Hội thứ bảy: Bị Giáp Trang Nghiêm (Mặc áo giáp trang nghiêm), phần ba
Lại nữa, Vô Biên Tuệ (tên vị Bồ-tát đang thưa hỏi Phật)! Các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện tự mình giác ngộ thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh) phát tâm hướng tới cảnh giới giáp trụ vô biên (giáp trụ: áo giáp và mũ sắt; ở đây ví cho chí nguyện và sức tu kiên cố của Bồ-tát, như người lính mặc giáp ra trận), cảnh giới Đại thừa vô biên (Đại thừa: "cỗ xe lớn", con đường tu đưa cả mình lẫn mọi người đến chỗ thành Phật), cảnh giới đại đạo (con đường lớn) vô biên. Vì sao? Vì ở mọi chỗ đều có thể theo vào được. Các Bồ-tát ma-ha-tát vì muốn theo vào tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, mọi điều có thể biết) mà mặc áo giáp lớn; vì muốn theo vào tất cả các pháp mà cưỡi Đại thừa; vì muốn theo vào tất cả các pháp mà đứng vững trên đại đạo này. Vì đạt được sự bình đẳng đối với tất cả các pháp nên phát tâm hướng tới.
Nhưng áo giáp này không nắm lấy một chút pháp nào: dù trong hay ngoài, thô hay tế, xa hay gần, quá khứ, hiện tại hay vị lai, hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) hay vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), trụ hay không trụ. Nếu áo giáp này đối với tất cả các pháp mà không thể lựa chọn, không thể quyết định rõ, không thể biết khắp, không thể theo vào, không thể chứng nghiệm, không thể vượt qua, thì không thể gọi là mặc áo giáp lớn. Nếu đối với tất cả các pháp mà có thể lựa chọn, có thể quyết định rõ, có thể biết khắp, có thể theo vào, có thể chứng nghiệm, có thể vượt qua, thì mới có thể gọi là mặc áo giáp lớn.
Lại nữa, Đại thừa này cũng không có chút pháp nào, dù trong hay ngoài, cho đến khi hồi hướng (đem công đức tu tập hướng về một mục đích) về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi điều của Phật), biết khắp, theo vào, chứng nghiệm, vượt qua. Vì thế cỗ xe này gọi là Đại thừa, là cỗ xe khéo léo về pháp, cỗ xe đến niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), cỗ xe cao hơn cả bậc cao nhất, cỗ xe không gì sánh bằng. Lại nữa, đại đạo này cũng không có chút pháp nào, dù trong hay ngoài, cho đến có thể đối với tất cả các pháp mà phát tâm đi theo con đường lớn bằng phẳng ngay thẳng. Con đường bằng phẳng ngay thẳng này không có chút pháp nào mà không biết khắp; vì thế con đường này gọi là đạo vô thượng (không gì cao hơn), đạo không thể đếm lường, đạo không gì sánh bằng.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát mặc áo giáp lớn thì có thể theo vào khắp tâm và mọi hoạt động của tâm của tất cả chúng sinh, có thể làm trong sạch khắp mọi phiền não ô nhiễm (những tâm xấu như tham lam, giận dữ, mê muội làm khổ não thân tâm) của tất cả chúng sinh; cưỡi Đại thừa thì làm tăng trưởng mọi căn lành của chúng sinh; đứng vững trên đại đạo này thì khuyên bảo, giáo hóa chúng sinh làm mọi điều lành.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát vì từng chúng sinh một, vì từng hoạt động tâm một, cho đến tận cùng bờ mé sinh tử, trôi lăn suốt thời gian dài để cầu niềm vui của trí tuệ, không bỏ áo giáp mà giữ cho thật kiên cố. Các ngài mặc áo giáp lớn, áo giáp vô lượng, áo giáp khó nghĩ bàn, áo giáp thanh tịnh, áo giáp vô biên, áo giáp không chấp lấy, áo giáp biết rõ ý niệm về chúng sinh, áo giáp biết không có chúng sinh, áo giáp biết vô ngã (không có một cái "ta" thật sự tồn tại), áo giáp biết tự tánh (bản chất tự có) của chúng sinh, áo giáp theo đó mà giác ngộ tự tánh của chúng sinh, áo giáp biết tự tánh của "ta", áo giáp theo đó mà giác ngộ tự tánh của "ta", áo giáp biết tự tánh bên trong, áo giáp theo đó mà giác ngộ tự tánh bên trong, áo giáp biết tự tánh bên ngoài, áo giáp theo đó mà giác ngộ tự tánh bên ngoài, áo giáp biết tự tánh cả trong lẫn ngoài, áo giáp theo đó mà giác ngộ tự tánh cả trong lẫn ngoài, áo giáp biết tự tánh của tất cả các pháp, áo giáp theo đó mà giác ngộ tự tánh của các pháp, áo giáp biết tất cả các pháp là vô sở đắc (không có gì để nắm bắt được), áo giáp biết tự tánh của tất cả các pháp là vô sở đắc, áo giáp hiểu rõ tất cả các pháp, áo giáp vô biên, áo giáp không có chặng giữa, áo giáp không có giữa cũng không có bờ, áo giáp không phải quá khứ, áo giáp không phải vị lai, áo giáp không phải hiện tại, áo giáp không tạo tác, áo giáp không có người tạo tác.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát đối với áo giáp này cũng không có gì để mặc, cũng không theo đó mà giác ngộ, cũng không quyết định rõ, cũng không thoát ra, cũng không tự mình chứng nghiệm. Vì không có áo giáp nên mặc áo giáp; vì không theo giác ngộ nên có thể theo giác ngộ; vì không quyết định rõ nên có thể quyết định rõ; vì không thoát ra nên có thể thoát ra; vì không tự chứng nghiệm nên có thể tự chứng nghiệm; vì không có gì để cưỡi nên cưỡi Đại thừa. Không đặt bày gì nơi Đại thừa; không có gì được đặt bày mà làm sự đặt bày (thi thiết: đặt ra tên gọi, khái niệm để tạm trình bày). Thế nhưng đối với Đại thừa thì không có chút đặt bày nào; nếu có đặt bày thì chẳng phải là đặt bày, vì sự đặt bày ấy không thể nắm bắt, không thể thấy. Cũng không có cỗ xe nào để cưỡi mà an trụ. Lấy chỗ không có gì để nắm bắt mà trụ trong Đại thừa, xa lìa sự hướng tới, không đến chỗ rốt ráo, không đến niết-bàn; vì không thể nắm bắt nên lấy cái chẳng phải đạo làm đạo. Đối với đạo mà phát tâm hướng tới, vì đạo ấy bằng phẳng ngay thẳng.
