Phẩm Tì-lợi-da Ba-la-mật-đa thứ chín, phần một (Tì-lợi-da là phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là tinh tấn — siêng năng gắng sức không ngừng; Ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ).
Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-tử (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát nghĩa là 'bậc đại sĩ') vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật) mà nương vào Tì-lợi-da Ba-la-mật-đa để thực hành hạnh Bồ-tát? Này Xá-lợi-tử, đó là Bồ-tát ma-ha-tát tinh tấn tu học trong Chánh cần Ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng chân chính, tức tinh tấn) này và thực hành hạnh Bồ-tát. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đầy đủ sự siêng năng chân chính không thối lui, có thể không đoái hoài đến thân mạng mà mình quý trọng, phát khởi tinh tấn lớn, cầu pháp môn vi diệu của Bồ-tát tạng (kho giáo pháp dành cho Bồ-tát, cũng là tên bộ kinh này): hết lòng lắng nghe, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, nghiên cứu đến tận cùng, thông suốt ý nghĩa, rộng vì người khác giảng giải chỉ bày, hoặc chép kinh giữ gìn, tu học đúng lẽ. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành hạnh Bồ-tát. Này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là không đoái hoài thân mạng? Này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Chánh cần Ba-la-mật-đa, giả sử có người đe dọa, nói rằng: 'Nếu ngươi thọ trì, đọc tụng kinh Bồ-tát tạng này, cho đến rộng vì người khác chỉ bày, chép kinh giữ gìn, tu học đúng lẽ, thì ta sẽ dùng trăm cây tên giáo đâm xuyên, nhấc bổng thân ngươi lên, dứt mạng ngươi.' Này Xá-lợi-tử, lúc ấy Bồ-tát ma-ha-tát tuy nghe lời ấy mà chẳng hề để vào lòng, không sợ, không hãi, không kinh, không khiếp, phát ra uy thế dũng mãnh của bốn sự kiên cố, đối với pháp môn vi diệu của Bồ-tát tạng lại càng tinh tấn hơn, không vứt bỏ, không buông bỏ, không xa rời, không lìa bỏ, thành tựu đầy đủ lòng tin hiểu mạnh mẽ, lòng tin hiểu kiên cố, sức chịu đựng kiên cố và sự siêng năng chân chính kiên cố.
Này Xá-lợi-tử, Ta sẽ vì ông nói ví dụ về phương cách đạt sức nhẫn kiên cố và sự siêng năng chân chính kiên cố, để Bồ-tát đạt được sức nhẫn kiên cố, sự siêng năng chân chính kiên cố, thực hành đạo Bồ-tát mà không đoái hoài thân mạng. Này Xá-lợi-tử, giả sử tất cả chúng sinh thuộc loài hữu tình (chúng sinh có tình thức) trong tam thiên đại thiên thế giới (một hệ vũ trụ gồm một tỷ thế giới), hoặc sinh từ trứng, hoặc sinh từ bào thai, hoặc sinh từ nơi ẩm ướt, hoặc hóa sinh (tự nhiên hiện ra không cần cha mẹ); hoặc có hình sắc, hoặc không có hình sắc; hoặc có tưởng (có tri giác), hoặc không có tưởng, hoặc chẳng phải có tưởng chẳng phải không có tưởng; hoặc thấy được, hoặc không thấy được — tất cả chúng sinh ấy trong khoảnh khắc đều được thân người, cùng kết trăm nghìn mối oán thù cực nặng với Bồ-tát. Những kẻ oán thù ấy nói với Bồ-tát: 'Nếu ngươi thọ trì, đọc tụng những câu văn khác nhau trong kinh Bồ-tát tạng này, cho đến rộng vì người khác chỉ bày, chép kinh giữ gìn, tu học đúng lẽ, thì tất cả chúng ta sẽ cùng lúc trói ngươi lại và dứt mạng ngươi.' Này Xá-lợi-tử, vì thực hành Tì-lợi-da Ba-la-mật-đa, nên lúc ấy Bồ-tát ma-ha-tát tuy nghe lời ấy mà không hề khởi lên một ý nghĩ sợ hãi nào, chỉ gom giữ đầy đủ bốn loại chánh pháp, chuyên tâm tìm cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ-tát tạng.
