Hội Bồ-tát Tạng (pháp hội giảng về "kho tàng giáo pháp của Bồ-tát"; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh) thứ mười hai, phần hai mươi — Phẩm Đại Tự Tại Thiên Thọ Ký (Đại Tự Tại Thiên là vị trời làm chủ cõi Sắc; thọ ký là lời Phật báo trước rằng về sau một người sẽ thành Phật) thứ mười hai.
Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-tử (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Thuở xưa trong quá khứ, đức Đại Uẩn Như Lai (Như Lai: một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật) Ứng Chánh Đẳng Giác (Ứng: bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chánh và trọn khắp) vì đồng tử Tinh Tiến Hành mà giảng rộng bốn pháp vô lượng như thế (tứ vô lượng: bốn tấm lòng rộng lớn không giới hạn là thương yêu, xót thương, vui theo và buông xả). Ngài cũng giảng sáu ba-la-mật-đa (sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ).
Giảng xong, đức Phật ấy lại bảo đồng tử Tinh Tiến Hành: 'Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành sâu xa) vận hành theo các pháp nhiếp? Đồng tử nên biết, Bồ-tát ma-ha-tát có đủ bốn pháp nhiếp (tứ nhiếp pháp: bốn cách thu phục, gắn bó và dẫn dắt chúng sinh) của Như Lai. Nhờ các pháp ấy, Bồ-tát ma-ha-tát luôn luôn, suốt đêm dài (suốt thời gian lâu xa trong vòng sinh tử), thu nhận các chúng sinh. Bốn pháp ấy là gì? Đó là bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Như thế gọi là bốn pháp nhiếp.
Đồng tử, thế nào gọi là các pháp nhiếp như thế? Đồng tử, bố thí (đem của cải hay giáo pháp cho người) có hai loại: một là tài thí (cho của cải), hai là pháp thí (đem giáo pháp giảng cho người). Đó là bố thí. Ái ngữ (lời nói dịu dàng, thương mến) là: đối với tất cả những người đến xin, hoặc những người thích nghe pháp, Bồ-tát đều dùng lời dịu dàng mà an ủi, khuyên bảo. Lợi hành (việc làm đem lợi ích cho người) là: làm thỏa mãn mọi ước muốn của mình hay của người. Đồng sự (cùng làm việc, cùng sống với người để dẫn dắt họ) là: tùy theo trí tuệ và công đức mình có, vì người khác mà giảng nói, thu nhận và gây dựng cho tất cả chúng sinh, khiến họ an trụ trong trí tuệ hoặc trong giáo pháp.
Lại nữa, đồng tử, bố thí là: đối với chúng sinh đến xin, tâm ý trong sạch. Ái ngữ là: đối với chúng sinh đến xin, nói lời lành an ủi. Lợi hành là: tùy theo mọi điều lợi ích của chúng sinh mà đều làm cho thành tựu. Đồng sự là: đối với chúng sinh đến xin, giữ tâm bình đẳng mà làm nên lợi ích cho họ.
Lại nữa, đồng tử, bố thí là các Bồ-tát khởi ý buông bỏ, đem cho. Ái ngữ là dùng phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt người) không gián đoạn. Lợi hành là tâm sâu xa không hối tiếc. Đồng sự là hồi hướng (đem công đức của mình hướng về một mục đích cao cả) về Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành vì cứu độ tất cả chúng sinh để cùng thành Phật).
Lại nữa, đồng tử, bố thí là theo lòng thương yêu mà buông bỏ, đem cho. Ái ngữ là thường không rời tâm vui mừng. Lợi hành là thành tựu tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài), luôn vui thích làm việc lợi ích chúng sinh. Đồng sự là tu hạnh buông xả, bình đẳng không phân cao thấp, tâm luôn hồi hướng về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật).
Lại nữa, đồng tử, bố thí là tìm của cải đúng pháp, thường nghĩ đến việc đem cho để cứu giúp người nghèo thiếu. Ái ngữ là cho của xong, lại giúp họ yên ổn, an trụ trong nghĩa lý của giáo pháp. Lợi hành là lợi mình lợi người, thu nhận bình đẳng. Đồng sự là vì muốn lợi ích các chúng sinh mà phát khởi trọn vẹn tâm nhất thiết trí (tâm cầu trí tuệ biết rõ tất cả của Phật).
Lại nữa, đồng tử, bố thí là tất cả những gì mình có, trong thân hay ngoài thân, đều buông bỏ hết. Ái ngữ là đối với công đức và trí tuệ trong mọi pháp, không giấu giếm, tiếc lẫn. Lợi hành là gạt bỏ lợi riêng, chuyên lo lợi người. Đồng sự là gom hết của cải như đặt trong lòng bàn tay, tùy duyên đem cho mà lòng không buồn rầu.
Lại nữa, đồng tử, pháp thí là: giáo pháp mình đã nghe thế nào thì giảng rộng cho người thế ấy. Ái ngữ là dùng tâm không nhiễm ô mà phân tích, chỉ bày. Lợi hành là dạy người khác tụng đọc kinh điển, cho đến giảng pháp mà không chán mỏi. Đồng sự là không rời tâm nhất thiết trí, đặt các loài có sinh mạng vào trong chánh pháp.
Lại nữa, đồng tử, pháp thí là: nếu có người đi lại tìm nghe pháp thì theo đúng lời dạy chân chánh của Phật mà giảng không rối loạn. Ái ngữ là dùng âm thanh vi diệu chỉ bày chánh pháp. Lợi hành là đem y phục, thức ăn thức uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng khác, đối với người cầu pháp và người giảng pháp, hễ họ thiếu thốn thì liền cấp cho. Đồng sự là thường khởi tâm sâu xa mà giảng pháp không gián đoạn.
Lại nữa, đồng tử, pháp thí là: Bồ-tát hiểu rõ pháp thí là cao nhất trong các thứ bố thí nên thường làm pháp thí. Ái ngữ là những điều lợi ích được giảng nói. Lợi hành là diễn bày ý nghĩa, không câu nệ vào câu chữ. Đồng sự là muốn làm viên mãn tất cả Phật pháp nên thường vì chúng sinh mà giảng dạy, giáo hóa cho thích hợp.
Lại nữa, đồng tử, bố thí chính là đà-na ba-la-mật-đa (bố thí đưa đến bờ giác). Ái ngữ chính là thi-la ba-la-mật-đa (giữ giới đưa đến bờ giác) và sằn-để ba-la-mật-đa (nhẫn nhục đưa đến bờ giác). Lợi hành chính là tỳ-lợi-da ba-la-mật-đa (tinh tấn đưa đến bờ giác). Đồng sự chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định đưa đến bờ giác) và bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ đưa đến bờ giác).
Lại nữa, đồng tử, bố thí là chỉ tất cả Bồ-tát mới phát tâm. Ái ngữ là chỉ tất cả Bồ-tát đã bắt đầu tu hành. Lợi hành là chỉ tất cả Bồ-tát bất thoái chuyển (không còn thối lui trên đường thành Phật). Đồng sự là chỉ các đại Bồ-tát chỉ còn ràng buộc một đời (nhất sinh bổ xứ: chỉ còn một đời nữa là thành Phật).
Lại nữa, đồng tử, bố thí là để làm vững chắc gốc rễ bồ-đề (sự giác ngộ). Ái ngữ là để làm nảy mầm bồ-đề. Lợi hành là để làm nở hoa bồ-đề mầu nhiệm. Đồng sự là để làm chín quả bồ-đề thù thắng.
Như thế, đồng tử, đó gọi là bốn pháp nhiếp của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát ma-ha-tát vì muốn tu hành đại bồ-đề nên dùng bốn pháp nhiếp như thế, suốt đêm dài thu nhận chúng sinh. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát vận hành theo pháp nhiếp. Đồng tử, các pháp nhiếp như thế không lường, không bờ bến, đều được gọi là con đường bồ-đề.'