Con đường bằng phẳng ngay thẳng này không có sự đặt bày: ai đặt bày, đặt bày ở đâu, từ đâu mà đặt bày? Cũng không có việc làm, cũng không có người làm; cũng chẳng phải hòa hợp, chẳng phải không hòa hợp; nhàm lìa tất cả, không cầu tất cả. Vì sao? Vì con đường bằng phẳng ngay thẳng này đối với tất cả các pháp không khác cũng không giống, vì không tương ưng (không gắn liền, không khớp với nhau). Không khởi ý niệm về pháp; lìa tất cả các pháp thì không nhơ không sạch; pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp) cũng như vậy, không nhơ không sạch. Vì thế con đường này gọi là đạo không nhiễm ô. Lấy chỗ không thể hướng tới mà làm sự tiến tới; lấy chỗ không thể thu giữ mà làm sự thu nhận. Đạo này rất sâu: không sinh, không khởi, không ra, không làm, không được, không đi, không nơi chốn, không trụ, không chướng ngại, không có sự việc. Đối với mọi sự việc mà có thể làm sáng tỏ; đối với mọi sự việc mà không có sai khác; không chạy theo sự việc, vì không có sự việc, mà đến chỗ vô thượng.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát đối với áo giáp này, cỗ xe này, con đường này nên biết như vậy. Nhưng áo giáp này, cỗ xe này, con đường này không có gì có thể thấy, không có gì có thể biết, vì không thể nắm bắt. Ai mặc giáp, ai cưỡi cỗ xe này, ai đi con đường này, cũng không thể thấy, không thể biết, không thể nắm bắt.
Vô Biên Tuệ! Nếu các Bồ-tát ma-ha-tát nghe pháp này rồi không kinh hãi, không sợ sệt, đọc tụng, giảng nói, đối với lẽ nghĩa của pháp không trái nghịch, thuận theo mà tu hành, sinh lòng yêu thích, đi vào thắng giải (sự tin hiểu sâu xa, vững chắc), thì vì pháp này nên siêng năng tinh tấn. Nếu đối với lẽ nghĩa quyết định của pháp này mà có phương tiện khéo léo và có đủ khả năng, thì mặc áo giáp này, cưỡi cỗ xe này, đi con đường này; đối với pháp sâu xa này, vì không có gì để nắm bắt mà phát tâm hướng tới, đi đến tận bờ sinh tử, làm bậc Chánh giác (người giác ngộ hoàn toàn đúng đắn, tức là Phật), có thể đem vô biên công đức trang nghiêm mà xuất hiện ở thế gian.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát đối với pháp này nên sinh lòng yêu thích, khởi sự tinh tấn lớn mà không buông lung. Nếu có chúng sinh nào đối với pháp sâu này vừa mới sinh lòng yêu thích, Ta nói người ấy được lợi ích lớn, huống chi là người có thể siêng năng không buông lung, giới hạnh trong sạch mà phát tâm hướng tới. Vô Biên Tuệ! Ông hãy xem pháp này rộng lớn đến dường nào, thù thắng đến dường nào, thanh tịnh đến dường nào. Ta đối với pháp này ân cần khen ngợi, là muốn cho chúng sinh sinh lòng yêu thích, để được lợi ích an vui trong đêm dài (suốt thời gian lâu dài trôi lăn trong sinh tử), để nhàm lìa, để tịch diệt (lặng dứt hết phiền não), để biết khắp.
Vô Biên Tuệ! Ông hãy xem nữa: pháp này có thể ban cho sự an vui đầy đủ cả thế gian lẫn xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian, tức là giải thoát). Biết bao chúng sinh nghèo thiếu, vì để mất pháp sâu này nên xa lìa mọi sự an vui đầy đủ, sung túc của thế gian và xuất thế gian. Vô Biên Tuệ! Ông hãy xem nữa: khi Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) còn hiện tiền, pháp báu sâu xa này dồi dào đến dường nào, dễ được đến dường nào. Nay ông đối với pháp rất sâu này nên siêng năng tu tập. Có những kẻ ngu, khi Ta đang diễn nói pháp báu này mà còn không muốn nghe, huống chi là thọ trì (nhận lấy và giữ gìn); lúc Như Lai hiện tiền, pháp báu dồi dào mà còn không thích nghe, không muốn hỏi han. Nếu đến đời mạt thế, vào năm trăm năm sau cùng (thời kỳ cuối khi Phật pháp suy tàn), lúc chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) diệt mất, Phật, pháp báu và người giữ pháp, cả ba đều không còn hiện tiền, thì làm sao còn muốn nghe, yêu thích và hỏi han được?