Này Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đầy đủ Chánh cần Ba-la-mật-đa không thối lui. Lại thành tựu sức mạnh vô biên, tinh tấn dũng mãnh, siêng năng chân chính mạnh mẽ; tâm ý mạnh mẽ, giới thanh tịnh mạnh mẽ, nhẫn lớn mạnh mẽ, đẳng trì (thiền định, tâm an trụ chuyên nhất, bình lặng) mạnh mẽ, tuệ lớn mạnh mẽ, chánh hạnh và trí thù thắng đều mạnh mẽ. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát ấy khi thực hành Chánh cần Ba-la-mật-đa, vì có đầy đủ sức nhẫn lớn như thế, nên giả sử vô lượng chúng sinh khắp mười phương mỗi người tranh nhau cầm trăm nghìn dao kiếm đến làm hại Bồ-tát, thì lúc ấy Bồ-tát đối với các hữu tình trọn không khởi lên dù chỉ một chút ý nghĩ giận dữ. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát như thế vì an trụ trong sức nhẫn, nên giống như Đại Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), như Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), như núi chúa Tô-mê-lô (tức núi Tu-di, ngọn núi ở trung tâm thế giới, làm bằng bốn thứ báu), không thể lay động; luôn trụ trong lòng từ bi, thường khởi sự hiểu biết quyết định (?), cứu chữa chúng sinh, đối với mọi việc làm trọn không thối lui. Tâm của Bồ-tát ấy như đất lớn, như nước lớn, như lửa lớn, như gió lớn, như hư không; lại khéo tu pháp đối trị gốc rễ và mầm mống của tham, sân, si (tham lam, giận dữ, mê muội).
Này Xá-lợi-tử, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát đem vô lượng thế giới nhiều như cát sông Căng-già (tức sông Hằng ở Ấn Độ, ví với số nhiều không đếm xuể) chứa đầy mọi thứ châu báu vô giá, dâng cúng cho vô lượng đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn); lại có Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Tì-lợi-da Ba-la-mật-đa, nghe pháp môn vi diệu của Đại Bồ-tát tạng như thế, nghe kinh rồi đến nơi vắng vẻ, chuyên tâm suy nghĩ pháp ấy, tinh tấn tu học, và khiến những Bồ-tát chưa tu học cũng ưa thích tập theo. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát như thế vì thực hành siêng năng chân chính nên gom giữ được vô lượng thiện căn (gốc lành, tức những công đức thiện làm nền cho quả tốt) tốt đẹp, mà việc bố thí kia không thể sánh kịp. Vì sao? Này Xá-lợi-tử, vì thiện căn như thế gắn liền với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì thế các Bồ-tát ma-ha-tát đối với pháp môn vi diệu của Bồ-tát tạng nên lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, hoặc chép lại, rộng vì người khác giảng nói, phát khởi siêng năng chân chính, dũng mãnh tu tập."
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát đã phát khởi Chánh cần Ba-la-mật-đa thì nên tu hành nơi 'chỗ không đi mà đi'. Này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là 'chỗ không đi mà đi'? Này Xá-lợi-tử, 'chỗ không đi mà đi' tức là niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và khổ đau). Nói 'không đi' là vì các ác ma cõi trời không đi đến đó. Nói 'đi' là vì những người lành siêng năng chân chính đi đến đó. Người lành ở đây là chư Phật, các bậc Độc giác (bậc tự giác ngộ không nhờ thầy dạy) và các đệ tử của Phật. Vì sao? Vì tất cả những người lành đã bước lên thánh đạo (con đường tu dẫn đến giải thoát) và chư Phật Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, bậc được thế gian tôn kính) đều hướng đến bát-niết-bàn (nhập niết-bàn trọn vẹn). Này Xá-lợi-tử, tất cả chúng sinh phần nhiều đi ở ba chỗ. Ba chỗ nào? Đó là: thuận theo đường ác, hướng về đường ác, và sắp rơi vào đường ác. Vì thế các Bồ-tát ma-ha-tát trọn không thuận theo các pháp tạp nhiễm (pháp lẫn lộn ô nhiễm), chỉ cầu các pháp trắng sạch như xuất ly (thoát khỏi sinh tử), giới, nhẫn, học rộng nghe