Thiên 33 — Hội 9 Mười pháp Đại thừa

 Hội Đại Thừa Thập Pháp (pháp hội về mười pháp của Đại thừa), thứ chín.

 Tôi nghe như thế này. Một thời, đức Bà-già-bà (tiếng Phạn Bhagavat, tức đức Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) ở trong núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu, ngọn núi gần kinh thành nơi Phật thường thuyết pháp), thuộc thành lớn Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Cùng ở với Ngài có đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới) là năm trăm vị đại A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn phải tái sinh), và các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) nhiều không thể đếm, không có bờ bến.

 Lúc ấy trong hội có một vị Bồ-tát Ma-ha-tát tên là Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang. Ngài liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa áo để trần vai phải, quỳ gối phải trên đài hoa sen, đi đến chỗ đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến), chắp tay hướng về Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, vị tỳ-kheo thực hành Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", con đường tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh), an trụ nơi Đại thừa, thì thế nào là thực hành Đại thừa? Thế nào là an trụ nơi Đại thừa? Bạch Thế Tôn, vì lẽ gì mà Đại thừa này được gọi là Đại thừa? Lại vì lẽ gì mà gọi là an trụ nơi Đại thừa?"

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang rằng: "Hay thay, hay thay, Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang! Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp), ông khéo hỏi được nghĩa rất sâu xa này. Hãy lắng nghe, lắng nghe cho kỹ, và khéo suy nghĩ ghi nhớ. Nay Ta sẽ vì ông mà phân tích giảng giải." Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang nghe Phật cho phép, liền bạch Phật: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, con xin cung kính đội nhận lời dạy thánh."

 Phật nói: "Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu mười pháp thì đó là thực hành Đại thừa, là an trụ nơi Đại thừa. Mười pháp ấy là gì? Một là thành tựu lòng tin. Hai là thành tựu hạnh. Ba là thành tựu bản tính. Bốn là ưa thích tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh). Năm là ưa thích Pháp. Sáu là quán xét hạnh của chánh pháp. Bảy là thực hành pháp, thận trọng giữ pháp. Tám là bỏ tính kiêu mạn và đại kiêu mạn. Chín là khéo hiểu giáo pháp bí mật của Như Lai. Mười là trong tâm không mong cầu thừa Thanh văn (bậc tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu tự giải thoát cho mình) và thừa Duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, cũng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình)."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu lòng tin?" Phật nói: "Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành hạnh không dua nịnh, được hạnh mềm mỏng hiền hòa. Vị Bồ-tát ấy tin rằng chư Như Lai là bậc chánh chân chánh giác (bậc giác ngộ chân thật, đúng đắn hoàn toàn), đã đạt vô thượng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, không gì hơn). Tin rằng chư Như Lai trong một niệm (khoảng thời gian cực ngắn của một ý nghĩ) có thể nói việc của ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Tin rằng Như Lai tạng (tính Phật sẵn có, ẩn chứa trong mọi chúng sinh) không già, không chết, không lường, không bờ bến, không sinh không diệt, không thường còn mà cũng không đứt mất. Tin vào thật tế (chỗ chân thật rốt ráo) của chư Phật, vào pháp giới (thể tính chân thật của mọi sự vật), vào nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả), vào các lực (những năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và vô sở úy (sự tự tin không hề sợ hãi khi thuyết pháp) mà bậc có nhất thiết trí biết được, cùng các pháp bất cộng của Phật (những phẩm chất chỉ riêng Phật có, không chung với ai khác). Tin rằng chư Như Lai có tướng vô kiến đỉnh (đỉnh đầu cao đến mức không ai nhìn thấy được chóp). Tin rằng chư Như Lai có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ trang nghiêm thân, thân có vầng sáng tròn tỏa ra.

 Tin những lời Thanh văn nói, những lời Duyên giác nói, những lời Bồ-tát nói, và tin tất cả những người nói lời lành. Tin có đời này và đời sau. Tin có những bậc sa-môn (người xuất gia tu hành) hay bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ) tu hành chân chánh, an trụ trong hạnh chân chánh. Tin rằng quả báo của nghiệp lành rất đáng yêu thích, vi diệu, thù thắng bậc nhất, như được làm trời hay làm vua cõi trời, được làm người hay làm vua loài người. Tin rằng quả báo của nghiệp chẳng lành chẳng đáng ưa thích, khổ não vô cùng, hoặc ở địa ngục, hoặc làm ngạ quỷ (loài quỷ đói), hoặc làm súc sinh. Vị Bồ-tát ấy tin như vậy rồi thì lìa được ba điều: một là nghi, hai là lầm, ba là không quyết định. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu lòng tin như thế, gọi là thành tựu lòng tin." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp):

 Lòng tin là cỗ xe cao vượt, người có tin là con của Phật.

 Vì thế người có trí, nên thường gần gũi lòng tin.

 Lòng tin là bậc nhất ở đời, người có tin không bao giờ thiếu thốn.

 Vì thế người có trí, nên thường gần gũi lòng tin.

 Người không có lòng tin, không sinh được các pháp trắng (các điều lành trong sạch).

 Giống như hạt giống đã bị đốt cháy, không mọc được rễ và mầm.

 "Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu hạnh? Này thiện nam tử, vì Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu hạnh nên cạo bỏ râu tóc, mặc áo pháp chân chánh, rời bỏ gia đình đi xuất gia. Xuất gia rồi, Ngài tu học những việc như giới hạnh của Bồ-tát, tu học những việc như giới hạnh của Thanh văn, tu học những việc như giới hạnh của Duyên giác. Tu học như vậy rồi thì các nghiệp ác của thân, miệng và ý đều diệt hết.

 Thế nào gọi là nghiệp chẳng lành của thân? Đó là giết hại sinh mạng, trộm cắp, tà dâm; dùng ngói đá, dao gậy mà lừa ném người khác, làm tổn thương tay chân của họ; khi đi khi lại làm những việc lừa gạt, lấn hiếp. Này thiện nam tử, những việc như vậy gọi là nghiệp chẳng lành của thân.

 Này thiện nam tử, thế nào gọi là nghiệp chẳng lành của miệng? Đó là nói dối, nói lời thêu dệt, nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ), nói lời độc ác, nói những lời không lành; phỉ báng chánh pháp và các kinh điển sâu xa; nói lỗi lầm, khuyết điểm của các vị hòa thượng (thầy truyền giới cho người xuất gia), a-xà-lê (thầy dạy dỗ, khuôn phép cho người xuất gia) và những bậc an trụ trong chánh pháp. Những việc như vậy gọi là nghiệp chẳng lành của miệng.

 Này thiện nam tử, thế nào gọi là nghiệp chẳng lành của ý? Đó là ganh ghét, bỏn xẻn, tà kiến (thấy biết sai lầm), ganh ghét bỏn xẻn càng tăng; ưa lợi lộc, ưa tiếng khen, ưa người thân yêu; kiêu mạn vì dòng dõi, kiêu mạn vì sắc đẹp, cậy tuổi trẻ khỏe mạnh mà kiêu, cậy không bệnh mà kiêu, cậy sống lâu mà kiêu, cậy học rộng mà kiêu, cậy tu hành mà kiêu; những ý nghĩ tham dục, ý nghĩ làm hại, ý nghĩ giận dữ phiền não; những ý nghĩ về đất nước, ý nghĩ về y phục; đắm chỗ ở, đắm xe cộ, đắm đồ trải nằm; đắm uống, đắm ăn và đắm con cái; những việc cày bừa, trâu bò, trồng trọt; lo cho tôi trai tớ gái, lo cho những người làm công; cho lúa thóc, vải lụa, kho tàng và các thứ của cải. Người ấy đã đắm như vậy rồi, trong những việc vừa kể, hễ mất đi một việc thì tâm liền sinh lo buồn khổ não. Vì người ấy lấy lòng ái luyến thấm ướt tâm, nên tâm nảy mầm hậu hữu (sự tái sinh ở đời sau). Này thiện nam tử, nói tóm lại, nghiệp của ý giống như bánh xe quay mãi không ngừng. Như vậy gọi là nghiệp chẳng lành của ý.

 Vị Bồ-tát ấy lìa các nghiệp của thân và những nghiệp kia. Đối với hòa thượng thì khởi lòng tôn kính; đối với a-xà-lê thì khởi lòng tôn kính như với hòa thượng; đối với những người khác, dù già hay trẻ, đều khởi lòng cung kính. Vị Bồ-tát ấy ở chỗ vắng một mình, suy nghĩ thế này: 'Ta không nên như vậy. Ta đã phát tâm độ tất cả chúng sinh, cứu tất cả chúng sinh, khiến tất cả chúng sinh an trụ trong hạnh chánh định.' Vị Bồ-tát ấy lại suy nghĩ: 'Nay chính ta chưa điều phục các giác quan, chưa siêng tu hành, chưa giữ gìn các giác quan, chưa chế ngự các giác quan.' Vị Bồ-tát ấy lại suy nghĩ: 'Nay nếu ta đã tu hành như thế, thì các chúng sinh khi thấy ta, tâm liền được điều phục mà vâng theo lời ta dạy; chư Phật vui mừng, các trời, rồng, càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời) và các loài khác thảy đều vui mừng.' Này thiện nam tử, những hạnh như vậy gọi là tàm (lòng tự hổ thẹn với chính mình) của Bồ-tát.