Vô Biên Tuệ! Nhưng vào thời sau ấy, nếu được Như Lai khéo gia trì (dùng sức oai thần che chở, giúp đỡ), thì pháp báu sâu xa này cũng có thể được. Vô Biên Tuệ! Vào thời đáng sợ ấy, pháp báu sâu xa này thật ra không hề giảm sút, cũng không diệt mất; chỉ là đối với pháp này không có người nghe, không có người thọ trì, chỉ trừ những người mặc áo giáp từng khát khao lắng nghe trước mặt Ta, vào thời ấy mới có thể yêu thích nghe nhận pháp này. Chúng sinh thời ấy nghe pháp này rồi mà có thể sinh lòng tin trong sạch, Ta nói người ấy sẽ được thành tựu pháp rộng lớn này, huống chi là ngay bây giờ, đối với pháp này mà sinh được lòng tin trong sạch và siêng năng tu hành.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát khi mặc áo giáp vô thượng, áo giáp vô lượng, áo giáp lớn, nên nghĩ thế này: "Ta vì tất cả chúng sinh nghèo thiếu — tức là thiếu giới (giới luật, sự giữ gìn đạo đức), thiếu sự nghe học, thiếu trí tuệ, thiếu giải thoát, thiếu giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát) — mà dùng đại pháp này làm cho họ đầy đủ." Do được đại pháp làm cho đầy đủ, khiến mọi sự nghèo thiếu đều lìa bỏ; của báu về giới, của báu về nghe học, của báu về trí tuệ, của báu về giải thoát, của báu về giải thoát tri kiến đều được giàu có; lửa tham lam, giận dữ, mê muội đều được dập tắt; mọi thứ bệnh đều được chữa lành; thuốc hay vô thượng đều được uống. Vì uống thuốc này nên mọi bệnh tiêu trừ, được an vui lớn, vĩnh viễn lìa phần còn sót lại (của thân và phiền não), chứng được tánh mát mẻ là niết-bàn vô thượng, không còn gì khác để suy nghĩ quan sát, không cầu bất cứ pháp hữu vi hay vô vi nào. Vì sao? Vì niết-bàn này là an vui bậc nhất, mọi điều mong cầu không còn sót lại gì, sự mong cầu đã vĩnh viễn dừng, đã diệt hết.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát sau khi mặc áo giáp lớn như vậy, lại vì thương xót mà thu nhận tất cả chúng sinh nên cưỡi Đại thừa này. Đại thừa này, chư Phật quá khứ đã cưỡi mà xuất ly (thoát ra khỏi vòng sinh tử), chư Phật vị lai sẽ cưỡi mà xuất ly, chư Phật hiện tại nay đang cưỡi mà xuất ly. Không có người đi, cũng không có cỗ xe, cũng không có sự xuất ly. Vì sao? Vì là không (mọi pháp không có tự tánh riêng), vô tướng (không có hình tướng cố định để bám vào), vô nguyện (không mong cầu tạo tác gì), vô sinh (không thật có sinh ra), không có người tạo tác. Chẳng phải đã xuất ly, chẳng phải nay xuất ly, chẳng phải sẽ xuất ly; người cưỡi cỗ xe này xuất ly như vậy, xuất ly một cách tốt đẹp mà không chấp trước. Đối với tất cả các pháp, chẳng phải có hòa hợp, chẳng phải không hòa hợp, không đến không đi. Khi cỗ xe này, con đường này xuất ly, cũng chẳng phải hòa hợp, không đến không đi. Khi cỗ xe này, con đường này, nơi áo giáp lớn mà xuất ly, cũng chẳng phải hòa hợp, chẳng phải không hòa hợp, không đến không đi, vì không thể nắm bắt.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát dùng áo giáp này, cỗ xe này, con đường này mà phát tâm hướng tới. Lại khi dùng áo giáp này, cỗ xe này, con đường này mà hướng tới, không nghĩ thế này: "Pháp của phàm phu, pháp của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), pháp của Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà ngộ đạo, cũng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), hay các pháp của Phật, những pháp ấy đối với ta là xa hay gần." Cũng không nghĩ: "Không, vô tướng, vô nguyện, vô sinh, vô tác, những pháp ấy đối với ta là xa hay gần." Cũng không nghĩ: "Nhàm chán, xa lìa, diệt tận, cho đến đại bát-niết-bàn (niết-bàn lớn trọn vẹn), những pháp ấy đối với ta là xa hay gần."
Vô Biên Tuệ! Áo giáp lớn này, cỗ xe này, con đường này, tất cả Bồ-tát, tất cả Thanh văn, tất cả Duyên giác, tất cả chúng sinh đều không thể lay động, mà nhờ đó phát tâm hướng tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật). Vô Biên Tuệ! Chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) đối với áo giáp này, cỗ xe này, con đường này, sau khi được bất động rồi mới nhập bát-niết-bàn. Vì sao? Vì tất cả các pháp không thể lay động. Pháp tánh của tất cả các pháp và tướng của pháp tánh, vì tướng ấy xa lìa, vì tướng ấy thanh tịnh, vì thanh tịnh khắp cả, nên không thể dùng tướng mà quan sát, quan sát thù thắng, quan sát cùng khắp. Tướng của tất cả các pháp và tánh của tướng pháp, không thể dùng tánh mà quan sát, quan sát thù thắng, quan sát cùng khắp. Tất cả các pháp không có tánh, không có tướng, không thể chỉ bày, không thể nói ra; đó là tánh tướng chân thật của các pháp.
Vô Biên Tuệ! Tướng chân thật của áo giáp này, cỗ xe này, con đường này cũng như vậy, không thể chỉ bày, không thể nói ra. Vì muốn cho chúng sinh sẽ hiểu rõ, vì làm tăng trưởng ánh sáng của tất cả các pháp, nên đối với áo giáp này, cỗ xe này, con đường này, Ta tạm dùng sự đặt bày mà nói sơ lược. Nay ông nếu muốn đối với áo giáp này, cỗ xe này, con đường này mà làm theo nghĩa, thì chớ theo sự đặt bày, chớ theo sự chỉ bày, chớ theo lời nói, mà nên làm theo nghĩa. Người làm theo nghĩa thì không có chút gì phải làm, không có chút gì phải làm theo. Nếu là chẳng phải nghĩa thì không nên làm theo; nếu là đúng nghĩa thì nên làm theo. Khi làm theo nghĩa thì không chạy theo âm thanh, không chạy theo chữ nghĩa, không chạy theo lời nói, không chạy theo người làm, không bị chúng xoay chuyển.
Thế nào là nghĩa? Đó là lời nói bí mật (lời có ý nghĩa sâu kín, không thể hiểu theo mặt chữ). Đối với lời nói bí mật, nên theo đó mà giác ngộ rõ, nên lấy lòng tin mà làm. Người lấy lòng tin mà làm thì đối với nghĩa này không có phân biệt; đối với chỗ không phân biệt mới nên làm theo. Làm theo như thế mới là không làm, cũng không làm theo. Vì sao? Vì trong nghĩa này không có chút gì là làm, không có chút gì là làm theo, không có chút gì là làm khắp; vì xa lìa sự làm nên không nên làm theo. Không làm theo những gì tương ưng với bồ-đề (sự giác ngộ), không làm theo những gì tương ưng với sự trôi lăn sinh tử. Đối với tương ưng và không tương ưng ấy, đều không khởi ý, đều không phải chánh niệm (sự ghi nhớ, tỉnh giác đúng đắn); vì niệm đã thanh tịnh, cho nên không nên làm.
