Hội Vô Lượng Thọ, thứ năm, phần hai. (Vô Lượng Thọ nghĩa là "sống lâu không lường được", là danh hiệu của Phật A-di-đà, vị Phật giáo hoá cõi Cực Lạc ở phương tây.)
Lại nữa, A-nan (đệ tử hầu cận của Phật Thích-ca, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi), cõi Cực Lạc kia (thế giới an vui tột bậc của Phật A-di-đà) không có các núi như núi Đen, núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh một thế giới, theo cách hình dung vũ trụ của nhà Phật), núi Đại Thiết Vi, núi Diệu Cao (tức núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm một thế giới).
A-nan bạch Phật: "Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), cõi đó đã không có núi, vậy cõi trời Tứ Thiên Vương (cõi của bốn vị vua trời giữ bốn phương, ở lưng chừng núi Tu-di) và cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di, do vua trời Đế Thích cai quản) nương vào đâu mà ở?"
Phật bảo A-nan: "Ý ông nghĩ sao? Từ núi Diệu Cao trở lên có cõi trời Dạ-ma, cho đến cõi trời Tha Hoá Tự Tại (cõi trời cao nhất trong Dục giới, tức các cõi còn ham muốn), cùng các cõi trời Sắc giới (những cõi trời đã lìa ham muốn nhục dục nhưng còn thân hình vi tế). Các cõi ấy nương vào đâu mà ở?"
A-nan bạch Phật: "Thế Tôn, đó là do sức nghiệp không thể nghĩ bàn tạo nên." (Nghiệp là những việc làm, lời nói, ý nghĩ đã tạo, có sức sinh ra quả báo về sau.)
Phật bảo A-nan: "Cái nghiệp không thể nghĩ bàn ấy, ông có biết được không?" A-nan đáp: "Thưa không."
Phật bảo A-nan: "Sức nghiệp từ căn lành của chư Phật và chúng sinh, ông có biết được không?" (Căn lành là gốc rễ của điều thiện, tức những việc lành đã gieo trồng.) A-nan đáp: "Thưa không, Thế Tôn. Con đối với giáo pháp này thật không còn nghi ngờ gì. Con hỏi như vậy chỉ để phá lưới nghi cho người đời sau."
Phật bảo A-nan: "Cõi Cực Lạc kia không có biển mà có các con sông. Sông hẹp nhất cũng rộng đủ mười do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Chỗ nước cạn nhất cũng sâu mười hai do-tuần. Độ sâu rộng của các sông ấy có nơi hai mươi, ba mươi, cho đến cả trăm do-tuần. Có sông sâu rộng tột bậc, đến nghìn do-tuần.
Nước sông trong mát, đủ tám công đức. (Công đức là những điều tốt lành, quý giá. Tám công đức của nước là: trong sạch, mát lạnh, ngọt ngon, nhẹ mềm, thấm nhuần, êm hoà, uống hết đói khát, uống vào nuôi dưỡng thân thể.) Dòng nước sâu chảy mãi, luôn vỗ ra âm thanh vi diệu, ví như trăm nghìn khúc nhạc của chư thiên (các vị trời). Khắp thế giới An Lạc đều nghe tiếng ấy. Có các loài hoa quý theo dòng trôi xuống. Gió hoà nhẹ lay động, toả ra đủ thứ hương thơm.
Hai bên bờ có nhiều cây chiên-đàn (gỗ đàn hương, loại cây thơm quý). Cành dài lá rậm đan nhau che phủ mặt sông. Cây nở hoa kết trái, thơm tho rực rỡ, đáng ngắm thưởng. Mọi người vui chơi, tuỳ ý qua lại. Có người lội sông, vờn nước nô đùa. Nước trời cảm ứng, khéo chiều theo nhu cầu của từng người: sâu hay cạn, lạnh hay ấm đều theo ý thích.
A-nan, dưới đáy sông lớn trải cát vàng. Có các thứ hương trời mà thế gian không gì sánh được, theo gió toả thơm, hoà trong dòng nước thơm ngào ngạt. Hoa mạn-đà-la cõi trời (loài hoa trời đẹp, ai thấy cũng vui lòng), hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng) phủ kín mặt nước.
Lại nữa A-nan, người cõi ấy có lúc dạo chơi, cùng tụ họp bên bờ sông. Ai không muốn nghe tiếng nước chảy thì dù có thiên nhĩ (tai trời, khả năng nghe được mọi âm thanh xa gần), rốt cuộc cũng không nghe thấy. Ai muốn nghe thì tức thời hiểu được trăm nghìn muôn thứ âm thanh đáng ưa thích. Đó là:
- tiếng Phật, Pháp, Tăng (ba ngôi báu: Phật là bậc giác ngộ, Pháp là giáo lý Phật dạy, Tăng là đoàn thể người xuất gia tu hành);
- tiếng dừng lặng (lắng dứt phiền não; phiền não là những thứ làm tâm khổ sở, mê mờ như tham, giận, si);
- tiếng vô tính (mọi vật không có bản chất cố định riêng);
- tiếng ba-la-mật (các pháp tu đưa người qua khỏi bờ sinh tử, đến bờ giác ngộ);
- tiếng thập lực (mười sức trí tuệ đặc biệt của Phật) và tứ vô sở uý (bốn điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp);
- tiếng thần thông (năng lực siêu phàm);
- tiếng vô tác (không tạo tác, không mong cầu);
- tiếng không sinh không diệt;
- tiếng vắng lặng, tiếng vắng lặng trọn vẹn, tiếng vắng lặng tột bậc;
- tiếng đại từ đại bi (lòng thương lớn, ban vui và cứu khổ cho tất cả);
- tiếng vô sinh pháp nhẫn (chứng biết và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt);
- tiếng quán đảnh thụ vị (nghi lễ rưới nước lên đỉnh đầu để trao ngôi vị; ở đây chỉ việc Bồ-tát được chư Phật xác nhận sắp thành Phật).
Nghe được các âm thanh như thế, họ có được niềm vui thích hân hoan rộng lớn. Tâm họ tương ưng (hợp với, đi cùng) với sự quán sát, tương ưng với sự nhàm chán xa lìa thế gian, tương ưng với sự diệt trừ phiền não. Tâm họ tương ưng với sự vắng lặng, vắng lặng trọn vẹn, vắng lặng tột bậc. Tâm họ tương ưng với nghĩa lý, với Phật Pháp Tăng, với thập lực và vô uý, với thần thông, với sự dừng lặng. Tâm họ tương ưng với bồ-đề (sự giác ngộ), với thanh văn (hàng đệ tử nghe Phật dạy mà tu chứng, cầu giải thoát cho riêng mình), và với niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử)."
"Lại nữa A-nan, ở thế giới Cực Lạc không nghe đến tên các đường ác (những cảnh giới khổ như địa ngục, quỷ đói, súc sinh). Ở đó hoàn toàn không có tên gọi của chướng ngại hay phiền não che lấp. Không có tên địa ngục, cõi Diêm-ma (cõi do vua Diêm-la cai quản, nơi các loài quỷ đói ở) hay súc sinh. Hoàn toàn không có tên tám nạn (tám hoàn cảnh khiến người ta khó gặp Phật, khó nghe pháp). Cũng không có tên khổ thọ (cảm giác khổ) hay bất khổ bất lạc thọ (cảm giác không khổ không vui). Đến cái khổ giả đặt ra còn không có, huống gì khổ thật. Vì thế cõi ấy gọi là Cực Lạc.