 Vị Bồ-tát ấy lại suy nghĩ: 'Đừng để người xuất gia hay người tại gia nào phải trách mắng ta về những nghiệp của thân, miệng, ý trong mọi oai nghi (cử chỉ đi đứng nằm ngồi), như phá hoại giới hạnh, hoặc làm điều sai lầm về kiến giải (?), hoặc làm điều sai lầm về hành vi (?), hoặc sống bằng tà mạng (kiếm sống bằng cách bất chính).' Vị Bồ-tát tu hành ấy đã hổ thẹn như vậy rồi, ngày đêm buộc tâm quán xét giới hạnh. Quán xét giới hạnh rồi thì không còn lo lắng hối hận, lìa mọi chướng ngại. Bồ-tát tu hành chân chánh như vậy rồi, liền ở trong chánh pháp của chư Như Lai mà tu các hạnh. Này thiện nam tử, những hạnh như vậy gọi là quý (lòng hổ thẹn với người khác) của Bồ-tát. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu hạnh như vậy gọi là thành tựu hạnh." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Hạnh là cỗ xe cao vượt, của chư Phật, Duyên giác và các bậc khác.

 Vì thế người trí tu tập, những việc vi diệu ấy.

 Bồ-tát danh tiếng lớn, không sợ hãi, thành tựu hạnh.

 Vì thế chứng được bồ-đề, như điều chư Phật xưa đã nói.

 "Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bản tính? Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát bản tính tự nhiên ít tham muốn, ít giận, ít si mê; không bỏn xẻn, không khó gần, không thô bạo; không ngã mạn (tự cho mình hơn người), không nóng nảy hấp tấp; hiền hòa mềm mỏng, nói lời khéo léo dịu dàng, dễ chung sống. Vị Bồ-tát ấy đối với tất cả mọi người đều dâng cúng thứ tốt nhất, bố thí đúng như lòng mình mong muốn, đem mọi thứ như y phục, đồ ăn uống chia sẻ cho người khác. Bố thí như vậy rồi, liền sinh niềm vui tràn khắp thân tâm. Cứ như thế, cho đến xả bỏ cả phần thân thể quý nhất của mình. Này thiện nam tử, vị Bồ-tát ấy thực hành hạnh như vậy, hễ thấy Như Lai hay thấy Thanh văn, thấy rồi liền sinh tâm vui mừng. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu pháp như vậy gọi là thành tựu bản tính." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Nhìn thấy khói thì biết có lửa, thấy chim uyên ương thì biết có nước.

 Nhờ tướng đặc biệt mà biết Bồ-tát, Bồ-tát có trí tuệ lớn.

 Không khó gần, không làm phiền chúng, bỏ mọi hạnh dua nịnh quanh co.

 Vì khéo khiến chúng sinh tin theo, đó gọi là bản tính Bồ-tát.

 "Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát ưa thích tâm bồ-đề? Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát vì có tướng bồ-đề nên phát tâm bồ-đề. Khi chưa phát tâm bồ-đề, hoặc chư Như Lai hoặc các Thanh văn khuyên phát tâm bồ-đề. Này thiện nam tử, đó là tướng phát tâm bồ-đề thứ nhất của Bồ-tát. Này thiện nam tử, vị Bồ-tát ấy nghe có bồ-đề, nghe tâm bồ-đề có công đức lớn, nghe về việc phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp của Phật). Đó là tướng phát tâm bồ-đề thứ hai của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử, vị Bồ-tát ấy thấy các chúng sinh không người làm chủ, không người thân, không ai cứu, không ai che chở, không ai có thể đưa họ qua đến bờ bên kia (bờ giải thoát). Bồ-tát liền vì các chúng sinh ấy khởi lòng từ bi mà nói rằng: 'Ta sẽ làm người cứu giúp, che chở cho các chúng sinh không người làm chủ, không người thân, không ai cứu, không ai che chở ấy.' Vì duyên cớ đó mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó là tướng phát tâm bồ-đề thứ ba của Bồ-tát. Này thiện nam tử, vị Bồ-tát ấy vì thấy thân Như Lai đầy đủ các tướng tốt, sinh tâm vui mừng, sinh tâm hăng hái hớn hở, trong lòng hoan hỷ; vì nhân duyên ấy mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó là tướng phát tâm bồ-đề thứ tư của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử, vị Bồ-tát ấy vì muốn cho chúng sinh được lợi ích, an ổn, vui vẻ, nên tu hành bố thí, trì giới (giữ gìn giới luật), nhẫn nhục, tu hành tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định (giữ tâm lắng yên chuyên nhất) và bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng của các pháp).

 Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát tu hành bố thí? Này thiện nam tử, Bồ-tát suy nghĩ thế này: 'Ta nên bố thí như thế nào?' Liền nghĩ: ai cần ăn thì cho ăn, ai cần uống thì cho uống, ai cần giường chiếu thì cho giường chiếu, ai cần y phục thì cho y phục; những thứ như nhẫn đeo tay, vòng đeo cánh tay, mũ báu…, hễ ai cần thứ gì đều cho cả. Này thiện nam tử, Bồ-tát cho đến cắt thịt chính thân mình để bố thí cho chúng sinh. Bố thí như vậy để nguyện cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mà không chấp giữ người nhận hay của cải, không bám trụ vào sự việc. Đó gọi là Bồ-tát tu hành bố thí.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát tu trì giới như thế nào? Này thiện nam tử, vị Bồ-tát ấy trước hết tự điều phục nghiệp của thân, điều phục nghiệp của miệng, điều phục nghiệp của ý. Tất cả nghiệp ác của thân, Bồ-tát đều lìa bỏ; tất cả nghiệp ác của miệng đều lìa bỏ; tất cả nghiệp ác của ý đều lìa bỏ. Giữ giới không thiếu sót, không rò rỉ, không xen tạp. Bồ-tát giữ giới cấm như vậy rồi, hồi hướng (đem công đức hướng về) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mà tâm trước sau không chấp giữ giới. Đó gọi là Bồ-tát tu trì giới.

 Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát tu hành nhẫn nhục? Này thiện nam tử, Bồ-tát nghe người xuất gia hay người tại gia, cho đến chửi mắng mình, nghe họ nói điều xấu về mình, hoặc bị đánh, bị trói, bị giam, hoặc bị chặt tay chân, đều nhẫn chịu được, vì người kia mà khởi tâm nhẫn nhục. Bồ-tát tu hành nhẫn như vậy rồi, hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không vì sự nhẫn ấy mà sinh tâm kiêu mạn. Đó gọi là Bồ-tát tu hành nhẫn nhục.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát tu hành tinh tấn như thế nào? Này thiện nam tử, Bồ-tát suy nghĩ thế này: 'Cõi hư không vô lượng vô biên, cõi chúng sinh cũng vô lượng vô biên; chỉ một mình ta, không có bạn đồng hành, sẽ đưa họ vào cõi niết-bàn vô dư (sự giải thoát hoàn toàn, không còn sót lại thân năm uẩn).' Bồ-tát như vậy vì nhân duyên ấy mà phát hạnh tinh tấn. Trước hết giữ gìn quán xét thân; quán thân rồi thì quán thọ (cảm giác), tâm và pháp. Quán đúng thọ, tâm và pháp như vậy rồi, thực hành hạnh giữ tâm. Bồ-tát thực hành hạnh giữ tâm rồi, lại tu các hạnh như thấy rõ pháp. Bồ-tát giữ gìn tâm ý như vậy rồi, để cho các pháp ác bất thiện chưa sinh bị dứt, không sinh ra, nên khởi chí muốn siêng năng tinh tấn; để cho các pháp lành chưa sinh được sinh ra, nên khởi chí muốn siêng năng tinh tấn. Bồ-tát như vậy kế đến lại tu như ý túc (năng lực thiền định giúp thành tựu như ý nguyện) thứ nhất, rồi tu như ý túc thứ hai, thứ ba, cho đến thứ tư. Tu hạnh như vậy mà không sinh tâm kiêu mạn. Đó gọi là Bồ-tát tu hành tinh tấn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát tu hành thiền định như thế nào? Này thiện nam tử, Bồ-tát không đắm dục, không đắm sự diệt, không đắm việc lìa dục, không đắm thân mình, không đắm thân người; không đắm sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người: hình sắc, cảm giác, tri giác, tâm hành, nhận thức); không đắm dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn), không đắm sắc giới (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế); không đắm không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy các pháp trống rỗng, không có hình tướng cố định, không còn gì để mong cầu); không đắm thế giới này, không đắm thế giới tương lai mà thực hành bố thí; không nương tựa vào bố thí, không nương tựa vào giới, không nương tựa vào nhẫn, không nương tựa vào tinh tấn, không nương tựa vào thiền. Tu hành thiền định như vậy, hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mà không phân biệt. Đó gọi là Bồ-tát tu hành thiền định.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát tu hành bát-nhã như thế nào? Này thiện nam tử, Bồ-tát thường suy nghĩ như vầy mà giáo hóa chúng sinh. Giáo hóa chúng sinh rồi lại nghĩ: 'Ta giáo hóa vô lượng vô biên cõi chúng sinh, đưa vào cõi niết-bàn vô dư, mà không có một chúng sinh nào vào cõi niết-bàn cả.' Vì sao vậy? Vì như Phật đã dạy: tất cả các pháp đều không có ngã (cái tôi), không có chúng sinh, không có thọ mạng, không có người được nuôi dưỡng, không có phú-già-la (cái chủ thể thường còn đi qua các đời luân hồi). Tu trí tuệ như vậy, rồi đem trí tuệ ấy hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, phát nguyện như vậy, mà đối với trí tuệ không sinh phân biệt. Đó gọi là Bồ-tát tu hành bát-nhã. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm bồ-đề như vậy, gọi là Bồ-tát ưa thích tâm bồ-đề." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Giống như viên ngọc báu thật, ánh sáng không bao giờ lìa.