nhiều. Này Xá-lợi-tử, chúng sinh thế gian phần nhiều không làm việc gì (không làm việc lành), mà lại luôn tự cho là mình đang làm việc; chúng sinh thế gian phần nhiều lười biếng, mà lại luôn tự cho là mình đang siêng năng chân chính. Vì thế, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát sáng suốt trọn không gần gũi với những kẻ không làm việc và lười biếng ấy, cũng không rơi vào hàng ngũ của họ, mà chỉ gần gũi với các đại Bồ-tát cùng hạnh, đã phát khởi siêng năng chân chính. Vì sao? Này Xá-lợi-tử, không có chúng sinh nào khởi lòng tin hiểu trong sạch đối với đại bát-niết-bàn — cảnh giới thanh tịnh tối thắng không nhiễm ô — như Bồ-tát. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát phát khởi Chánh cần Ba-la-mật-đa không phải chỉ vì tự mình chứng niết-bàn mà siêng năng tinh tấn, mà là vì muốn nhiếp thọ (đón nhận, che chở) tất cả hữu tình, khiến các chúng sinh được lợi ích an vui; vì tu hành chánh hạnh, siêng năng tinh tấn, chỉ bày dạy dỗ, đặt chúng sinh vào con đường thánh, nên gọi Bồ-tát là bậc thiện trượng phu." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý này nên nói bài kệ (bài thơ tụng tóm ý) rằng:
Siêng năng chân chính, không lơi lỏng, luôn có tinh tấn lớn;
Đối với pháp Bồ-tát tạng, sáng suốt luôn thọ trì;
Khéo suy nghĩ nghĩa của pháp, đối với Phật thì không thể nghĩ bàn;
Chỉ siêng cầu pháp thanh tịnh, nên gọi là Bồ-tát.
Bậc siêng năng chân chính, có tuệ lớn, ngồi dưới cây bồ-đề mầu nhiệm,
Đánh tan, làm khiếp sợ quân ác ma, là nhờ bát-nhã (trí tuệ thấu suốt chân lý) và tinh tấn.
Hiện thân giữ gìn giới cấm, nâng đỡ khắp thế gian;
Vì làm lợi ích cho chúng sinh, luôn tinh tấn không giới hạn.
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử, kinh điển vi diệu Đại Bồ-tát tạng của Đại thừa (cỗ xe lớn, tức giáo pháp hướng đến thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh) như thế lưu truyền ở đời có thể khiến chúng sinh phát sinh niềm vui lớn; lại có thể sinh ra phước đức, trí tuệ, đem lại của cải lớn và làm cho chúng tăng trưởng; có thể đem lại niềm vui thù thắng của cõi trời; có thể đem lại mọi sự đầy đủ trọn vẹn; có thể sinh ra các lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), trí hiểu biết không ngăn ngại, đại từ (thương yêu, ban vui), đại bi (xót thương, cứu khổ), đại hỷ (vui theo điều lành của người), đại xả (buông xả, bình đẳng), và các pháp bất cộng (phẩm chất chỉ riêng Phật có) của tất cả chư Phật Như Lai. Nói tóm lại, kinh này có thể dẫn đến tất cả các pháp của chư Phật, đánh tan làm khiếp sợ ma oán, khiến tâm thanh tịnh; có thể phát sinh tuệ mạnh mẽ, dứt đến tận gốc của đời sống sinh tử, đến tận cùng biên giới của khổ, có thể gần với niết-bàn. Này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai, sau khi Ta và các ông đã nhập niết-bàn, vào năm trăm năm cuối (thời kỳ cuối khi chánh pháp suy tàn), bấy giờ sẽ có nhiều chúng sinh ít phước không tin, không kính trọng kinh này, hủy báng, dẹp bỏ kinh. Lại có vô lượng chúng sinh có phước đức kính vâng kinh này, tu học đúng lẽ, siêng năng tinh tấn hơn: vì cầu sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao nhất; vì cầu thi-la (giới luật); vì cầu học rộng nghe nhiều; vì cầu định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát); vì cầu tất cả Phật pháp để làm lợi lạc cho tất cả chúng sinh; vì bỏ tà kiến (cái thấy sai lầm) mà tu hành chánh kiến (cái thấy đúng đắn); vì bỏ sự trôi lăn trong sinh tử mà tu thánh đạo; vì muốn diễn nói chánh pháp, hàng phục ma cõi trời; vì muốn lìa bỏ tham ái, điều phục tâm sân, phá tan ngu si, diệt trừ vô minh (sự tối tăm không hiểu chân lý), phát sinh ánh sáng trí tuệ."