Xá-lợi-tử, bấy giờ đức Bạc-già-phạm (Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính) Đại Uẩn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vì đồng tử Tinh Tiến Hành mà chỉ bày con đường đại bồ-đề như thế. Đồng tử ở chỗ Phật nghe đầy đủ pháp ấy, lại nghe Phật khen ngợi chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, thì rất vui mừng. Đồng tử liền đem y phục, cỗ bàn thức ăn thức uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng thượng hạng dâng cúng Đại Uẩn Như Lai cùng chúng thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát). Như thế trải qua chín mươi sáu câu-chi (một câu-chi là mười triệu) năm, đồng tử cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, lại phát nguyện lớn cầu bồ-đề. Tuy làm vô lượng công đức như thế, Đại Uẩn Như Lai vẫn chưa thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp, tức quả vị Phật) cho đồng tử.
Xá-lợi-tử, ông nghĩ đồng tử Tinh Tiến Hành lúc ấy là người nào khác chăng? Chớ nghi ngờ gì khác, chính là thân ta đây. Ở chỗ đức Phật ấy, ta đem các thứ cúng dường dâng Phật và Tăng (đoàn thể những người xuất gia) trải bấy nhiêu năm, lại phát nguyện lớn cầu bồ-đề. Nhưng đức Như Lai ấy không thọ ký cho ta rằng: 'Đời sau ông sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.'
Xá-lợi-tử, sau khi Đại Uẩn Như Lai diệt độ (nhập Niết-bàn: Phật qua đời, vào cảnh giới lặng yên hoàn toàn, ra khỏi sinh tử), trải qua a-tăng-xí-da kiếp (số kiếp nhiều không đếm xuể; kiếp là một khoảng thời gian cực dài), có Phật ra đời hiệu là Bảo Tánh Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật Bạc-già-phạm (mười danh hiệu của Phật, lần lượt nghĩa là: bậc đáng được cúng dường và giác ngộ chân chánh trọn khắp; bậc trí tuệ và đức hạnh trọn đủ; bậc khéo đi đến nơi an lạc; bậc hiểu rõ thế gian; bậc trượng phu cao tột; bậc khéo điều phục người; thầy của trời và người; bậc giác ngộ; bậc được đời tôn kính).
Xá-lợi-tử, Bảo Tánh Như Lai có tám mươi na-dữu-đa (một đơn vị số rất lớn, thường hiểu là nghìn ức) đệ tử thanh văn cùng họp nghe pháp. Tất cả đều là đại A-la-hán (bậc tu hành đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), các lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ làm tâm hao mất) đã hết, không còn phiền não, cho đến tâm được tự tại, chứng được ba-la-mật bậc nhất (sự viên mãn cao nhất).
Thời ấy có một vị Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Thiện Kiến. Bảy báu tự đến ứng hiện cho vua, tức là từ bánh xe vàng báu cho đến vị tướng báu chỉ huy quân lính. Vua Thiện Kiến dùng bánh xe báu ấy mà ra oai khắp bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả thế giới), cai trị bằng chánh pháp nên được gọi là Pháp vương. Vua dùng lòng nhân đức nuôi dưỡng muôn vật, được mọi người yêu mến kính trọng. Đất nước rộng rãi, dân chúng ở thong thả. Kinh thành vua cai trị tên là Viên Mãn, chiều đông tây dài mười hai du-thiện-na (đơn vị đo đường dài thời Ấn Độ xưa, mỗi du-thiện-na khoảng mười mấy cây số), chiều nam bắc rộng bảy du-thiện-na; yên ổn, giàu vui, dân cư đông đúc, rất đáng yêu thích, nhiều của báu, vật dụng dư dật.
Bấy giờ trong thành có một vị đại trưởng giả (người giàu có, có đức độ và uy tín trong xã hội) tên là Thiện Tuệ. Nhà ông rất giàu, của báu chất đầy. Ông đã từng cúng dường chư Phật quá khứ, gieo trồng nhiều gốc công đức.
Xá-lợi-tử, khi ấy đức Bạc-già-phạm Bảo Tánh Như Lai thấy trưởng giả ấy trong lòng sâu xa muốn hiểu đạo, liền nghĩ: 'Vị đại trưởng giả này căn lành đã chín, xứng đáng là đồ chứa của pháp môn (cửa vào giáo pháp, tức giáo pháp) Đại Bồ-tát Tạng như thế, cũng là đồ chứa chánh pháp của chư Phật.' Biết rõ rồi, Ngài liền đến chỗ trưởng giả, hiện thần thông biến hóa lớn, ở trên hư không ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), vì trưởng giả mà mở bày con đường bồ-đề, lại khen ngợi chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại.
Xá-lợi-tử, bấy giờ Thiện Tuệ nghe Phật chỉ bày con đường đại Bồ-tát, lại nghe khen ngợi chư Phật ba đời, liền được niềm vui lớn và lòng tin trong sạch. Ông đem y phục, cỗ bàn thức ăn thức uống thượng hạng cùng các vật dụng khác dâng cúng Bảo Tánh Như Lai và chúng đệ tử, suốt một nghìn năm cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, lại phát nguyện lớn vi diệu cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tuy làm rộng nhiều hạnh như thế, đức Như Lai ấy vẫn chưa thọ ký cho ông.
Xá-lợi-tử, ông nghĩ trưởng giả Thiện Tuệ lúc ấy là người nào khác chăng? Chớ nghi ngờ gì khác, chính là thân ta đây. Lúc ấy ta tuy đem đủ thứ cúng dường dâng Phật và Tăng, lại phát nguyện thù thắng rộng lớn cầu bồ-đề, nhưng đức Như Lai ấy không thọ ký cho ta rằng: 'Đời sau ông sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.'
Xá-lợi-tử, sau khi Bảo Tánh Như Lai diệt độ, trải qua a-tăng-xí-da kiếp, có Phật ra đời hiệu là Phóng Quang Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật Bạc-già-phạm. Xá-lợi-tử, vì sao đức Phật ấy tên là Phóng Quang (phóng ra ánh sáng)?
Xá-lợi-tử, thời ấy có một vị vua ra đời tên là Thắng Oán. Kinh đô của vua tên là Thịnh Liên Hoa, yên ổn, giàu vui, dân cư đông đúc, của báu và vật dụng chất đầy tràn ngập. Vua có một vị đại thần thuộc dòng Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ, cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa), tên là Quang Chủ. Nhà ông rất giàu, tài sản kho lẫm đầy đủ. Vị đại thần này được vua Thắng Oán đặc biệt yêu quý, mến phục đức hạnh, mỗi lần gặp đều không hề chán ghét.
Xá-lợi-tử, vua Thắng Oán chia một phần tư đất nước mình cai trị ban cho vị đại thần ấy, phong làm vua. Vua Quang Chủ cai trị nước nhỏ ấy bằng chánh pháp, không làm điều tà vạy, oan sai.
Xá-lợi-tử, về sau vua Quang Chủ sinh được một thái tử, hình dáng đoan chánh, ai cũng thích nhìn, có sắc thân trong sạch viên mãn bậc nhất, được trang nghiêm đầy đủ bằng ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân như Phật hay Chuyển luân vương). Khắp thân vương tử đều phóng ra ánh sáng, như mặt trời chiếu soi, nhân đó đặt tên là Phóng Quang.
