giảng mà tu chứng) và hàng Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy) đều không theo kịp, huống gì hạng phàm phu tối tăm bị che lấp? Lành thay Mật Tích, mong ông vui lòng gánh vác, tuyên bày bí yếu của Như Lai cho mọi người cùng hiểu. Cả hội chúng ai cũng muốn được nghe." Mật Tích lực sĩ nói với Tịch Ý: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ và ghi nhớ. Nay tôi sẽ trình bày bí yếu của Như Lai. Có ba điều. Những gì là ba? Một là thân mật (sự kín nhiệm nơi thân), hai là khẩu mật (sự kín nhiệm nơi lời nói), ba là ý mật (sự kín nhiệm nơi tâm ý)." "Thế nào là thân mật? Như Lai không hề suy tưởng, cũng không nghĩ ngợi, mà vẫn hiện ra khắp mọi oai nghi (dáng vẻ đi, đứng, nằm, ngồi trang nghiêm đúng phép) và lễ tiết. Có khi chư thiên (các vị trời) và loài người ưa kinh hành (đi chậm rãi qua lại để giữ tâm tỉnh lặng), thì họ thấy Như Lai đang kinh hành; họ tự nghĩ: Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, chỉ Phật) là bậc cao nhất. Những người ấy được thấy thân mật của Như Lai. Phật vốn không nghĩ đến, cũng không mong mỏi điều đó, vậy mà tất cả chúng sinh đều thấy oai nghi và đức mầu chân thật tột cùng của Như Lai." "Nếu chư thiên và người ưa ngồi thì thấy Như Lai ngồi; ưa nằm thì thấy Như Lai nằm; ưa nghe kinh thì thấy Như Lai giảng kinh; ưa vắng lặng thì thấy Như Lai im lặng; ưa ngồi thiền suy xét thì thấy Như Lai nhập tam muội (trạng thái tâm định yên, chuyên chú một chỗ không tán loạn). Nếu chư thiên và người nhìn không chớp mắt thì thấy mắt Như Lai chưa từng chớp. Nếu người có ý tự tại, ưa ánh sáng thì thấy ánh sáng của Như Lai không gì ngăn ngại. Ai ưa màu vàng tía thì thấy màu vàng tử ma (thứ vàng ròng tốt nhất, sắc vàng ánh tía)." "Nếu chư thiên và người ưa màu bạc, màu thủy tinh, màu lưu ly (ngọc quý màu xanh biếc), màu mã não, màu xa cừ (loại vỏ sò quý màu trắng), màu vàng, màu trân châu, màu trắng tinh, màu đỏ thắm, màu vàng, trắng, hồng, tía; hoặc màu ngọc minh nguyệt (viên ngọc sáng như trăng), màu rực rỡ hỗn loạn (?); màu ánh lửa, màu mặt trời mặt trăng, màu của Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), của Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), của Phạm thiên (vua trời cõi Sắc), của A-tu-luân (loài thần hay gây chiến với chư thiên); hoặc màu nửa nọ nửa kia (?); màu hoa Tu-di (?); hoặc màu tưởng tượng vi diệu; hoặc màu các loại thuốc; hoặc màu đá biếc; hoặc màu hoa vô ưu, hoa chiêm bặc (loài hoa màu vàng, rất thơm); hoặc màu hoa tư di (?); hoặc màu sen xanh, sen đỏ, sen vàng, sen trắng; hoặc màu cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục, ở trên đỉnh núi Tu-di); hoặc dung nhan vua Tỳ-sa-môn (vị Thiên vương giữ phương bắc); hoặc hình dáng Tứ Thiên Vương; hoặc đứng đầu là Thanh đế, Hoàng đế, Xích đế, Bạch đế (các vị thần làm chủ các phương) (?); hoặc màu hư không trong sạch; hoặc tâm chí của chư thiên và người có vô lượng sắc loại khác nhau — thì họ cũng thấy Như Lai có đủ các loại màu sắc công đức như thế." "Như vậy, Tịch Ý, giả sử chúng sinh đầy khắp các thế giới của chư Phật nhiều như cát sông Hằng, gồm mọi loài có mạng sống, lần lượt thương nhau, lần lượt sinh ra nhau, rồi đều hết tội mà được thân người, sinh ra từ tư tưởng; trong đó dù chỉ một người được sinh ra cũng giống như tất cả chúng sinh kia; Như Lai cũng thấy đủ các sắc loại, oai nghi lễ tiết mà tâm họ ưa thích, không thể hạn lượng; muốn xét biết hết gốc ngọn lời nói việc làm của họ, cũng như thế (?)." "Như Lai chí chân (chân thật tột cùng) do nhân duyên ấy, đối với từng chúng sinh mà hiện ra hình tượng Như Lai, oai nghi lễ tiết, lời nói việc làm cho phù hợp. Ví như một người được tâm giải thoát thì không cùng chung với người thứ hai (?). Muốn tuyên bày điều chân thật để chúng sinh được tâm giải thoát, cho đến thành đạo, Như Lai chí chân mới có thể làm vui lòng hết thảy chúng sinh. Vì làm vui lòng chúng sinh nên Ngài hiện ra hình sắc; oai nghi lễ tiết, lời nói việc làm cũng vậy." "Ví như, Tịch Ý, tấm gương sáng trong sạch, hình mạo nào đưa đến soi thì hiện đúng hình ấy, không sai khác với gốc, bày ra như nhau, chưa từng đổi thay; gương sáng soi hình mà không hề có ý nghĩ. Như Lai cũng vậy: tuy dùng Pháp (lời dạy và chân lý của Phật) cứu độ hết thảy chúng sinh mà không có ý nghĩ, không có lòng mong lợi lộc cúng dường, vẫn làm vừa lòng tâm hạnh của mọi chúng sinh, theo pháp bậc trên, bậc giữa, bậc dưới, sâu hay cạn mà khai hóa, độ thoát những kẻ mê lầm trong Tam giới (ba cõi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ vòng sống chết luân hồi). Đó là bí yếu về thân hạnh của Như Lai." Mật Tích Kim Cương lực sĩ lại nói với Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh) Tịch Ý: "Bí yếu của Như Lai thì không phân biệt ấm (các nhóm hợp thành con người: sắc thân, cảm thọ, tưởng, hành, thức), chủng (các giới, những yếu tố của sự nhận biết), các nhập (sáu giác quan cùng sáu đối tượng của chúng); không quy về tội hay phúc; không sinh trần lao (phiền não làm nhơ tâm và mệt nhọc); không do cha mẹ mà thành; không có tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân xác) và bào thai; cũng không có xương thịt. Công đức được nghe (?), không có xoa hoa hương, tất cả đều không có gì; không bị ràng buộc nơi sắc; không có hơi thở ra vào; thọ mạng đã diệt hết (?). Muốn biết thân Phật thì đó là pháp thân (thân chân thật của Phật chính là Pháp, là chân lý); thân ấy không có hình sắc, không có các vọng tưởng. Còn hình sắc hiện ra là vì những chúng sinh tham mến, ưa cầu ngôi vị cao sang, nên hiện ra hình tướng cho mắt họ được thấy. Tướng của Pháp vốn vắng lặng; vì kính trọng trí tuệ nên khiến tất cả chúng sinh hướng đến thiên nhãn (con mắt nhà trời, thấy xa và thấy những điều mắt thường không thấy)." Mật Tích lại nói với Tịch Ý: "Nếu có chúng sinh cùng ở trong một hội, mỗi người thấy thân Phật là do duyên nơi ý mà thấy. Người ở xa nhìn chỗ Phật ở thì vốn không thấy; người ở gần thì thấy; ở xa mà không thấy là vì không có ý duyên. Người thấy mà vì ý duyên rối loạn nên lại không thấy (?). Nếu do ý duyên mà không thấy được, nếu lấy thân mình mà xét thấy, thì vì thấy người khác nên không thấy. Lại vì thấy người khác mà lại thấy được, thì vì thấy tâm mình nên không thấy (?). Người trong mộng thấy điều gì, khi tỉnh mộng thì không còn thấy gì. Điều thấy trong định, khi ra khỏi định thì không thấy; điều thấy khi ra khỏi định, lúc vào định thì không thấy. Điều thấy trong vắng lặng, khi không vắng lặng thì không thấy; còn ở trong vắng lặng thì không gì không thấy. Cái thấy ấy không có nghiệp; lìa cái không nghiệp thì không thấy gì; lìa cái không nghiệp mới có cái thấy, mà một thứ cũng không thấy (?)