 Lại như vàng trong quặng, luyện rồi càng thêm sáng.

 Tính bồ-đề cũng như thế, làm cho tâm bồ-đề càng sáng.

 Hai bên đã trong sạch rồi, ma không thể thừa cơ quấy phá.

 "Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát ưa thích Pháp? Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát bản tính tự nhiên ưa thích Pháp, vui với Pháp, lấy Pháp thấm nhuần tâm. Hễ thấy sa-môn hay bà-la-môn là người sống đúng pháp, thì tùy có vật gì đều đem dâng lên, hoặc đồ ăn uống, tất cả đều đem cho, cho đến chắp tay sinh lòng cung kính. Sinh lòng cung kính rồi, từ nơi người ấy nghe được những pháp chưa từng nghe. Bồ-tát cầu chánh pháp như vậy rồi thì tu hành đúng như thật. Bồ-tát đối với người giữ pháp, bậc pháp khí (người đủ khả năng tiếp nhận và gìn giữ giáo pháp), sinh lòng tôn kính, xem như hòa thượng, như a-xà-lê, và khởi ý nghĩ thế này: 'Từ xưa đến nay ta đã lâu mất người dẫn đường, nay bỗng gặp được', nên xem như người dẫn đường.

 Lại nghĩ: 'Ta thường bị trói trong ngục tù thế gian, không ai cởi trói, không ai cứu, không ai tìm đến; nay bỗng gặp được', nên xem như người tìm đến cứu mình. Lại nghĩ: 'Từ lâu xa đến nay ta ngủ mê trong thế gian, ngu si mù lòa, nay bỗng được người làm cho mắt ta mở ra', liền xem như người đánh thức, người chỉ bày. Lại nghĩ: 'Từ lâu xa đến nay ta chìm trong bùn sâu, không ai kéo lên; nay bỗng gặp được', nên xem như người kéo mình lên. Lại nghĩ: 'Từ lâu xa đến nay ta mất người dẫn đường dắt dẫn chúng sinh; nay bỗng gặp được', nên xem như người dẫn đường. Lại nghĩ: 'Từ lâu xa đến nay ta bị nhốt trong thế gian, ở chốn nghèo khổ hiểm nạn, không ai cứu vớt; nay bỗng gặp được', vì thế liền xem như người cứu vớt. Lại nghĩ: 'Từ lâu xa đến nay ta mắc bệnh khó lành, không có thầy thuốc giỏi nào chữa được; nay bỗng gặp được', nên xem như thầy thuốc giỏi. Lại nghĩ: 'Từ lâu xa đến nay ta bị lửa tham dục thiêu đốt, chưa được mây mưa; nay bỗng gặp được', vì thế liền xem như đám mây mưa lớn.

 Bồ-tát như vậy vì nhân duyên ấy mà nhẫn chịu những khổ não như nóng lạnh, cùng các loài chúng sinh hay làm khổ người như muỗi mòng, đều nhẫn chịu được; cũng nhẫn chịu được những việc như đói khát. Thấy chúng sinh sung sướng thì không sinh lòng đắm luyến. Vị Bồ-tát ấy nghĩ thế này: 'Dù ta được hưởng niềm vui thế gian, (cũng không bằng) nếu ta được nghe một câu pháp mà thành tựu văn tuệ (trí tuệ có được nhờ nghe pháp).' Vì vậy xem trọng văn tuệ. Bồ-tát vì nhân duyên ưa thích Pháp ấy nên bố thí mà không sinh lo buồn, cho đến không có những việc lo khổ. Bồ-tát lìa xa tất cả những việc lo khổ như vậy, khởi tâm thế này: 'Ta vì được nghe một câu pháp do Như Lai nói, dù phải vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ không ngừng nghỉ), sống ở đó một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) hay trăm nghìn kiếp cũng không mỏi mệt.' Không mỏi mệt rồi, lại tu hành nhất thiết chủng trí (trí của Phật, biết rõ mọi pháp trong từng chi tiết); ai chưa được chánh pháp của Phật thì khiến cho được. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát ưa thích Pháp như vậy gọi là Bồ-tát ưa thích Pháp." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Người đại trí cầu pháp, chính là các Bồ-tát.

 Cầu pháp không biết chán, vì có lòng cung kính.

 Phải cầu nơi chánh pháp, đó gọi là tướng Bồ-tát.

 Nghe rồi thường nhớ giữ, lại tu hành đúng như pháp.

 "Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét hạnh của chánh pháp? Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thế này: tất cả các pháp như trò ảo thuật, vì lừa dối kẻ phàm phu (người thường chưa giác ngộ), vì si mê che lấp tâm nên không có trí tuệ chân chánh. Tất cả các pháp hư dối như giấc mộng, vì chỉ do ý niệm mà có. Tất cả các pháp như trăng dưới nước, vì không có thật. Tất cả các pháp như bóng trong gương, vì không có chúng sinh. Tất cả các pháp như tiếng vang, vì do tiếng rỗng mà sinh. Tất cả các pháp sinh diệt, vì do nhân duyên hợp thành. Tất cả các pháp không sinh, vì là tính chân như (bản tính chân thật như như, không thay đổi). Tất cả các pháp không diệt, vì vốn không sinh. Tất cả các pháp không có tạo tác, vì không có người tạo tác. Tất cả các pháp như hư không, vì không bị nhiễm. Tất cả các pháp vắng lặng, vì thể tính không bị nhiễm. Tất cả các pháp lìa cấu bẩn, vì lìa mọi cấu bẩn. Tất cả các pháp diệt hẳn, vì vốn đã diệt phiền não.

 Tất cả các pháp không có hình sắc, vì không thể thấy. Tất cả các pháp lìa tâm, ý và ý thức, vì không có thân. Tất cả các pháp không chỗ trụ, vì diệt hết mọi a-lê-da (thức a-lại-da, tầng thức sâu tàng chứa mọi hạt giống nghiệp, nơi bám trụ của chấp ngã). Tất cả các pháp không mong cầu, vì lìa sự thân ái bên này bên kia. Tất cả các pháp không chấp đắm, vì lìa mọi cảnh giới của phiền não. Tất cả các pháp như rắn độc, vì (nếu) không có sức phương tiện và thần chú (thì bị nó làm hại). Tất cả các pháp như cây chuối, vì không chắc thật (lột hết bẹ không có lõi). Tất cả các pháp như bọt nước, vì tính chất không có sức bền. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét hạnh của chánh pháp như vậy, gọi là Bồ-tát quán xét hạnh của chánh pháp." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Tất cả các pháp như ảo thuật, vì che lấp tâm chúng sinh.

 Hư dối như giấc mộng, nên hiểu và giữ như vậy.

 Các pháp như trăng dưới nước, vì do bóng hình mà khởi.

 Các pháp như bóng trong gương, người trí sao lại chẳng biết?

 "Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét pháp, thuận theo pháp? Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát quán sắc là vô thường, nhưng không phải vì diệt sắc mà chứng pháp giới. Ngài dùng trí như thật mà biết rõ như thật tướng của mọi pháp trong pháp giới. Biết rõ tướng các pháp rồi, khéo ghi nhớ, khéo tu tập mọi tướng trong pháp giới ấy; những điều được nói ra, người tu, người ghi nhớ, tự nhiên như vậy mà vào hạnh pháp giới. Cũng như thế cho đến thọ, tưởng, hành, thức: dùng phép quán như thật mà quán xét đúng đắn rồi, không diệt thức, không chán lìa thức, mà chứng vào pháp giới. Tất cả các pháp trong pháp giới, đều dùng trí tuệ chân thật mà chứng biết như thật. Trong các pháp ấy có những tên gọi, Ngài khéo nói, khéo biết, khéo tu, khéo ghi nhớ. Vì khéo biết, vì khéo tu, vì khéo ghi nhớ, nên tự nhiên như vậy mà vào hạnh pháp giới.

 Như biết vô thường, cũng biết khổ, vô ngã, bất tịnh cũng như vậy. Quán sắc vô thường, biết rõ như thật, nên đối với sắc không còn sinh ý sợ hãi. Vì sao? Vì biết như thật rằng sắc do hư dối mà sinh. Như vậy Bồ-tát biết rõ như thật rằng thọ, tưởng, hành, thức đều vô thường, đều khổ, vô ngã và bất tịnh; đối với thức không còn sinh ý sợ hãi. Vì sao? Vì biết như thật rằng thức là hư dối. Bồ-tát biết rõ như thật như vậy.