Xá-lợi-tử, vua Quang Chủ cho triệu tập các Bà-la-môn giỏi xem tướng trong nước. Họ đến đủ rồi, vua đưa vương tử ra cho họ xem tướng. Các Bà-la-môn xem xong nói: 'Vương tử này nhất định sẽ thành Phật.' Vua Quang Chủ liền giao vương tử cho các nhũ mẫu nuôi dưỡng. Không bao lâu, vương tử lớn lên, thông minh sáng suốt. Khi ấy có một vị trời cõi Tịnh Cư (các tầng trời cao nhất của cõi Sắc, nơi các bậc thánh không còn trở lại cõi dục ở) đang ở cung trời Sắc Cứu Cánh (tầng trời cao nhất của cõi Sắc). Vị ấy dùng sức trí thần thông biết vương tử sắp thành Chánh giác, liền biến mất khỏi cõi ấy, đến chỗ ở của Bồ-tát vương tử Phóng Quang. Vị trời đi quanh Bồ-tát theo chiều bên phải, rồi đứng trước mặt Bồ-tát nói kệ rằng:
"Chẳng phải ở yên trong cung vua lớn
Mà sinh ra được công đức thù thắng, trong sạch;
Phải nhờ tấm cà-sa (áo của người xuất gia), lá cờ của bậc tiên (người tu hành),
Mới chứng quả bồ-đề vi diệu cao tột.
Tuổi trẻ khỏe mạnh chốc lát trôi qua,
Nhanh hơn cả trận gió dữ lớn;
Tuổi già xấu xa chẳng đáng vui thích,
Phá hoại những gì thế gian yêu mến.
Già yếu làm sức lực suy mỏng,
Khó mà vui vẻ đi vào đời sống không nhà (xuất gia);
Bậc đại tiên nay đang tuổi cực thịnh,
Nên kịp thời phát khởi tinh tấn.
Lành thay, lành thay, bậc đại trí!
Lành thay, lành thay, bậc tỉnh ngộ vượt bậc!
Lành thay, lành thay, hãy mau xuất gia,
Ắt thành bậc Chánh Đẳng Giác vững chắc."
Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát Phóng Quang được vị trời Tịnh Cư khai ngộ rồi, với lòng tin trong sạch bước vào đời sống không nhà. Ngay đêm xuất gia, Ngài liền thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bấy giờ đức Thế Tôn ấy xuất hiện ở đời với danh tiếng rộng lớn như thế, hiệu là Phóng Quang Như Lai, đủ mười danh hiệu, được trời và người khen ngợi.
Khi ấy vua Thắng Oán nghe con của vua Quang Chủ xuất gia tu hành, chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, hiệu là Phóng Quang, liền đến báo với vua Quang Chủ: 'Ta nghe con của khanh xuất gia thành Phật. Chẳng biết đức Thế Tôn vì lòng đại từ bi có thể đến đây chăng? Nếu Ngài không thương xót mà đến đây, thì ta sẽ sửa soạn đủ bốn thứ quân (quân voi, quân ngựa, quân xe và quân bộ) đi đến chỗ Như Lai, tự thân phụng sự, cung kính.'
Xá-lợi-tử, vua Quang Chủ liền họp các đại thần và quân lính hộ vệ, nói rõ việc ấy. Các đại thần thưa: 'Nay đại vương nên tự đến chỗ Phóng Quang Như Lai mà hỏi việc này: đức Thế Tôn đại bi vì thương chúng sinh, có muốn đến chỗ vua Thắng Oán hay không?' Vua Quang Chủ liền sửa soạn xa giá, cùng các đại thần, người hầu, quân hộ vệ dẫn đường theo sau, đi đến chỗ Như Lai. Đến nơi, vua cúi đầu lễ chân Phật, rồi đem việc trên thưa đầy đủ với Thế Tôn. Phóng Quang Như Lai bảo vua cha: 'Đại vương nên biết, nay ta sẽ đến chỗ vua Thắng Oán, vì thương xót chúng sinh.'
Xá-lợi-tử, khi ấy Phóng Quang Như Lai tùy theo ý muốn, sang ở riêng một nơi là kinh đô của vua Thắng Oán (?). Ngài cùng hai mươi câu-chi đại A-la-hán lên đường sang nước ấy. Vua cha cũng sửa soạn bốn thứ quân hùng mạnh đi theo sau Phật, sắm đủ các thứ y phục, cỗ bàn ăn uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng thượng hạng để cúng dường Phật và Tăng. Vua theo Như Lai cho đến biên giới đất nước mình cai quản, liền lễ chân Phật, đi quanh vô số vòng, khóc lóc nghẹn ngào, rồi từ biệt trở về.
Vua Thắng Oán nghe Phóng Quang Như Lai cùng đại chúng sắp đến thành Thịnh Liên Hoa, liền cho trang hoàng kinh đô: dọn sạch mọi cát sỏi, ngói đá, làm cho đường sá ngõ phố sạch sẽ bằng phẳng, quét tước sửa sang thật đẹp đẽ. Lại rưới thêm nước thơm, rải hoa quý dày ngang đầu gối người, xếp bình hương quý hai bên đường để xông thơm, trải đủ loại áo báu vi diệu. Trên không trung giăng cờ phướn và lọng, trổi các khúc nhạc vang lừng khắp nơi.
Xá-lợi-tử, vua Thắng Oán trang hoàng kinh đô lớn Thịnh Liên Hoa như thế xong, lại ra lệnh nghiêm, đánh trống truyền rằng: 'Trong và ngoài kinh thành này, mọi tràng hoa, hương xoa (dầu thơm, bột thơm để thoa lên thân)…, không ai được tự ý dùng hay đem bán. Tất cả đều phải dâng cúng Phóng Quang Như Lai. Ai trái lệnh sẽ bị phạt nặng.'
Xá-lợi-tử, vua Thắng Oán mang theo đủ thứ tràng hoa, hương xoa, hương bột, y phục quý đẹp, cờ phướn, lọng báu, tấu đủ thứ âm nhạc hay, lại bày nghi trượng (cờ lông chim và các đồ nghi lễ của vua), phô bày sự trang nghiêm lớn. Với oai thế của bậc vua, ông ra khỏi kinh thành để chiêm ngưỡng đức Như Lai ấy, lễ bái và dâng các thứ cúng dường. Cùng đi có bốn thứ quân và mọi người trong kinh thành như Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ (người tu theo đạo tại gia), các dòng hào tộc. Đến chỗ Phật, vua Thắng Oán là người đầu tiên cúi đầu lễ chân đức Như Lai, lại đem đủ thứ tràng hoa, hương xoa, hương bột, y phục thượng hạng, cờ phướn, lọng báu cúng dường Như Lai. Tự mình cúng dường xong, vua lại bảo các vương tử, đại thần, thị vệ, Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ… cũng như vua mà cúng dường rộng rãi.
Xá-lợi-tử, vua Thắng Oán cúng dường xong, tâm đầy vui mừng, tâm đầy thiện lành, tâm lìa các thứ che lấp (những phiền não che lấp tâm), tâm thư thái, rồi cùng quần thần đi theo sau Phật.
Xá-lợi-tử, bấy giờ có một vị Bà-la-môn tên là Trân Bảo, ở bên núi chúa Đại Tuyết (dãy núi Tuyết, tức Hy-mã-lạp-sơn), có năm trăm nho đồng (các thanh niên Bà-la-môn đang theo học) làm đệ tử. Ông được mọi người tôn kính, danh tiếng đức độ lan xa, giỏi các nghề thuật, đã thông suốt đến tận cùng ba kinh Phệ-đà (ba bộ kinh thánh của đạo Bà-la-môn). Ông còn thông đạt khéo léo các sách: sách Ni-kiền-đồ (sách từ vựng, giải nghĩa từ ngữ), luận Kế-la-bà (sách về nghi thức, phép tắc và thi văn) (?), luận Phân biệt tự (sách phân tích chữ, âm và ngữ pháp), luận Y-để-ha-bà (sách sử truyện đời xưa), luận Ngũ phần ký (?), luận Tùy thuận thế (học thuyết Thuận thế, chủ trương chỉ tin vào vật chất), luận Từ tự chú (sách về cúng tế và thần chú), luận Trượng phu tướng (sách xem tướng người). Ông lại hiểu rõ ý nghĩa của giáo lý lớn Tam minh (ba bộ kinh Phệ-đà) do thầy trong tông phái mình truyền lại, biết tường tận điều được phép làm và điều bị cấm.