." Mật Tích lại nói với Tịch Ý: "Thân Như Lai từ vô số việc, tùy chỗ mà hiện ra hình sắc ấy, thân hạnh như thân trời (?), thân hạnh vắng lặng, oai nghi lễ tiết; tâm tự định rồi sau lại loạn (?). Thân Như Lai ấy không có bờ mé, cũng không có hạn ngại, cũng không có vọng tưởng, không thể nghĩ mà định hạn được. Thân Như Lai không thể nắm lấy hạn lượng, không có nhiều hình tượng. Thân Như Lai cũng như thế, không đâu không có mặt. Như hư không không có vọng tưởng, Như Lai cũng vậy, mãi mãi không có suy tưởng. Như hư không thâm nhập khắp mọi hình sắc, Như Lai cũng vậy, soi khắp mọi chúng sinh. Như hư không len vào khắp các hình sắc, ở cả bên trong chúng, thân Như Lai cũng như thế, soi khắp chúng sinh không đâu không tới. Như hư không làm cho trăm thứ lúa, cỏ cây lớn lên, Như Lai cũng vậy, bản thể chân thật tột cùng nuôi lớn gốc công đức. Như hư không chẳng tính là thường còn hay vô thường, cũng không có ngày đêm, Như Lai cũng vậy, thân chẳng phải thường còn, cũng chẳng gọi là vô thường. Không ai thấy được đỉnh đầu." "Lại nữa, Tịch Ý, chư Phật Thế Tôn — Phật nhìn thấy khắp trên trời và thế gian, nhưng ma vương, Phạm thiên không ai dám đối diện mà thấy được đỉnh đầu Phật. Chư thiên, rồng, thần, Càn-thát-hòa (thần âm nhạc của chư thiên), A-tu-luân, Ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), Chân-đà-la (thần ca múa), Ma-hưu-lặc (thần rắn lớn), người và phi nhân (những loài không phải người như quỷ thần), Thanh văn, Duyên giác, cho đến các Bồ-tát, không ai kham nổi việc thấy đỉnh đầu Như Lai. Vì sao? Khi Phật thành đạo chưa lâu, chuyển pháp luân (giảng pháp lần đầu; ví việc giảng pháp như lăn bánh xe nghiền nát phiền não) và đi đến Ba-la-nại (thành ở bắc Ấn Độ, nơi Phật giảng pháp đầu tiên). Bấy giờ ở phương đông, cách thế giới này rất xa, có cõi Phật của đức Phật Tư Di Hoa (?), thế giới tên Hoài Điều. Ở đó có vị Bồ-tát tên Ưng Trì đến cõi Nhẫn (cõi thế giới của chúng ta, nơi chúng sinh phải chịu đựng khổ) để chiêm bái Thế Tôn, cúi đầu làm lễ, kính cẩn hỏi thăm và cúng dường. Lễ dưới chân Phật xong, nhiễu quanh Phật bảy vòng rồi đến đứng trước mặt Phật." "Lúc ấy Bồ-tát Ưng Trì nghĩ thầm: Ta muốn đo biết giới hạn thân Như Lai. Bèn tự biến thân cao ba triệu ba trăm sáu mươi nghìn dặm, rồi nhìn thân Như Lai thấy cao năm trăm bốn mươi ba vạn triệu cai (cai: một đơn vị số cực lớn) hai vạn ức dặm. Ông liền nghĩ: Ta có thần túc (năng lực thần thông đi lại tự tại), dùng thần thông vui chơi tự tại, lẽ nào ta lại không đo được thân Phật đến đâu? Phật dùng oai đức và sức thần túc (đưa ông) đi lên phương trên, cách đây trăm ức cõi Phật nhiều như cát sông Hằng; ở đó có thế giới tên Liên Hoa Nghiêm, cõi ấy có Phật hiệu Liên Hoa Thượng Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác (các danh hiệu của Phật: bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chánh trọn vẹn), hiện đang thuyết pháp. Bồ-tát Ưng Trì đến trước Phật ấy mà vẫn không thấy được; đứng ở trên cao trông xa, mãi vẫn không thấy được đỉnh đầu của Thế Tôn, bậc đại thánh Năng Nhân (dịch nghĩa tên Thích-ca: bậc có năng lực và lòng nhân). Muốn thấy tướng đỉnh đầu mà mãi không thấy được, không biết thân Phật cao dài rộng xa đến mấy nghìn ức cõi Phật nhiều như cát sông Hằng." "Bấy giờ Bồ-tát Ưng Trì đến chỗ Phật Liên Hoa Thượng, cúi đầu lễ chân Phật, nhiễu bên phải ba vòng, đứng trước Phật mà bạch: 'Thân con từ chỗ đến đây cách bao xa?' Phật đáp: 'Cách đây trăm ức cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, này thiện nam tử (tiếng gọi người con nhà dòng dõi tốt, chỉ người con Phật), ông từ đó đến đây.' Bồ-tát Ưng Trì bạch Phật: 'Con đi lên vượt qua chừng ấy cõi Phật mà vẫn không thấy được đỉnh đầu Phật Thích-ca-văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni), không biết thân Ngài cao dài bao nhiêu trăm nghìn ức cõi Phật như cát sông Hằng.'" "Đức Phật kia đáp: 'Giả sử thiện nam tử dùng phương tiện ấy, trí tuệ thánh minh ấy, sức thần túc ấy, từ đây đi lên tiếp suốt số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng, vượt qua những cõi Phật ở trên nhiều không thể ví dụ, cũng vẫn không thấy được đỉnh đầu Thế Tôn Thích-ca-văn, cũng không thể biết bờ mé giới hạn thân Ngài. Lại nữa, thiện nam tử nên biết: thân Phật vô hạn, cao vòi vọi như thế, không thể ví dụ; chư Phật Thế Tôn không thể cân lường kể xiết. Lại nữa, vì không có ai sánh bằng nên gọi là không thể ví. Giới cấm (giới luật) của Như Lai cũng không thể ví; tam muội định ý (tâm định), trí tuệ, giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc phiền não), giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát), nghiệp của thân, miệng, tâm, cùng sắc tướng và các vẻ đẹp đều không thể ví. Tất cả chúng sinh dùng đủ loại thí dụ để ca ngợi giới cấm vô cùng, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, nghiệp thân miệng tâm, sắc tướng oai nghi đẹp đẽ của Như Lai; nhưng như hư không không thể tìm được bờ mé, thân Như Lai không bờ bến cũng như thế.'" "Khi ấy Bồ-tát Ưng Trì nghe Như Lai Liên Hoa Thượng nói, vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, liền lễ chân Phật, nhiễu quanh bậc Thánh bảy vòng, rồi biến mất khỏi cõi Phật kia. Nương thánh ý của Phật, nhờ thần lực của Ngài, trong khoảnh khắc khởi một ý nghĩ đã đến cõi Phật này, đến chỗ Phật, cúi đầu lễ chân Phật Thích-ca-văn, nhiễu bên phải bảy vòng, đứng trước Phật, nói bài kệ (bài thơ tụng) rằng:" Muốn hiểu thấu