 Này thiện nam tử, ví như nhà ảo thuật khéo léo hay đệ tử của nhà ảo thuật, dùng phép ảo thuật làm ra bốn thứ quân, tức là quân voi, quân ngựa, quân xe và quân bộ; người trí thấy rồi không sinh sợ hãi. Vì sao? Vì biết rõ đó là hư dối, do ảo thuật làm ra để lừa dối chúng sinh mà bày ra. Này thiện nam tử, Bồ-tát quán sắc vô thường cũng như vậy; quán vô thường rồi thì không sinh ý sợ hãi đối với nó. Vì sao? Vì biết như thật rằng sắc do hư dối mà sinh. Bồ-tát biết rõ như thật như vậy: thọ, tưởng, hành, thức đều vô thường. Quán vô thường rồi thì đối với thức không sinh sợ hãi. Vì sao? Vì biết như thật rằng thức do hư dối mà sinh. Bồ-tát biết rõ như thật như vậy. Này thiện nam tử, Bồ-tát quán xét pháp, thuận theo pháp như vậy."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát quán sắc vô thường mà không lìa sắc để nói về pháp giới, chứng pháp giới, học tập pháp giới, dùng sức trí tuệ mà chứng biết như thật tất cả các pháp?" Khi ấy đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang: "Này thiện nam tử, vì ông hỏi nên nay Ta nói ví dụ. Này thiện nam tử, ví như ở đời có người khôn ngoan cầm các thứ thuốc độc; cầm thuốc độc rồi, hoặc sắc, hoặc rang, hoặc hòa với các vị thuốc khác. Hòa với thuốc khác rồi, vì muốn kiếm lợi nên đem bán mà chính mình không ăn. Vì sao? Vì người ấy nghĩ: 'Đừng để thân ta vì nhân duyên này mà mất mạng.' Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát cũng vậy: tâm thuận hướng về niết-bàn (sự diệt hết phiền não khổ đau, giải thoát hoàn toàn), tâm thấm nhuần hướng về niết-bàn, tâm thấm nhuần trôi về niết-bàn, tâm chân chánh nắm lấy niết-bàn, nhưng Bồ-tát Ma-ha-tát không chứng niết-bàn. Vì sao? Vì Bồ-tát nghĩ: 'Đừng để thân ta vì nhân duyên này mà thối lui khỏi bồ-đề.'

 Lại nữa, này thiện nam tử, Ta nói thêm ví dụ. Này thiện nam tử, ví như có người thờ lửa. Người ấy thờ lửa rồi, tôn trọng, kính thuận, khéo giữ gìn nó, nhưng không sinh tâm thế này: 'Vì ta cúng dường lửa, tôn trọng khen ngợi, khéo giữ gìn nó, nên ta lấy hai tay nắm lấy nó.' Vì sao? Vì người ấy nghĩ: 'Đừng để thân ta vì nhân duyên này mà thân đau tâm khổ.' Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát cũng vậy, tuy tâm thuận hướng về niết-bàn, tâm thấm nhuần hướng về niết-bàn, tâm thấm nhuần hướng về dòng niết-bàn, tâm chân chánh hướng về niết-bàn, thuận hướng về bờ niết-bàn, nhưng vị Bồ-tát ấy không chứng niết-bàn. Vì sao? Vì Bồ-tát nghĩ: 'Đừng để thân ta vì nhân duyên này mà thối lui khỏi trí bồ-đề.'"

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa pháp Phật dạy, thì Bồ-tát nên thường ở lại thế gian." Phật nói: "Này thiện nam tử, đúng vậy, đúng vậy. Bồ-tát nên thường ở lại thế gian." Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát ở thế gian mà không bị pháp thế gian làm nhiễm?" Phật nói: "Này thiện nam tử, nay Ta vì ông nói bằng ví dụ. Này thiện nam tử, ví như có người khéo biết phương cách bắt các loài cầm thú; nhờ sức thần chú nên đùa giỡn với rắn độc, bắt các con rắn độc, hoặc ngậm, hoặc vuốt, đùa giỡn đủ cách, mà trước sau không vì nhân duyên đùa với rắn mà bị hại mất mạng. Vì sao? Vì có sức thần chú khéo léo. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát cũng vậy, ở thế gian, làm việc thế gian, nhờ có sức thần chú là phương tiện đại trí khéo léo, nên đùa giỡn với các thứ thuốc độc ác là phiền não, đùa với con rắn phiền não, mà không vì nhân duyên phiền não ấy thối lui khỏi bồ-đề. Vì sao? Vì Bồ-tát thành tựu sức trí tuệ và phương tiện khéo léo."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thật kỳ lạ thay Thế Tôn! Lạ lùng thay Thiện Thệ (danh hiệu Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát)! Thật hiếm có thay Thế Tôn! Thật hiếm có thay Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát này, tuy tâm hướng về niết-bàn mà không chứng niết-bàn, tuy ở thế gian mà không bị pháp thế gian làm nhiễm ô. Bạch Thế Tôn, nay con xin quy y các vị Bồ-tát. Bạch Thế Tôn, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào được nghe hạnh Bồ-tát như thế này mà sinh tâm vui mừng, thì người ấy đã trồng các căn lành từ quá khứ. Vì sao? Vì nghe pháp môn này dù chỉ trong khoảng một cái búng tay mà sinh tâm thấy hiếm có. Bạch Thế Tôn, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đã được Như Lai thọ ký (báo trước rằng sẽ thành Phật). Vì sao? Vì nghe pháp môn này mà hết lòng lắng nghe." Phật nói: "Này thiện nam tử, đúng vậy, đúng vậy."

 Khi nói pháp môn này, năm trăm tỳ-kheo được tâm vô lậu (tâm không còn phiền não rỉ chảy). Được tâm vô lậu rồi, các vị đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa áo để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, các vị Bồ-tát đáng được cung kính chân chánh như đối với Thiện Thệ, đáng được lễ kính (?)." Phật nói: "Này các tỳ-kheo, đúng vậy, đúng vậy. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét pháp, thuận theo pháp như vậy, gọi là Bồ-tát quán xét pháp, thuận theo pháp." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Nên kính bậc đại trí tuệ, nên kính bậc đại vô úy (không hề sợ hãi).

 Nên kính người mặc áo pháp chân chánh, nên kính người sinh ra từ Phật.

 Vì có sức phương tiện, vì trí tuệ khéo léo,

 Nên vượt qua địa vị Thanh văn, Bồ-tát có trí tuệ lớn.

 Khéo biết các ấm (các uẩn, những nhóm hợp thành thân tâm) là hư giả, vì sinh diệt không cố định.

 Thấy thế gian đang bốc cháy, vì thế không chứng sự diệt (niết-bàn riêng cho mình).

 "Này thiện nam tử, như vậy gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét pháp, thuận theo pháp. Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát lìa kiêu mạn và đại kiêu mạn? Này thiện nam tử, gọi là kiêu mạn là khi sinh tâm thế này: 'Những gì ta có hiện nay, như dòng dõi, họ tộc, sắc đẹp, cùng đủ thứ vàng bạc châu báu, các kho báu, quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ, đều không thua kém người khác.' Nếu người nào khởi tâm kiêu căng như vậy thì gọi là kiêu mạn, vì không sinh lòng cung kính. Này thiện nam tử, thế nào là đại kiêu mạn? Này thiện nam tử, nếu có vị Bồ-tát nghĩ thế này: 'Chỉ có dòng dõi, họ tộc, sắc đẹp, kho báu vàng bạc, quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ của ta là hơn người khác', vì thế không sinh lòng cung kính, thì gọi là đại kiêu mạn. Này thiện nam tử, kiêu mạn và đại kiêu mạn như vậy, Bồ-tát Ma-ha-tát đều đã lìa bỏ. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát lìa kiêu mạn và lìa đại kiêu mạn như vậy." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Lìa kiêu mạn, lìa đại kiêu mạn, thường thực hành tâm từ bi.

 Vì lấy đó thấm nhuần tâm, nên ở đời không buông lung.

 Tuy làm việc đi xin ăn, đó là việc lớn của các Bồ-tát.

 Giảng nói nghĩa lý, làm việc lợi ích, cho chư thiên và loài người.

 "Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát khéo hiểu giáo pháp bí mật của Như Lai? Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát đối với những nghĩa bí mật rất sâu, ẩn kín trong các kinh, đều biết rõ như thật trong lời nói ấy. Này thiện nam tử, những gì là giáo pháp bí mật của Như Lai? Này thiện nam tử, việc Ta thọ ký cho các Thanh văn sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, điều này không nên hiểu theo mặt chữ. Như việc Ta nói với A-nan (người em họ và thị giả của Phật): 'Ta đau lưng', điều này không nên hiểu theo mặt chữ. Việc Ta nói với các tỳ-kheo: 'Nay Ta già yếu, các ông hãy tìm cho Ta một thị giả (người hầu cận)', điều này không nên hiểu theo mặt chữ. Việc Ta nói với Mục-liên (Mục-kiền-liên, vị đệ tử thần thông bậc nhất của Phật): 'Ông hãy đến hỏi y vương Kỳ-bà (vị danh y thời Phật) xem bệnh của Ta nên uống thuốc gì', điều này không nên hiểu theo mặt chữ.