Xá-lợi-tử, vị Bà-la-môn này có một nho đồng là đệ tử thân cận tên là Mê-già. Mê-già theo học Trân Bảo, thông suốt hết những ý sâu kín, các nghề thuật và kinh luận đều hiểu rõ, trí tuệ ngang với thầy, đủ sức làm người dẫn đầu. Một hôm Mê-già thưa với thầy: 'Thưa đại sư, những kinh luận được học con đều đã thông suốt. Nay con sẽ trở về quê nhà. Con phải đền đáp ân đức đại sư thế nào?' Thầy bảo: 'Phạt-tha Mê-già (Phạt-tha là tên dòng họ của Mê-già), phàm làm đệ tử muốn báo ân thầy thì nên dùng của báu để bày tỏ lòng hậu. Là những gì? Nếu con sắm được năm trăm yết-lợi-sa-bát-na (một loại tiền thời Ấn Độ xưa) thì đủ tỏ lòng sâu.'
Xá-lợi-tử, nho đồng Mê-già vâng lời thầy, kính lễ, đi quanh thầy theo chiều bên phải rồi từ biệt ra đi. Anh đi khắp làng xóm, thành ấp, quán trạm, các nước, các kinh đô, nơi nơi tìm kiếm của cải để tạ ơn thầy. Gom đủ rồi, đang định đem về đền đáp, anh dần dần đi đến thành Thịnh Liên Hoa. Từ xa thấy kinh đô được trang hoàng đủ cách, rực rỡ, đẹp đẽ, rất đáng yêu, anh liền hỏi người bên cạnh: 'Kinh đô này nay có việc gì lớn mà trang hoàng khắp nơi đến thế?' Người ấy đáp: 'Anh không biết sao? Hôm nay Phóng Quang Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng tám mươi câu-chi đại A-la-hán và tám vạn bốn nghìn đại Bồ-tát sắp vào thành này. Dân trong thành sẽ làm việc bố thí lớn, tạo phước lớn. Vì thế mới trang hoàng như vậy.'
Nho đồng Mê-già chợt nghe danh hiệu Phật như thế, liền được niềm vui và lòng tin trong sạch rộng lớn, thầm nghĩ: 'Chư Phật Như Lai ra đời rất khó, cực khó gặp, khó hơn cả hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần); lại như con rùa mù khó gặp được lỗ của khúc gỗ nổi (rùa mù giữa biển lớn trăm năm mới ngoi lên một lần, khó mà chui đúng vào lỗ của khúc gỗ đang trôi; ý nói cơ hội cực hiếm). Trăm nghìn đại kiếp có khi mới gặp được một lần, nay ta được thấy, thật là hiếm có. Nhất định ta nên dùng năm trăm yết-lợi-sa-bát-na này mua hoa rải dâng Phóng Quang Như Lai, rồi sẽ tìm của khác để đền ơn thầy.'
Xá-lợi-tử, đúng lúc ấy có một người con gái cầm bảy cành hoa ổn-bát-la (hoa sen xanh) từ chợ đi đến. Mê-già hỏi: 'Cô lấy hoa mọc dưới nước này ở đâu?' Cô gái đáp: 'Tôi mua hoa này ở chỗ bán tràng hoa nọ, giá năm trăm yết-lợi-sa-bát-na.' Mê-già nói: 'Nay tôi trả đúng giá gốc, cô bán hoa cho tôi được không?' Cô gái đáp: 'Không được.' Anh lại nói: 'Nếu cô không bằng lòng thì nay tôi có năm trăm yết-lợi-sa-bát-na, cô một mình nhận số tiền ấy, còn bảy cành hoa này thì hai ta cùng dâng chung (?), được chăng?' Cô gái hỏi: 'Anh dùng hoa này làm gì?' Đáp: 'Tôi sẽ đem rải dâng Phóng Quang Như Lai.' Cô gái nói: 'Như lời anh nói, nếu từ nay về sau, trong mọi cõi tái sinh, anh luôn chịu làm chồng tôi, thì tôi sẽ giao hoa này cho anh.'
Mê-già liền đáp: 'Thôi, thôi, cô gái, đừng nói vậy. Vì sao? Tánh người nữ các cô dao động, nhẹ dạ, hay thay đổi, nhiều buông thả; lời cô nói không đáng nhận. Hơn nữa, ta sẽ trải qua a-tăng-xí-da kiếp tu tập Phật pháp, bố thí khắp nơi: hoặc vàng bạc, châu báu, san hô, ngọc ma-ni (ngọc báu như ý), trân châu, lưu ly, vỏ ốc quý, ngọc bích, voi ngựa, lạc đà, lừa, bò dê và các bầy gia súc; cho đến bỏ cả ngôi vua nước lớn, xe cộ, y phục, đồ trang sức, cung điện, phi hậu, con trai con gái và quyến thuộc; hoặc bỏ tay chân, tai mũi, da thịt, xương tủy, viên ngọc sáng trong búi tóc, mắt, đầu. Nói tóm lại, không có vật gì trong thân hay ngoài thân mà ta không bỏ trong việc bố thí. Hoặc có lúc ta sẽ bỏ cả cô, vào trong Phật pháp, vì lòng tin mà xuất gia, đi vào đời sống không nhà. Tánh cô dao động, nhẹ dạ, buông thả, e rằng khi ấy sẽ cản trở sự buông bỏ lớn của ta.'
Cô gái đáp: 'Nếu quả đúng như lời anh nói thì đó là lợi lớn cho tôi. Dù nay anh có bán thân tôi đi, cho đến chỉ được một yết-lợi-sa-bát-na, tôi cũng quyết không có lòng khác mà cản trở việc bố thí. Hoặc cắt thân tôi ra từng khúc mà đem cho, tôi cũng quyết không cản trở việc anh tu tập Phật pháp.' Mê-già nói: 'Nếu được như thế thì được, hãy mau đưa hoa cho tôi.'
Người con gái liền trao hoa. Mê-già nhận hoa, đi ngay đến chỗ Phật Phóng Quang. Từ xa anh thấy Như Lai có vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng sinh vây quanh trước sau, dáng vẻ oai nghi khoan thai, dẫn đại chúng tiến tới, cho đến được trang nghiêm bằng vô lượng trăm nghìn công đức, từ phía ấy đi lại. Mê-già đối với Thế Tôn sinh lòng tin trong sạch; với vô lượng niềm vui trong sạch và lòng yêu kính sâu nặng, anh tiến đến chỗ Phật cung kính lễ bái, mừng vui khôn xiết.
Anh lại thấy nhiều người đem những y phục quý giá vi diệu trải trên đường để cúng dường Phật, liền nghĩ: 'Nay ta tuy không có y phục quý đẹp, chỉ có chiếc áo da hươu rách đang mặc, ta nên trải xuống đường để lót chân Như Lai.' Nghĩ xong, anh cởi áo trải xuống đất. Mọi người tranh nhau lấy chiếc áo da ném ra xa chỗ khác, ai nấy đều chê trách: 'Sao lại vì bậc quý báu nhất trong các loài có tình thức mà trải chiếc áo da hươu rách nát thế này?'