thân Phật, ví như hiểu hư không, Ham biết được bờ mé, nên rời bỏ việc làm (?). Vượt qua trăm nghìn ức, vô lượng cát sông Hằng, Lên vượt bao nhiêu cõi, muốn thấy đỉnh thân Phật. Qua đến cõi vô hạn, tới cõi Phật Liên Hoa, Ham biết hạn thân Phật, mà chẳng thấy đỉnh đầu. Đức Phật ở cõi ấy, hiệu là Liên Hoa Thượng, Thấy điều lòng con nghĩ, liền phân biệt giảng bày: "Giả sử dẫn bao thí dụ, để nói về chư Phật, Thì là trái lời Phật dạy, tức là phỉ báng bậc Thánh. Nếu muốn biết thí dụ: pháp chư Phật bình đẳng, Như nói giới hạn hư không, thật không có bờ mé. Ví như hư không vậy, giới cấm Phật cũng thế, Định ý, nghiệp trí tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, Như hư không vô tận, sắc thân cũng như vậy. Muốn xem đỉnh bậc Hộ Thế (đấng che chở thế gian, chỉ Phật), cũng sánh như hư không. Hư không trùm đến đâu, thân Phật khắp như thế; Hư không khắp đến đâu, ánh sáng chiếu cũng vậy; Ánh sáng chiếu đến đâu, lời nói đến như thế; Lời nói đến chỗ nào, tâm cũng khắp như thế; Tâm khắp đến chỗ nào, lòng từ trải như thế; Lòng từ khắp đến đâu, tuệ trùm khắp không khác; Tuệ trùm khắp đến đâu, thân trùm khắp như thế. Công đức cũng như vậy, đạo tâm (tâm cầu giác ngộ) không có hai; Như công đức đạo tâm, hiểu sắc cũng như vậy (?), Đầy khắp cả hư không, chỗ độ còn vượt hơn. Như tất cả chúng sinh, phần phúc đức đã nhận, Phúc người phát đạo tâm, một người đức bằng thế. Như công đức, tiếng tăm, của người phát đạo tâm, Nếu người nhận chánh pháp (giáo pháp chân chánh), công đức vượt hơn kia. Hết thảy chư Phật ra đời, tuyên nói suốt trăm ức kiếp, Khen công giữ chánh pháp, chẳng tìm được bờ mé. Người khởi lòng cầu đạo, lại giữ gìn chánh pháp, Sánh với người ưa hiểu lẽ không (các pháp vốn không có tự tính), chẳng bằng một phần mười sáu. Vì ưa hiểu lẽ không, thì không mất đạo tâm; Giữ gìn pháp tôn quý, trí tuệ ấy mới hòa hợp. Đạt được ý hướng pháp này, Bồ-tát liền dũng mãnh, Được công đức của Phật, vâng tu hạnh Phật đạo." Khi nói bài kệ ấy, chấn động ức cõi Phật; Trăm nghìn ức chư thiên, tấu ức nghìn nhạc trời; Vô số ức nghìn người, đều phát tâm đạo lớn, Nhờ nghe pháp lớn này, điều Ưng Trì ngợi khen. Chỗ ấy không thể bàn, vô thượng không hạn lượng, Chư Phật hiện khắp nơi, việc kín nhiệm tự tại. Mật Tích lực sĩ nói với Tịch Ý: "Đó là bí yếu về thân Như Lai. Nếu những chúng sinh kia cùng nhóm trong một hội, có người thấy được thân Như Lai, có người không thấy. Người thấy được thì vui mừng ngắm nhìn; người không thấy thì im lặng mà nhìn. Như Lai không ăn, mà chúng sinh đều thấy Như Lai ăn uống." "Lại nữa, Tịch Ý, có vị trời tên Tinh Lực, lúc mới được giáo hóa thọ nhận đạo, lấy thức ăn của Như Lai đựng vào bát để giúp những kẻ nghèo thiếu. Mọi người đều thấy Như Lai ăn, thấy Như Lai đưa thức ăn vào miệng, rồi thức ăn tự nhiên trở về bát. Các thiên tử (các vị trời) đem thức ăn ấy đến cho những kẻ thuở xưa, đời trước đã trồng các gốc công đức nơi Như Lai nhưng còn dư tai ương, sinh ra chỗ nào cũng gầy yếu, cho họ ăn. Những kẻ đói khát khốn khổ không có ăn, Như Lai thương xót mà đem thức ăn trao cho. Những chúng sinh ấy ăn cơm ấy rồi thì thân thể an ổn, trừ hết trần lao, các vọng tưởng ngừng nghỉ, tâm tính hiền hòa, chí hướng về đạo vô thượng (cao nhất, không gì hơn), nhờ sự giác ngộ bình đẳng mà phát khởi điều không thể nghĩ bàn." "Vì thế nên hiểu như vầy: Như Lai không ăn; Như Lai chí chân lấy Pháp làm thức ăn. Vì sao? Vì thân Như Lai thành thân xương móc xích (các khớp xương móc liền nhau như xích, tướng của bậc đại lực), như kim cương, rắn chắc kiên cố không thể phá hoại. Thân Như Lai không có sinh tạng (dạ dày chứa thức ăn chưa tiêu), cũng không có thục tạng (ruột chứa thức ăn đã tiêu), không có cứng mềm, cũng không có những thứ nhơ như đại tiện, tiểu tiện, ho khạc, nước bọt. Lại nữa, thân Như Lai như màu vàng tía, không khiếp nhược, không yếu đuối, không sợ hãi." "Tịch Ý, hãy xem thân Như Lai rộng lớn vô cùng, rất mầu nhiệm và bền chắc như kim cương, mà thân lại mềm mại như áo trời mịn màng. Có lúc hiện thân vi diệu bậc thượng, các thiên nhân và ngọc nữ cúi đầu dưới chân, lễ thân Như Lai, chạm vào chân Như Lai, thấy mềm mại mịn màng không thể ví dụ, liền đều phát tâm vô thượng chánh chân đạo (tâm cầu giác ngộ cao nhất, chân chánh như Phật), mãi không còn bụi nhơ phiền não. Nếu người tham dâm, sân hận, ngu si, hoặc người đẳng phần (người có cả ba thứ tham, sân, si ngang nhau), vừa tận mắt thấy thân Như Lai, thì dâm, giận, si và mọi thứ đẳng phần trong hành vi nơi thân đều được tiêu trừ, không còn bụi nhơ. Nếu người keo kiệt tham lam, phạm giới, sân hận, biếng nhác, tâm tán loạn, ngu si, thì (thấy thân Như Lai) khiến họ bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ (sáu hạnh lớn của Bồ-tát). Nói gọn lại, nếu có ai lìa bỏ pháp trong sạch, mà thấy thân Như Lai, thì bỏ ý nghĩ bất thiện, đều tu gốc công đức. Dùng tâm không vọng tưởng mà quán Như Lai, đó gọi là đạo chân thật. Đó, Tịch Ý, là bí yếu thân Như Lai." "Nếu có bố thí, thì sự ứng hiện điềm lành và giáo hóa tự tại của Như Lai, dùng giới luật khai hóa chúng sinh mà không nhận sự nuôi dưỡng (?), hiểu tâm tưởng chúng sinh mà tuyên nói, lập nên những người đáng được độ — Như Lai ở nơi ấy quán thấy không có việc gì làm, cũng không có gì hành. Như Lai chí chân chưa từng nghĩ: 'Ta sẽ hóa hiện hình, những ai đáng được hóa độ...', hoặc khi sắp hóa độ, tâm tự nghĩ, lại quán xét những người được hóa độ (?). Như Lai chí chân ở trước việc này, cho đến các thế giới, vô số thế giới được nói đến, những nơi Như Lai hóa hiện qua lại, Như Lai ở đó quán xét mà không có ý nghĩ gì. Như Lai từ thân phóng ra ánh sáng nhiều màu, vô số màu, trăm nghìn màu rực rỡ không thể tính kể; ánh sáng ấy chiếu khắp các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng; ánh sáng chiếu xa, việc làm được phụng hành, chúng sinh đều nhờ đó được khai hóa. Bởi vì không có nghiệp, không có hành tạo tác. Vì vậy, Tịch Ý, đó là bí yếu thân Như Lai: những điều nghĩ, làm, tuyên nói, thành tựu đều khiến người phát tâm vô thượng chánh