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai, nếu có chúng sinh nghe pháp này rồi, vì cầu tất cả các pháp lành, sẽ phát khởi siêng năng chân chính dũng mãnh vượt bậc; vì được nghe pháp vi diệu như thế nên đối với Phật pháp không còn chướng ngại, quyết định không nghi. Này Xá-lợi-tử, bấy giờ lại có vô lượng chúng sinh được quả phước nâng đỡ, trụ trong ý chí vượt bậc, vì cầu sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao nhất mà nghe kinh điển này; nghe rồi sẽ được niềm vui lớn, đối với pháp môn vi diệu của Bồ-tát tạng hết sức khéo nghiên cứu học tập, tu hành đúng như lời dạy. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, bấy giờ sẽ có những người ưa nghe pháp trong giáo pháp của Như Lai; các chúng sinh ấy, do những nhân duyên khác nhau nào đó, được gặp nghe kinh điển như thế; nghe rồi được niềm vui lớn; vui mừng rồi phát khởi tinh tấn bền chắc, có thể lấy được một phần nhỏ trong kho báu pháp vi diệu của Đại Bồ-tát tạng như thế.
Này Xá-lợi-tử, ví như trên mặt biển lớn trôi nổi vô lượng các loại trái chín, có đủ màu sắc, mùi thơm, vị ngon. Có một người đàn ông phát khởi sức tinh tấn lớn dũng mãnh, liền xuống biển, quơ tay đạp chân, vớt lấy được hai ba trái. Người ấy cầm trái từ biển đi lên, đến một chỗ, lấy ra nếm thử, mới biết vị của nó thuần mỹ hiếm có, liền nghĩ: 'Trái ngon như thế này, đủ cả màu sắc, mùi thơm, vị ngon, từ khi sinh ra đến nay ta chưa từng được ăn. Ta nên phát khởi siêng năng tinh tấn lần nữa, lại xuống biển, quơ tay đạp chân, gom nhặt những trái còn lại.' Nghĩ vậy rồi, anh ta đến bờ biển nhìn khắp, thì không còn thấy trái nào nữa. Anh ta hối hận sâu sắc, sinh lòng buồn khổ lớn: 'Trước đây sao ta không vớt lấy cho nhiều, để đến nỗi mất đi vô lượng trái ngon này?' Cũng như thế, này Xá-lợi-tử, sau khi Ta diệt độ, vào năm trăm năm cuối, khi chánh pháp vô thượng sắp diệt, sẽ có vô lượng chúng sinh ít lòng tin, ít bố thí, ít giới, ít tuệ, ít tu tinh tấn, do những nhân duyên khác nhau nào đó, được gặp nghe kinh báu như thế. Nghe pháp rồi, trong kinh này họ chỉ được một phần nghĩa ít ỏi nông cạn, cho đến chỉ thọ trì được một bài kệ bốn câu; lại bị ác ma quấy rối che lấp, không được mọi người kính trọng thưa hỏi, cúng dường, khen ngợi, tin phụng. Người giữ kinh ấy biết mọi người không kính trọng mình, nên đối với kinh này liền buông bỏ. Người ấy giữ một phần nhỏ nhặt câu nghĩa trong kinh đã nghe trước, đến một nơi vắng lặng suy nghĩ quán xét, trong lòng vui mừng mà lại hối hận, nói rằng: 'Ôi lạ thay! Nay ta đã mất lợi ích lành rất lớn. Giáo pháp vô thượng của chư Phật Như Lai, sao ta không nghe nhiều, lĩnh nhận nhiều?' Rồi đối với Như Lai khởi tâm kính trọng sâu nặng, gấp bội so với những người đã khởi chánh niệm trước kia (?). Này Xá-lợi-tử, lúc ấy có những bí-sô (tức tỳ-kheo, người xuất gia nam đã thọ giới đầy đủ) bị ác ma nắm giữ, nên nghe kinh này rồi, trước mặt mọi người sẽ phỉ báng rằng: 'Những văn tự trong kinh điển này là do những kẻ giỏi văn chương hoa mỹ bịa ra, thật không phải Phật nói.' Vì thế có những bí-sô hoàn toàn không nghe, không nhận kinh điển này." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý này, nên nói bài kệ rằng:
Nghe pháp này rồi, sẽ không còn chướng ngại đối với các pháp của Phật,
Cao nhất, không còn nghi ngờ. Những người ít phước không được nghe.