Vô Biên Tuệ! Đối với nghĩa này, ông nên làm theo, chớ làm khác đi. Nếu làm theo cách khác thì là sai lầm: chạy theo âm thanh, chạy theo chữ nghĩa, chạy theo lời nói, đối với lời nói không thể buông bỏ. Biết khắp âm thanh, vượt qua chữ nghĩa, theo đó mà giác ngộ lời nói, thì không chạy theo, không trôi lăn. Đối với nghĩa này mà làm theo như vậy, theo vào như vậy, thì không có chút gì là làm, vì sự làm đã dừng lại. Vô Biên Tuệ! Khi làm theo nghĩa, chớ lấy sự làm mà làm theo nghĩa. Nếu không lấy sự làm mà làm theo nghĩa, thì là không trở lại, không còn thối lui. Nếu được không trở lại, không còn thối lui, thì nhờ áo giáp này, cỗ xe này, con đường này mà thuận theo hướng tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, làm lợi ích lớn cho các chúng sinh.
Vô Biên Tuệ! Nếu pháp này được nói như vậy, thì người làm theo nghĩa, người có thể theo vào, tâm không điên đảo, không có nghi ngờ, thành tựu sự tin hiểu sâu xa. Đối với áo giáp này, cỗ xe này, con đường này, nếu ai chưa thu nhận thì có thể thu nhận và mau phát tâm hướng tới; nếu có ai chưa mặc áo giáp này thì có thể mau mặc; nếu có ai chưa cưỡi cỗ xe này thì có thể mau cưỡi; nếu có ai chưa trụ trên con đường này thì có thể mau trụ. Vô Biên Tuệ! Những chúng sinh ấy sẽ gom góp tư lương (vốn liếng, hành trang cho việc tu tập) phước đức rộng lớn, được chư Phật Thế Tôn hộ niệm (che chở, nhớ nghĩ), đối với pháp không trái nghịch, cùng đi chung đường với Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành). Vô Biên Tuệ! Ông đã gom góp vô lượng căn lành, về đời mạt thế sau này sẽ dùng pháp này thu nhận các chúng sinh, vì các chúng sinh mà gánh vác gánh nặng; phước đức đạt được khó nói hết số lượng. Lúc ấy, Thế Tôn nói kệ (bài tụng bằng thơ trong kinh) rằng:
Bồ-tát không sợ hãi, khi mặc áo giáp như vậy,
vì làm lợi chúng sinh, nên mặc giáp vô biên.
Chúng sinh nếu nghèo thiếu, khốn khổ, không của báu pháp,
không giới, không nghe nhiều, không tuệ, không giải thoát,
mặc giáp vô biên này, khiến pháp được dồi dào.
Vì pháp được dồi dào, tất cả được an vui.
Để bỏ mọi nghèo khổ, diễn nói pháp vô thượng.
Người nghe đều lìa trần (bụi bặm phiền não), trụ nơi đạo an vui này.
Giới uẩn (khối giới hạnh) đều đầy đủ, nghe nhiều như biển lớn,
liền được tuệ tối thượng, nhờ đó dứt trói buộc.
Giải thoát chiếu sáng khắp, giải thoát và chánh tri kiến,
nếu ai tự chứng được, tất cả được an vui.
Lửa lớn tham, giận, si, luôn thiêu đốt rực khắp,
chúng sinh do đó khổ, lửa ấy ta khiến tắt.
Trao thuốc cho chúng sinh, mọi bệnh thảy đều trừ.
Khi bệnh đã tiêu trừ, được đến cõi niết-bàn,
vĩnh viễn bỏ phần sót, hướng về chốn an vui.
Từ trong an vui ấy, không ai còn thối lui.
Mọi niềm vui hữu vi, ở đó không cầu nữa.
An vui lớn vô thượng, ở đó đều sẽ chứng.
Dùng pháp không hý luận (không bàn luận suông, không phân biệt vô ích), làm chín muồi chúng sinh.
An vui lớn rốt ráo, tất cả đều sẽ được.
Người hướng tới như vậy, một đi không trở lại,
vượt khỏi sự hướng tới, thường được vui thù thắng.
Trong an vui lớn ấy, muốn vui, không muốn vui,
hướng tới, không hướng tới, tất cả đều sẽ dứt.
Mặc áo giáp như vậy, sẽ cưỡi cỗ xe này,
vì thương các chúng sinh, tất cả đều thu nhận.
Bậc Chánh biến tri (bậc biết đúng và biết khắp, tức Phật) quá khứ, đã cưỡi xe này xuất ly,
bậc Chánh biến tri vị lai, sẽ cưỡi xe này xuất ly,
Phật Thế Tôn hiện tại, nay cưỡi xe này xuất ly.
Cho nên Đại thừa này, không ai mà không cưỡi.
Tất cả bậc Tối Thắng, chỗ nương lớn thế gian,
cưỡi xe này xuất ly, mà không khởi tưởng xe.
Chẳng xe mà làm xe, chẳng đạo mà làm đạo,
chẳng ra mà làm ra, vì xuất ly nên vô thượng.
Khi xe này xuất ly, chưa từng chút xuất ly,
vì không, không có tướng, vô nguyện và vô tác.
Chẳng xe, chẳng xuất ly, mới gọi là Đại thừa.
Tất cả đều bình đẳng, do đó mà hướng tới.
Xe này không hòa hợp, cũng không không hòa hợp,
hướng tới đạo vô thượng, tự chứng an vui lớn.
Xe này không tương ưng, cũng không không tương ưng,
không nơi, không chỗ nương, do đó mà hướng tới.
Đạo này không có đến, đạo này cũng không đi,
người đi chánh đạo này, vắng lặng mà hướng tới.
Ta nói về đạo này, xe này, áo giáp này,
với pháp không nương tựa, vắng lặng, cao tột bậc.
Tất cả pháp phàm phu, tất cả pháp Thanh văn,
tất cả pháp Duyên giác, tất cả không nắm bắt.
Với tất cả pháp Phật, pháp vô thượng lìa nhơ,
không xa cũng không gần, tất cả không nắm bắt.
Với pháp không, vô tướng, pháp vô nguyện, vô tác,
không xa cũng không gần, tất cả không nắm bắt.
Với pháp nhàm lìa, diệt, pháp niết-bàn vắng lặng,
không xa cũng không gần, tất cả không nắm bắt.
Xe này, áo giáp này, đạo này không chấp lấy,
vô thượng, không lay động, rốt ráo không nắm bắt.
Tự tánh của mọi pháp, là tướng thật hiếm có,
không thể đặt bày được, vì tánh các pháp là không.
Xe này, áo giáp này, đạo này không chỉ bày;
như tự tánh các pháp, tánh ấy cũng như vậy.
Trong tất cả các pháp, tướng, tánh không nắm bắt.
Với pháp không tướng tánh, ta lược mở bày ra.