Mê-già liền chạy đến chỗ đất bùn ướt bên ngã tư đường, lấy áo da hươu trải lên đó, nghĩ rằng: 'Phóng Quang Như Lai là bậc đại từ bi, xin thương xót con, dùng mắt soi khắp và trí soi khắp mà xét điều con mong ước, dẫm chân lên áo của con.' Như Lai thương xót ý nghĩ ấy, liền dùng ngón chân dẫm lên áo da hươu. Mê-già thấy vậy, lòng mừng rỡ, hớn hở vui sướng, liền đem hoa ổn-bát-la đang cầm rải lên Phật.
Lúc ấy lại có vô lượng thiên tử (các vị trời) ở trên hư không, đem hoa mạn-đà-la cõi trời (một loài hoa trời màu trắng, thơm), hoa ổn-bát-la, hoa bát-đặc-ma (sen hồng), hoa câu-mậu-đà (sen vàng nhạt), hoa bôn-đồ-lợi (sen trắng lớn) và bột hương chiên-đàn (gỗ đàn hương) cõi trời cùng rải lên Phật, trổi nhạc trời, hát những khúc ca trong trẻo cõi trời, đầy khắp hư không, cúng dường rất lớn. Những bông hoa Mê-già rải ra đứng thành hàng trên không, rồi lại biến thành vô lượng nghìn cánh hoa ổn-bát-la, đều rủ xuống hợp thành chiếc lọng hoa, đi theo Phật.
Mê-già thấy vậy càng thêm hớn hở, sinh lòng tin trong sạch. Ở trước Như Lai, anh xõa búi tóc màu vàng đã nuôi mười hai năm trải xuống đất, rồi phát nguyện lớn cầu vô thượng bồ-đề: 'Nếu đời sau con sẽ thành Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, quả thật không sai, thì xin nay Phóng Quang Như Lai đưa tay an ủi con.' Anh lại phát lời thệ nguyện mạnh mẽ vững chắc rằng: 'Nếu Như Lai không dùng ngón chân dẫm lên mái tóc vàng này, không đưa tay an ủi và không thọ ký bồ-đề cho con, thì con quyết không đứng dậy, sẽ khô héo mà chết ngay trên đất này.'
Xá-lợi-tử, bấy giờ Phóng Quang Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có đủ mắt soi khắp và trí soi khắp, trong ba đời không việc gì không thấu suốt, biết rõ ý muốn của Mê-già, liền nhấc ngón chân đặt lên mái tóc ấy. Rồi Ngài quay sang bên phải nhìn lại như voi chúa quay mình (voi lớn khi ngoảnh lại thì xoay cả thân; chỉ dáng oai nghi của Phật), bảo các thanh văn và tất cả đại chúng: 'Các ông, các bí-sô (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ đủ giới), chớ dẫm lên tóc người này. Vì sao? Nho đồng này về sau, trải qua a-tăng-xí-da kiếp, sẽ thành Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hiệu là Thích-ca Mâu-ni.'
Xá-lợi-tử, lúc ấy Mê-già nghe Phật thọ ký, vui mừng hớn hở, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, thân rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao), chứng được trăm nghìn na-dữu-đa câu-chi pháp định bất động (định: trạng thái tâm tập trung, lặng yên trong thiền). Anh lại dùng sức trí thần thông thấy ở phương đông có vô lượng chư Phật nhiều như cát sông Hằng-già (sông Hằng ở Ấn Độ) đều thọ ký cho mình, nói rằng: 'Nho đồng nên biết, đời sau, trải qua a-tăng-xí-da kiếp, ông sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni.' Cũng vậy, ở phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới, khắp cả mười phương, mỗi phương đều có vô lượng Như Lai nhiều như cát sông Hằng, đều thọ ký như chư Phật phương đông.
Xá-lợi-tử, nho đồng Mê-già được chư Phật thọ ký an ủi rồi, từ hư không xuống, đến chỗ Phật, vì lòng tin mà bỏ nhà đi vào đời sống không nhà, tu tập phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, xa lìa dục lạc) vững chắc, thanh tịnh. Xá-lợi-tử, nay ông chớ sinh nghi ngờ ở đây, cho rằng nho đồng Mê-già đời trước là người khác. Chớ nghĩ như vậy. Chính ta là Bồ-tát nho đồng ấy. Lúc ấy ta đem năm cành hoa sen xanh này rải dâng đức Phật ấy, lại xõa tóc vàng trải trên đường. Làm hạnh như thế nên được thọ ký.
Vì thế, Xá-lợi-tử, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát muốn mau được Như Lai thọ ký, thì nên đối với pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát Tạng này mà ân cần lắng nghe, thọ trì (nhận lấy và gìn giữ), đọc tụng, thông hiểu ý nghĩa, giảng rộng cho người, phân tích chỉ bày; lại nên tu hành chánh hạnh vô tướng (tu mà không bám vào hình tướng). Vì sao? Ta nhớ thuở xưa, trước khi gặp Phật Phóng Quang, không có pháp hạnh trong sạch nào mà ta không tu. Tuy chịu vô lượng gian khổ như vậy mà vẫn không được Phật thọ ký. Vì sao? Vì các hạnh ta tu đều còn có tướng (còn chấp vào hình tướng, còn thấy có mình tu và có việc để tu). Từ đó về sau, ta mới đối với pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát Tạng này, nghe rồi an trụ trong chánh hạnh. Hạnh như thế là hạnh vô tướng, hạnh vô công dụng (không gắng gượng, tự nhiên mà làm), hạnh vô sở đắc (không thấy có gì để đạt được). Ta tu những hạnh vô tướng như thế rồi, Phóng Quang Như Lai mới thọ ký cho ta.
Xá-lợi-tử, ta nhớ thuở xưa, lần đầu tiên thấy Phật Phóng Quang, ta liền vượt qua mọi hạnh có tướng, có công dụng; vừa thấy Phật đã có thể theo đó mà giác ngộ bản tánh của tất cả các pháp; lại thông đạt rằng tự tánh của tất cả các pháp vốn không sinh. Từ đó về sau, Phóng Quang Như Lai mới thọ ký, nói rằng: 'Nho đồng Mê-già, đời sau, qua a-tăng-xí-da kiếp, ông sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.'
Xá-lợi-tử, khi được thọ ký, ta liền chứng vô sinh pháp nhẫn (sự thấu hiểu và an trụ vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Xá-lợi-tử, chứng vô sinh pháp nhẫn như thế nào? Đó là chứng nhẫn rằng tất cả sắc pháp (các hiện tượng vật chất) đều không có gì để đạt được; chứng nhẫn rằng thọ, tưởng, hành, thức (cảm nhận, tri giác, tâm tạo tác và nhận thức — bốn phần tinh thần của con người) đều không có gì để đạt được; chứng nhẫn rằng uẩn, giới, xứ (các cách phân loại thân tâm và thế giới: năm uẩn, mười tám giới, mười hai xứ) đều không có gì để đạt được.
Xá-lợi-tử, nói "được nhẫn" tức là chấp nhận trọn vẹn rằng các pháp đều không có gì để đạt được. Vì sao? Vì khi chứng nhẫn ấy, pháp thế gian không còn hiện khởi; pháp của dị sinh (phàm phu), pháp của hữu học (bậc thánh còn đang tu học), pháp của vô học (bậc A-la-hán đã xong việc tu học), pháp của độc giác (bậc tự giác ngộ không cần thầy), pháp của Bồ-tát, pháp của chư Phật cũng không còn hiện khởi. Vì sao? Vì tất cả các pháp không hiện khởi nên gọi là được nhẫn. Vì tất cả các pháp rốt ráo không có sự được, cũng không có cái được, nên gọi là được nhẫn. Lại nữa, nhẫn này trong một sát-na (khoảng thời gian cực ngắn) dứt hết mọi tướng và mọi đối tượng mà tâm hướng tới, nên gọi là nhẫn. Lại nữa, nhẫn này không nhận lấy con mắt, không phá hoại con mắt và các đối tượng của nó, nên gọi là được nhẫn; không nhận lấy tai, mũi, lưỡi, thân, ý, không phá hoại ý. Nhẫn như thế là cảnh giới vô tận. Nhẫn như thế không phải là cảnh giới để đi tới, nên gọi là được nhẫn.