chân đạo. Lại nữa, sự kín nhiệm của thân Như Lai không thể tính kể." Khi nói bí yếu về thân hạnh Như Lai, mười nghìn người phát tâm vô thượng chánh chân đạo, tám nghìn Bồ-tát đạt vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự an trú vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không từ đâu sinh ra). Chư thiên, nhân dân, A-tu-luân và người thế gian khen ngợi Mật Tích: "Lành thay! Lành thay!" Nhạc trời không ai tấu mà tự vang, mưa xuống hoa trời. Thế Tôn đưa tay phải màu vàng tử ma đặt lên đỉnh đầu Mật Tích Kim Cương lực sĩ, khen rằng: "Lành thay, lành thay! Mật Tích đã khéo nói bí yếu thân Như Lai. Nay điều ông tuyên nói đúng như Phật dạy, không hề sai khác." Mật Tích lực sĩ nói với Tịch Ý: "Thế nào là bí yếu nơi miệng của Như Lai? Từ đêm Như Lai đắc đạo vô thượng chánh chân, thành bậc Tối Chánh Giác (giác ngộ chân chánh cao nhất), cho đến khi vào cõi vô dư, cõi Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới dập tắt hết phiền não và sinh tử; vô dư là không còn sót lại thân xác), tức đêm Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, qua đời) — trong khoảng giữa đó, Ngài nói ra một chữ mà có thể tuyên bày, phân biệt từng điều suốt vô số ức năm, giảng giải rải khắp vô hạn nghĩa lý. Vì sao? Vì Như Lai thường ở trong định. Như Lai chí chân không có hơi thở ra vào, không suy nghĩ, cũng không làm gì, không còn tư tưởng, hoàn toàn không có hành tác. Tuy miệng tuyên nói mà không tưởng, không hành." "Chỗ hành của Như Lai không có ứng hay không ứng, không lời không nói, không tưởng rằng có người (nghe). Những điều Thế Tôn nói vượt hơn tất cả tam muội và chánh thọ (một tên khác của định: tâm nhận đúng cảnh định), đều dùng chữ nghĩa mà phân biệt giảng nói; tuyên bày chữ nghĩa mà chúng sinh tự nương bám vào. Hết thảy chúng sinh cứ thế quanh quẩn qua lại, nghĩ rằng: 'Như Lai giảng kinh pháp cho ta.' Đó gọi là Như Lai ở nơi ấy mà không có ý nghĩ. Như Lai quán xét mà biết đủ. Từ cửa lưỡi, miệng phát ra âm vang; ai nghe tiếng Ngài nói cũng đều vui mừng, rồi truyền lại lời dạy của Như Lai. Ngài phát ra một âm thanh mà đáp ứng khắp mọi ý tưởng, tâm niệm của chúng sinh. Đó là điều Như Lai trình bày từ miệng." "Lời nói của Như Lai phát ra sáu mươi loại âm thanh khác nhau. Những gì là sáu mươi? Tiếng tốt lành, tiếng mềm mại, tiếng dễ ưa, tiếng vừa ý trong sạch, tiếng lìa nhơ bẩn, tiếng sáng rỡ, tiếng vi diệu, tiếng nghe rõ ràng, tiếng không rối, tiếng không ồn, tiếng như thầy như cha, tiếng không cứng gắt, tiếng không thô lỗ, tiếng khéo thuận, tiếng an ổn trầm trọng, tiếng hòa lành cho thân, tiếng hợp thời theo tâm, tiếng vui về lẽ không, tiếng đem lại ý nghĩ thương yêu an ổn, tiếng không gây phiền nóng, tiếng ngay thẳng, tiếng hiểu thấu, tiếng gần gũi, tiếng đẹp ý, tiếng vui mừng, tiếng hòa nhã dạy bảo, tiếng rõ ràng, tiếng siêng năng, tiếng nhẫn hòa, tiếng trang trọng rõ ràng, tiếng vang trừ nhơ, tiếng như sư tử, tiếng như rồng gầm, tiếng như mưa lành (?), tiếng như sấm biển của vua rồng, tiếng như nhạc thần Chân-đà-la, tiếng như chim loan ai oán, tiếng như chim ưng thông suốt, tiếng như hạc kêu, tiếng như chim kỳ-vực (?), tiếng như chim anh, tiếng như sấm vang, tiếng không vội vàng, tiếng không thô bạo, tiếng vang vào khắp nơi, tiếng trừ điều không hợp thời, tiếng không thiếu hụt, tiếng không khiếp nhược, tiếng vui vẻ, tiếng thông suốt, tiếng về giới cấm, tiếng ngọt ngào, tiếng tiến hành, tiếng rộng khắp, tiếng đầy đủ, tiếng các căn (giác quan) không tì vết, tiếng không nhẹ nổi hấp tấp, tiếng không dừng trụ, tiếng vang vào khắp hội chúng, tiếng tuyên nói các đức." Mật Tích Kim Cương lực sĩ nói với Bồ-tát Tịch Ý: "Đó là sáu mươi loại tiếng của Như Lai. Tiếng của Như Lai thông khắp các thế giới chư Phật ở mười phương, làm vui lòng tâm tính và hành vi của mọi người. Như Lai quán xét mà không có vọng tưởng; đạo tâm của Như Lai không nghĩ rằng: 'Ta sẽ vì họ mà miệng nói kinh pháp.' (Vậy mà vẫn có) kinh nghe thông suốt, kinh công đức, kinh diễn nói, kinh phân biệt, kinh kệ tụng thơ, kinh tạng; lại có kinh tùy thuận, kinh bản sinh (chuyện tiền thân), kinh phương đẳng (kinh nghĩa lý rộng lớn), kinh pháp chưa từng có (chuyện thần biến hiếm có), kinh thí dụ, kinh chương cú (giải thích từng chương câu). Hoặc kể chuyện ví dụ xưa, hoặc dẫn thí dụ, hoặc tuyên nói lời luận bàn chuyện trò, các bài giảng vô thượng, trình bày mọi việc; có chỗ thích đáng thì phân bố gần xa, mở thông gốc rễ, khiến tự hiểu rõ, tuyên bày nghĩa lý để khai hóa." "Lại nữa, các hội chúng nghe pháp điển Như Lai chí chân tuyên nói, gần tòa Phật, gồm chúng tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (tu sĩ nữ xuất gia), thanh tín sĩ, thanh tín nữ (nam nữ tu tại gia giữ giới), chư thiên, rồng, thần, Càn-thát-hòa, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hưu-lặc, người và phi nhân trong hội chúng — Như Lai tùy theo căn tánh (khả năng tiếp nhận) và chỗ tinh tấn tu hành của chúng sinh, theo pháp họ ưa thích mà khiến họ vào đạo; thuận theo mà vào đạo; tìm cách khai hóa cả những chúng sinh không có nhân duyên (?). Âm vang của pháp họ ưa cũng như thế. Các chúng sinh ấy tự nghĩ: 'Đây là lời từ miệng Như Lai nói ra.' Ngài không nói pháp riêng cho từng người, mà tùy tâm mỗi người khác nhau, lời nói việc làm hợp thời, nên ai nghe pháp cũng được khai ngộ. Đó gọi là bí yếu nơi miệng của Như Lai." "Lại nữa, Tịch Ý, vô số chúng sinh có hành vi không thể kể xiết; lời nói của họ có tám vạn bốn nghìn chỗ tối tăm thấp kém. Như Lai dẫn dắt hạng chúng sinh vô minh (mê muội, không thấy chân lý) này vào pháp Như Lai để được khai hóa. Lại nữa, hành vi chúng sinh không thể hạn lượng: nếu có kẻ tham dâm thì Như Lai tùy thời, theo hành vi của chúng sinh ấy, đi vào trong đó mà cứu độ. Đối với chúng sinh sân hận, ngu si và những kẻ đẳng phần có đủ ba thứ, hạng chúng sinh bị che lấp, Ngài tùy theo khoảnh khắc ý nghĩ của họ trong ba cõi mà trang nghiêm nhổ họ ra, khiến không còn chỗ bám trụ, mà Ngài không có tâm phân biệt. Ngài đi vào hành vi tội phúc của các loài chúng