A-nan, nay ta chỉ nói lược về nhân duyên của cõi Cực Lạc. Nếu nói rộng thì hết một kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng) cũng không nói hết.
Lại nữa A-nan, tất cả chúng sinh ở thế giới Cực Lạc, dù đã sinh, đang sinh hay sẽ sinh về đó, đều có thân hình vi diệu như thế. Hình dáng họ đoan chính, thần thông tự tại, sức phúc đầy đủ. Họ được hưởng dùng đủ thứ cung điện, vườn rừng, quần áo, đồ ăn thức uống, hương hoa và chuỗi ngọc anh lạc. Cần gì thì tuỳ ý đều có, đúng như ý nghĩ, giống như chư thiên ở cõi Tha Hoá Tự Tại."
"Lại nữa A-nan, trong cõi Phật ấy có thức ăn vi tế. Các loài hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có nhận thức) ở đó chưa từng phải nhai nuốt. Cũng như ở cõi trời thứ sáu (tức cõi Tha Hoá Tự Tại), hễ nghĩ đến món ăn thức uống nào thì như đã ăn xong. Thân thể và sức lực tăng thêm mà không có phân uế.
Lại có vô lượng thứ hương mầu như ý, có hương xoa, có hương bột. Hương ấy xông khắp cõi nước của Phật. Hoa rải, cờ phướn cũng đều có khắp nơi. Ai muốn ngửi hương thì theo ý muốn liền ngửi thấy. Ai không thích thì rốt cuộc không phải ngửi.
Lại có vô lượng quần áo thượng hạng, mũ báu, vòng tay, vòng xuyến, hoa tai, chuỗi ngọc, tràng hoa, đai, dây chuyền và các đồ báu trang sức. Chúng mang vô lượng ánh sáng, trăm nghìn màu sắc đẹp, và tự nhiên có sẵn đầy đủ trên thân.
Lại có lưới làm bằng vàng, bạc, ngọc trai và các thứ báu quý, treo các chuông báu, trang hoàng khắp nơi. Hữu tình nào cần cung điện, lầu gác thì muốn cao hay thấp, dài hay ngắn, rộng hay hẹp, vuông hay tròn đều theo ý thích. Giường ghế trải áo đẹp, được trang hoàng bằng đủ thứ báu, cũng tự nhiên hiện ra trước mặt. Ai nấy đều tự cho là mình đang ở cung điện của riêng mình.
Lại nữa A-nan, ở cõi Cực Lạc, mọi chúng sinh đều không có hình tướng sai khác. Họ chỉ được gọi là trời hay người là để thuận theo cách gọi của các phương khác.
A-nan, ví như người hạ tiện bán-trá-ca (người không có đủ bộ phận nam giới, xưa bị coi là hạng thấp kém nhất) mà đem so với Chuyển Luân Vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp) thì không thể nào so được. Uy quang, đức độ, danh vọng của người ấy đều không có chút gì.
Lại như vua trời Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba) đem so với cõi trời thứ sáu thì uy quang và mọi thứ đều không bằng. Vườn tược, cung điện, quần áo, đồ trang sức, sự tôn quý tự tại, ngôi vị, thần thông và phép biến hoá đều không thể sánh. Chỉ riêng việc hưởng niềm vui pháp (niềm vui có được từ nghe và tu theo giáo pháp) là không khác nhau. A-nan nên biết, hữu tình ở cõi ấy giống như vua trời Tha Hoá Tự Tại.
A-nan, ở cõi Cực Lạc, vào buổi sáng sớm, khắp bốn phương có gió hoà nhẹ lay động, không ngược chiều cũng không hỗn loạn. Gió thổi các thứ hoa, mang đủ loại hương thơm xông khắp cõi nước. Tất cả hữu tình được gió chạm vào thân đều thấy an hoà, dễ chịu, như vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) nhập diệt tận định (một trạng thái thiền rất sâu, trong đó mọi hoạt động của tâm ý tạm dừng hẳn).
Gió thổi động rừng cây bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não). Hoa bay rụng thành đống cao bằng bảy thân người. Ánh sáng đủ màu chiếu rọi cõi Phật. Ví như có người lấy hoa trải xuống đất rồi dùng tay ấn cho bằng, hoa nhiều màu xen kẽ nhau; các đống hoa kia cũng như thế.
Hoa ấy vi diệu, to lớn, mềm mại như bông đâu-la (loại bông cực kỳ mềm). Hữu tình giẫm lên hoa thì chân lún sâu bốn ngón tay. Khi nhấc chân lên, hoa trở lại như cũ. Qua buổi sáng, hoa tự nhiên chìm vào đất. Hoa cũ chìm hết, mặt đất sạch sẽ, rồi lại mưa hoa mới phủ khắp như trước. Vào giữa trưa, buổi chiều, đầu đêm, giữa đêm, cuối đêm, hoa cũng bay rụng thành đống như vậy.
A-nan, tất cả các thứ báu lớn lao quý lạ, không thứ nào là không sinh ra ở cõi Cực Lạc.
A-nan, trong cõi Phật ấy có hoa sen bảy báu. Mỗi hoa sen có vô lượng trăm nghìn ức cánh. Cánh hoa có vô lượng trăm nghìn màu sắc quý lạ. Hoa được trang hoàng bằng trăm nghìn viên ngọc ma-ni (loại ngọc báu trong sáng, được xem là như ý) vi diệu, có lưới báu phủ lên trên, chiếu rọi tô điểm lẫn nhau.
A-nan, hoa sen ấy lớn nửa do-tuần, hoặc một, hai, ba, bốn, cho đến trăm nghìn do-tuần. Mỗi hoa phát ra ba mươi sáu ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) trăm nghìn tia sáng. Trong mỗi tia sáng hiện ra ba mươi sáu ức na-do-tha trăm nghìn vị Phật. Thân các vị Phật ấy màu vàng, đủ ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân như Phật), và tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm), trang nghiêm vượt bậc. Các vị phóng trăm nghìn tia sáng chiếu khắp thế giới.
Các vị Phật ấy hiện đến phương đông, vì đại chúng mà thuyết pháp, giúp vô lượng hữu tình đứng vững trong Phật pháp. Ở phương nam, phương tây, phương bắc, bốn phương phụ (đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc), phương trên và phương dưới cũng đều như vậy.
Lại nữa A-nan, thế giới Cực Lạc không có tối tăm, cũng không có ánh lửa. Suối phun, đầm hồ ở đó đều không có. Cũng không có tên gọi nhà cửa, vườn rừng để bám víu. Cũng không có những hình tướng để biểu thị, hay những dáng vẻ như trẻ nhỏ (?). Cũng không có hình tướng mặt trời, mặt trăng, ngày và đêm. Ở mọi nơi đều không có dấu hiệu phân biệt nên cũng không có tên gọi. Chỉ trừ những gì do Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý) gia thêm uy lực.
A-nan, chúng sinh ở cõi ấy và những người sẽ sinh về đó đều rốt ráo đạt đến vô thượng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, không gì hơn) và đến chỗ niết-bàn. Vì sao vậy? Vì những người thuộc tà định tụ (nhóm chắc chắn đi theo đường sai, không thể giác ngộ) và bất định tụ (nhóm chưa quyết định, có thể đi lên mà cũng có thể đi xuống) không thể hiểu biết và gây dựng được cái nhân để sinh về đó.