Vì thế, Xá-lợi-tử, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát muốn mau được Như Lai thọ ký và chứng nhẫn này, thì nên đối với pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát Tạng này mà ân cần lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, thông đạt ý nghĩa, giảng rộng cho người, phân tích chỉ bày, an trụ trong chánh hạnh, tức là hạnh vô tướng, hạnh vô công dụng, hạnh vô sở đắc. Những pháp như thế gọi là chánh hạnh."
Bấy giờ trong đại chúng có một người con trai của trưởng giả tên là Na-la-đạt-đa. Anh được nghe đức Bạc-già-phạm giảng pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát Tạng như thế, lại nghe khen ngợi công đức thù thắng của chư Phật và Bồ-tát, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, khoác áo một bên vai (để trần vai phải, cách tỏ lòng kính), quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về Phật, cúi đầu cung kính mà bạch Phật:
"Bạch Thế Tôn, trước đây Thế Tôn vì các vị trưởng giả mà giảng rộng các pháp liên tục không dứt, chỉ bày như thế, dạy dỗ như thế, khiến họ đều chứng quả A-la-hán, ngay trong đời này đi đến tận cùng của già và chết. Nhưng họ chưa được nghe pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát Tạng khen ngợi công đức của chư Phật và Bồ-tát. Con may mắn được lợi lớn, nay được nghe đầy đủ, thầm nghĩ: Đại thừa như thế là tôn quý, là thù thắng, là cao, là diệu, là không gì trên, không gì vượt hơn, tức là A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nay con được tận mặt nghe Phật nói, thọ trì, lãnh ngộ, mở bày các pháp. Pháp như thế phân biệt các pháp mà không nương tựa, chấp trước, không có ngã và ngã sở (không có "cái tôi" và "cái của tôi"), không có sự nắm giữ.
Bạch Thế Tôn, con nghĩ rằng diệu pháp như thế là tôn, là thắng, là cao, là diệu, là không gì trên, không gì vượt hơn; pháp như thế con sẽ tu tập. Bạch Thế Tôn, nay con suy nghĩ, trong tất cả các thừa (cỗ xe, tức con đường tu hành), thừa cao tột nhất chính là Phật thừa (con đường tu để thành Phật). Chư Phật Như Lai cũng nói thừa này, đặt làm thứ nhất, là cao tột nhất. Từ hôm nay con phát tâm vô thượng chánh đẳng giác, vì muốn làm lợi ích, an vui cho nhiều chúng sinh, vì thương xót các thế gian, làm lợi ích an vui cho vô lượng trời người. Những học xứ (những giới luật, phép tắc phải học và giữ gìn) mà Phật đã lập ra cho các đại Bồ-tát, nay con đều sẽ theo đó mà học."
Anh nói xong, Thế Tôn bảo con trưởng giả: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử (người nam hiền lành, cách Phật gọi người có lòng hướng thiện)! A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rất khó chứng, khó tin, rất khó tu tập, vậy mà nay ông có thể phát tâm ấy một cách sâu xa."
Con trưởng giả bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vô thượng bồ-đề tuy rất khó chứng, khó tin, khó tu tập, nhưng nay con phát khởi tinh tấn dũng mãnh như thế, nhất định sẽ tu tập A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không cho là khó. Lại nữa, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, con vâng giữ tu tập vững chắc, quyết không thối lui.
Bạch Thế Tôn, nay con phát thệ nguyện lớn: giả sử phải phát tâm bồ-đề nhiều lần như số cát sông Hằng mới chứng được vô thượng chánh đẳng giác, thì con đối với việc ấy càng thêm tinh tấn; cho đến như trên, mỗi lần phát tâm phải trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng; cho đến mỗi lần phát tâm bồ-đề đều phải chặt bỏ thân thể và đầu mình nhiều như cát sông Hằng thì mới khởi được tâm bồ-đề ấy — tuy phải trải qua gian khổ như thế, con ở trong đó càng thêm tinh tấn, trọn không buông bỏ vô thượng bồ-đề. Vì sao? Dù gặp những việc khổ nạn như thế còn nên tu tập, nhờ nhân duyên ấy mà ắt chứng bồ-đề; huống chi để chứng vô thượng bồ-đề mà được hưởng các sự an vui, lại không tu học sao? Vì sao? Vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề có bản tánh cao rộng, đầy đủ, trùm khắp Phật pháp lớn lao vô thượng, không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có bờ bến, không thể nói hết. Dù chư Phật với trí tuệ không chướng ngại, trải qua trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa kiếp, dùng mọi lời lẽ để nói về bồ-đề này, cũng không dễ nói hết."
Bấy giờ con trưởng giả Na-la-đạt-đa ở trước Phật nói kệ rằng:
"Trăm nghìn câu-chi kiếp
Mới phát tâm bồ-đề một lần,
Dù bị mọi khổ bức bách,
Con chẳng bỏ cõi chúng sinh.
Mỗi lần phát tâm bồ-đề
Phải chặt bỏ thân và đầu,
Chất đống cao hơn núi Mê-lâu (núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo),
Con cũng chịu đựng được.
Con an trụ nơi bồ-đề
Vì lợi ích, an vui chúng sinh.
Nguyện con ở đời sau
Giống như Thế Tôn hôm nay,
Xa lìa thừa thanh văn,
Mà vẫn cứu giúp người theo thừa thấp.
Nguyện con ở đời sau
Giống như Thế Tôn hôm nay.
Thừa này là Đại thừa,
Được Phật tối thượng khen ngợi;
Con thấy không gì sánh bằng,
Nên vui thích cầu bồ-đề.
Để cứu vớt người nguy khốn,
Để thoát ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh),
Vì cầu được như Như Lai
Ra đời và hiện thành Phật."
Con trưởng giả Na-la-đạt-đa nói kệ xong, tự nghĩ: "Nay ta đã hiểu rõ Phật pháp rộng lớn, sao lại không đem giáo hóa vợ con và các quyến thuộc? Như thế là không phải lẽ." Nghĩ xong, anh liền đứng dậy, lễ chân Phật, đi quanh Phật theo chiều bên phải ba vòng, vội vã về nhà, sửa soạn đủ thứ đồ cúng dường. Anh cùng bảy người vợ, cùng con trai, con gái, tôi trai, tớ gái mỗi hạng bảy người, mang theo một nghìn bộ y phục thượng hạng cùng hoa, hương và các đồ cúng dường, lại có năm trăm nhạc công theo sau, vội ra khỏi thành lớn Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà thời Phật còn tại thế) để đến gặp đức Bạc-già-phạm.
Khi ấy trong thành Vương Xá có nhiều người thấy con trưởng giả cùng quyến thuộc vội vã chạy ra, bèn hỏi: "Các ông có việc gì gấp gáp mà cùng quyến thuộc đi đâu vậy?" Con trưởng giả đáp: "Các thiện nam tử, không biết sao? Nay đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đang ở núi Thứu Phong (núi Linh Thứu, gần thành Vương Xá), có vô lượng trăm nghìn đại chúng trời người vây quanh trước sau. Ngài dùng vô số phương tiện vì chúng sinh mà phân biệt chỉ bày Phật pháp rộng lớn. Vì thế nay tôi dẫn quyến thuộc đến chỗ Phật, để cầu Phật pháp rộng lớn như thế, để thành tựu trí tuệ không thể nghĩ bàn, không thể cân lường của chư Phật, để gieo trồng căn lành vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Các ông nếu muốn thành tựu Phật pháp rộng lớn thì hãy cùng đến chỗ đức Như Lai, cùng nhau gieo căn lành vô thượng của Phật pháp rộng lớn này."
