Phẩm Tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ), thứ hai
Bấy giờ Phật bảo Ca-diếp (Ma-ha Ca-diếp, một đại đệ tử của Phật): "Cái gọi là tỳ-kheo — tỳ-kheo là người có thể phá trừ phiền não (những thứ làm tâm rối loạn, khổ não như tham, giận, si mê), nên gọi là tỳ-kheo. Người phá bỏ ý tưởng về cái ta, ý tưởng về chúng sinh, ý tưởng về con người, ý tưởng về nam, ý tưởng về nữ — đó gọi là tỳ-kheo. Lại nữa, Ca-diếp, người tu giới, tu tuệ, gọi là tỳ-kheo. Lại nữa, Ca-diếp, vì lìa sợ hãi; vì vượt qua ba cõi hữu (ba cõi tồn tại trong luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc) và bốn dòng thác (bốn dòng cuốn trôi con người: tham dục, chấp vào sự tồn tại, thấy biết sai lầm, vô minh); vì thấy rõ các lỗi họa của sự tồn tại và các dòng thác; vì lìa mọi sự tồn tại và các dòng thác; vì an trú nơi con đường không sợ hãi — đó gọi là tỳ-kheo.
Ca-diếp, nếu có tỳ-kheo tự biết mình không thành tựu những pháp như thế và các pháp lành khác, lại lìa bỏ các pháp ấy mà đi theo đạo khác, thì Ca-diếp, tỳ-kheo ấy không phải đệ tử của ta, ta không phải thầy của họ. Ca-diếp, có nhiều tỳ-kheo ác làm hư hoại Phật pháp của ta. Ca-diếp, không phải chín mươi lăm loại ngoại đạo (các tôn giáo, học phái ngoài đạo Phật) có thể làm hư hoại pháp của ta, cũng không phải các ngoại đạo khác có thể làm hư hoại pháp của ta; chỉ có những kẻ ngu si ở trong pháp của ta — bọn người ngu si ấy mới làm hư hoại được pháp của ta.
Ca-diếp, ví như sư tử là vua của muôn thú; khi nó chết rồi, cọp, sói, chim chóc, muông thú không con nào dám ăn thịt nó. Ca-diếp, chính trong thân sư tử tự sinh ra các loài trùng, rồi lại ăn thịt sư tử. Ca-diếp, trong pháp của ta cũng sinh ra những tỳ-kheo ác như thế: tham tiếc lợi dưỡng (lợi lộc và đồ cúng dường), bị lòng tham lợi che lấp, không diệt điều ác, không tu điều lành, không lìa lời dối trá. Ca-diếp, những tỳ-kheo như vậy làm hư hoại được pháp của ta.
Ca-diếp, người thành tựu bốn điều thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Tham, giận, si và ngã mạn (kiêu căng, cho mình là hơn người) — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Kiêu ngạo tự cao, không hổ thẹn với mình, không hổ thẹn với người, không giữ gìn lỗi lầm nơi miệng — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Xao động, khinh người, tham cầu lợi dưỡng, làm nhiều điều trái pháp — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Nhiều gian trá, mê hoặc người, nhiều tà mạng (sinh sống bằng cách bất chính như bói toán, xu nịnh để được cúng dường), nói nhiều lời ác — đó gọi là tỳ-kheo ác.
Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Hiện đang nhận ơn người mà không biết đền đáp; làm ơn nhỏ cho người mà đòi đền đáp lớn; trước kia nhận ơn người mà không nhớ đến; xâm hại người thân, bạn bè — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Nhận của tín thí (của cải người có lòng tin đem cúng dường) mà làm mất phước báo của người ta; không khéo giữ giới; xem nhẹ giới đã thọ; không giữ vững luật — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Chủ trương có cái ta, chủ trương có chúng sinh, chủ trương có mệnh (sự sống thường còn), chủ trương có con người (thực thể thường còn) — đó gọi là tỳ-kheo ác.
Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Không kính Phật, không kính Pháp (giáo pháp của Phật), không kính Tăng (đoàn thể tăng chúng tu hành), không kính giới — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Khi tăng chúng hòa hợp thì trong lòng không vui; không thích ở một mình; thích ở giữa đám đông; thường bàn chuyện thế tục — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Cầu lợi dưỡng, cầu danh tiếng lớn, cầu nhiều người quen biết, không an trú trong thánh chủng (bốn "hạt giống" của bậc thánh: biết đủ về áo mặc, về đồ ăn, về chỗ ở, và ưa dứt điều ác, ưa tu tập) — đó gọi là tỳ-kheo ác.
Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Lệ thuộc vào ma (ma vương, kẻ phá hoại sự tu hành), bị ma làm hại, ngủ nhiều, làm điều lành mà không vui — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Mục nát trong Phật pháp, lòng ôm xu nịnh, bị phiền não làm hại, lìa xa sa-môn quả (các quả vị chứng đắc của người tu) — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Bị dâm dục thiêu đốt, bị giận dữ thiêu đốt, bị ngu si thiêu đốt, và bị mọi phiền não thiêu đốt — đó gọi là tỳ-kheo ác.
Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Thường lui tới chốn dâm dật mà không biết lỗi; không biết thế nào là biết đủ; tuy học hỏi nhiều mà vẫn không biết đủ (?); đối với đồ cần dùng thường ôm lòng ganh tị, không chịu bố thí cho người — đó gọi là tỳ-kheo ác. Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Từ tối đi vào tối, từ si mê đi vào si mê; không thấy thánh đế (chân lý của bậc thánh) mà sinh nhiều ngờ vực; thường bị sinh tử trói buộc; đóng cửa Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử) — đó gọi là tỳ-kheo ác.
Lại có bốn điều, ai thành tựu thì nên biết là tỳ-kheo ác. Bốn điều ấy là gì? Thân nhiều gian trá, miệng nhiều gian trá, ý nhiều gian trá, oai nghi phép tắc nhiều gian trá. Thế nào là thân nhiều gian trá? Làm bộ đi đứng khoan thai chậm rãi là thân gian trá. Không nhìn ngang ngó dọc (để làm ra vẻ) là thân gian trá. Nếu có nhìn hai bên cũng không quá một tầm (đơn vị đo dài, bằng một sải tay) — làm vậy để làm ra vẻ là thân gian trá. Mặc áo theo lối tà mạng (để người cúng dường) là thân gian trá. Xu nịnh giả vờ ở chỗ vắng vẻ mà không cầu pháp tu nơi chỗ vắng. Xu nịnh giả vờ đi khất thực (đi xin ăn để nuôi thân tu hành) mà không quán xét ý nghĩa của khất thực. Xu nịnh giả vờ mặc áo phấn tảo (áo vá từ vải vụn nhặt ở bãi rác) mà không biết rằng mặc áo ấy là vì lòng hổ thẹn. Xu nịnh giả vờ ở hang núi, dưới gốc cây mà không biết phân tích mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sinh tử). Xu nịnh giả vờ dùng thứ thuốc cũ bị vứt bỏ (loại thuốc đơn sơ nhất dành cho người tu) mà không cầu thuốc pháp cam lộ (giáo pháp ví như nước cam lồ giúp thoát khỏi sinh tử). Ca-diếp, đó gọi là thân nhiều gian trá.
Ca-diếp, thế nào là miệng nhiều gian trá? Nói rằng: "Người ta biết tiếng tôi, người ta mời tôi; điều gì tôi cầu thì tôi đều được. Tôi không cầu lợi dưỡng, mà người ta vẫn đem đồ cúng dường tinh tế quý giá đến cho tôi, tôi đều được cả; lợi dưỡng nhiều tôi cũng được. Tôi thường làm điều lành nên đáng được cúng dường. Tôi khéo hỏi đáp; tôi có thể nói thuận theo tướng của pháp, cũng có thể nói ngược lại; với mọi pháp, tôi hiểu đâu là nghĩa, đâu không phải nghĩa. Nếu người khác hỏi tôi thế này, tôi có thể đáp thế này; đáp xong khiến họ chịu phục mà im lặng. Tôi nói ra thì khiến cả đại chúng đều vui mừng, khiến mọi người đều khen 'Hay thay!', khiến họ mời tôi để cúng dường; được cúng dường rồi lại khiến thí chủ (người bố thí) mời rằng 'Xin thầy năng đến'." Ca-diếp, nếu người không điều phục (chế ngự) được miệng mà nói ra, thì mọi lời nói ấy đều không phải lời chân chính — đó là miệng nhiều gian trá. Ca-diếp, đó gọi là miệng nhiều gian trá.
Ca-diếp, thế nào là ý nhiều gian trá? Lòng bị lôi kéo, tham cầu lợi dưỡng như áo, bát, đồ nằm, đồ ăn uống, thuốc men, mà miệng lại nói: "Mọi lợi dưỡng tôi đều không cần." Lòng thật thì cầu nhiều mà giả vờ nói là biết đủ — đó gọi là ý nhiều gian trá. Lúc ấy Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật) nói kệ rằng:
Lòng thì cầu lợi dưỡng,
Miệng nói mình biết đủ,
Sống tà mạng cầu lợi,
Thường chẳng được an vui.
Trong lòng nhiều gian trá,
Lừa dối khắp mọi người.
Cái tâm như thế ấy,
Hoàn toàn chẳng trong sạch.
Các vị trời, rồng, quỷ thần,
Những vị có thiên nhãn (mắt của cõi trời, thấy được mọi nơi),
Cùng chư Phật Thế Tôn
Thảy đều biết, đều thấy.
Ca-diếp, những tỳ-kheo ác như thế lìa bỏ pháp lành và oai nghi phép tắc, làm hạnh tà mạng, sẽ đọa vào ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ – quỷ đói, súc sinh – loài vật).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video