A-nan, ở phương đông có số thế giới nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ, cát nhiều vô kể). Trong mỗi thế giới có số Phật nhiều như cát sông Hằng. Các vị Phật ấy ai cũng khen ngợi vô lượng công đức của Phật A-di-đà (tức Phật Vô Lượng Thọ). Chư Phật ở phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên và phương dưới cũng khen ngợi như vậy.
Vì sao vậy? Vì chúng sinh ở các cõi Phật phương khác, khi nghe danh hiệu Như Lai Vô Lượng Thọ, dù chỉ phát được một niệm tin trong sạch, vui mừng ưa thích, rồi đem tất cả căn lành hồi hướng (chuyển công đức về một mục đích) nguyện sinh về cõi Vô Lượng Thọ, thì theo nguyện đều được sinh về đó. Họ được bất thoái chuyển (không còn thụt lùi trên đường tu), cho đến khi đạt vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột). Chỉ trừ những người phạm năm tội vô gián (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hoà hợp của Tăng; người phạm phải đoạ vào địa ngục chịu khổ không ngừng), người chê bai huỷ báng chính pháp, và người phỉ báng bậc thánh.
A-nan, nếu có chúng sinh ở cõi Phật khác phát tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu giác ngộ để cứu giúp chúng sinh), chuyên niệm Phật Vô Lượng Thọ, thường gieo trồng nhiều căn lành, rồi phát tâm hồi hướng nguyện sinh về cõi ấy, thì lúc người ấy sắp mất, Phật Vô Lượng Thọ cùng chúng tỳ-kheo vây quanh trước sau sẽ hiện ra trước mặt. Người ấy liền theo Như Lai vãng sinh (sinh về) cõi ấy, được bất thoái chuyển, và sẽ chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Vì vậy, A-nan, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) nguyện sinh về thế giới Cực Lạc, muốn thấy Phật Vô Lượng Thọ, thì nên phát tâm vô thượng bồ-đề. Lại nên chuyên niệm cõi Cực Lạc, tích tập căn lành và đem hồi hướng. Nhờ vậy mà thấy Phật, sinh vào cõi ấy, được bất thoái chuyển cho đến khi đạt vô thượng bồ-đề.
A-nan, nếu chúng sinh cõi khác phát tâm bồ-đề, tuy không chuyên niệm Phật Vô Lượng Thọ, cũng không thường gieo nhiều căn lành, nhưng tuỳ sức mình tu các công đức lành, rồi hồi hướng về Phật ấy, nguyện được sinh về đó, thì lúc người ấy sắp mất, Phật Vô Lượng Thọ liền sai hoá thân (thân do Phật biến hiện ra) cùng chúng tỳ-kheo vây quanh trước sau đến. Vị hoá Phật ấy có ánh sáng và tướng tốt không khác Phật thật, hiện ra trước người ấy để đón nhận và dẫn đường. Người ấy liền theo hoá Phật sinh về cõi ấy, được bất thoái chuyển nơi vô thượng bồ-đề.
A-nan, nếu có chúng sinh tu theo Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chủ trương vừa tự giải thoát vừa cứu độ tất cả chúng sinh), dùng tâm trong sạch hướng về Như Lai Vô Lượng Thọ, dù chỉ mười niệm, niệm Phật Vô Lượng Thọ, nguyện sinh về cõi ấy; nghe pháp rất sâu liền sinh lòng tin hiểu, tâm không nghi ngờ; dù chỉ có được một niệm tâm trong sạch, phát một niệm tâm niệm Phật Vô Lượng Thọ, thì lúc sắp mất, người ấy như trong giấc mộng thấy Phật Vô Lượng Thọ. Người ấy chắc chắn sinh về cõi ấy, được bất thoái chuyển nơi vô thượng bồ-đề.
A-nan, vì lợi ích của ý nghĩa này mà chư Phật Như Lai ở vô lượng, vô số, không thể nghĩ bàn, không gì sánh bằng, vô biên thế giới đều cùng khen ngợi mọi công đức của Phật Vô Lượng Thọ."
Phật bảo A-nan: "Ở phương đông có số thế giới nhiều như cát sông Hằng. Trong mỗi thế giới có số Bồ-tát (người tu hành cầu giác ngộ để tự cứu mình và cứu người) nhiều như cát sông Hằng. Vì muốn chiêm bái, cúng dường Phật Vô Lượng Thọ và các bậc thánh, họ đều đến chỗ Phật. Phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên và phương dưới cũng như vậy." Bấy giờ Thế Tôn nói bài kệ (bài thơ để tụng) rằng:
Các cõi Phật phương đông, số nhiều như cát sông Hằng,
Trong những cõi Phật ấy, Bồ-tát nhiều như cát sông Hằng,
Đều hiện thần thông đến, lễ Phật Vô Lượng Thọ.
Các bậc thánh ba phương kia cũng cùng về lễ bái.
Họ ở khắp các cõi nhiều như cát, có ánh sáng đạo, giỏi biện luận,
Sống trong niềm vui của thiền định sâu, mang tâm bốn điều không sợ hãi (bốn điều tự tin, không e sợ khi giảng pháp).
Mỗi vị mang theo hoa đẹp, cùng hương quý đều đáng ưa,
Lại cùng tấu nhạc trời, trăm nghìn âm thanh hoà nhã,
Dâng lên bậc Thầy của trời người (danh hiệu của Phật), bậc danh tiếng vang khắp mười phương.
Họ có sức uy thần rốt ráo, khéo học các pháp môn (các cửa ngõ, phương pháp tu học);
Trong mọi cách cúng dường, siêng tu không lười mỏi.
Ánh sáng công đức và trí tuệ phá được mọi tối tăm;
Tất cả đều với lòng tôn kính, dâng lên các phẩm vật quý.
Họ nhìn cõi nước thù thắng, thấy chúng Bồ-tát đông vô biên,
Nguyện mau thành bồ-đề, có cõi trong sạch như cõi An Lạc.
Thế Tôn biết ý muốn của họ rộng lớn không thể nghĩ bàn,
Mỉm cười hiện dung nhan vàng, báo rằng sẽ thành như nguyện:
"Hiểu rõ mọi pháp như ảo hoá, cõi Phật như giấc mộng, như tiếng vang;
Thường phát thệ nguyện trang nghiêm, sẽ thành cõi nước vi diệu.
Bồ-tát nhờ sức nguyện, tu hạnh bồ-đề thù thắng,
Biết cõi nước như bóng hình, phát các thệ nguyện lớn lao.
Nếu cầu cõi vô biên thù thắng, trong sạch trọn khắp,
Thì khi nghe danh hiệu và đức thánh của Phật, hãy nguyện sinh về nước An Lạc.
Nếu có các Bồ-tát, chí cầu cõi nước trong sạch,
Hiểu rõ pháp vô ngã (mọi sự đều không có cái tôi cố định), hãy nguyện sinh về nước An Lạc."
"Lại nữa A-nan, tất cả Bồ-tát ở thế giới Cực Lạc, đối với vô thượng bồ-đề, đều ở bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị ngôi Phật). Chỉ trừ những vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) có đại nguyện, có thể rống tiếng sư tử (giảng pháp mạnh mẽ, không sợ hãi), mặc áo giáp lớn (ví với ý chí kiên cố, không lùi bước), vì cứu độ chúng sinh mà tu đại niết-bàn.
Lại nữa A-nan, các vị thanh văn trong cõi Phật ấy đều có hào quang trên thân chiếu xa một tầm (khoảng một sải tay). Hào quang của Bồ-tát chiếu xa nhất đến trăm nghìn tầm. Chỉ trừ hai vị Bồ-tát có hào quang thường chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại, là phạm vi giáo hoá của một vị Phật)."