Trong tất cả các pháp, mọi tướng của tự tánh,
ta nói như thế này: rốt ráo không có gì.
Xe này cùng đạo này, tướng tự tánh áo giáp,
ở đó tìm lời nói, rốt ráo cũng chẳng có.
Vì lời nói chẳng có, đó là tướng hiếm có.
Trong lời nói ấy, tướng ngôn ngữ cũng không.
Các pháp không thể lường, không hơn, không bờ, không lượng,
tất cả không thể đo, cho nên pháp vô thượng.
Xe này, áo giáp này, đạo này cũng như vậy;
trong chỗ không tướng ấy, nên theo vào như vậy.
Để cho các chúng sinh, biết khắp, siêng tu tập,
mau được ánh sáng pháp, nên ta nói như vậy.
Các pháp không lời nói, tất cả không thể nói,
trong các pháp ấy, tất cả nên theo vào.
Vì pháp không lời nói, nên theo đó mà làm.
Làm mà không chút làm, tất cả pháp không làm.
Không cầu mà thích cầu, không làm mà làm theo.
Người làm theo như vậy, với nghĩa không quan sát (không phân biệt).
Nay ông với nghĩa thật, tất cả nên làm theo;
âm thanh và lời nói, chớ bị chúng xoay chuyển.
Trong âm thanh, lời nói, nếu được không xoay chuyển,
thì mới làm theo nghĩa, đó là người cầu nghĩa.
Thế nào gọi là nghĩa? Nên biết là lời bí mật.
Lấy tin, không phân biệt, nghĩa ấy mới làm theo.
Hiểu rõ nghĩa như vậy, có thể với lời bí mật,
không chấp, không dính mắc, không làm, không xoay theo.
Nếu có người làm theo, người ấy theo mà chấp.
Nếu không người làm theo, tất cả không xoay theo.
Do đó mà chánh niệm, xa lìa sự xoay theo.
Bồ-đề và sinh tử, cả hai không tương ưng.
Với chúng cũng không niệm, không niệm là chánh niệm.
Vì niệm được thanh tịnh, nên gọi người thanh tịnh.
Nếu tu hành khác đây, là xa pháp vô thượng.
Ông nên với nghĩa này, đúng như lời mà tu.
Nếu chạy theo lời nói, là chạy theo âm thanh,
không vượt qua được nó, giống như pháp thế gian.
Âm thanh và văn tự, không nên bị xoay chuyển.
Nên biết nghĩa chân thật, lấy không làm mà làm.
Nghĩa thật không âm thanh, cũng không có văn tự,
vì vượt khỏi lời nói, mới gọi là nghĩa thật.
Nghĩa ấy nên làm theo, làm theo mà không có gì;
vì sự làm đã dừng, mới gọi là nghĩa thật.
Trong nghĩa chân thật ấy, không làm mà là làm,
ấy là không thối chuyển, không bỏ áo giáp lớn.
Thuận theo áo giáp lớn, Đại thừa và đại đạo,
hướng đến chốn an vui, làm lợi các chúng sinh.
Những pháp an ổn này, nay ta nói cho ông.
Ông nên theo nghĩa làm, dứt được mối nghi ngờ.
Nếu ai cưỡi xe này, cưỡi rồi sẽ hướng tới,
mau đến đại bồ-đề, tự chứng giác vô thượng.
Với xe tối thượng này, không cưỡi là cưỡi mau.
Với đạo, với áo giáp, nghĩa cũng đều như vậy.
Với pháp vô thượng này, ai tinh cần tu tập,
những chúng sinh ấy, được Phật thường hộ niệm.
Vào thời đáng sợ sau, ông hãy mở pháp này,
rộng vì các chúng sinh, mà làm điều lợi ích.
Vào thời đáng sợ sau, nếu mở được pháp này,
phước vô thượng sinh ra, số lượng không thể đo.
Vô Biên Tuệ! Áo giáp mà các Bồ-tát ma-ha-tát mặc tên là Đại Thắng, cũng tên là Vô Biên Thắng, cũng tên là Đại Trang Nghiêm. Cỗ xe các ngài cưỡi tên là Đại Thương (người buôn lớn dẫn đoàn), cũng tên là Vô Biên Quang, cũng tên là Diệu Trang Nghiêm. Con đường các ngài đi tên là Tư Lương Trang Nghiêm Vô Lượng (hành trang trang nghiêm không lường), cũng tên là Tư Lương Phương Tiện Vô Lượng (hành trang phương tiện khéo léo không lường). Nhờ con đường này mà các bậc thiện trượng phu (người nam tử tốt lành, cao quý) phát tâm hướng tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Lại nữa, Vô Biên Tuệ! Thuở xưa, trải qua vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), lại gấp bội số ấy, có Phật ra đời hiệu là Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật, nghĩa là: bậc đến từ chân như, bậc đáng được cúng dường, bậc biết đúng biết khắp, bậc đủ trí sáng và đức hạnh, bậc khéo vượt qua bờ sinh tử, bậc hiểu rõ thế gian, bậc cao nhất trong loài người, bậc khéo điều phục người cần điều phục, thầy của trời và người, bậc giác ngộ được thế gian tôn kính). Kiếp ấy tên là Điện Quang, cõi nước tên là Quang Minh. Bấy giờ cõi Phật ấy đất bằng như lòng bàn tay, không có những thứ dơ bẩn, ngói sỏi, gai góc; vàng ròng bạc trắng làm thành những bãi cát, xếp hàng khắp cõi nước, ai thấy cũng vui mừng.
Bấy giờ trong bốn thiên hạ (bốn châu lớn ở bốn phía quanh núi Tu-di, tức toàn bộ một thế giới), mỗi châu đều rộng hai ức (ức: một số rất lớn, thường hiểu là một trăm triệu) do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Mỗi châu lại có bốn vạn tám nghìn thành lớn; mỗi thành rộng mười do-tuần, dài hai mươi do-tuần, tường thành bao quanh trang nghiêm, đẹp đẽ, cao vút. Mỗi thành có tám câu-chi (câu-chi: mười triệu) người cư trú, có mười nghìn làng xóm và một nghìn khu vườn bao quanh trang hoàng. Cõi nước ấy lại có đủ loại cây hoa, cây quả, cây hương, cây áo, cây có vị ngon tột bậc và cây kim cương xen nhau tô điểm. Ao hồ, suối chảy, bờ thẳng ngay ngắn, đầy ắp nước tám công đức (nước có tám đức tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm dịu, uống không hại, uống trừ được bệnh). Hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng) đủ màu chiếu rạng, không đâu không có.
Đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai ấy sống lâu sáu mươi tám câu-chi na-do-tha (na-do-tha: một con số cực lớn) năm, lại có sáu mươi câu-chi na-do-tha chúng Thanh văn làm quyến thuộc. Người dân thời ấy dung mạo đoan chính, an ổn vui sướng, ít tham lam, giận dữ, mê muội, dễ chỉ dạy; chỉ cần khuyên dạy chút ít là có thể biết khắp tánh tướng của các pháp.
Vô Biên Tuệ! Lại vào thời ấy có vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng cai trị cả bốn châu bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Nhất Thiết Nghĩa Thành, đầy đủ bảy báu (bảy vật báu của vua Chuyển luân: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu), cả bốn thiên hạ đều quy phục. Ở châu Diêm-phù (châu phía nam, nơi loài người chúng ta sống) có một thành lớn, chiều dọc chiều ngang bốn mươi do-tuần, dân chúng đông đúc, an ổn, sung túc vui vẻ. Bên trong cung thành rộng năm do-tuần, xen bảy báu trang hoàng. Hàng cây đa-la (một loại cây cọ thân cao thẳng) đẹp đẽ treo các chuông lắc, lưới vàng ròng phủ khắp bên trên. Chánh điện của vua toàn bằng lưu ly (một loại đá quý) màu xanh biếc, rộng một do-tuần, bốn mặt có nghìn cột; trên điện lại có nghìn lầu, cao vút đẹp đẽ, trang hoàng bằng các thứ báu. Trước điện có một ao hương lớn, nước trong vắt bao quanh; bên cạnh lại có mười sáu ao nhỏ Hương Quang, làm bằng bảy báu, bày xếp vây quanh. Giữa các ao có kênh nước chảy xiết, phát ra âm thanh hay như đang tấu nhiều thứ nhạc. Mỗi ao nhỏ có tám lối bậc thềm, ao Hương Quang lớn có ba mươi hai lối; mỗi lối bậc thềm đều làm toàn bằng vàng ròng, cây báu xếp hàng, lưới báu phủ khắp, hương thơm tuyệt diệu tràn đầy trong thành, cho nên gọi ao ấy là Hương Quang (Ánh Sáng Thơm).
Vô Biên Tuệ! Vị vua Chuyển luân ấy có bốn phu nhân: một tên là Vô Biên Âm, hai tên là Hiền Thiện Âm, ba tên là Chúng Diệu Âm, bốn tên là Nga Vương Âm. Mỗi phu nhân có hai người con: một tên là Bất Không Thắng, hai tên là Hiền Thắng, ba tên là Long Thắng, bốn tên là Thắng Âm, năm tên là Diệu Âm, sáu tên là Phạm Âm, bảy tên là Thắng Vân, tám tên là Vân Âm. Vua có sáu ức cung nữ và mười nghìn người con. Bấy giờ vua ở trong nội cung, cùng quyến thuộc vui chơi đùa giỡn, bỗng thấy trên không trung thân sắc tuyệt đẹp của một đức Như Lai. Đức Như Lai ấy liền bảo vua: "Đại vương nên mặc áo giáp vô thượng, cưỡi cỗ xe vô thượng, mà phát tâm hướng tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, trao cho chúng sinh thuốc trí tuệ; chớ tham đắm năm dục (năm thứ ham muốn do mắt, tai, mũi, lưỡi, thân đắm theo sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái) của cõi người, cõi trời. Áo giáp lớn này có thể thâu nhận an vui vô thượng; cỗ xe vô thượng này có thể dẫn vào khu vườn vô thượng; ai vào trong đó thì không còn thối lui. Mọi thứ ham muốn của cõi người, cõi trời đều là pháp vô thường, biến đổi hư hoại, thế không ở lâu, chốc lát liền tiêu mất."
Vô Biên Tuệ! Bấy giờ đại vương Nhất Thiết Nghĩa Thành nghe lời ấy rồi, thưa với đức Như Lai kia rằng: "Ai có thể chỉ cho con áo giáp lớn này, để con mặc vào đúng như áo giáp ấy? Ai có thể chỉ cho con Đại thừa này, để con cưỡi đúng như Đại thừa ấy? Ai có thể chỉ cho con đại đạo này, để con hướng tới đúng như đại đạo ấy?" Khi ấy đức Như Lai kia bảo đại vương Nhất Thiết Nghĩa Thành: "Đại vương nên biết, có đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai, vua nên đến chỗ Ngài; Ngài sẽ vì đại vương diễn nói pháp này: mặc áo giáp lớn, cưỡi Đại thừa, hướng tới đại đạo." Đức Như Lai kia nói như vậy xong, bỗng nhiên biến mất.
Vô Biên Tuệ! Bấy giờ đại vương Nhất Thiết Nghĩa Thành thấy việc ấy rồi, run sợ, lông tóc dựng đứng, khởi tâm cho là việc hiếm có và sinh lòng kinh sợ, không còn ưa thích mọi thú vui ham muốn của cõi người, cõi trời, nhàm chán buông bỏ tất cả các pháp hữu vi tạo tác, chỉ cầu áo giáp lớn, Đại thừa và đại đạo. Vua liền cùng tám người con, bốn phu nhân, cùng các con khác, cung nữ và người hầu, đi đến chỗ đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai. Đến nơi rồi, vua cùng quyến thuộc cung kính làm lễ, cúi đầu sát chân Phật, liền đem một trăm đàn-lô-na (đơn vị đo dung lượng thời xưa) hoa xen lẫn bảy báu rải lên đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri; lại đem vô lượng chi-bà-la (y áo của người xuất gia) dâng lên Như Lai và chúng Thanh văn; lại đem mọi vật dụng an vui cúng dường suốt mười nghìn năm. Từ đó về sau, vua bỏ ngôi vua, cùng quyến thuộc xuất gia (rời bỏ đời sống gia đình để đi tu) trong giáo pháp của đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai.
Vô Biên Tuệ! Bấy giờ đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai biết tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) Nhất Thiết Nghĩa Thành và quyến thuộc có lòng hết sức ưa thích, liền vì họ mở bày sự trang nghiêm của áo giáp và sự trang nghiêm của Đại thừa. Họ nghe rồi phát tâm kiên cố, vì pháp sâu xa mà dốc hết thân mạng, ngồi ngay ngắn suy ngẫm, tinh tấn không thối lui, luôn gần gũi Như Lai, và đối với mọi ham muốn ở thế gian đều không còn lay động tâm niệm.