sinh mà phân biệt cho họ; hiện ra thọ mạng Như Lai có hạn có hết; (người thường) không biết hành vi tội phúc của chúng sinh, còn Ngài dùng quyền phương tiện (cách khéo léo tạm thời tùy cơ để dẫn dắt) mà nói các pháp khác nhau. Như Lai khéo quyền biến, chúng sinh vô hạn không thể tính lường, hành vi không giống nhau, nên Ngài vì họ mà tuyên nói nhiều loại pháp. Lại nữa, chúng sinh khi gặp mặt Ngài (?), những điều Như Lai nói đều thấm vào khắp tâm họ; Ngài theo hạnh vốn có của họ mà tuyên bày đạo nghiệp, ai nấy đều hiểu mà vào đạo. Đó gọi là bí yếu của Như Lai." "Nếu có Bồ-tát vào được bí yếu của Như Lai — những người khác không biết, cho rằng Như Lai chí chân diễn nói cửa hữu vi (các pháp có tạo tác, do nhân duyên hợp thành, có sinh có diệt), nhưng pháp của Như Lai đều là vô vi (không tạo tác, không sinh diệt). Lại nữa, Như Lai tuyên ra một loại âm, mà chúng sinh tưởng là Ngài ngồi đó có nói; họ chỉ nhớ tưởng, ưa thích tiếng Như Lai, trông chờ điều được nói. Không nên hiểu như thế, vì miệng Như Lai mãi mãi không nói gì. Vì sao? Có chúng sinh nghe tiếng Như Lai thì cho rằng tướng giữa hai chân mày (sợi lông trắng xoắn giữa hai mày, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật) ở trên đỉnh đầu. Nếu có người tưởng đến tóc thì biết tóc màu xanh biếc, từ trên trời buông xuống (?). Mắt Ngài sáng đẹp, người không kham nổi nhìn kỹ Như Lai. Vì vậy (người nghe) bố thí, trừ các điều sai trái, bỏ cửa tranh cãi, không còn lòng hại người. Hoặc (thấy) cổ, vai, cánh tay, bỏ các việc che giấu (?); hoặc các ngón tay; hoặc hai bên hông; hoặc tuyên nói từ lưng đến chân; hoặc bụng; hoặc rốn; lại mã âm tàng (tướng chỗ kín ẩn sâu như của ngựa chúa, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật); hoặc gối, bắp chân, mà không còn giận, được ngừng nghỉ; hoặc các tướng tốt và các vẻ đẹp phụ, cao quý nhất trên đời. Nếu có ai tưởng nghĩ đến Như Lai chí chân và nghe tiếng Ngài, Ngài tùy chỗ họ ưa thích, căn tánh dày hay mỏng, theo chỗ đáng độ mà khai hóa, diễn lời dạy ấy khiến tất cả đi vào giới luật. Dù vậy, Như Lai quán xét việc khai hóa mà cũng không có ý niệm." "Ví như, Tịch Ý, một nhạc cụ đã chỉnh âm, lấy tay gảy thì tiếng ai oán hòa nhã; không có ai ở trong đó tạo ra tiếng ấy, mà đều do cách thức và các duyên hợp lại nên có tiếng ai oán hòa nhã đặc biệt. Như thế, Tịch Ý, lời nói của Như Lai giáo hóa tâm chúng sinh, nhờ duyên mà lời dạy được thông suốt. Như Lai ở đó có diễn nói mà không thiên vị ai; sự đặc biệt đều do duyên đời trước tạo lập hạnh nghiệp. Như Lai chí chân ở giữa chúng sinh vượt hẳn, cao vòi vọi, là do gốc rễ đặc biệt." "Ví như, Tịch Ý, tiếng vang của tiếng gọi vọng đi rất xa; âm ấy phát ra không ở bên trong, cũng không ở bên ngoài, không ở khoảng giữa. Như Lai cũng thế, phát tiếng dạy bảo tâm chúng sinh, mà lời dạy không từ thân ra, cũng không từ tâm ra, không trong không ngoài, không từ khoảng giữa. Như viên ngọc như ý (ngọc quý có thể đáp ứng mọi mong cầu) trong biển lớn tỏa ánh sáng làm vừa lòng mọi người; nếu ngọc quý ấy treo trên đầu cờ phướn thì chiếu sáng khắp thành thị; tùy theo điều tâm chúng sinh mong muốn và ước nguyện, ngọc minh nguyệt ấy tuôn ra của báu, mọi người đều được điều mình muốn; mà ngọc ấy cũng không có ý niệm gì. Như Lai cũng thế, có tâm quý báu, chí hướng trong sạch, cầm ngọn cờ đại bi, theo căn tánh chúng sinh mà không đâu không đáp ứng, khiến mỗi người đều khai ngộ; tuy bày ra lời dạy ấy mà cũng không có ý niệm. Đó là bí yếu về điều Như Lai tuyên nói." Mật Tích Kim Cương lực sĩ lại nói với Bồ-tát Tịch Ý: "Nay tôi xem khắp trên trời và thế gian, các ma, Phạm thiên, sa-môn (người xuất gia tu hành), phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), chư thiên và nhân dân, đều không ai có thể hạn lượng được âm vang lời lẽ Như Lai tuyên nói. Vì sao? Tôi nhớ lại: Một thời Thế Tôn ở núi Linh Thứu (núi gần thành Vương Xá, nơi Phật thường thuyết pháp), có các Bồ-tát và quyến thuộc vây quanh, có pháp điển tên Tịnh Âm Trường, Ngài rộng vì chúng sinh mà tuyên nói; pháp điển ấy do Bồ-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) khởi thỉnh. Lúc ấy hiền giả Đại Mục-liên (tức Mục-kiền-liên, đệ tử thần thông bậc nhất của Phật) tự nghĩ: 'Ta muốn thử biết tiếng của Như Lai vang xa gần đến đâu.' Bấy giờ Đại Mục-liên từ chỗ ngồi bỗng biến mất, đứng trên đỉnh núi Tu-di (núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), nghe tiếng Như Lai như ở ngay trước mắt. Ông dùng thần lực của mình đi khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ gộp lại, phạm vi giáo hóa của một vị Phật), đến tận biên ngoài cùng, vượt qua các núi Tu-di, các cõi bốn phương, tất cả núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh mỗi thế giới), đứng trên đỉnh núi Đại Thiết Vi ở tận cùng, nghe tiếng Như Lai vẫn y như cũ, gần như không xa." "Phật tự nghĩ: 'Đại Mục-liên muốn thử tiếng tịnh âm của Như Lai; nay Ta nên hiện thần túc cho ông ấy thấy.' Thế Tôn bèn hiện thần túc. Bấy giờ Đại Mục-liên nương thánh ý của Phật, nhờ sức thần túc (?), đi về phương tây rất xa, vượt qua chín mươi chín cõi Phật nhiều như cát sông Hằng; ở đó có thế giới Phật tên Quang Minh Phan, Phật cõi ấy hiệu Quang Minh Vương Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác, hiện đang thuyết pháp. Mục-liên đến đó, đứng trong cõi Phật ấy, vẫn nghe tiếng Phật như người đứng đối diện nghe nói chuyện. Cõi Quang Minh Phan có ánh sáng lớn; thân Phật cao bốn mươi dặm, thân các Bồ-tát cao hai mươi dặm, bát ăn của các Bồ-tát cao một dặm. Mục-liên đi trên vành bát. Các Bồ-tát bạch Thế Tôn: 'Bạch Đại Thánh, con trùng này từ đâu đến, mặc áo sa-môn, đi trên vành bát?' Đức Phật kia bảo: 'Các thiện nam tử, chớ khởi lòng khinh mạn vị hiền giả này. Vì sao? Vị trưởng lão này tên Đại Mục-liên, là đại đệ tử trong hàng Thanh văn của Phật Thích-ca-văn, thần túc bậc nhất.' Phật Quang Minh Vương bảo Đại Mục-liên: 'Các Bồ-tát và Thanh văn cõi Ta thấy thân ông nhỏ nên đều khởi lòng khinh mạn; ông hãy tự hiện sức thần túc, nương oai đức thánh lực của Phật