A-nan bạch Phật: "Thế Tôn, hai vị Bồ-tát ấy tên là gì?" Phật bảo A-nan: "Ông hãy lắng nghe cho kỹ. Hai vị Bồ-tát ấy, một vị tên là Quán Tự Tại (tức Bồ-tát Quán Thế Âm), một vị tên là Đại Thế Chí. A-nan, hai vị Bồ-tát này đều từ thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ) mà sinh về cõi ấy sau khi hết tuổi thọ.
A-nan, các Bồ-tát sinh ở cõi Cực Lạc đều đủ ba mươi hai tướng tốt. Da thịt mềm mại, các giác quan sáng suốt nhanh nhạy, trí tuệ khéo léo. Đối với mọi pháp sai khác nhau, không gì là họ không hiểu rõ. Họ vận dụng thiền định và thần thông tự tại như dạo chơi. Không ai thuộc hạng phúc mỏng, căn tính chậm chạp.
Trong các Bồ-tát ấy, số người đạt nhẫn thứ nhất hoặc nhẫn thứ hai nhiều vô lượng vô biên. (Nhẫn là sự hiểu và an trụ vững vàng nơi chân lý. Nhẫn thứ nhất là hiểu chân lý nhờ nghe tiếng pháp; nhẫn thứ hai là tâm thuận theo chân lý.) Cũng có vị chứng được vô sinh pháp nhẫn.
A-nan, Bồ-tát cõi ấy cho đến khi thành bồ-đề không bao giờ đoạ vào đường ác. Đời đời sinh ra ở đâu cũng biết được túc mệnh (các đời trước của mình). Chỉ trừ khi họ ra đời trong các cõi ngũ trược (cõi có năm thứ dơ đục: thời thế xấu, tà kiến, phiền não nặng, chúng sinh kém cỏi, mạng sống ngắn ngủi).
A-nan, các Bồ-tát cõi ấy đều vào buổi sáng đi cúng dường vô lượng trăm nghìn vị Phật ở phương khác. Họ mong muốn thứ gì thì nhờ thần lực của Phật, thứ ấy đều hiện ra trong tay: đủ loại tràng hoa, hương xoa, hương bột, cờ phướn, lọng lụa và các thứ âm nhạc, để cúng dường chư Phật. Các phẩm vật cúng dường ấy rộng lớn, rất nhiều, vô số vô biên, không thể nghĩ bàn.
Nếu họ muốn có các loài hoa quý, có vô lượng trăm nghìn màu sắc ánh sáng, thì hoa cũng đều hiện ra trong tay để dâng rải lên chư Phật. A-nan, hoa đã rải liền biến thành lọng hoa trên không trung. Lọng nhỏ nhất cũng rộng đủ mười do-tuần. Nếu không rải thêm hoa mới thì hoa rải trước đó rốt cuộc không rơi xuống.
A-nan, có lọng hoa rộng hai mươi do-tuần, rồi ba mươi, bốn mươi, cho đến nghìn do-tuần. Có lọng lớn bằng bốn châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di), hoặc trùm khắp tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới), trung thiên thế giới (một triệu thế giới), cho đến tam thiên đại thiên thế giới.
Các Bồ-tát ấy sinh lòng cho là việc hiếm có, được niềm vui lớn. Ngay trong buổi sáng, họ phụng sự, cúng dường, tôn kính, khen ngợi vô lượng trăm nghìn ức na-do-tha vị Phật, gieo các căn lành, rồi cũng trong buổi sáng ấy trở về cõi mình. Đó đều là nhờ bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra khi còn tu hành) của Phật Vô Lượng Thọ gia thêm uy lực. Cũng là vì họ từng cúng dường Như Lai, căn lành nối tiếp không thiếu sót, khéo tu tập, khéo thâu nhận, khéo thành tựu."
"Lại nữa A-nan, chúng Bồ-tát ở cõi Cực Lạc nói lời nào cũng tương ưng với nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật). Đối với những gì được hưởng dùng, họ đều không chấp giữ. Họ đi khắp các cõi Phật mà không ưa, không chán, cũng không mong cầu. Họ không có ý tưởng mong cầu, không có ý tưởng về mình, không có ý tưởng phiền não, không có ý tưởng về cái tôi, không có ý tưởng tranh cãi, chống đối, oán giận.
Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ấy, đối với tất cả chúng sinh:
- có tâm đại từ bi và tâm làm lợi ích;
- có tâm mềm mại không chướng ngại, tâm không vẩn đục, tâm không giận hận;
- có tâm bình đẳng, tâm điều phục (đã được chế ngự, thuần hoá), tâm vắng lặng;
- có tâm nhẫn, tâm nhẫn nhục đã được điều phục;
- có tâm đẳng dẫn (tâm trong định, quân bình), lắng trong, không tán loạn;
- có tâm không bị che lấp, tâm trong sạch, tâm cực kỳ trong sạch, tâm chiếu sáng, tâm không bụi nhơ;
- có tâm uy đức lớn, tâm lành, tâm rộng lớn, tâm không gì sánh, tâm rất sâu;
- có tâm yêu pháp, tâm vui pháp, tâm ý lành;
- có tâm buông bỏ mọi chấp trước, tâm dứt phiền não cho mọi chúng sinh, tâm đóng cửa mọi đường ác.
Họ thực hành hạnh trí tuệ, đã thành tựu vô lượng công đức. Họ khéo giảng nói về thiền định và giác phân (các yếu tố dẫn đến giác ngộ). Họ thường thong dong nơi vô thượng bồ-đề, siêng tu tập và giảng rộng.
Nhục nhãn (mắt thịt) của họ phát sinh, có thể phân biệt lựa chọn. Thiên nhãn (mắt trời, thấy xa và thấy xuyên suốt) hiện ra, soi thấy các cõi Phật. Pháp nhãn (mắt thấy rõ các pháp và cách cứu độ) trong sạch, có thể lìa mọi chấp trước. Tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy rõ mọi sự vốn không có thực thể) thông suốt, đến được bờ bên kia. Phật nhãn (mắt của Phật, thấy biết tất cả) thành tựu, tự giác ngộ và chỉ bày cho người.
Họ sinh ra trí tuệ vô ngại (không gì ngăn trở được) để giảng rộng cho người khác. Trong tam giới (ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, tức toàn bộ thế giới sinh tử) họ siêng tu một cách bình đẳng. Đã tự điều phục mình, họ còn điều phục được tất cả hữu tình, khiến họ đạt được xa-ma-tha (thiền chỉ, tức tâm dừng lặng, chuyên chú) thù thắng. Đối với mọi pháp, họ chứng biết là vô sở đắc (không có gì để nắm giữ hay đạt được).
Họ khéo giảng pháp, lời lẽ khéo léo. Họ siêng cúng dường tất cả chư Phật, dẹp tan mọi phiền não của hữu tình, được chư Như Lai vui lòng chấp nhận, và có thể làm được như thế. Họ suy nghĩ như vậy. Khi suy nghĩ như vậy, họ có thể gom lại và thấy rõ tất cả các pháp đều vô sở đắc. Họ dùng trí phương tiện (trí khéo léo tuỳ hoàn cảnh mà dùng cách thích hợp) để tu hành pháp diệt (?).