Vô Biên Tuệ! Bấy giờ đức Như Lai ấy hỏi tỳ-kheo Nhất Thiết Nghĩa Thành: "Thiện nam tử (người con trai lành)! Nay ông đã mặc áo giáp lớn, cưỡi Đại thừa, phát tâm hướng tới đạo chưa? Nhờ đạo này mà có thể thành tựu nhất thiết trí trí, trí tuệ không gì sánh bằng. Ông nên đúng như lẽ thật mà tinh tấn tu tập." Tỳ-kheo Nhất Thiết Nghĩa Thành thưa với đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai: "Bạch Thế Tôn! Nay con không thấy có pháp nào gọi là áo giáp, cũng không thấy có người mặc áo giáp, cũng không thấy chỗ từ đâu mà mặc giáp, cũng không thấy nơi mặc giáp. Bạch Thế Tôn! Con không thấy có pháp nào gọi là cỗ xe, cũng không thấy có người cưỡi Đại thừa, cũng không thấy chỗ từ đâu mà cưỡi, cũng không thấy nơi cưỡi Đại thừa. Bạch Thế Tôn! Con không thấy có pháp nào gọi là đạo, cũng không thấy người nhờ đạo này mà đã hướng tới hay đang hướng tới, cũng không thấy chỗ từ đâu mà có đạo, cũng không thấy nơi chốn của đạo. Bạch Thế Tôn! Con đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, dù xa hay gần, dù quá khứ, vị lai hay hiện tại, đều không được, không thấy. Như con hiện nay, khi quán xét như vậy, thật không có chút pháp nào có thể gần gũi hay có thể chứng đắc. Nếu con không có chứng đắc, bạch Thế Tôn, sao Ngài lại hỏi con rằng: đã mặc áo giáp lớn, cưỡi Đại thừa, phát tâm hướng tới đạo chưa? Bạch Thế Tôn! Bậc biết tất cả, bậc thấy tất cả! Những người như chúng con tu hành đối với pháp như thế nào, chỉ có Như Lai mới biết rõ được, chẳng phải là cảnh giới của Thanh văn hay Duyên giác."
Vô Biên Tuệ! Khi tỳ-kheo Nhất Thiết Nghĩa Thành nói như vậy trước Như Lai, ông cùng quyến thuộc liền được vô sinh pháp nhẫn của Bồ-tát (sự an trụ vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Vì được pháp nhẫn nên tất cả đều bất thoái chuyển (không còn thối lui trên đường tu). Bấy giờ đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai đều thọ ký (lời Phật báo trước việc một người sẽ thành Phật) cho họ: qua năm trăm a-tăng-kỳ (số nhiều không thể đếm được) kiếp sẽ chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Họ nghe thọ ký, vui mừng hớn hở, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la, liền nói kệ khen ngợi Như Lai rằng:
Danh tiếng lớn vô lượng, vượt trội như vua núi,
Thế Tôn biết tất cả, khéo nói mọi công đức.
Mắt Phật thấy rõ hết, như mặt trời soi chiếu,
giữa hội lớn tôn nghiêm, con lạy chân Như Lai.
Tư lương đức vô lượng, trí Phật đã viên mãn,
chúng con cũng sẽ được, trí vô thượng Thế Tôn.
Ánh sáng lớn vô thượng, chiếu khắp cõi người, trời,
mở bày kho các pháp, biển công đức vô biên.
Trí tuệ thường không mất, Chánh giác lìa phiền não,
ánh tuệ, đại tinh tấn, con lạy đức sâu xa.
Bậc Đại Long trang nghiêm, các tướng đẹp tô thân,
an trụ như Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới), dẫn chúng không ai bằng.
Là người dẫn đường đời, vượt sáng cả người, trời,
giảng nói không sợ hãi, con lạy bậc Trượng Phu.
Thế Tôn, đại Mâu-ni (bậc thánh tịch lặng, danh xưng của Phật), biển công đức vô biên,
mở được mắt pháp con, khiến con mặc áo giáp.
Nên con trong mọi lúc, là người cưỡi Đại thừa,
luôn trên đạo thù thắng, hướng tới, không đường khác.
Mâu-ni, bậc dũng mãnh, giác biết tất cả pháp,
thế gian không ai hơn, chúng con xin quy y.
Vô Biên Tuệ! Khi đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai Ứng Chánh Biến Tri nói pháp này, đã làm chín muồi vô lượng vô số chúng sinh. Tỳ-kheo Nhất Thiết Nghĩa Thành từ đó về sau cùng quyến thuộc cúng dường, phụng sự vô lượng vô số chư Phật Thế Tôn, qua năm trăm a-tăng-kỳ kiếp, chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hiệu là Siêu Vô Biên Cảnh Giới Vương Như Lai. Cõi Phật ấy có đủ mọi công đức rộng lớn, cũng như thế giới Quang Minh của đức Chiên Đàn Hương Quang Minh Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, không khác. Chúng Thanh văn nhiều vô lượng. Các phu nhân, các con và quyến thuộc của vua cũng qua năm trăm a-tăng-kỳ kiếp đều chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát mặc áo giáp lớn, cưỡi Đại thừa, trên con đường này cầm đuốc pháp lớn, làm sáng pháp lớn, phóng ánh sáng pháp lớn, dựng cờ pháp lớn, đánh trống pháp lớn, cưỡi thuyền pháp lớn, thu nhận pháp lớn mà hướng tới; như bậc thiện trượng phu thong dong dạo chơi mà dạo chơi trong đó, tuôn mưa pháp thấm nhuần chúng sinh, khiến tất cả đều vui mừng, tinh cần dũng mãnh tiến lên mà hướng tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Vô Biên Tuệ! Các Bồ-tát ma-ha-tát khi trụ trên con đường này thì được ánh sáng pháp. Nhờ ánh sáng ấy mà thấy được duyên khởi (mọi pháp đều do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra) của tất cả các pháp: tự tánh vốn không, tự tánh không có tướng, tự tánh không sinh khởi. Không thấy sắc (thân thể, hình chất vật chất) ở trong sắc; thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) cũng như vậy; không thấy thức ở trong thức. Thức khởi lên do những duyên khác ngoài thức; biết rõ tướng của thức tự tánh vốn không, tự tánh không có tướng, tự tánh không sinh khởi, chỉ thuộc về các duyên, thấy là do các duyên hòa hợp; mà các duyên cũng không, không có tướng, không sinh khởi.