Dân chúng trong thành Vương Xá nghe con trưởng giả nói vậy, có mười nghìn người vui lòng đi theo đến chỗ Phật. Con trưởng giả Na-la-đạt-đa cùng quyến thuộc và những người đi theo đủ mười nghìn người, cùng lúc thấy Phật, lễ chân Phật rồi lui đứng một bên. Con trưởng giả cùng đại chúng đi theo mang tràng hoa, hương xoa, hương bột, y phục, lọng, cờ phướn, trổi nhạc, ca hát khen ngợi, cúng dường Như Lai; lại đem nghìn bộ y phục quý đẹp, trong sạch phủ lên Phật. Dâng cúng xong, con trưởng giả vui mừng vô lượng, liền ở trước Phật nói già-tha (kệ tụng, bài thơ) khen ngợi rằng:
"Bậc vi diệu nhất trong các hữu tình (loài có tình thức, tức chúng sinh),
Đã thành hạnh thanh tịnh, bồ-đề cao tột,
Phát khởi được trí thấy thù thắng vô biên,
Nay con cúng dường bậc như thế.
Xưa trong vô lượng kiếp tu hành nhiều,
Vì lợi chúng sinh mà cầu đại giác,
Chứng pháp tự tại, hiện thành Phật,
Nay con cúng dường bậc như thế.
Con cùng vợ con, quyến thuộc,
Vì lợi chúng sinh mà cầu bồ-đề,
Cùng với mấy nghìn người dân,
Đồng quy y bậc Đại Giác."
Con trưởng giả nói già-tha khen Phật xong, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con cùng các hữu tình này đến chỗ Như Lai, đều đã an trụ nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Cúi xin Thế Tôn thương xót họ, lại vì họ nói pháp, khiến tất cả đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không còn thối lui. Lại nữa, nay con muốn gieo các căn lành ở chỗ Phật, cúi xin Thế Tôn hiện tiền chứng minh cho con, nhờ sức căn lành ấy mà khiến các chúng sinh đồng đều mau chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, lại được vô lượng Phật pháp rộng lớn, cũng như Thế Tôn hiện nay."
Khi ấy con trưởng giả cùng quyến thuộc, năm trăm nhạc công và mười nghìn người một lòng đồng thanh bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay chúng con ở trước Như Lai cùng chí thành quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Cúi xin Thế Tôn ghi nhớ chúng con là ổ-ba-sách-ca (ưu-bà-tắc: người nam tu tại gia đã quy y Phật, Pháp, Tăng) từ hôm nay cho đến hết đời; thà bỏ thân mạng chứ không bỏ lòng tin trong sạch nơi chốn quy hướng. Lại xin Thế Tôn ghi nhớ chúng con: từ hôm nay cho đến khi thành bồ-đề, vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà phát khởi tâm dũng mãnh ngày càng tăng. Lại xin Thế Tôn ghi nhớ chúng con: nguyện mau chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vì chúng sinh giảng nói chánh pháp, cũng như Như Lai hiện nay không khác. Lại xin Thế Tôn ghi nhớ chúng con: nguyện đời sau khi thành Phật cũng có đại chúng vây quanh như nay không khác. Lại xin Thế Tôn ghi nhớ chúng con: nguyện đời sau độ thoát vô lượng chúng sinh bị khổ bức bách, như nay không khác."
Con trưởng giả cùng mọi người đến và năm trăm nhạc công phát thệ xong, lại dùng đủ thứ âm nhạc vi diệu cúng dường Như Lai, đi quanh Phật theo chiều bên phải ba vòng.
Bấy giờ Thế Tôn thương xót họ, bay lên hư không ngồi kết già. Năm trăm nhạc công thấy Như Lai hiện thần biến ấy, đối với Thế Tôn càng sinh lòng tin trong sạch. Nhờ oai lực của Phật, các nhạc cụ không cần cầm giữ mà tự bay lên, lơ lửng trên không không nương vào đâu, trổi các khúc nhạc rộn ràng tràn đầy, đi quanh Như Lai theo chiều bên phải. Con trưởng giả và đại chúng cùng đến đều thấy thần biến, khen là chưa từng có, lòng mừng rỡ, hớn hở vui sướng, đều chắp tay kính lễ Như Lai.
Bấy giờ trên không, khắp một vòng rộng đều một du-thiện-na, lại có vô lượng trăm nghìn nhạc cụ, cũng không ai cầm mà tự hiện ra, như tổ ong treo lơ lửng giữa hư không, trổi nhạc phát ra âm thanh vi diệu. Khi ấy con trưởng giả cùng quyến thuộc, năm trăm nhạc công, mười nghìn người trong thành, cùng sáu mươi nghìn người trong chúng nghe pháp đã đến từ trước, và chúng bí-sô một nghìn hai trăm năm mươi vị, nhờ oai lực của Phật đều bay lên không trung. Lại nhờ thần lực của Phật, trên không trung tự nhiên hiện ra năm trăm đài nhạc, trong các đài ấy đều đang giảng diệu pháp. Lại có bốn đài nhạc lớn hiện ra trước Phật, chạm trổ trang nghiêm, quý lạ bậc nhất trên đời. Lại có vô lượng trăm nghìn câu-chi thiên tử đứng thành hàng trên không, đem hoa mạn-đà-la cõi trời rải lên Phật. Nhờ thần lực của Phật, hoa rải ra ở trên không biến thành tám vạn đài hoa cao đẹp. Đại chúng thấy trong các đài trên có những sự trang nghiêm rộng lớn như thế, đối với Như Lai càng sinh lòng tin trong sạch và lòng yêu kính, khen là chưa từng có.
Bấy giờ Thế Tôn biết tâm đại chúng đã thanh tịnh, lại biết rõ chí nguyện mạnh mẽ của Na-la-đạt-đa và những người cùng đến, liền mỉm cười, như đã nói rộng ở phần trước, cho đến ánh sáng ấy trở về, lặn vào đỉnh đầu Phật.
Khi ấy trưởng lão A-nan (thị giả của Phật, đệ tử nghe nhiều nhớ nhiều bậc nhất) thấy Phật mỉm cười, liền khoác áo một bên vai, chắp tay hướng về Phật cung kính làm lễ, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Con nghĩ tướng lạ Như Lai hiện ra không phải là không có nhân duyên."
Phật bảo A-nan: "Nay ông nên biết, con trưởng giả Na-la-đạt-đa này cùng bảy người vợ, con trai con gái và tôi tớ, cả thảy ba mươi sáu người, nhờ sức căn lành cúng dường ta, ở đời vị lai trải qua một nghìn câu-chi kiếp không rơi vào đường ác, qua lại cõi trời cõi người hưởng các khoái lạc. Qua những kiếp ấy, họ gặp Phật ra đời hiệu là Thương Chủ Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật Bạc-già-phạm. Ở chỗ đức Phật ấy, họ cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, tu rộng phạm hạnh. Từ đó về sau, lại trải hai mươi câu-chi kiếp không rơi vào đường ác.
A-nan nên biết, bảy người vợ, bảy người con gái và bảy tớ gái của con trưởng giả này, sau khi qua đời ở đời này liền bỏ thân nữ, thành thân nam, luôn cùng Na-la-đạt-đa không rời nhau mà tu hạnh Bồ-tát, đến đời vị lai cùng trong một kiếp đều thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. A-nan nên biết, khi đại Bồ-tát Na-la-đạt-đa thành Phật, hiệu là Bình Đẳng Tâm Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, xuất hiện ở đời, đủ mười danh hiệu. Quyến thuộc của vị đại Bồ-tát ấy khi thành Phật đều cùng một hiệu là A-nhã-mạt-nhã Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đủ mười danh hiệu.