Những người nhiều phước được nghe kinh điển này; những người ít phước
Dù nghe cũng không tin. Người nhiều phước nghe rồi, đội lên đầu như đội vòng hoa.
Những người ít phước nói không phải lời thánh dạy, sẽ rơi vào đường ác,
Như người mù rơi xuống hố. Người nhiều phước nghe rồi sinh vui mừng,
Sẽ đến đường lành, như giọt nước nhỏ vào bơ (hòa tan dễ dàng). Những người ít phước
Nghe rồi sinh buồn khổ, chịu khổ trong đêm dài, không thoát khỏi tối tăm.
Dù được nghe chút ít, lại bị ma quấy rối, phỉ báng bồ-đề (sự giác ngộ) của Phật,
Mau rơi vào địa ngục.
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử, chư Phật Như Lai thành tựu đầy đủ trí vi diệu thanh tịnh, cho đến có thể biết tâm của bốn chúng. Nếu một bí-sô, bí-sô-ni (tỳ-kheo-ni, người xuất gia nữ), ổ-ba-sách-ca (cư sĩ nam), ổ-ba-tư-ca (cư sĩ nữ) trong đời vị lai, khi chánh pháp diệt, hoặc có người nghe kinh điển như thế mà thuận theo lĩnh nhận, hoặc có người nghe rồi khinh rẻ phỉ báng, hoặc có chúng sinh hoàn toàn không nghe, tất cả như thế trí thanh tịnh của Như Lai đều biết rõ. Này Xá-lợi-tử, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát và tất cả chúng sinh khác nghe rồi lĩnh nhận kinh điển như thế, tinh tấn tu tập, sẽ được thành tựu bốn pháp thanh tịnh không chướng ngại. Bốn pháp nào? Một là thành tựu giới luật thanh tịnh không chướng ngại. Hai là thành tựu sự đầy đủ, không gặp các hoàn cảnh khó khăn (những hoàn cảnh khiến không gặp được Phật, không nghe được pháp), thanh tịnh. Ba là thành tựu việc gặp được chư Phật, gần gũi phụng sự cúng dường, thanh tịnh không chướng ngại. Bốn là thành tựu việc được thấy Phật Từ Thị (tức Phật Di-lặc, vị Phật sẽ ra đời trong tương lai), vừa được thấy là thanh tịnh không chướng ngại. Này Xá-lợi-tử, các chúng sinh ấy nghe kinh này rồi, những thiện căn tốt đẹp như đã nói trên, tùy theo phương tiện, nhất định sẽ đạt được. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát vì tu hành Chánh cần Ba-la-mật-đa nên thành tựu bốn pháp thanh tịnh vô thượng."
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai khi chánh pháp diệt, có các Bồ-tát ma-ha-tát an trụ nơi Đại thừa, tu hành Chánh cần Ba-la-mật-đa, đối với kinh điển này siêng năng tu học, phát tinh tấn lớn, lắng nghe thọ trì, chép lại, đọc tụng, tìm hiểu đến cùng ý chỉ, rộng vì người khác giảng nói, phô bày làm sáng tỏ. Bấy giờ sẽ có mười pháp chướng ngại xuất hiện ở đời; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo, mà chỉ nên phát khởi tinh tấn dũng mãnh thọ trì kinh này. Này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là mười thứ chướng ngại mà người có trí nhận biết, không nên chạy theo? Này Xá-lợi-tử, có những bí-sô phát tâm siêng năng tinh tấn, cầu nghe và tụng tập kinh điển này. Khi ấy ác ma khiến người giữ kinh câm miệng không nói được, nên đối với kinh này không thể gây dựng được. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ nhất; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, có những bí-sô phát tâm siêng năng tinh tấn, cầu nghe và tụng tập kinh điển này. Khi ấy ác ma khiến người giữ kinh bị bệnh mắt, nên đối với kinh này không thể gây dựng được. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ hai; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, có những bí-sô phát tâm siêng năng tinh tấn, cầu nghe và tụng tập kinh điển này. Khi ấy ác ma khiến các khớp xương trên thân người giữ kinh cùng lúc đều đau bệnh, nên đối với kinh này không thể gây dựng được. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ ba; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, có những bí-sô phát tâm siêng năng tinh tấn, cầu nghe và tụng tập kinh điển này. Khi ấy ác ma khiến người giữ kinh đối với chỗ ở của mình không vui thích, muốn bỏ đi ngay, nên đối với kinh này không thể gây dựng được. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ tư; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, có những bí-sô phát tâm siêng năng tinh tấn, cầu nghe và tụng tập kinh điển này.