Khi thấy như vậy, không thấy mắt ở trong mắt; tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng như vậy; không thấy ý ở trong ý. Ý khởi lên do những duyên khác ngoài ý; biết rõ tướng của ý tự tánh vốn không, tự tánh không có tướng, tự tánh không sinh khởi. Cho đến địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới (các yếu tố đất, nước, lửa, gió và hư không cấu thành vật chất), dục giới, sắc giới và vô sắc giới (ba cõi: cõi còn ham muốn, cõi chỉ còn hình sắc vi tế, cõi không còn hình sắc), đều không có người tạo tác, không có người thọ nhận; không thấy có chút pháp nào ở trong chút pháp nào; đều do duyên khác mà khởi, thuộc về các nhân duyên, tự tánh không có tướng, tự tánh không sinh khởi; tánh của các duyên cũng không, không có tướng, không sinh khởi.
Vô Biên Tuệ! Đó là các Bồ-tát ma-ha-tát trụ trên con đường này mà quán sát duyên khởi. Quán như vậy rồi, có thể dùng trí tuệ mà ngay trong duyên khởi chứng được chân thật tế (chỗ tận cùng chân thật của các pháp). Nhờ ánh sáng của tất cả các pháp ấy mà thập lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), tứ vô sở úy (bốn điều hoàn toàn không sợ hãi khi thuyết pháp), thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), đại từ (thương yêu, ban vui), đại bi (xót thương, cứu khổ), đại hỷ (vui theo điều lành của người), đại xả (buông bỏ, tâm bình đẳng không thiên lệch), cho đến tất cả các pháp của chư Phật đều mau được viên mãn. Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:
Bồ-tát không sợ hãi, an trụ được như vậy,
làm ánh sáng pháp lớn, trí diệu mà hướng tới.
Dựng lên cờ pháp lớn, cờ này không gì hơn,
trong tất cả pháp Phật, chánh niệm mà hướng tới.
Trí tuệ khéo dạo chơi, đem pháp bố thí chúng sinh,
tuôn xuống mưa pháp lớn, không sợ mà hướng tới.
Dùng pháp nhuần chúng sinh, khiến tất cả vui mừng,
vì thế các Bồ-tát, khéo léo mà hướng tới.
Các Bồ-tát như vậy, được ánh sáng pháp lớn,
có thể trong chánh pháp, dũng mãnh khéo an trụ.
Nhờ ánh sáng pháp này, hiểu rõ tất cả pháp
đều do các duyên khởi, tất cả không bền chắc.
Tự tánh các pháp không, tự tánh không có tướng,
tự tánh không có sinh, tự tánh không có thể (thực thể).
Các pháp do các duyên, hòa hợp mà cùng khởi;
vì các duyên hòa hợp, tự tánh không có gì.
Bồ-tát khéo quán sát, biết các duyên cũng không;
tự tánh các duyên không, tự tánh không có tướng,
cũng không có sinh khởi, cũng chẳng có tạo tác.
Người quán sát như vậy, siêng tu tập nơi pháp.
Vì cái khởi không thực thể, các duyên cũng chẳng phải duyên.
Quán đúng lý như vậy, biết được tất cả pháp.
Quán sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy,
đều do các nhân duyên, nhờ đó các uẩn (các khối hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) khởi.
Các uẩn không chân thật, tự tánh vốn là không;
vì tánh không nên không tướng, tất cả không sinh khởi.
Các uẩn lìa khỏi tướng, lìa tướng thì không sinh,
không sinh thì không diệt, tướng các uẩn như vậy.
Không tướng, vọng thấy có tướng, tướng ấy từ đâu có?
Vì các pháp không thực thể, uẩn này cũng không tánh.
Giới và xứ (các phạm trù phân loại giác quan, đối tượng và sự nhận biết) cũng vậy, tất cả từ duyên khởi,
tự tánh vốn là không, không tướng, không thực thể.
Trong tất cả các pháp, thực thể không nắm bắt.
Người hiểu rõ mọi pháp, suy ngẫm tên và nghĩa.
Cõi dục, sắc, vô sắc, tất cả từ duyên khởi,
tự tánh vốn là không, không tướng, cũng không thể.
Quán cái trí hay quán này, làm sao biết cảnh kia?
Trí này và cảnh kia, tự tánh thường xa lìa.
Cái được khởi và các duyên, cả hai đều không tạo tác.
Biết được như vậy, đó là tướng chân thật.
Lấy tướng nói không tướng, Bồ-tát nhờ đó vào,
mà cũng không phân biệt, là tướng hay không tướng.
Người trí khéo như vậy, thấy được tướng chân thật.
Trong các pháp giới (toàn thể các pháp và bản tánh chân thật của chúng), không tạo chút tướng pháp nào.
Pháp và cả pháp giới, cả hai đều không tướng.
Các pháp lìa khỏi tướng, nên gọi là pháp giới.
Cái gọi là pháp giới, không giới, chẳng không giới.
Tuy gọi là pháp giới, nhưng thật không nắm bắt.
Khi suy ngẫm nghĩa này, không nghĩ "không nắm bắt".
Vì lìa mọi phân biệt, được ánh sáng pháp lớn.
Vì các pháp không tánh, ánh sáng cũng không tánh.
Nhờ quán sát như vậy, lại được ánh sáng pháp.
Không thấy trí hay quán, cái thấy ấy cũng không thấy.
Vì thấy pháp hư vọng, nói đó gọi là quán.
Ánh sáng không nghĩ bàn, vô biên, không hạn lượng.
Thấy các pháp đều không, gọi là không phân biệt.
Nếu thấy pháp có các tướng, thường không ai chứng nhập (?);
nghe tiếng pháp trong sạch này, nên sinh lòng vui lớn.
Pháp vốn không có sinh, thường không ai phân biệt (?);
nghe tiếng pháp trong sạch này, lặng yên được an vui.
Nếu vào đời mạt thế, nghe pháp vô thượng này,
nên nói chúng sinh ấy, từ lâu gom công đức.
Nếu vào đời mạt thế, nghe pháp vô thượng này,
thì nên trong pháp này, mau chóng mà hướng tới.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ hai mươi ba (hết).
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ hai mươi bốn.
Đời Đại Đường, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Bồ-đề-lưu-chí vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video