Họ khéo biết nên lấy hay bỏ, biết đường lối hợp lý và không hợp lý, và đều khéo léo trong cả hai. Họ không ưa thích lời lẽ thế tục. Đối với kinh điển xuất thế (vượt khỏi thế gian), họ thật lòng tin và siêng tu. Họ khéo tìm cầu tất cả các pháp. Càng cầu các pháp, sự hiểu biết càng tăng thêm. Họ biết các pháp vốn không thật, không thể nắm bắt. Đối với những việc mình làm, họ cũng không lấy không bỏ.
Họ thoát khỏi già và bệnh, an trụ trong các công đức. Từ xưa đến nay họ an trụ nơi thần thông, siêng tu pháp sâu xa. Đối với pháp rất sâu họ không thối lui. Đối với pháp khó hiểu họ đều thông suốt. Họ đạt được đạo nhất thừa (con đường duy nhất đưa mọi người đến thành Phật), không còn nghi ngờ. Đối với giáo pháp của Phật, họ không cần nhờ người khác mà tự hiểu.
Trí tuệ của họ rộng sâu như biển cả. Bồ-đề của họ cao rộng như núi Tu-di. Uy quang trên thân họ vượt hơn mặt trời mặt trăng. Mọi điều họ suy xét lựa chọn đều hợp với trí tuệ.
- Tâm họ trắng sạch như núi tuyết.
- Ánh sáng chiếu khắp, công đức vô biên đốt cháy củi phiền não, ví như lửa.
- Không bị điều thiện hay điều ác làm lay động, tâm tĩnh thường an như mặt đất.
- Rửa sạch phiền não mê lầm như nước trong.
- Tâm không thiên về đâu như lửa (?).
- Không dính mắc thế gian như gió.
- Nuôi dưỡng hữu tình như đất.
- Nhìn các thế giới như hư không.
- Chở chúng sinh như cỗ xe tốt.
- Không nhiễm việc đời, ví như hoa sen.
- Tiếng pháp vang xa như sấm động.
- Rưới mọi pháp xuống, ví như mưa lớn.
- Ánh sáng che lấp các bậc hiền thánh như bậc Đại Tiên (chỉ Phật).
- Khéo điều phục như voi chúa lớn.
- Dũng mãnh không sợ như sư tử chúa.
- Che chở chúng sinh như cây ni-câu-đà (một loại cây đa, tán rất rộng).
- Lý luận của người khác không lay động được, như núi Thiết Vi.
- Tu lòng từ vô lượng như sông Hằng.
- Dẫn đầu các pháp lành như vua trời Đại Phạm Thiên.
- Không tích chứa gì như chim bay.
- Dẹp tan lý luận của người khác như vua chim cánh vàng (loài chim thần cực mạnh, chuyên bắt rồng).
- Khó gặp, hiếm có như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần).
Họ là bậc trượng phu tối thắng, tâm ngay thẳng, không lười biếng, khéo tu hành. Đối với các kiến giải, họ khéo léo quyết định đúng sai. Họ nhu hoà, nhẫn nhục, không có lòng ganh ghét. Bàn luận pháp không chán, cầu pháp không mỏi. Họ thường siêng giảng nói để làm lợi ích cho chúng sinh.
Giới (các điều răn giữ) của họ như ngọc lưu ly, trong ngoài sáng sạch. Họ khéo nghe các pháp và coi đó là báu quý nhất. Lời họ nói ra khiến mọi người vui lòng tin phục. Họ dùng sức trí tuệ dựng cờ pháp lớn, thổi tù và pháp lớn, đánh trống pháp lớn. Họ thường vui vẻ siêng tu, dựng lên các tiêu biểu của pháp.
Nhờ ánh sáng trí tuệ, tâm họ không mê lầm. Họ xa các lỗi lầm, cũng không làm hại ai. Họ dùng tâm thuần tịnh để lìa các nhơ nhiễm. Họ thường bố thí, mãi mãi bỏ được keo kiệt tham lam. Bản tính họ ôn hoà, thường biết hổ thẹn trước điều sai. Tâm họ vắng lặng, định tĩnh, trí tuệ sáng suốt.
Họ làm ngọn đèn cho thế gian, phá tối tăm cho chúng sinh. Họ đáng nhận sự cúng dường, là ruộng phúc thù thắng (người đáng được cúng dường; gieo phúc nơi họ sẽ được quả lớn như gieo hạt vào ruộng tốt). Họ là bậc dẫn đường lớn, cứu giúp muôn loài. Họ xa lìa ghét và yêu, tâm trong sạch không lo buồn. Họ dũng mãnh tiến lên không sợ hãi, là đại tướng của chánh pháp.
Họ hiểu rõ địa ngục, điều phục được mình và người. Họ làm lợi ích cho hữu tình, nhổ các mũi tên độc (ví với phiền não). Họ là bậc hiểu rõ thế gian, là thầy của thế gian. Họ dẫn dắt chúng sinh bỏ mọi ái luyến chấp trước. Họ mãi lìa ba cấu (ba thứ nhơ bẩn của tâm: tham, giận, si), thong dong nơi thần thông.
Họ có đủ các sức: sức nhân, sức duyên, sức nguyện, sức phát khởi, sức thế tục, sức xuất sinh, sức căn lành, sức tam-ma-địa (tức tam-muội, trạng thái tâm định), sức nghe, sức xả (buông bỏ, ban cho), sức giới, sức nhẫn, sức tinh tấn (siêng năng), sức định, sức tuệ, sức xa-ma-tha, sức tỳ-bát-xá-na (thiền quán, tức quán sát sáng suốt), sức thần thông, sức niệm, sức giác, sức dẹp tan mọi đạo quân ma lớn, sức pháp để đối đáp lý luận của người khác, sức phá được mọi kẻ thù phiền não, và sức lớn thù thắng.
Họ đầy đủ uy đức và phúc đức, tướng tốt đoan nghiêm. Trí tuệ, tài biện luận và căn lành của họ đều viên mãn. Mắt họ trong sạch, dài và rộng, ai cũng yêu mến. Thân thể họ trong sạch, xa lìa kiêu căng. Họ dùng lòng tôn kính phụng sự chư Phật. Ở chỗ chư Phật, họ trồng các gốc lành. Họ nhổ bỏ kiêu mạn, lìa tham, giận, si.
Họ cát tường thù thắng, đứng đầu trong những bậc đáng được cúng dường. Họ an trụ nơi cảnh giới trí tuệ thù thắng, ánh sáng trí tuệ chói ngời. Tâm họ hoan hỷ, hùng mạnh không sợ. Phúc và trí đầy đủ, không bị ngăn trệ, không bị hạn cuộc. Họ chỉ nói những điều đã được nghe để chỉ bày cho muôn loài. Pháp nào đã nghe, họ đều hiểu rõ.
Đối với các pháp bồ-đề phần (các pháp tu dẫn đến giác ngộ), họ dũng mãnh siêng tu. Họ thường an trụ nơi không, vô tướng và vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự là không có thực thể, không có tướng cố định, không có gì để mong cầu), cùng các tam-ma-địa không sinh không diệt. Hạnh của họ trùm khắp đạo tràng (nơi tu đạo, thành đạo), xa cảnh giới nhị thừa (hai hàng thanh văn và duyên giác, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình).
A-nan, nay ta nói lược về những công đức chân thật của chúng Bồ-tát Ma-ha-tát sinh ở cõi Cực Lạc, tất cả đều như vậy. A-nan, giả sử ta sống thêm trăm nghìn ức na-do-tha kiếp, dùng tài biện luận vô ngại để khen ngợi cho đầy đủ công đức chân thật của các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, cũng không thể nói hết. A-nan, chính các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dù sống hết tuổi thọ cũng không thể biết hết."
Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Đây là thế giới Cực Lạc của Phật Vô Lượng Thọ. Ông nên đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay cung kính, gieo năm vóc xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất, cách lễ kính cao nhất) để đảnh lễ Phật ấy. Danh tiếng của Phật ấy vang khắp mười phương. Ở mỗi phương, chư Phật nhiều như cát sông Hằng đều cùng khen ngợi không ngăn ngại, không dứt."
Khi ấy A-nan liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải (cách tỏ lòng cung kính), hướng mặt về phương tây chắp tay, gieo năm vóc xuống đất, bạch Phật: "Thế Tôn, nay con muốn được thấy Như Lai Vô Lượng Thọ ở thế giới Cực Lạc, và được cúng dường, phụng sự vô lượng trăm nghìn ức na-do-tha vị Phật cùng chúng Bồ-tát, gieo các căn lành."
Lúc ấy Phật Vô Lượng Thọ liền từ trong lòng bàn tay phóng ra ánh sáng lớn, chiếu khắp trăm nghìn câu-chi (một đơn vị số, khoảng mười triệu) na-do-tha cõi nước. Mọi núi lớn nhỏ trong các cõi Phật ấy đều được ánh sáng của Phật chiếu thấy rõ: núi Đen, núi báu, núi Tu-di-lô, núi Mê-lô, núi Đại Mê-lô, núi Mục-chân-lân-đà, núi Ma-ha Mục-chân-lân-đà, núi Thiết Vi, núi Đại Thiết Vi. Rừng rậm, bụi cây, vườn rừng, các cung điện và mọi vật của trời người cũng đều được thấy rõ. Ví như có người dùng thiên nhãn trong sạch nhìn một khoảng đất rộng một tầm, thấy hết mọi vật trên đó. Lại như mặt trời mọc lên thì muôn vật đều hiện rõ.
Trong các cõi ấy, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (người nam tu tại gia, giữ giới), ưu-bà-di (người nữ tu tại gia, giữ giới) đều thấy Như Lai Vô Lượng Thọ như vua núi Tu-di, chiếu sáng các cõi Phật. Lúc ấy các cõi Phật đều hiện rõ như nằm trong khoảng một tầm. Vì ánh sáng thù thắng của Như Lai Vô Lượng Thọ cực kỳ trong sạch, nên mọi người thấy được toà cao của Ngài cùng chúng thanh văn, Bồ-tát.
Ví như mặt đất bị nước lũ tràn ngập, cây rừng, núi sông đều chìm mất không hiện, chỉ còn một vùng nước lớn. Cũng vậy, A-nan, trong cõi Phật ấy không còn thấy vật gì khác hay hình dạng nào khác (?). Chỉ còn ánh sáng một tầm của tất cả các vị đại thanh văn, và ánh sáng trăm nghìn tầm, rộng đến hàng do-tuần, của các Bồ-tát Ma-ha-tát. Ánh sáng của Như Lai Vô Lượng Thọ, bậc Ứng Chánh Đẳng Giác (Ứng: bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn; đều là danh hiệu của Phật), che lấp ánh sáng của tất cả thanh văn và Bồ-tát, khiến mọi hữu tình đều được thấy.
Các Bồ-tát, thanh văn, trời, người ở cõi Cực Lạc cũng đều thấy Như Lai Thích-ca ở thế giới Ta-bà đang thuyết pháp, có chúng tỳ-kheo vây quanh.
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca): "Ông có thấy cõi Phật đầy đủ, trong sạch, uy đức trang nghiêm, và thấy trong không trung có cây rừng, vườn tược, suối phun, ao đầm hay không? Ông có thấy từ mặt đất lên đến cõi trời Sắc Cứu Cánh (cõi trời cao nhất của Sắc giới), khắp hư không được trang nghiêm bằng hoa rải và cây rừng không? Lại có các loài chim trong hư không, phát ra đủ thứ âm thanh như tiếng Phật, vang khắp thế giới. Các loài chim ấy đều do biến hoá mà thành, không phải súc sinh thật. Ông có thấy không?" Di-lặc bạch Phật: "Dạ, con đã thấy."
Phật lại bảo Bồ-tát Di-lặc: "Ông có thấy các chúng sinh này vào trong những cung điện rộng trăm nghìn do-tuần, rồi đi lại trong hư không không vướng không ngại, đến khắp các cõi để cúng dường chư Phật không? Ông có thấy các hữu tình ấy ngày đêm niệm Phật nối tiếp không dứt không?" Di-lặc bạch: "Dạ, con đều thấy hết."
Phật lại hỏi: "Ông thấy đồ dùng của trời Tha Hoá Tự Tại và của người cõi Cực Lạc có khác nhau không?" Di-lặc bạch: "Con không thấy có chút khác biệt nào."
Phật bảo Di-lặc: "Ông có thấy người ở cõi Cực Lạc nằm trong thai không?" Di-lặc bạch: "Thế Tôn, ví như các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, cõi Dạ-ma vào trong cung điện rộng trăm do-tuần hay năm trăm do-tuần mà vui chơi. Con thấy người cõi Cực Lạc nằm trong thai cũng như trời Dạ-ma ở trong cung điện vậy. Con lại thấy có chúng sinh ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) trong hoa sen, tự nhiên hoá sinh (sinh ra trực tiếp, không qua cha mẹ, không qua thai hay trứng)."
Khi ấy Bồ-tát Di-lặc lại bạch Phật: "Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà chúng sinh cõi ấy có người thai sinh, có người hoá sinh?"
Phật bảo Di-lặc: "Nếu có chúng sinh rơi vào nghi ngờ, do dự, tuy tích tập căn lành, mong cầu trí Phật, trí trùm khắp, trí không thể nghĩ bàn, trí không gì sánh, trí uy đức, trí rộng lớn, nhưng lại không tin vào căn lành của chính mình, thì vì nhân duyên ấy, trong năm trăm năm phải ở trong cung điện. Họ không thấy Phật, không nghe pháp, không thấy Bồ-tát và chúng thanh văn.
Nếu có chúng sinh dứt bỏ nghi ngờ, do dự, tích tập căn lành, mong cầu trí Phật cho đến trí rộng lớn, và tin vào căn lành của mình, thì người ấy ngồi kiết già trong hoa sen, bỗng nhiên hoá sinh, trong nháy mắt đã ra khỏi hoa, ví như có người từ nước khác đến. Bồ-tát ấy cũng như vậy, từ nước khác phát tâm mà sinh về Cực Lạc, được thấy Phật Vô Lượng Thọ và phụng sự, cúng dường Ngài cùng các Bồ-tát và chúng thanh văn.
A-dật-đa (tên khác của Bồ-tát Di-lặc), ông hãy xem: bậc trí thù thắng nhờ sức trí tuệ rộng lớn nên được hoá sinh, ngồi kiết già trong hoa sen. Ông lại xem: hạng kém cỏi thì trong năm trăm năm không thấy Phật, không nghe pháp, không thấy Bồ-tát và chúng thanh văn, không biết oai nghi phép tắc của Bồ-tát. Vì không thể tu tập các công đức nên họ không có cơ duyên phụng sự Phật Vô Lượng Thọ. Những người ấy đều do sự nghi ngờ, do dự từ nhân duyên đời trước gây nên.