 Này thiện nam tử, việc Như Lai khắp nơi theo các ngoại đạo (những người theo giáo phái ngoài đạo Phật) để luận nghĩa tranh hơn thua, điều này không nên hiểu theo mặt chữ. Này thiện nam tử, việc gai cây khư-đà-la (một loại cây có gai cứng) đâm vào chân Như Lai, điều này không nên hiểu theo mặt chữ. Này thiện nam tử, Như Lai lại nói Đề-bà-đạt-đa (người em họ của Phật, nhiều lần tìm cách hại Phật) là kẻ thù nhiều đời của Ta, thường đeo bám tìm dịp hại Ta, điều này không nên hiểu theo mặt chữ. Này thiện nam tử, ngày xưa Như Lai vào thành Xá-vệ, đi khắp làng bà-la-môn Xá-lê-da xin ăn, rồi ôm bát không trở ra, điều này không nên hiểu theo mặt chữ. Này thiện nam tử, việc Chiên-già Ma-na-tỳ và Tôn-đà-lợi (những phụ nữ được ngoại đạo sai đến vu khống Phật) buộc đồ gỗ vào bụng (giả làm có thai) để vu khống Như Lai, cũng không nên hiểu theo mặt chữ. Này thiện nam tử, ngày xưa Như Lai ở nước Tỳ-lan-đa, nhận lời mời của bà-la-môn Tỳ-lan-nhã, an cư (tu tập ở một chỗ suốt ba tháng mùa mưa) ba tháng mà phải ăn lúa mạch, điều này không nên hiểu theo mặt chữ."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, những điều vừa nói nên hiểu thế nào? Bạch Thế Tôn, vì sao Ngài thọ ký cho các Thanh văn sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?" Phật nói: "Này thiện nam tử, Ta thọ ký cho Thanh văn sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề là vì thấy Thanh văn có Phật tính (khả năng thành Phật vốn có)." Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, các Thanh văn này đã dứt các hữu lậu (phiền não khiến còn trôi lăn sinh tử), lìa khỏi ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), phần tái sinh đã dứt, mà vì có Phật tính nên được Như Lai thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, việc ấy là thế nào?"

 Phật nói: "Này thiện nam tử, nay Ta vì ông nói ví dụ. Này thiện nam tử, ví như vị Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp) đã làm lễ quán đảnh (lễ rưới nước lên đầu khi lên ngôi), có đủ một nghìn người con, theo lệ trao ngôi vua cho người con lớn nhất. Nhưng vị vua ấy vì con có căn tính chậm lụt, nên điều đáng dạy từ đầu thì đến giữa mới dạy, điều đáng dạy ở giữa thì đến sau mới dạy, mọi việc như nghề khéo, thần chú… Còn vị vương tử ấy vì căn tính chậm lụt, nên điều đáng học từ đầu thì đến giữa mới học, điều đáng học ở giữa thì đến sau mới học. Này thiện nam tử, ý ông thế nào? Vị vương tử của Chuyển luân vương ấy học như vậy rồi, lẽ nào lại không phải là con chính thức của vua?" Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Không phải vậy, bạch Thế Tôn; không phải vậy, bạch Thiện Thệ. Đó là vương tử thật."

 Phật nói: "Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, vì căn tính chậm lụt, nên điều đáng học từ đầu thì đến giữa mới học, điều đáng học ở giữa thì đến sau mới học. Như vậy, nương nơi việc quán xét năm ấm (năm uẩn) của chúng sinh mà diệt các phiền não; phiền não diệt rồi, sau đó mới thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử, ý ông thế nào? Các Thanh văn ấy nhờ nhân duyên này mà thành chánh giác, lẽ nào lại có thể nói Thanh văn không thành chánh giác được sao?" Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Con chưa từng thấy trong các hàng người, trời, ma, Phạm thiên (vị trời cai quản cõi sắc), có ai có thể nói Thanh văn không thành chánh giác được. Nếu có ai nói vậy thì không có lẽ ấy, trừ kẻ nhất-xiển-đề (người đã dứt hết căn lành, không tin nhân quả)."

 Khi ấy Như Lai bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang: "Này thiện nam tử, nay Ta vì ông nói thêm ví dụ. Này thiện nam tử, vị Bồ-tát căn tính lanh lợi ở địa thứ mười (bậc cao nhất trong mười bậc tu của Bồ-tát), trừ sạch chấp ngã để chứng hai vô ngã (nhân vô ngã: con người không có cái tôi thật; pháp vô ngã: các pháp không có tự tính thật) rồi ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi thành Phật), là vì đã trừ sạch rồi mới ngồi, hay chưa trừ mà ngồi?" Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Bạch Thế Tôn, vì đã trừ rồi nên ngồi, bạch Thế Tôn; vì đã trừ rồi nên ngồi, bạch Thiện Thệ." Phật nói: "Này thiện nam tử, vị có căn tính lanh lợi ấy nhờ nhân duyên này, lẽ nào lại không thành chánh giác được sao?" Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Thành được, bạch Thế Tôn; thành được, bạch Thiện Thệ." Khi ấy Như Lai bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang: "Này thiện nam tử, chỗ này cũng như vậy."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Bạch Thế Tôn, vì sao ngày xưa Như Lai bảo A-nan: 'Ta đau lưng'?" Phật nói: "Này thiện nam tử, Ta nhìn về đời sau, thương xót chúng sinh nên nói như vậy. Ta nói Ta đau lưng là để cho những người bệnh biết rằng: 'Thân kim cương (thân bền chắc không thể hoại) của Phật còn đau lưng, huống gì chúng ta và những người khác.' Vì việc ấy mà Ta nói lời này. Nhưng những kẻ ngu lại hiểu theo mặt chữ, cho rằng Phật có bệnh, có đau lưng…, thế là tự hại mình và cũng làm hại người khác."

 Như Lai lại bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang: "Này thiện nam tử, ngày xưa Ta bảo các tỳ-kheo: 'Nay Ta già yếu, các ông hãy tìm cho Ta một thị giả.' Này thiện nam tử, Ta nói lời này cũng là vì thương xót, nghĩ đến đời sau mà nói như vậy. Vì muốn cho các đệ tử Thanh văn đời sau, khi tuổi già yếu đuối thì cần có người hầu hạ, nên Ta nói: 'Nay Ta già yếu, cần tìm thị giả', để đời vị lai biết như vậy rồi không sinh tâm thối lui. Vì lẽ ấy mà Ta nói lời này: 'Nay Ta già yếu, các ông hãy tìm cho Ta một thị giả.' Nhưng những kẻ ngu lại hiểu theo mặt chữ rằng: 'Như Lai già yếu nên cần thị giả.'"

 "Này thiện nam tử, nên hiểu thế nào về việc Phật bảo Mục-liên đến chỗ đại y vương Kỳ-bà hỏi cách uống thuốc? Này thiện nam tử, đó cũng là Ta thương xót đời sau nên nói như vậy. Có những Thanh văn phải nhờ thuốc để giữ gìn thân mình; họ sẽ nhớ đến Ta mà nghĩ: 'Thân kim cương của Phật còn phải uống thuốc, huống gì chúng ta và những người khác.' Vì việc ấy mà Ta nói lời này: 'Ông hãy đến chỗ đại y vương Kỳ-bà hỏi cách uống thuốc.' Nhưng những kẻ ngu lại hiểu theo mặt chữ, cho rằng thân Như Lai là thân bệnh hoạn. Này thiện nam tử, ngày xưa Như Lai bảo tỳ-kheo Mục-liên, sai Mục-liên đi hỏi thuốc nơi Kỳ-bà; Kỳ-bà không có cách nào (?) nên không trả lời thẳng, chỉ nói: 'Chỉ nên uống tô (một loại bơ sữa), chỉ nên uống tô.' Ấy là Như Lai bày ra quả báo của nghiệp, để các đệ tử nghe rồi ghi nhớ mà không thối lui."

 "Này thiện nam tử, việc Như Lai khắp nơi theo các ngoại đạo như Ni-kiền tử (những đạo sĩ khổ hạnh lõa thể) để tranh hơn thua, luận nghĩa, việc ấy là thế nào? Này thiện nam tử, Ta nhìn về đời sau, thương xót chúng sinh nên làm việc ấy, để chúng sinh biết rằng: 'Chư Phật Như Lai, bậc chánh chân chánh giác còn có kẻ thù, huống gì chúng ta và những người khác.' Nhưng những kẻ ngu lại hiểu theo mặt chữ, cho rằng Phật Như Lai thật có kẻ thù. Này thiện nam tử, Chuyển luân thánh vương với chút ít phúc đức còn không có kẻ thù, huống gì Như Lai thành tựu công đức vô lượng vô biên (lại có kẻ thù sao)?"

 "Này thiện nam tử, việc gai khư-đà-la đâm vào chân Như Lai là thế nào? Này thiện nam tử, vì Như Lai muốn bày ra quả báo của nghiệp, để đời vị lai biết rằng: 'Như Lai thành tựu vô lượng công đức mà còn có nghiệp báo, huống gì chúng ta và những người khác.' Do nhân duyên ấy mà khiến họ dừng điều ác. Lại vì nhân duyên ấy mà Ta nói rằng có nghiệp báo như thế. Nhưng những kẻ ngu lại hiểu theo mặt chữ rằng gai khư-đà-la đâm vào chân Như Lai."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Bạch Thế Tôn, Đề-bà-đạt-đa là kẻ thù nhiều đời của Phật, tìm dịp hại Như Lai (việc ấy thế nào)?" Phật nói: "Này thiện nam tử, nếu không có thiện tri thức (người bạn tốt giúp mình trên đường tu) là Đề-bà, thì rốt cuộc không ai biết được Như Lai có đủ vô lượng công đức. Này thiện nam tử, Đề-bà-đạt-đa là thiện tri thức, tranh hơn thua với Ta, hiện làm kẻ thù, để làm sáng tỏ vô lượng công đức của Như Lai. Này thiện nam tử, Đề-bà-đạt-đa là bạn lành, thiện tri thức, ở trong cung nói với vua A-xà-thế (vị vua nước Ma-kiệt-đà thời Phật) khiến vua hại Như Lai. Bấy giờ vua cố ý thả voi chúa Hộ Tài ra để giết Như Lai. Này thiện nam tử, Như Lai thấy voi liền điều phục nó. Lúc ấy vô lượng vô biên chúng sinh thấy voi được điều phục, sinh tâm cho là kỳ lạ, liền sinh lòng tin chân chánh, quy y Tam bảo, tức là Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo (ba ngôi báu: Phật, giáo pháp của Phật và đoàn thể người xuất gia). Đó là để làm sáng tỏ Tam bảo.