Thích-ca-văn.'" "Bấy giờ Đại Mục-liên đến chỗ Phật Quang Minh Vương, cúi đầu lễ chân, nhiễu bên phải bảy vòng, lui lại đứng trước mặt, bạch Phật: 'Nay với thân này, con muốn ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân gác lên hai đùi) ở chỗ này, có được không?' Phật bảo: 'Tùy ý ông.' Bấy giờ Đại Mục-liên vọt lên hư không cao trăm ức nhận (đơn vị đo chiều cao, mỗi nhận khoảng bảy tám thước), ở trong cõi báu ấy hóa làm một chiếc giường, ngồi kiết già. Từ giường ấy rủ xuống trăm nghìn ức cai chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) bằng đủ thứ ngọc quý; mỗi chuỗi, mỗi viên ngọc tỏa ra trăm nghìn tia sáng; trong mỗi tia sáng có hoa sen; trên mọi hoa sen đều hiện thân Phật Thích-ca-văn ngồi; tiếng nói ra như tiếng Phật Thích-ca-văn, trong sạch tuyên nói kinh điển, giống hệt không khác. Đại Mục-liên hiện sức thần túc xong, lại đến trước Phật. Các Bồ-tát được điều chưa từng có, lấy làm lạ, đến trước bạch Phật: 'Đại Mục-liên vì cớ gì mà đến thế giới này?' Thế Tôn bảo: 'Vì muốn thử tiếng Phật Thích-ca-văn vang xa gần đến đâu nên đến cõi này.'" "Phật Quang Minh Vương bảo hiền giả Đại Mục-liên: 'Ông không nên thử tiếng của Như Lai chí chân; tiếng ấy vô hạn, không có xa gần, sao lại muốn biết giới hạn? Ông lầm to rồi. Giả sử Mục-liên ông dùng thần túc đi về phương tây không nghỉ suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng, cũng không thể biết tiếng Như Lai vang đến đâu. Tiếng của chư Phật Thế Tôn rộng xa vượt bậc vô hạn, cao vòi vọi vô lượng, không thể ví dụ.' Bấy giờ Đại Mục-liên trước đức Thế Tôn ấy gieo mình dưới chân, tự sám hối lỗi (thú nhận lỗi lầm và nguyện sửa đổi): 'Bạch Thế Tôn, con thật không sáng suốt; tiếng Phật vô lượng mà con lại khởi tâm sai trái, muốn biết giới hạn xa gần.' Phật Quang Minh Vương bảo Mục-liên: 'Ông đã từ xa đến, vượt qua chín mươi chín thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng mà đến cõi Phật này.' Mục-liên lại bạch Phật: 'Rất xa, rất xa, bạch Thiên Trung Thiên (trời trong các trời, danh hiệu tôn kính Phật); thân con rất mệt mỏi, không thể trở về quê cũ được nữa.'" "Thế Tôn bảo: 'Ý Mục-liên nghĩ thế nào? Cho rằng mình dùng thần lực của mình mà đến được thế giới này ư? Chớ nghĩ như thế. Chính do oai đức của Thế Tôn Thích-ca-văn tạo nên mà ông đến được thế giới này. Ông hãy từ xa quy y, cúi đầu làm lễ Phật Thích-ca-văn; thánh ý của Phật ấy sẽ đưa ông về quê cũ. Giả sử ông dùng thần túc của mình mà muốn về nước cũ thì một kiếp cũng không tới; ông chưa tới nơi thì đã không kịp thấy lúc Phật Năng Nhân diệt độ. Ý Mục-liên nghĩ sao, ông từ phương nào đến — phương đông, nam, tây hay bắc?' Mục-liên đáp: 'Con không biết phương nào. Nay con mê lầm, không biết quê cũ ở chỗ nào, ở phương nào.' Thế Tôn bảo Mục-liên: 'Phật Thích-ca-văn ở phương đông.' Bấy giờ Đại Mục-liên quỳ gối phải xuống đất, hướng về phương đông nơi Phật Thích-ca-văn đang ở, chắp tay quy y, nói bài kệ rằng:" "Kính bậc tôn quý của trời người, xin rủ sức thương xót con; Oai đức lớn vòi vọi, trời người đều cung kính; Âm vang thấu vô lượng, trí tuệ không bờ mé; Xin chỉ cho con cõi nước ấy, nay con muốn trở về." "Như thế, Tịch Ý, âm thanh của chư Phật Thế Tôn không bờ mé, không thể hạn lượng. Khi Phật Thích-ca-văn đang ở núi Linh Thứu, Xá-lợi-phất (đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) nghe hiền giả Đại Mục-liên cất tiếng lớn, lấy làm lạ. Hiền giả A-nan (đệ tử hầu cận Phật, nghe nhiều nhớ nhiều bậc nhất) đến trước bạch Phật: 'Ai mà nay cất tiếng lớn từ xa quy mạng (dâng trọn thân mạng nương theo) như vậy?' Phật bảo A-nan: 'Trưởng lão Đại Mục-liên đang ở cõi phương tây, cách đây chín mươi chín cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, thế giới tên Quang Minh Phan, Phật cõi ấy hiệu Quang Minh Vương Như Lai Chí Chân, hiện đang thuyết pháp. Trưởng lão Đại Mục-liên đến cõi Phật ấy, trong ý muốn trở về cõi này nên từ xa cất tiếng lớn ấy.' A-nan lại hỏi: 'Vì nhân duyên gì mà ông ấy đến cõi Phật kia?' Phật bảo A-nan: 'Khi Đại Mục-liên về đến, hãy hỏi ý ông ấy.'" "Bấy giờ đại chúng đều bạch Phật: 'Chúng con muốn được thấy thế giới Quang Minh Phan và Phật Quang Minh Vương Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác, thấy Đại Mục-liên đang ở trong cõi ấy.' Bấy giờ Thế Tôn thấy ý khuyến thỉnh của hội chúng, liền từ tướng lông trắng giữa chân mày phóng ra ánh sáng lớn tên Câu Thọ, chiếu qua chín mươi chín thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng, đến cõi Phật Quang Minh Phan. Ánh sáng lớn ấy trùm khắp hội chúng, mọi người đều thấy Như Lai Chí Chân Quang Minh Vương ở cõi ấy. Đại Mục-liên thấy ánh sáng, gieo mình xuống đất, cất tiếng lớn. Bấy giờ Thế Tôn Thích-ca-văn bảo hiền giả Đại Mục-liên: 'Hãy nương ánh sáng này mà trở về cõi này.' Mục-kiền-liên nương ánh sáng của Phật, trong khoảnh khắc khởi ý đã về đến cõi này, cúi đầu lễ chân Phật, nhiễu bên phải bảy vòng, đứng trước Phật sám hối, quy y, lại tự trách nặng nề: 'Con thật mê lầm; tiếng của Như Lai không thể hạn lượng mà con lại muốn thử. Chỗ con đến cực kỳ xa xôi, nhưng đến đâu nghe tiếng cũng như nhau, như gần chứ không thấy xa. Tiếng của Như Lai cao vòi vọi, không bờ mé.' Phật nói: 'Đúng vậy, Mục-liên, đúng như ông nói; tiếng của Như Lai vang xa không gì ví được. Muốn biết tiếng của Như Lai xa gần thế nào, cũng như đo hư không mà muốn tìm bờ mé. Vì sao? Như hư không trùm khắp không bờ, lời Như Lai vang thấu không mé, xa xôi như thế.'" "Tịch Ý, khi nói phẩm Mục-liên đi và về này, ngay trong hội ấy một vạn người đều phát tâm vô thượng chánh chân đạo. Đó là bí yếu lời nói của Như Lai." Mật Tích Kim Cương lực sĩ nói: "Ý Tịch Ý thế nào, tâm niệm riêng của mỗi chúng sinh có thể biết hết được chăng?" Tịch Ý đáp: "Tâm niệm, tư tưởng của một người còn khó hạn lượng; giả sử chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới cùng nhau suốt một kiếp tính toán quán xét xem nhiều hay ít cũng không thể biết, huống gì tâm niệm tư tưởng của tất cả chúng sinh; không thể cân lường đến như thế." (Mật Tích nói:) "Nay