Ví như vua dòng Sát-đế-lợi (dòng vua chúa, chiến sĩ ở Ấn Độ xưa), con vua phạm pháp, bị giam trong nội cung, ở trong lầu hoa. Lầu nhiều tầng, điện chạm trổ, trang trí bằng những báu vật quý hiếm. Có màn báu, giường vàng, trải nhiều lớp nệm. Hoa quý rải đầy mặt đất, đốt hương báu lớn. Đồ mặc đồ dùng đều đầy đủ dồi dào. Nhưng hai chân bị trói bằng xích vàng Diêm-phù (thứ vàng quý nhất)."
Phật bảo Di-lặc: "Ý ông nghĩ sao? Vị vương tử ấy có vui với cảnh đó không?" Di-lặc đáp: "Thưa không, Thế Tôn. Khi bị giam trói, vương tử luôn nghĩ đến chuyện được thoát ra. Vương tử cầu xin người thân, bạn quen, các cư sĩ, quan lại, trưởng giả, cận thần, nhưng dù mong được ra, rốt cuộc vẫn không được như ý. Phải đợi đến khi vua Sát-đế-lợi vui lòng thì mới được thả ra."
Phật bảo Di-lặc: "Đúng vậy, đúng vậy. Nếu có người rơi vào nghi ngờ, do dự, tuy gieo các căn lành, mong cầu trí Phật cho đến trí rộng lớn, nhưng không tin vào căn lành của mình, rồi nhờ nghe danh hiệu Phật mà khởi lòng tin, thì tuy được sinh về cõi ấy nhưng không ra khỏi hoa sen được. Những chúng sinh ấy ở trong thai hoa, cảm thấy như đang ở trong vườn tược, cung điện. Vì sao vậy? Vì trong đó trong sạch, không có thứ gì nhơ nhớp xấu ác, không có gì là không đáng vui.
Thế nhưng những chúng sinh ấy, trong năm trăm năm, không thấy Phật, không nghe pháp, không thấy Bồ-tát và chúng thanh văn, không được cúng dường phụng sự chư Phật, không được hỏi Bồ-tát về kho tàng giáo pháp, xa lìa mọi căn lành thù thắng. Họ ở trong đó không thấy vui thích, không thể ra ngoài để tu tập pháp lành. Phải đợi lỗi lầm đời trước tiêu hết rồi mới được ra. Khi ra, tâm họ mê mờ, không phân biệt được trên dưới bốn phương. Nếu trong năm trăm năm ấy họ không còn nghi ngờ, thì sẽ được cúng dường vô lượng trăm nghìn câu-chi na-do-tha vị Phật và gieo vô lượng vô biên căn lành.
A-dật-đa, ông nên biết, sự nghi ngờ gây tổn hại lớn cho các Bồ-tát."
Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc bạch Phật: "Thế Tôn, ở cõi nước này có bao nhiêu Bồ-tát bất thoái chuyển sẽ sinh về cõi Cực Lạc?"
Phật bảo Di-lặc: "Trong cõi Phật này có bảy mươi hai ức Bồ-tát đã gieo các căn lành ở chỗ vô lượng ức na-do-tha trăm nghìn vị Phật, đạt bậc bất thoái chuyển, sẽ sinh về cõi ấy. Còn các Bồ-tát khác nhờ chút ít căn lành mà sinh về cõi ấy thì nhiều không đếm xiết.
A-dật-đa, từ cõi Phật của Như Lai Nan Nhẫn có mười tám ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về thế giới Cực Lạc. Ở phương đông bắc, trong cõi Phật Bảo Tạng có chín mươi ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Vô Lượng Âm có hai mươi hai ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Quang Minh có ba mươi hai ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Long Thiên có mười bốn ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Thắng Thiên Lực có mười hai nghìn Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Sư Tử có năm trăm Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Ly Trần có tám mươi mốt ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Thế Thiên có sáu mươi ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Thắng Tích có sáu mươi ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Từ cõi Như Lai Nhân Vương có mười câu-chi Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy.
Từ cõi Như Lai Thắng Hoa có năm trăm Bồ-tát đầy đủ đại tinh tấn (siêng năng lớn lao), hướng về nhất thừa. Trong bảy ngày, họ có thể giúp chúng sinh thoát khỏi vòng sinh tử trôi lăn suốt trăm nghìn ức na-do-tha kiếp. Họ cũng sẽ sinh về cõi Cực Lạc. Từ cõi Như Lai Phát Khởi Tinh Tấn có sáu mươi chín ức Bồ-tát bất thoái sẽ sinh về cõi ấy. Đến cõi ấy rồi, họ cúng dường, lễ bái Như Lai Vô Lượng Thọ và chúng Bồ-tát.
A-dật-đa, nếu ta nói cho đầy đủ về các Bồ-tát ở các phương sinh về cõi Cực Lạc, dù đã đến, đang đến hay sẽ đến, để cúng dường, lễ bái, chiêm ngưỡng Phật Vô Lượng Thọ, thì chỉ kể tên thôi cũng hết kiếp vẫn chưa xong.
A-dật-đa, ông hãy xem các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khéo được lợi ích. Nếu có ai nghe danh hiệu Phật ấy mà sinh được một niệm vui mừng yêu mến, người ấy sẽ được công đức như đã nói ở trên. Tâm người ấy không tự ti, cũng không kiêu căng. Căn lành thành tựu đều tăng tiến.
A-dật-đa, vì vậy ta bảo ông cùng trời, người trong thế gian, các a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, hiếu chiến) và các loài khác: Nay ta phó chúc (giao phó và dặn dò gìn giữ) pháp môn này cho ông. Các ông nên yêu thích tu tập, dù chỉ trong một ngày một đêm. Hãy thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) và đọc tụng, sinh lòng mong mỏi, ở giữa đại chúng giảng giải cho người khác. Hãy khiến người ta chép kinh, giữ gìn quyển kinh. Đối với kinh này, hãy xem như bậc thầy dẫn đường.
A-dật-đa, vì vậy Bồ-tát Ma-ha-tát nào muốn giúp vô lượng chúng sinh mau chóng an trụ bất thoái chuyển nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), và muốn thấy cõi Phật thù thắng rộng lớn trang nghiêm, thâu nhận công đức viên mãn, thì nên khởi sức tinh tấn mà nghe pháp môn này.
Giả sử phải đi qua một đại thiên thế giới đầy lửa dữ, vì cầu pháp cũng không được sinh tâm thối lui, nhụt chí hay dối trá. Hãy đọc tụng, thọ trì, chép kinh. Dù chỉ trong chốc lát cũng hãy giảng giải cho người khác, khuyên họ lắng nghe, không sinh buồn phiền. Dù phải vào lửa lớn cũng không nên nghi ngờ, do dự. Vì sao vậy? Vì vô lượng ức Bồ-tát kia đều tìm cầu pháp môn vi diệu này, tôn kính lắng nghe, không làm trái. Vì vậy các ông nên tìm cầu pháp này.
A-dật-đa, các chúng sinh ấy được lợi lành lớn. Nếu ở đời sau, cho đến lúc chánh pháp suy tàn, có chúng sinh gieo các gốc lành, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, thì nhờ sức gia hộ của Như Lai, họ sẽ gặp được pháp môn rộng lớn như thế, được tất cả Như Lai khen ngợi và vui lòng. Nếu họ thâu nhận và thọ trì pháp ấy, họ sẽ đạt nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết hết thảy, tức trí Phật) rộng lớn, và tuỳ ý thích gieo các căn lành.