 Này thiện nam tử, việc như vậy nên hiểu thế này: Đề-bà-đạt-đa là thiện tri thức, từ lâu đã theo bên Ta, thị hiện (hiện ra cho người thấy) làm kẻ thù. Nhưng những kẻ ngu lại hiểu theo mặt chữ, nói rằng: 'Đề-bà-đạt-đa là kẻ hại Phật, là kẻ thù.' Này thiện nam tử, cho đến trong năm trăm đời quá khứ, ở những nơi sinh ra, Đề-bà-đạt-đa là thiện tri thức, bày ra việc làm kẻ thù, đều là thị hiện để làm sáng tỏ các Bồ-tát và làm sáng tỏ vô lượng công đức của Như Lai. Nhưng những kẻ ngu lại hiểu theo mặt chữ rằng Đề-bà-đạt-đa là kẻ hại Phật, là kẻ thù; vì nhân duyên hiểu nghĩa không đúng ấy mà rơi vào ba đường ác, tức là những chỗ khổ não như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Vì sao? Này thiện nam tử, thiện tri thức Đề-bà-đạt-đa đã khéo tu vô lượng công đức thù thắng, khéo tu căn lành, gần gũi chư Phật, từ đời trước đã trồng gốc công đức, tâm hướng về Đại thừa, thuận hướng về Đại thừa, hướng về bờ bên kia của Đại thừa, gần với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử, những kẻ kia vì tâm hư hỏng nên ở đời vị lai sinh vào các đường ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Bạch Thế Tôn, ngày xưa Như Lai vào thành Xá-vệ, đi khắp làng bà-la-môn Xá-lê-da xin ăn, rồi ôm bát không trở ra, việc ấy là thế nào?" (Phật nói:) "Này thiện nam tử, việc Ta làm ấy cũng là vì thương xót chúng sinh đời sau mà bày ra, để đời vị lai biết rằng: 'Như Lai đầy đủ vô lượng công đức còn ôm bát không trở ra, huống gì chúng ta và những người khác.' Này thiện nam tử, lại có người nói rằng ma Ba-tuần (vua của loài ma, chuyên ngăn trở người tu hành) đã xúi giục các bà-la-môn, trưởng giả (người giàu có, có địa vị), cư sĩ (người tu tại gia), khiến họ không chịu cúng dường Như Lai; điều này cũng không phải vậy. Vì sao? Này thiện nam tử, vì ma vương không có sức xúi giục các trưởng giả khiến họ không cúng dường thức ăn cho Như Lai. Này thiện nam tử, việc này không nên hiểu như vậy. Vì sao? Vì ma vương không có sức ngăn trở sự cúng dường đối với Như Lai; mà chính là Như Lai khuyến khích, sai khiến ma vương, để nó bảo các trưởng giả, bà-la-môn không cúng dường.

 Này thiện nam tử, Như Lai đã diệt hết mọi chướng ngại, thành tựu vô lượng công đức thù thắng, mà lại có kẻ ngăn trở được sự cúng dường đối với Như Lai thì không có lẽ ấy. Như Lai không có nghiệp báo thật sự; vì muốn cho chúng sinh kia được đạo, nên Như Lai thị hiện những việc phương tiện khéo léo như thế. Này thiện nam tử, nếu Như Lai bị gián đoạn một bữa ăn, thì khiến các Thanh văn, ma Ba-tuần, thiên long bát bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp như trời, rồng, dạ-xoa…) và các thiên tử nghĩ thế này: 'Đừng để quyến thuộc sinh tâm lo khổ.' Vì những việc ấy nên Như Lai ngày đêm thị hiện những việc như vậy, khiến họ khởi một niệm tâm chẳng lành (?), mà thật ra Như Lai đã dứt hết các hữu (mọi sự tồn tại trong sinh tử). Như trước đã thị hiện, sau cũng như vậy, để đời vị lai biết rằng: 'Như Lai đã dứt hết các hữu mà còn có việc này, huống gì chúng ta và những người khác.' Khi hiện ra việc này, bảy vạn chúng trời đối với Như Lai sinh tâm thanh tịnh. Lúc ấy Như Lai biết tâm họ rồi, nói pháp đủ cách; họ nghe pháp rồi được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý trở nên trong sạch, tức bắt đầu chứng đạo). Này thiện nam tử, Ta vì nhìn về đời sau nên bày ra việc này; Như Lai không có nghiệp báo như vậy."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Bạch Thế Tôn, việc Chiên-già Ma-na-tỳ và Tôn-đà-lợi buộc đồ gỗ vào bụng để vu khống Thế Tôn là thế nào?" Phật nói: "Này thiện nam tử, việc này cũng không phải như vẻ ngoài. Như Lai thành tựu vô lượng công đức, không có tai họa do nghiệp báo. Này thiện nam tử, với sức oai thần của Như Lai, có thể đặt bọn Chiên-già Ma-na-tỳ, Tôn-đà-lợi ra ngoài những thế giới nhiều hơn vô lượng số cát sông Hằng; còn việc bị vu khống, ấy là Như Lai dùng sức phương tiện bày ra quả báo của nghiệp. Các đệ tử của Ta vì phúc mỏng, tuy đã được xuất gia trong pháp của Ta, nhưng khi bị vu khống thì thối lui khỏi pháp của Ta; vì không suy xét lời dạy của Như Lai mà nói thế này: 'Chúng ta nay đã bị vu khống, không còn xứng ở trong chánh pháp của Phật nữa.' (Ta bày ra việc này) để những người ấy nghe lời dạy mà ghi nhớ rằng: 'Chư Phật Như Lai đầy đủ thành tựu mọi pháp trắng, diệt hết các pháp ác, mà còn gặp kẻ ác đối địch, bị vu khống như vậy, huống gì chúng ta và những người khác.' Biết như vậy rồi thì không còn thối lui, tiếp tục tu hạnh phạm hạnh (hạnh sống trong sạch của người xuất gia). Này thiện nam tử, bọn Chiên-già Ma-na-tỳ, Tôn-đà-lợi khởi tâm ác, nhờ sức Phật khiến họ trong mộng tỉnh ngộ: 'Ta thật đã vu khống Phật, nếu ta bỏ thân này ắt rơi vào ba đường ác.' Này thiện nam tử, Như Lai nếu biết ai có thể che chở được thì nhất định che chở; vì thế mới thị hiện việc như vậy. Này thiện nam tử, không có một chúng sinh nào bị Như Lai bỏ rơi, nên mới hiện ra việc này."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Bạch Thế Tôn, ngày xưa Như Lai ở nước Tỳ-lan-đa, nhận lời mời của bà-la-môn Tỳ-lan-nhã mà phải ăn lúa mạch, việc ấy là thế nào?" Phật nói: "Này thiện nam tử, Ta cũng vì thương xót chúng sinh đời sau mà hiện ra việc này. Như Lai biết rõ các bà-la-môn, cư sĩ ấy mời mà sẽ không cúng dường, nhưng vẫn nhận lời mời, an cư ở nơi đó. Vì sao? Này thiện nam tử, nơi an cư ấy có năm trăm con ngựa, lúa mạch chúng ăn được đem bố thí cho chúng tăng, đủ suốt ba tháng. Này thiện nam tử, những con ngựa ấy đều là đại Bồ-tát, từ đời trước đã trồng gốc công đức, nhưng gặp bạn ác, tạo các nghiệp ác nên sinh vào loài súc sinh. Này thiện nam tử, trong năm trăm con ngựa ấy có người điều phục ngựa, đó là Bồ-tát Nhật Tạng, do sức nguyện mà sinh ở nơi ấy. Này thiện nam tử, Bồ-tát Nhật Tạng ấy khuyên năm trăm con ngựa phát tâm bồ-đề; vì muốn cho chúng được thoát nên sinh ở nơi đó. Này thiện nam tử, nhờ sức của người chủ khéo điều phục ngựa ấy, năm trăm con ngựa đều nhớ lại đời trước, được tâm bồ-đề, lấy lại tâm ban đầu của mình.