vì thế tôi nói với ông, ân cần dặn dò: tính theo tâm tưởng của hết thảy chúng sinh thì âm vang Như Lai diễn ra vô hạn như thế, huống chi tâm tính của hết thảy chúng sinh vốn không có hình tướng, không thể tính kể, không thể ví dụ." Bèn nói kệ rằng: Chúng sinh ba nghìn thế giới, đều khiến thành Duyên giác, Tâm niệm một người trong một kiếp, họ cũng không thể biết. Mọi điều tâm nghĩ đến, Phật đều biết chí ý; Bằng tâm không tưởng niệm, Phật rõ hết niệm ấy. Hết thảy chúng sinh kia, điều nghĩ trong ba đời (quá khứ, hiện tại, tương lai), Lời bậc Hộ Thế (đấng che chở thế gian, chỉ Phật) nói ra, truyền đi ai cũng hiểu. Phật theo điều họ nghĩ, phát tiếng giảng kinh điển; Âm vang ấy ở trong tâm, mới diễn đạo thích hợp. Như mọi loài chúng sinh, nghĩ đến các danh sắc (danh là phần tinh thần, sắc là phần vật chất — tức toàn bộ thân tâm và sự vật), Một lỗ chân lông bậc Thế Hùng (bậc anh hùng của đời, chỉ Phật), tỏa ánh sáng cũng như thế. Như mọi loài chúng sinh, danh sắc cùng tâm niệm, Như Lai diễn âm vang, vượt hơn mọi ý tưởng kia. Phật tuyên nói tất cả, dẫn dụ tính các tưởng, Tiếng ấy không ngừng nghỉ, chẳng tìm được mé lời Phật. Không hình sắc, ai nắm được? Thương xót mà nói lời không lời (?). Không hình sắc, không có lời, dứt trừ bụi không hình sắc (?). Giả sử bụi không hình sắc, thì hết thảy không thể nắm; Vì bụi không hình sắc ấy, rốt cuộc không thể được. Nếu nói hư không không thật, không trong cũng không ngoài; Trần lao ngang với hư không, nên nói không trong ngoài. Dù không nắm được lời lẽ, lời Phật thông suốt mười phương; Trần lao cũng không bờ mé, đó là chỗ được kiến lập. Lời của mọi chúng sinh, lời bậc trên, giữa, dưới, Không việc thân, miệng, tâm, không bỏ, không chỗ lập. Hãy nghĩ như kỹ nhạc, như âm nhạc chư thiên, Cũng không thân, không lời nói, mà âm vang khắp nơi. Như thế, gốc vốn rất sạch, tâm chúng sinh cũng vậy; Phật đều tuyên nói cho, mà tâm không tưởng gì. Như tiếng vang của tiếng gọi, không trong cũng không ngoài; Lời bậc Nhân Tôn (bậc được loài người tôn kính, chỉ Phật) như thế, cũng không trong không ngoài. Không tưởng như ngọc quý, lời nói làm chúng sinh vui; Lời ấy không vọng tưởng, vừa lòng mọi chúng sinh. Mật Tích Kim Cương lực sĩ nói với Tịch Ý: "Đó là bí yếu lời nói của Như Lai. Lại nữa, bí yếu của Như Lai là tùy theo âm thanh mà vì chúng sinh thuyết pháp, khai hóa tam thiên đại thiên thế giới này. Ngài bày ra nhiều cách; Như Lai chí chân tuyên bố dạy bảo, theo âm thanh lời nói ấy, dùng vô số danh hiệu mà giáo hóa, lập nên lòng chí thành, như đi đến chỗ không còn nghiệp (?). Đó gọi là khổ, tập, tận, đạo (Tứ đế — bốn chân lý: khổ là sự đau khổ, tập là nguyên nhân gây khổ, tận là sự dứt khổ, đạo là con đường dứt khổ). Lại gọi là thần đất che chở, khiến tâm ấy bền chắc, gốc ý vững vàng ở đây (?). Bèn đọc chú (thần chú: câu linh ngữ có sức gia hộ) rằng:" "A-tì, a-bà-mâu-lê, gia-a-ha-na-di, a-ca-ưu-đầu." Chú này che chở tất cả. Thần chú này gọi là khổ tập tận đạo. Tất cả chư thiên trong hư không đều khen ngợi lời ấy, mỗi vị đọc chú rằng: "Hoạt-tri, a-hoạt-tri, a-hoạt-tra-ca-di, a-hòa-ni-nê-lê." Chú này cứu tất cả. Đó gọi là khổ tập tận đạo. Chư thiên cõi Tứ Thiên Vương (cõi trời của bốn vị vua trời giữ bốn phương) lại đọc chú rằng: "Y-nê-di-nê, đa-bế-đa-đa-bế, duy-lô." Chú này cứu tất cả chúng sinh. Đó gọi là pháp khổ tập tận đạo. Chư thiên trên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục, trên đỉnh núi Tu-di) kia đọc chú rằng: Các chú này che chở tất cả: "Sự xoay vần ấy — quen chứa nhóm — chủ việc diệt tận — vì dứt hết mà chẳng nêu cử nhau, cốt yếu (?)." Chư thiên cõi trời thứ ba, cõi Diệm (cõi trời Dạ-ma, tầng thứ ba của cõi Dục), lại đọc chú rằng: "Thủ-lê, đạo-la, tư-hòa-ni, đạo-la, tê-tuy-da, đạo-tê-tuy-da-bị-hòa-ni." Cõi trời thứ tư, cõi Đâu-suất (tầng trời thứ tư của cõi Dục, nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ), đọc chú rằng: "Độc-phạm-diện-xúc, cố-chuyển-chủng-súc-nghiệp (?)." Các chú này che chở tất cả. Cõi trời thứ năm, cõi Lạc Vô Mạn (tức cõi trời Hóa Lạc, tầng thứ năm của cõi Dục) (?), nói chú rằng: "Chỗ được độ, cùng chỗ được độ, che chở chỗ được độ, chủ độ người nữ (?)." Các chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi trời thứ sáu, cõi Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục), đọc chú rằng: "Ha-hô-sự-nghiệp, hô-hòa-nê-di, a-la-ni-hàm." Chú này che chở tất cả. Chư Phạm thiên ở cõi thứ bảy (tầng trời đầu tiên của cõi Sắc, nơi chư thiên đã lìa dục) đọc chú rằng: "Có sự nghiệp, giống sự nghiệp, cây nhân duyên, do nhân duyên mà được độ." Chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ tám, cõi Phạm Thân, đọc chú rằng: "Trong sáng, tạo thanh tịnh, gió thanh tịnh, động thanh tịnh." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ chín, cõi Phạm Mãn, đọc chú rằng: "Dòng vô cực, cùng đem đi, chủ điều ngự đạo, nhớ giữ điều cốt yếu bền chắc." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười, cõi Phạm Độ Trước, đọc chú rằng: "Hòa-na-hòa-na-tán-đề, hòa-na-ha-ha-na, hòa-na-câu-ma-na." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười một, cõi Đại Phạm, đọc chú rằng: "Mộc-mật, mộc-mật-ngạnh-bỉ-diệc-ngạnh-ấn-thị." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười hai, cõi Quang Diệu, đọc chú rằng: "Y-hài-hài, tương-hài-khứ, gần gũi (?)." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười ba, cõi Thiểu Quang, đọc chú rằng: "Là lấy đi, không đem đi, không khiến đi, không đến đâu cả." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười bốn, cõi Vô Lượng Quang, đọc chú rằng: "Quen chứa nhóm, cùng cúng dường chứa nhóm (?), chứa nhóm diệt tận, chứa nhóm vô lượng." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười lăm, cõi Quang Âm, đọc chú rằng: "Lấy sự dứt mà kết thúc, dứt một cách tự tại, thuận theo sự hòa, thường thanh tịnh." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười sáu, cõi Ước Tịnh (?), đọc chú rằng: "Chỗ hướng đến, chỗ có thể về, gần chỗ đến, nhờ gần chỗ đến." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười bảy, cõi Thiểu Tịnh, đọc chú rằng: "Thanh tịnh, dòng thanh tịnh, sạch lại càng sạch, quy về thanh tịnh." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười tám, cõi Vô Lượng Tịnh, đọc chú rằng: "Dòng vô ngã, dòng không có ta và cái của ta, không kiêu căng, không quy về sự tự cao." Thần chú này che chở tất cả. Chư thiên cõi thứ mười chín, cõi Tịnh Nan Đãi, đọc chú rằng: "Giải thoát mà ngăn che, dấu vết giải thoát, gốc gần với giải thoát (?)." Thần chú này che chở tất cả. Cõi trời thứ hai mươi, cõi Ứng Quả; cõi trời thứ hai mươi mốt, cõi Ngự Từ, đọc chú rằng: "Bằng không tạo tác, không chỗ làm, trừ việc làm, việc làm, rốt ráo." Thần chú này che chở tất cả. Mật Tích Kim Cương lực sĩ nói: "Đó gọi là khổ tập tận đạo, là điều nên vâng làm, điều nên khai hóa, theo giới luật lời dạy mà hiện ra sự nghiệp vi diệu vô cùng. (Lại có) chư thiên cõi thứ hai mươi hai là Ly Từ, cõi thứ hai mươi ba là Giả Sử, cõi thứ hai mươi bốn là Thiện Kiến, cõi thứ hai mươi lăm là Nhất Cứu Cánh. Tịnh cư (các cõi trời nơi các bậc Thánh không còn trở lại cõi Dục cư ngụ) có bốn cõi trời, gọi là: cõi trời Cứu Cánh nơi một chỗ quyết rõ điều vâng làm, cõi trời Chân Cứu Cánh, cõi trời Vô Sân Khuể, cõi trời Bất Thân Cận. Đó, Tịch Ý, là chư thiên lập lời thề chí thành, là các chúng có trí tuệ (?). Cũng như vậy, các dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), quỷ thần, Càn-thát-hòa, A-tu-luân, Ca-lâu-la, Chân-đà-la, Ma-hưu-lặc, quỷ thần Ca-lô-tích (?), quỷ thần Trì Hoa, lời nói và giáo hóa của mỗi loài đều khác nhau." "Lại nữa, Tịch Ý, cõi thiên hạ Diêm-phù-lợi (châu Diêm-phù-đề, châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở) có đủ một nghìn nước lớn, mỗi nước có các quận lớn; mười sáu nước lớn dùng để cai trị và che chở lẫn nhau, mỗi nước tự khen ngợi mình. Tất cả người và phi nhân, ngôn ngữ khác nhau, âm thanh không giống, lời nói có nặng có nhẹ. Tuệ thánh của Như Lai theo âm thanh của họ, tùy thời mà đi vào, đều giáo hóa họ, lập nên sự nghiệp chân chánh. Mỗi nơi đều có tên gọi: dòng họ Thích (dòng tộc của Phật), An Tức (nước Parthia ở vùng Ba Tư), Nguyệt Chi (tộc người ở Trung Á), Đại Tần (đế quốc La Mã theo cách gọi của người Trung Hoa xưa), Kiếm Phù (?), Nhiễu Động (?), Khâu Từ (tức Quy Từ, nước xưa ở vùng Tân Cương), Vu Điền (nước xưa ở vùng Tân Cương), Sa Lặc (nước xưa ở vùng Tân Cương, nay là Kashgar), Thiền Thiện (tức Thiện Thiện, nước xưa ở vùng Tân Cương), Ô Kỳ (tức Yên Kỳ, nước xưa ở vùng Tân Cương), các nước trước sau, Hung Nô, Tiên Ti (các dân tộc du mục phương bắc), đất Ngô, Thục, Tần (các vùng của Trung Hoa), các rợ Di Địch nhỏ (?), dân ngu người rừng Tha-la-đa (?), các chú thuật Tu-man-da (?), nước đàn bà, nước Mâu-đâu-tra, nước Nhân Duyên, nước Ba-la-nại, nước Số Thụ, nước Kim Bản, nước Tỳ-la Bản, nước Ỷ-tỳ-sa, nước Ích Bản, nước Thượng Bản, nước Tha Đàm, các nước lạ phương bắc, nước Sở Trì phương tây, các thần trong biển, các loài trùng, cá, ba ba, các thần trong núi, các loài có hình hài có máu thịt, A-câu-la, Ma-câu-la, A-na-tán, những người chăn dê, các loài cầm thú, những kẻ mang các chứng lở loét (?), những kẻ tâm không ngay thẳng, những kẻ đã sinh ra trước, những kẻ đang ở trên đời. Như thế, Tịch Ý, nghìn nước như vậy bao quanh đầy khắp cõi thiên hạ Diêm-phù-lợi, mỗi nơi ở riêng. Lại nữa, những người và phi nhân ấy ngôn ngữ khác nhau, chí hướng không đồng, âm thanh khác biệt; Như Lai chí chân theo tiếng nói của họ mà đi vào trong đó, nhân đó khai hóa, khiến họ đứng vững nơi chánh chân." Mật Tích Kim Cương lực sĩ nói với Bồ-tát Tịch Ý: "Tam thiên đại thiên thế giới này có tám mươi bốn ức trăm nghìn cai loài chúng sinh, lời nói khác nhau, nhưng tính ra tất cả đều quy về một nghĩa: trí tuệ chân thật tột cùng, lòng chí thành không giận dữ. Như thế, Tịch Ý, đó là bí yếu lời nói của Như Lai." "Lại nữa, Tịch Ý, lời nói của Như Lai giải quyết lưới nghi của hết thảy chúng sinh, khiến không còn mối buộc nào. Tất cả chúng sinh ở mười phương, các loài nhiều hơn đất cát; các loài ấy hành vi khác nhau, không giống gốc ban đầu. Giả sử khiến tất cả đều hết tội, được thân người; được thân người rồi, từ tư tưởng mà sinh ra; các chúng sinh ấy đều được trí tuệ, biện tài, thánh trí dũng mãnh như Xá-lợi-phất; gộp các trí tuệ ấy lại thành một bậc thánh; cứ theo cách so sánh ấy mà khiến khắp chúng sinh đều được trí tuệ, mỗi người như bậc thánh minh vừa nói; đem sự thánh minh ấy, suốt một kiếp hoặc hơn một kiếp, dùng trí tuệ và thiền định để xét các ý tưởng, tìm gốc ngọn; như trí tuệ thiền định của một người ấy, không cần dạy thêm, từ người thứ hai trở đi đều nhận lời dạy, trí tuệ thánh đạt, mỗi người đều có sự sáng suốt lớn. Cứ theo cách so sánh ấy, những chúng sinh ấy mỗi người có điều nghi, cùng đến chỗ Như Lai; Như Lai trong một lúc, chỉ khoảng một cái búng tay, nói hết gốc ngọn. Bậc Đại Thánh là như thế: thường dùng một tâm mà vào tâm niệm của hết thảy chúng sinh, phân biệt được chỗ trí sáng của từng người; bằng một lời mà gỡ hết lưới mối buộc, đặt mỗi người đúng chỗ gốc trí tuệ của họ, khiến ai cũng vui vẻ được điều mình mong. Những điều họ nghe về trí tuệ sáng suốt của Như Lai, Như Lai đều khiến họ hiểu rõ. Lại nữa, Tịch Ý, Như Lai giải hết mọi nghi ngờ trước sau của hết thảy chúng sinh, khiến không còn mối buộc. Đó là bí yếu lời nói của Như Lai. Âm vang thấm vào và lời dạy ấy, nói như vậy vẫn chưa đủ; lời nói của Như Lai không thể hạn lượng, không gì ví được." Khi nói lời bí yếu này của Như Lai, hai vạn hai nghìn chúng sinh đều phát tâm vô thượng chánh chân đạo. Tất cả hội chúng được điều chưa từng có; ai nấy được nghe Mật Tích Kim Cương lực sĩ tuyên nói việc bí yếu lời nói của Như Lai, đều vui mừng, cùng đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi đầu kính lễ quy hướng Mật Tích Kim Cương lực sĩ. Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười (hết). Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười một. Đời Tây Tấn, Tam tạng (bậc thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ dịch.