Thiện nam tử, thiện nữ nhân nào có sự hiểu biết thù thắng rộng lớn đối với pháp ấy, sẽ được nghe và rất vui mừng, sẽ thọ trì, đọc tụng, giảng rộng cho người khác và thường vui vẻ tu hành.
A-dật-đa, vô lượng ức Bồ-tát cầu thỉnh pháp này chưa từng chán bỏ. Vì vậy, các thiện nam tử, thiện nữ nhân, dù ở đời nay hay đời sau, ai đã cầu, đang cầu hay sẽ cầu pháp này đều được lợi lành.
A-dật-đa, những việc Như Lai cần làm, ta đều đã làm xong. Các ông nên an trụ không nghi ngờ, gieo các gốc lành, thường tu học để không còn nghi ngờ vướng mắc, để không phải vào ngục tù làm bằng đủ thứ châu báu (ví với cảnh bị nhốt trong thai hoa sen).
A-dật-đa, những bậc đại uy đức như thế có thể làm phát sinh các pháp môn rộng lớn khác của Phật pháp. Vậy mà vì không được nghe pháp này, có một ức Bồ-tát đã thối lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
A-dật-đa, Phật ra đời rất khó gặp. Được thân người lìa khỏi tám nạn cũng rất khó. Pháp vô thượng của chư Phật Như Lai, pháp rất sâu về thập lực, vô uý, vô ngại, vô trước (không bám dính), cùng các pháp của Bồ-tát như ba-la-mật, người giảng pháp cũng khó giảng giải cho rõ. A-dật-đa, người khéo giảng pháp không dễ gặp. Có được lòng tin sâu bền vững cũng khó gặp thời. Vì vậy nay ta tuyên nói đúng theo lẽ thật. Các ông tu tập nên làm đúng như lời dạy.
A-dật-đa, ta đem pháp môn này và các Phật pháp phó chúc cho ông. Ông nên tu hành, đừng để pháp bị mai một. Pháp môn rộng lớn vi diệu như thế được tất cả chư Phật khen ngợi. Chớ trái lời Phật dạy mà vứt bỏ nó. Nếu vậy, các ông sẽ chịu điều bất lợi, chìm đắm trong đêm dài sinh tử, chịu đủ mọi hiểm nguy khổ sở. Vì vậy nay ta phó chúc một cách hệ trọng, để pháp này tồn tại lâu dài không mất. Các ông nên siêng tu hành, thuận theo lời ta dạy." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:
Nếu chưa từng tu phúc đức, rốt cuộc không được nghe pháp vi diệu này;
Người dũng mãnh, thành tựu các lợi lành, mới được nghe kinh rất sâu như thế.
Người ấy từng gặp chư Thế Tôn, có thể làm ánh sáng lớn cứu vớt đời dơ đục;
Nghe nhiều, tổng trì (nhớ giữ trọn vẹn không quên) như biển cả, người ấy được các bậc thánh hiền yêu mến.
Người lười biếng, tà kiến, thấp kém không tin chánh pháp này của Như Lai.
Ai từng ở chỗ Phật gieo nhiều điều lành, người ấy mới tu được hạnh cứu đời.
Ví như người mù luôn ở trong tối, không thể chỉ đường cho người khác;
Hàng thanh văn đối với trí Phật cũng vậy, huống chi các hữu tình khác mà hiểu được.
Công đức của Như Lai chỉ Phật tự biết, chỉ Thế Tôn mới có thể chỉ bày;
Trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần, có loài hộ trì Phật pháp) đều không theo kịp, hàng nhị thừa tự dứt lời không nói được.
Giả sử các hữu tình đều sẽ thành Phật, có hạnh vượt hơn Bồ-tát Phổ Hiền (vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện lớn), đã lên đến bờ bên kia,
Cùng nhau giảng nói công đức của một vị Phật, trải qua thời gian nhiều kiếp không thể nghĩ bàn;
Trong khoảng thời gian ấy thân họ đã nhập diệt, mà trí tuệ thù thắng của Phật vẫn không ai đo lường được.
Vì vậy, ai đủ lòng tin và được nghe pháp, lại được các bạn lành nâng đỡ,
Được nghe pháp sâu mầu như thế, sẽ được các bậc thánh tôn kính yêu quý.
Trí tuệ thù thắng của Như Lai trùm khắp hư không, nghĩa lý lời Phật nói chỉ Phật hiểu thấu;
Vì vậy các bậc trí học rộng nên tin lời ta dạy là lời chân thật.
Được thân người rất khó, gặp Như Lai ra đời cũng khó;
Lòng tin và trí tuệ phải lâu ngày mới có được, vì vậy người tu nên tinh tấn.
Đã được nghe pháp mầu như thế, hãy thường niệm chư Phật và sinh lòng vui mừng;
Người ấy đời trước thật là bạn ta, khéo ưa muốn sự giác ngộ của Phật.
Bấy giờ Thế Tôn nói kinh này xong. Trong hàng trời người ở thế gian có một vạn hai nghìn na-do-tha ức chúng sinh xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy chân lý trong sạch, tức lần đầu thấy rõ chân lý, bước vào quả thánh đầu tiên). Hai mươi ức chúng sinh được quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba của hàng thanh văn, không còn phải sinh lại cõi Dục). Sáu nghìn tám trăm tỳ-kheo dứt sạch các lậu (phiền não khiến tâm rò rỉ, trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát. Bốn mươi ức Bồ-tát an trụ bất thoái chuyển nơi vô thượng bồ-đề, mặc áo giáp lớn, sẽ thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật). Có hai mươi lăm ức chúng sinh được bất thoái nhẫn (sự an trụ nơi chân lý không còn thối lui).
Có bốn vạn ức na-do-tha trăm nghìn chúng sinh từ trước chưa từng phát tâm cầu vô thượng bồ-đề, nay mới bắt đầu phát tâm, gieo các căn lành, nguyện sinh về thế giới Cực Lạc để thấy Phật A-di-đà. Tất cả họ đều sẽ được sinh về cõi của Như Lai ấy, rồi ở các phương khác lần lượt thành Phật, cùng một danh hiệu là Diệu Âm. Có tám vạn ức na-do-tha chúng sinh được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) và được pháp nhẫn (sự an trụ vững vàng nơi chân lý), sẽ thành vô thượng bồ-đề. Những hữu tình mà Phật Vô Lượng Thọ đã giáo hoá cho thuần thục khi xưa còn tu hạnh Bồ-tát đều sẽ sinh về thế giới Cực Lạc. Những tâm nguyện họ đã phát từ xưa đều được thành tựu viên mãn.
Bấy giờ tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, là điềm lành lớn), lại hiện ra đủ thứ biến hoá thần diệu hiếm có, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới. Vô lượng ức na-do-tha trăm nghìn vị trời và người cùng lúc cúng dường. Âm nhạc không ai đánh mà tự vang lên. Trời mưa hoa mạn-đà-la ngập đến đầu gối. Lên đến tận cõi trời A-ca-nị-tra (tức cõi trời Sắc Cứu Cánh, cõi trời cao nhất của Sắc giới), ai ai cũng dâng đủ thứ phẩm vật cúng dường đặc biệt tốt đẹp. Phật nói kinh xong, Bồ-tát Di-lặc cùng tôn giả A-nan và tất cả đại chúng nghe lời Phật dạy đều rất vui mừng.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười tám.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ mười chín.
Tam tạng (vị pháp sư tinh thông cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Bồ-đề Lưu Chí đời Đại Đường vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video