 Này thiện nam tử, Như Lai vì thương xót năm trăm con ngựa ấy nên nhận lời mời, an cư nơi đó. Lúa mạch của người điều phục ngựa thì dâng cho Như Lai ăn, lúa mạch của năm trăm con ngựa thì các đệ tử ăn. Này thiện nam tử, người điều phục ngựa ấy dùng tiếng ngựa mà điều phục năm trăm con ngựa, khiến chúng đều sám hối (ăn năn tội lỗi) và khuyên chúng phát tâm, lại khiến những con ngựa ấy ở trong Phật pháp, đối với Tam bảo sinh lòng kính trọng. Này thiện nam tử, qua ba tháng rồi, năm trăm con ngựa ấy bỏ thân, sinh lên cõi trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi, nơi trời Đế-thích cai quản). Chúng ở trong loài súc sinh mà còn được lợi ích như vậy. Lúc ấy Như Lai vì chúng nói pháp, khiến chúng được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử, những người ở nơi ấy chăm nom, coi giữ năm trăm con ngựa, Như Lai thọ ký cho họ sẽ thành tựu đạo Duyên giác, tự điều phục tâm mình.

 Này thiện nam tử, ở thế gian không có món ăn nào mà Như Lai ăn vào lại không trở thành vị vi diệu. Này thiện nam tử, giả sử Như Lai ăn những thứ như cục đất, ngói đá, thì cũng không gì không trở thành món ăn vị vi diệu (?). Này thiện nam tử, những gì Như Lai ăn đều thành vị thượng hạng, trong ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới) không có món ăn nào có thể sánh được. Vì sao? Vì Như Lai đã được vị cao nhất trong các vị, được thức ăn vị thượng hạng, được các tướng tốt vẻ đẹp của bậc đại trượng phu. Này thiện nam tử, nay ông nên hiểu đúng như vậy rằng những gì Như Lai ăn đều là vị vi diệu không gì sánh bằng.

 Này thiện nam tử, tỳ-kheo A-nan vì thương Ta nên nói thế này: 'Sao lại thế? Như Lai sinh trong dòng Chuyển luân thánh vương, bỏ ngôi vua đi xuất gia, mà lại có thể ăn lúa mạch!' Như Lai biết rõ tâm A-nan rồi, nên đưa cho một hạt lúa mạch, bảo rằng: 'A-nan, ông nên biết đây là vị gì.' A-nan ăn rồi sinh tâm cho là kỳ lạ, liền nói với Ta: 'Bạch Thế Tôn, con sinh ở nhà vua, lớn lên trong nhà vua, mà chưa từng được vị ngon thượng hạng như thế này.' Này thiện nam tử, tỳ-kheo A-nan nhờ vị của món ăn ấy mà thân tâm an ổn, bảy ngày không cần ăn. Này thiện nam tử, vì việc ấy nên biết rằng Như Lai không có nghiệp báo. Còn những cư sĩ, bà-la-môn kia mời các tỳ-kheo có đức thanh tịnh mà không cúng dường, các tỳ-kheo nhận lời mời đến đó mà không được cúng dường, ấy là thị hiện nghiệp báo.

 Này thiện nam tử, ông nên xem sức thần của Như Lai: những bà-la-môn ấy mời Phật và chúng tăng mà không cúng dường, Như Lai vẫn thọ ký cho họ không rơi vào đường ác. Này thiện nam tử, trong năm trăm tỳ-kheo cùng Phật nhận lời mời an cư ở nơi ấy, có bốn mươi tỳ-kheo nhiều tâm tham, không thể quán xét, vì hạnh không thanh tịnh; nếu được món ăn ngon vừa ý thì đều thối lui. Nhờ ăn lúa mạch của ngựa nên không sinh tâm tham dục, qua bảy ngày thì chứng quả A-la-hán. Này thiện nam tử, Như Lai khéo biết tâm chúng sinh, nên nhận lời mời ấy là để độ họ. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát khéo léo thành tựu những việc thị hiện của giáo pháp bí mật rất sâu như vậy; nếu biết được như vậy thì gọi là khéo hiểu giáo pháp bí mật của Như Lai." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Khéo biết pháp môn tiệm (dạy dần dần từng bước), và những điều nói theo lối đốn (dạy thẳng, giác ngộ ngay).

 Trong tâm khéo léo biết, những việc thị hiện của các Bồ-tát.

 Khéo léo biết điều bí mật, xa lìa mọi nghi ngờ.

 Khéo biết những lời chư Phật nói, tất cả giáo pháp bí mật.

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát không cầu thừa Thanh văn, Duyên giác?" Phật nói: "Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát dù ở trong các đường ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, dù ở nơi ấy chịu khổ cực nặng không thể nói hết, mà tâm không cầu thừa Thanh văn, Duyên giác, cũng không có tâm cầu tự mình được giải thoát; không nghĩ đến chỉ ít ham muốn cho riêng mình, không nghĩ đến chỉ làm chút ít, không thực hành chỉ ít ham muốn, không làm việc chỉ chút ít. Này thiện nam tử, Bồ-tát đối với những chúng sinh có nghiệp lành ấy thì cùng làm việc với họ; rồi Bồ-tát ấy khéo khuyên dạy những chúng sinh ấy, khiến họ tu hành, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử, vì Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu pháp như vậy nên không cầu bồ-đề của Thanh văn, Duyên giác." Khi ấy đức Thế Tôn, để làm rõ nghĩa này, nói lại bằng bài kệ:

 Thường giáo hóa các chúng sinh, tâm không hề mỏi mệt.

 Đối với bồ-đề vô thượng, vững chắc không thối lui.

 Tâm ấy không thể lay động, như núi chúa vi diệu.

 Tu hành tâm từ bi, không cầu đạo của hai thừa (Thanh văn và Duyên giác).

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai đã nói Bồ-tát thành tựu những pháp như vậy nên gọi là thực hành Đại thừa, an trụ nơi Đại thừa; nhưng Như Lai chưa nói vì lẽ gì mà Đại thừa này gọi là Đại thừa." Khi ấy đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang: "Nay Ta hỏi ông, ông cứ theo ý mình mà trả lời. Này thiện nam tử, ý ông thế nào? Con đường mà Chuyển luân thánh vương đi, con đường mà đầy đủ bốn thứ quân của vua đi qua, thì gọi là gì?" Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Bạch Thế Tôn, đó gọi là đường vua, gọi là đường lớn, là đường không sợ hãi, là đường không chướng ngại, là đường vượt hơn đường của tất cả các vua khác." Phật bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang: "Này thiện nam tử, con đường mà chư Phật Như Lai, bậc chánh chân chánh giác đi, cỗ xe ấy gọi là Đại thừa, gọi là thừa cao, gọi là thừa vi diệu, gọi là thừa thù thắng, gọi là thừa vô thượng, gọi là thừa cao hơn cả vô thượng, gọi là thừa không gì bằng, gọi là thừa không xấu ác, gọi là thừa không gì sánh bằng. Này thiện nam tử, vì lẽ ấy nên gọi là Đại thừa." Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang bạch Phật: "Hay thay Thế Tôn! Hay thay Thiện Thệ! Hay thay Thế Tôn! Ngài đã nói thật hay về ý nghĩa tên gọi của Đại thừa như vậy."

 Khi Như Lai nói pháp môn mười pháp này, ma Ba-tuần nghĩ thế này: "Hôm nay sa-môn Cù-đàm (họ của đức Phật) vượt qua cảnh giới của ta. Nếu ta dàn đủ bốn thứ quân, quấy phá Cù-đàm, thì khiến ông ta không nói được pháp môn này." Khi ấy ma Ba-tuần nghĩ vậy rồi, liền dàn đủ bốn thứ quân, kéo đến núi Kỳ-xà-quật ở thành Vương Xá. Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang từ xa thấy Ba-tuần dàn đủ bốn thứ quân muốn kéo đến đây để quấy phá Như Lai, khiến Ngài không nói được pháp môn này. Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang liền hiện thần thông. Hiện thần thông rồi, khiến ma Ba-tuần đến đầu ngã tư đường ở thành Vương Xá, lớn tiếng nói thế này: "Hỡi nhân dân thành Vương Xá, các người nên biết hôm nay sa-môn Cù-đàm ở núi Kỳ-xà-quật thuộc thành Vương Xá, đang vì bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) giảng đầy đủ chánh pháp, phần đầu, phần giữa, phần cuối đều hay, lời và nghĩa đều sâu, thuần nhất, đầy đủ, thanh tịnh, là phạm hạnh. Các người hãy đến chỗ sa-môn Cù-đàm nghe ông ấy nói pháp, để các người trong đêm dài (suốt thời gian lâu dài) được những việc lợi ích, an vui lớn lao."

 Bấy giờ trong thành lớn Vương Xá, các bà-la-môn, sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng), trưởng giả và cư sĩ… được ma khuyên rồi, tay cầm hương hoa, hương thoa, hương bột, hương đốt, cờ báu, lọng báu, ra khỏi thành Vương Xá đến núi Kỳ-xà-quật, tới chỗ Như Lai, cúi đầu lễ chân Phật, tôn trọng khen ngợi rồi lui ngồi một bên. Khi ấy ma Ba-tuần cũng dàn đủ bốn thứ quân, từ thành Vương Xá ra đến núi Kỳ-xà-quật, tới chỗ Như Lai, hóa ra hoa mạn-đà-la (một loài hoa trời) rải lên Như Lai, rồi cùng bốn thứ quân lui ngồi một bên.