Khi ấy ác ma khiến những người giữ kinh nổi giận với nhau, vì tâm bị cơn giận làm hỏng nên tàn hại lẫn nhau, do đó đối với kinh này không thể gây dựng được. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ năm; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, có những bí-sô phát tâm siêng năng tinh tấn, muốn cầu tụng tập kinh điển này. Khi ấy ác ma khiến những người giữ kinh gây ra việc cãi cọ, gây ra việc kiện tụng, gây ra việc châm chọc, gây ra việc chia rẽ, gây ra việc giận mắng. Do những việc ấy mà trong miệng hai bên như mọc ra giáo mác, kiện cáo nhau, tàn hại nhau, đối chọi nhau. Do gây ra những việc tranh giành như thế nên sinh chướng ngại, khiến kinh điển này không được lưu truyền, rồi lại khởi ý làm các việc khác. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ sáu; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, có những bí-sô phát tâm siêng năng tinh tấn, muốn cầu tụng tập kinh điển này. Khi ấy ác ma vì muốn phá hoại nên hiện ra các hình tướng, hoặc hình người thế tục, hoặc hình người xuất gia, đến chỗ họ quấy rối tâm ý, khiến họ không thể thọ trì kinh này mà ngược lại còn phỉ báng, rồi lại khởi tâm ưa thích các việc khác. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ bảy; những người có trí nên nhận biết sâu sắc, không nên chạy theo.
Lại nữa, này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai khi chánh pháp sắp diệt, bấy giờ có những bí-sô trẻ tuổi đối với kinh điển này khởi lòng tin trong sạch, tâm sinh ưa thích; ở trong pháp và luật của Ta, vì thực hành Tì-lợi-da Ba-la-mật-đa mà phát tâm siêng năng tinh tấn, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề an trụ sâu xa trong tâm, lại cung kính lắng nghe kinh này, nghe rồi sinh vui mừng lớn. Khi ấy các bí-sô trẻ tuổi ấy sẽ bị hai vị thầy gốc của mình là ổ-ba-đà-da (thầy thân giáo, vị thầy trực tiếp truyền giới và dạy dỗ) và a-già-lợi-da (thầy quỹ phạm, vị thầy dạy phép tắc oai nghi) ngăn trở, khiến họ không còn ưa thích pháp của mình. Lúc ấy hai vị thầy nói với họ: 'Kinh các ngươi đang giữ không phải lời Phật, không phải bồ-đề của Phật, không phải chánh pháp, không phải tì-nại-da (giới luật), không phải lời dạy của bậc Đại sư.' Khi ấy các bí-sô kia nghe thầy dạy bảo, tin nhận hiểu theo, liền vứt bỏ bồ-đề của Phật. Lúc ấy hai vị thầy lại nói với các bí-sô: 'Các ngươi nên tinh tấn tu học pháp và luật như ta đã nói.' Các bí-sô tin nhận rồi, những thiện căn vượt bậc đã tu tập trước kia bị thầy phá hoại, đều bị dứt mất. Này Xá-lợi-tử, các bí-sô ấy dứt thiện căn rồi lại bị ác ma lừa gạt; do bị lừa gạt nên đối với chánh giáo của Phật làm những nghiệp gây chướng ngại pháp. Lúc lâm chung, cảnh ác hiện ra trước mắt, mê muội rối loạn, cho đến những điều của cái chết yểu đều cùng hiện ra, rồi lại gây thêm nghiệp chuốc lấy địa ngục. Này Xá-lợi-tử, những việc chẳng lành như thế trong đời vị lai, Như Lai đều biết rõ. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai có những bí-sô trẻ tuổi đối với kinh điển này khởi các tà kiến, phỉ báng không tin; ở bất cứ nơi đâu họ đi qua, đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập) hay qua lại, đều dùng đủ loại lời lẽ thường xuyên phỉ báng. Việc này Như Lai đều biết rõ.
Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát siêng năng tinh tấn, an trụ nơi Đại thừa, lúc ấy nên khởi bốn ý tưởng. Bốn ý tưởng nào? Một là nên khởi ý tưởng tự điều phục mình. Hai là nên xét việc làm của chính mình, không nên xét các việc của người khác. Ba là đối với các hữu tình kia khởi ý tưởng thương xót. Bốn là ở nơi vắng vẻ, đối với tâm mình và tâm người khởi ý tưởng tùy thuận giữ gìn. Này Xá-lợi-tử, người an trụ nơi Đại thừa nếu bị phỉ báng thì nên khởi bốn ý tưởng như thế. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai, vô lượng chúng sinh tiếp nhận các tà kiến. Đối với bí-sô diễn nói chánh pháp thì ít người tin nhận, không ôm lòng kính trọng, không thưa hỏi nghĩa kinh, lại không cúng dường, không gần gũi qua lại, cũng không phụng sự, trái lại còn khinh miệt. Đối với bí-sô nói pháp sai trái thì nhiều người tin nhận, được thế lực lớn, được các chúng sinh cùng kính trọng, thưa hỏi nghĩa kinh, cúng dường khen ngợi kẻ nói pháp sai trái ấy. Vì duyên cớ này mà họ lại phỉ báng, chê cười kinh này. Này Xá-lợi-tử, lúc ấy những chúng sinh vốn không ưa thích kinh điển này, nghe sự phỉ báng ấy lại càng không ưa thích hơn; những người vốn ưa thích, vì bị phỉ báng nên đối với kinh này cũng bỏ lòng ưa thích; còn những bí-sô dạy người bỏ lòng ưa thích thì ngày càng đông đảo, khiến những người tụng đọc kinh điển này không thể giảng bày trước đại chúng. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ tám; những người có trí nên nhận biết, không nên chạy theo.
Lại nữa, này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai có những bí-sô bị tham ái che lấp, phần nhiều làm việc trộm cướp, ưa thích ba thứ pháp tệ hại của thế gian. Ba thứ nào? Một là ưa thích chạy theo y bát (áo và bình bát) của thế gian. Hai là ưa thích chạy theo đồ ăn thức uống của thế gian. Ba là ưa thích chạy theo những lời bàn luận vô ích và văn thơ trau chuốt của thế gian. Ba pháp như thế gọi là pháp chướng ngại thứ chín; những người có trí nên nhận biết, không nên chạy theo. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, trong đời vị lai khi chánh pháp diệt, có các Bồ-tát an trụ nơi Đại thừa, vì thực hành Tì-lợi-da Ba-la-mật-đa nên đối với kinh điển này phát tâm siêng năng dũng mãnh, tinh tấn vượt bậc, chép lại, thọ trì, nghiên cứu, đọc tụng, rộng vì người khác chỉ bày diễn nói. Những người kia (những kẻ chống phá) sẽ bị các ma nắm giữ, bị phiền não và nghiệp chướng che lấp, thích việc thế gian, ưa việc thế gian, tìm mọi cách cầu việc thế gian; thích thú với chuyện trò thế gian ngày càng tăng, tìm mọi cách cầu chuyện trò thế gian, thích ngủ nghỉ; tìm mọi cách cầu, thích chỗ ồn ào, ưa chỗ ồn ào; tìm mọi cách cầu, đắm chấp chỗ ồn ào. Họ đối với kinh điển này không thể thọ trì, cũng không tụng đọc, nghiên cứu nghĩa lý, cũng không vì người khác rộng giảng chỉ bày. Này Xá-lợi-tử, trong giáo pháp của Phật, không có gì khác có thể gây tổn hại từ bên trong, không có gì khác có thể mau chóng hủy diệt, ngoại trừ những bí-sô xấu ác lười biếng. Đó gọi là pháp chướng ngại thứ mười; những người có trí nên nhận biết, không nên chạy theo." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý này, nên nói bài kệ rằng:
Khi chánh pháp diệt, có nhiều chướng ngại, sẽ nổi lên đủ loại ma nghiệp (việc làm do ma xui khiến, cản trở con đường giác ngộ) xấu ác;
Đối với pháp trắng sạch không tu tập, cũng không ưa cầu niết-bàn thù thắng.
Trí tuệ mỏng manh, đầy những suy nghĩ xấu, không cầu an trụ nơi chánh pháp;
Làm đủ mọi việc trái pháp, chắc chắn sẽ đi vào các đường ác, không nghi ngờ.
Những chúng sinh ấy lúc lâm chung, không có ai có thể cứu giúp che chở;
Lại những thầy thân giáo và thầy truyền dạy của họ, khi chết sẽ rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).