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang biết ma Ba-tuần đã ngồi một bên, liền nói với ma: "Này ma Ba-tuần, vì nhân duyên gì mà ngươi dẫn bốn thứ quân đến quấy phá Như Lai và ngăn trở Như Lai nói pháp môn này? Nay ngươi nên đối trước Như Lai sinh lòng hổ thẹn, khởi tâm sám hối, chớ để ngươi trong đêm dài không được lợi ích mà chịu quả báo khổ lớn." Khi ấy ma Ba-tuần nghe lời Bồ-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang rồi, liền chắp mười ngón tay, chống bàn tay xuống đất lễ chân Như Lai, đối trước Như Lai sinh lòng hổ thẹn, khởi tâm sám hối mà nói rằng: "Nay con rất sợ Như Lai. Thật kỳ lạ thay Thiện Thệ! Cúi xin bậc đại từ nhận cho con sám hối. Con rất ngu si, không có trí tuệ, không có trí khéo léo, không tự tiếc thân mình, mà đối với Như Lai khởi tâm ác, lại muốn khiến pháp môn này dứt mất. Lành thay Thế Tôn, xin nhận cho con sám hối lần nữa." Phật nói: "Này Ba-tỳ-duyên (tên gọi khác của ma Ba-tuần, nghĩa là kẻ ác), lành thay, lành thay, ngươi nuôi lớn căn lành. Nếu trong pháp của Ta có thiện nam tử hay thiện nữ nhân khởi tâm sám hối để cầu thanh tịnh, thì lành thay, Ba-tỳ-duyên!"

 Khi ấy ma Ba-tuần đến chỗ Phật đứng, bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, các kinh của Như Lai đều dứt lời ác, lời không lành phải không?" Như Lai đáp: "Đúng vậy, đúng vậy." Ma Ba-tuần nói: "Vì sao Như Lai là Pháp vương, là chủ của pháp, được tự tại đối với pháp, mà lại gọi con là Ba-tỳ-duyên, gọi con như thế?" Phật nói: "Này Ba-tỳ-duyên, nay Ta vì ngươi nói ví dụ. Này thiện nam tử, ví như có trưởng giả, cư sĩ giàu có vô cùng, chỉ có một người con, rất thương yêu, không muốn rời mắt, xem con như mạng sống của mình. Nhưng người con ấy các giác quan không được điều phục, rất xấu ác, dua nịnh quanh co. Vị trưởng giả, cư sĩ ấy vì lòng thương yêu nên lấy gậy đánh con, hoặc lấy ngói, lấy đá, muốn cho con dừng những việc xấu ấy. Này thiện nam tử, ý ngươi thế nào? Vị trưởng giả, cư sĩ ấy đánh con mình có phải là có tâm ác không?" Ma Ba-tuần thưa: "Không phải vậy, bạch Thế Tôn. Vì muốn cho đứa con mình thương yêu nên người, nên mới làm việc như vậy."

 Phật nói: "Ba-tuần, ngươi nên biết, Như Lai, bậc chánh chân chánh giác, biết rõ tâm tính, căn cơ và ý muốn của chúng sinh, vì thế quán xét: ai cần dùng lời nặng mà được độ thì nói lời nặng; ai cần im lặng không nói mà được độ thì im lặng; ai cần xua đuổi mà được độ thì xua đuổi; ai cần nghe nói pháp mà được độ thì nói pháp cho nghe; ai cần thu nhận mà được độ thì thu nhận; ai cần thấy thân hình mà được độ thì hiện thân hình cho họ thấy; ai cần nghe tiếng, ngửi hương, hoặc nếm vị, chạm xúc mà được độ thì hiện tiếng để nói pháp, cho đến hiện hương, vị, xúc để họ được độ."

 Khi ấy ma Ba-tuần vui mừng hớn hở, lại chắp mười ngón tay, cúi đầu lễ chân Phật, bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, bất cứ ở nơi nào, hoặc làng, hoặc thành, hoặc ở kinh đô, có nói pháp môn này, con vì muốn nghe nhận pháp môn này nên sẽ đến nơi đó để hộ trì pháp môn này, cũng để hộ trì người giữ pháp, bậc pháp khí ấy. Bạch Thế Tôn, khi con đến nơi đó, ắt sẽ có các tướng: đại chúng lặng yên định tĩnh, lìa được sự che lấp của buồn ngủ; lại khiến các bậc pháp khí ưu tú ở các phương đến hỏi pháp; những người đọc, tụng, thọ trì đều thân tâm an ổn, không khởi tâm kiêu mạn, theo đó mà nói pháp này, hoặc nói rộng, hoặc nói tóm, đối với Như Lai sinh tâm vui mừng. Lại nữa, Như Lai đối với các chúng sinh khởi tâm vui mừng; các chúng sinh ấy tâm đã vui mừng rồi thì căn lành tăng trưởng, pháp ác tiêu diệt." Khi ấy trong đại chúng có các ngoại đạo như Ni-kiền tử, nghe ma Ba-tuần sám hối như vậy, tâm rất vui mừng, hớn hở vô cùng, đắc vô sinh nhẫn (sự hiểu biết vững vàng, an nhiên rằng các pháp vốn không sinh không diệt).

 Khi ấy tôn giả A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà khi nói pháp này, các ngoại đạo này lại đắc vô sinh nhẫn?" Phật nói: "A-nan, thuở xưa, cách đây vô lượng kiếp, ở núi Kỳ-xà-quật thuộc thành Vương Xá này, có đức Phật tên là Thượng Lực Túc, bậc chánh chân chánh giác, nói pháp ở đây. Phật nói pháp xong, có các ngoại đạo đến chỗ Phật muốn quấy phá Như Lai, lại muốn ngăn trở việc nói pháp môn này nên đến chỗ Phật. Nghe pháp rồi tâm sinh vui mừng, liền nói: 'Bạch Thế Tôn, Ngài nói pháp này thật hay.' Họ đối với Như Lai sinh tâm cho là kỳ lạ. Vì nhân duyên ấy nên trong sáu mươi kiếp không rơi vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, chỉ sinh trong cõi người và cõi trời, ở nơi sinh ra đều nhớ nghĩ đến đức Phật ấy. Tuy nhớ nghĩ đến Phật nhưng không có bạn lành. A-nan, ý ông thế nào? Các ngoại đạo Ni-kiền tử thuở ấy lẽ nào là người khác sao? Chính là các ngoại đạo trong chúng hội này. Vì sao? Vì các thiện nam tử này, lúc ấy đầy đủ tà kiến xấu ác, nên muốn quấy phá Như Lai và ngăn trở pháp này. Họ nghe pháp rồi sinh vui mừng lớn; vì nhân duyên ấy mà nay được Phật thọ ký: các ngoại đạo này sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, huống gì nay được vô sinh nhẫn."

 Khi nói pháp môn này, một vạn hai nghìn chúng sinh xa lìa bụi trần, lìa cấu bẩn, được pháp nhãn tịnh; hai vạn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi ấy tôn giả A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có thiện nam tử hay thiện nữ nhân đối với pháp môn này khởi một niệm tin thì công đức vô lượng, huống gì đọc tụng, thọ trì, ủng hộ và rộng vì người khác nói."

 Phật nói: "A-nan, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân khuyên tất cả cõi chúng sinh không sót một ai phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với pháp môn này khởi một niệm tin, hoặc đọc, hoặc tụng, rộng vì người khác nói, thì người này được phúc hơn người trước. Vì sao? A-nan, vì pháp môn này là nơi con đường đến trí của bậc nhất thiết trí (trí tuệ của Phật). A-nan, nếu có người nam, người nữ nghe pháp môn này và thấy vị pháp sư (người giảng nói, gìn giữ giáo pháp) giữ pháp môn này mà khởi tâm ác, thì mắc tội còn hơn thế nữa."

 Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang thưa: "Nếu có người nam, người nữ phỉ báng kinh này, Như Lai đã nói mắc tội còn hơn trước." Phật bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang: "Nếu có người nam, người nữ cùng một lúc móc hết mắt của tất cả chúng sinh; lại có người nam, người nữ đối với pháp môn này và người giữ pháp khởi một tâm ác, thì mắc tội còn hơn người kia. Vì sao? A-nan, vì pháp môn này gọi là ánh sáng, có thể ban cho tất cả chúng sinh con mắt trí tuệ."

 Tôn giả A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, pháp môn này không nên nói trước những người nam, người nữ không có lòng tin. Vì sao? Vì cần phải che chở cho chúng sinh. Bạch Thế Tôn, con thấy do nghiệp duyên phỉ báng pháp như vậy mà họ sinh vào các đường ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh."

 Phật nói: "A-nan, nên nói pháp môn này, không nên không nói. Vì sao? Vì pháp môn này là nhân (hạt giống) cho những người ấy (?), khiến họ tu hành rồi được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nên lấy tên gì để gọi pháp môn này? Phải vâng giữ thế nào?" Phật nói: "A-nan, A-nan nên biết, vì nói mười pháp nên gọi là Pháp môn Mười Pháp, hãy thọ trì như vậy. Cũng gọi là Những Điều Bồ-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang Hỏi, hãy thọ trì như vậy."

 Khi Phật nói pháp môn này xong, tôn giả A-nan, Bồ-tát Ma-ha-tát Tịnh Vô Cấu Bảo Nguyệt Vương Quang, cùng các vị đại Bồ-tát trong chúng hội, chúng Thanh văn và thiên long bát bộ, nghe Phật dạy đều rất vui mừng, cung kính đội nhận và vâng làm theo.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ hai mươi tám.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ hai mươi chín.

 Đời Đại Đường, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho giáo pháp: kinh, luật, luận) Bồ-đề Lưu-chí vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video