Trải trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa kiếp (câu-chi là mười triệu, na-dữu-đa là một con số cực lớn; kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài), vì cầu lợi lộc thế gian mà trải qua mọi khổ;
Luôn bị ba ngọn lửa (tham, sân, si) thiêu đốt, làm sao khiến họ mau giải thoát?
Ta đã chứng thành giác ngộ không ai sánh bằng, chuyển bánh xe pháp thanh tịnh vi diệu (tức giảng nói giáo pháp);
Chư thiên và thế gian không ai chuyển được, nay vì thế Ta chuyển để cứu độ chúng sinh.
Như thế, các chúng sinh thời ấy bỏ pháp khó được của Ta ở thế gian,
Gần gũi các loại ác ma, sẽ chịu khổ cực nặng không bờ bến.
Chúng ngăn trở người khác tu tập bố thí, trì giới v.v…, là nhân duyên của thánh đạo bồ-đề;
Nếu có ai siêng năng trong giáo pháp của Phật, chúng sẽ làm cho người ấy lạc khỏi con đường chân chính.
Những ai nghe được pháp như thế, tuyên nói lẽ vô ngã (không có cái 'ta' thường còn) và các lẽ không,
Khi an trụ thực hành đúng pháp này, ác ma sẽ gây chướng ngại cho họ.
Chúng bảo cái này tối thắng, cái này chân thật — với cái không tối thắng, không chân thật lại tưởng là tối thắng, chân thật;
Trái lại còn phỉ báng chánh giáo của Phật; nên biết kẻ ấy mau rơi vào địa ngục.
Nếu có chúng sinh đối với Phật khởi lòng yêu kính sâu xa bền chắc,
Nghe chánh pháp như thế rồi, vui mừng thuận theo và khen ngợi,
Ác ma biết người ấy đã sinh vui mừng, cùng quyến thuộc buồn rầu lo sợ,
Liền bày ra đủ loại cảnh tượng đáng kinh sợ, gây trở ngại cho người ấy.
Hoặc sẽ biến thành hình bí-sô, giả vờ tỏ ra thân thiết, lén lút bàn ra tán vào,
Rằng: 'Đây không phải đạo bồ-đề chân chính, sao lại chạy theo ở đây?'
Có những chúng sinh đối với kinh này sắp phát tâm bền chắc, trụ trong siêng năng chân chính,
Lại bị dụ dỗ lôi kéo và đùa cợt khinh thường, vì thế bỏ phế không tu học.
Đã bị ma-la (ác ma) mê hoặc quấy rối, xoay theo ý ma mà bị trói buộc,
Bèn bảo kinh này không phải chánh pháp, rồi vĩnh viễn bỏ con đường tịch diệt (dứt hết phiền não, tức niết-bàn).
Họ lại bỏ bậc Đạo sư vĩ đại, cũng không siêng cầu pháp vô thượng;
Lại còn sinh lòng yêu chấp cái 'ta', mau chóng đi vào địa ngục kia.
Lúc ấy sẽ có ít chúng sinh ưa muốn siêng cầu pháp không (giáo lý về tánh không) này;
Họ không được hòa hợp cùng nhau tu tập, nên mỗi người phải tản lạc sang đất phương khác.
Pháp tối thắng vô thượng như thế, những ai sẽ nghe đều khinh rẻ;
Người giữ pháp sợ hãi phải trốn tránh đi xa; tướng ấy sẽ xuất hiện ở đời vị lai.
Nước này hoàn toàn không có người giữ pháp, phương xa tuy có nhưng chưa nhiều;
Dù có người thọ trì kinh này, cũng đều bị bỏ rơi, không ai đến thưa hỏi.
Trong giáo pháp của bậc thánh, chỗ nương tựa của thế gian, có pháp vô thượng sâu xa như thế;
Vô lượng chướng ngại trong vị lai, Ta thấy rõ ràng như đang hiện ở trước mắt.
Khi ấy có người giữ pháp hiền thiện, không đoái hoài thân mạng, ở nơi vắng vẻ,
Tu tập, diễn nói pháp như thế, sẽ mau chóng sinh lên đường lành.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi lăm.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi
sáu (tức quyển thứ bốn mươi sáu).
Tam tạng pháp sư Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, tinh thông cả ba tạng kinh, luật, luận) đời Đại Đường vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video