Năm trăm nhạc công này nhờ sức căn lành cúng dường ta, ở đời vị lai lại trải qua a-tăng-xí-da kiếp không rơi vào đường ác; lại trong thời gian ấy, suốt nghìn câu-chi đời, làm Chuyển luân thánh vương có quyến thuộc theo hầu (?). A-nan nên biết, năm trăm nhạc công này, nói tóm lại, trong các kiếp ấy được gặp mười nghìn đức Phật, đều được gần gũi cúng dường, không bỏ qua vị nào. Từ đó về sau, cùng trong một kiếp, họ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đều hiệu là Mỹ Âm.
Mười nghìn người này nhờ sức căn lành cúng dường ta, trong đó có bốn trăm người sẽ gặp Từ Thị Như Lai (Phật Di-lặc, vị Phật sẽ ra đời trong tương lai), ở chỗ đức Phật ấy tu phạm hạnh trong sạch, dứt sạch các lậu rồi nhập bát Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, lặng yên hoàn toàn). Những người còn lại, ở đời vị lai lại trải qua những đại kiếp nhiều như cát sông Hằng không rơi vào đường ác, dần dần gặp nghìn câu-chi đức Phật, ở chỗ các Phật ấy tu rộng các hạnh; sau đó tất cả đều thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đều cùng một hiệu là Thậm Hy Hữu.
A-nan nên biết, trong sáu vạn người này có đủ một nghìn người, sau khi ta diệt độ, chánh pháp đã hết, lại qua khỏi trung kiếp đao binh (thời kỳ chiến tranh tàn sát lớn trong một trung kiếp, khi tuổi thọ loài người giảm xuống thấp nhất), trước khi Từ Thị Như Lai xuất hiện, lúc tuổi thọ chúng sinh dần dần tăng lên, bấy giờ ở cõi Thiệm-bộ (châu Diêm-phù-đề, thế giới loài người chúng ta đang ở) sẽ có tám vạn vị độc giác ra đời. Một nghìn người ấy đều được gặp, cúng dường và tu điều thiện; về sau lại gặp Từ Thị Như Lai, lại được cúng dường. Từ đó về sau, trải qua hai mươi lăm câu-chi na-dữu-đa kiếp không rơi vào đường ác. Đến thân người cuối cùng, nhờ sức các căn lành thức tỉnh, họ với lòng tin trong sạch bỏ nhà đi vào đời sống không nhà, liền chứng ngộ duyên giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự quán xét lý nhân duyên mà ngộ đạo).
A-nan nên biết, trong chúng này có mười nghìn người sinh đủ thánh kiến (cái thấy của bậc thánh, thấy rõ chân lý); một nghìn người khác cùng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lại có sáu mươi na-dữu-đa thiên tử xa lìa bụi nhơ, đối với các pháp sinh pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sạch thấy rõ chân lý). Như thế, A-nan, ai thấy được lợi ích thù thắng đặc biệt này mà đối với Phật không sinh lòng tin trong sạch, yêu thích, cung kính, không phát tâm cho là hiếm có? Chỉ trừ hạng người ngu si, kém cỏi. Vì sao? Những người ấy đối với Như Lai chỉ tu căn lành nhỏ nhiệm như thế, mà có thể đạt được đại ngã của Như Lai (thân chân thật, tự tại, thường còn của Như Lai), hoặc chứng nhập vô thượng Niết-bàn."
Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ rằng:
"Ở nơi Phật tu các sự cúng dường,
Được công đức thù thắng như thế.
Nếu ai mong cầu quả cao lớn,
Nên đối với Đạo Sư (bậc dẫn đường, tức Phật) mà tu cúng dường.
Hoặc khi Phật còn tại thế mà tu cúng dường,
Hoặc sau khi Phật nhập Niết-bàn,
Cúng dường đà-đô (xá-lợi, tức di cốt của Phật) nhỏ như hạt cải,
Cũng thường được phụng sự chư Như Lai.
Nếu lại muốn tu các sự cúng dường,
Dù Như Lai còn ở đời hay đã Niết-bàn,
Cúng dường đà-đô nhỏ như hạt cải,
Giữ tâm bình đẳng thì quả cũng bình đẳng.
Nếu ai tu trọn tâm bình đẳng,
Cúng dường bậc bình đẳng, cao nhất trong loài người,
Sẽ thành quả báo thù thắng bình đẳng,
Và chứng bồ-đề vi diệu bình đẳng.
Nếu ai muốn đến các cõi lành,
Ngăn chặn, dứt bỏ mọi đường ác,
Và muốn hướng đến đường Niết-bàn,
Thì đạt được như thế không khó.
Phật đủ thi-la (giới hạnh) thanh tịnh tối thắng,
Phật đủ tam-ma-địa (định, tâm tập trung lặng yên) tối thắng;
Nếu đã sinh lòng tin trong sạch tối thắng,
Sẽ được quả Như Lai tối thắng.
Nếu tu các sự cúng dường tối thắng,
Sẽ mau lên con đường lành tối thắng,
Và chứng chánh kiến tôn quý tối thắng,
Có thể giảng diệu pháp tối thắng.
Nếu ai muốn làm bậc thông tuệ trong loài người,
Tự tay gìn giữ pháp thanh tịnh của chư Phật,
Nên tu ý muốn chân chánh, mạnh mẽ, sắc bén,
Nghe nhiều và suy nghĩ chân chánh đúng lý.
Có người được làm Chuyển luân thánh vương,
Hoặc làm Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba) hay Phạm Thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên),
Tu rộng vô lượng công đức thù thắng,
Nhất định đến đại tịch diệt vô dư (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân và phiền não)."
Thế Tôn nói kệ xong, bảo trưởng lão Xá-lợi-tử: "Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Đại thừa, muốn mau chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì nên đối với pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát Tạng như thế mà phát sinh ý muốn mạnh mẽ, trong sạch, ân cần lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, thông đạt ý nghĩa, giảng rộng cho người, phân tích chỉ bày. Vì sao? Nếu ai đối với kinh này thọ trì, đọc tụng, cho đến vì người phân tích giảng nói, thì có thể khiến Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) mãi không đoạn tuyệt, thường không xa lìa hạnh tứ vô lượng, thường siêng tu tập sáu pháp đến bờ bên kia (tức sáu ba-la-mật-đa), luôn dùng phương tiện chân chánh, đem bốn pháp nhiếp mà thu nhận và giáo hóa chúng sinh.
Xá-lợi-tử, pháp môn vi diệu Đại thừa Đại Bồ-tát Tạng như thế, nên biết chính là con đường của các Bồ-tát. Vì sao? Vì kinh điển này khéo thâu giữ A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Xá-lợi-tử, kinh này là kho châu báu thánh của các Bồ-tát. Ta nương theo kinh này tu học chân chánh, rốt ráo chứng được sự dứt hẳn sinh tử, lại chứng tất cả ba-la-mật-đa. Do chứng được như vậy nên gọi là bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.
Xá-lợi-tử, Như Lai đối với tất cả ba-la-mật-đa đều đã rốt ráo; Như Lai đối với mọi việc cần làm đều đã lắng dứt; Như Lai đối với vô lượng các địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát) đều đã chứng được, lại còn chứng cả địa vô biên. Vì sao? Vì Phật đã chứng các ba-la-mật-đa ấy nên có thể an trụ trọn vẹn trong tất cả pháp đến bờ bên kia. Vì thế các Bồ-tát ma-ha-tát nên đối với pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát Tạng này mà tinh tấn tu hành như điều ta đã chứng."
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:
"Đối với nghiệp (hành động tạo tác bằng thân, lời nói và ý nghĩ) nên biết là nghiệp,
Đối với quả báo nên biết là quả báo;
Không nghiệp cũng không báo,
Đó là Niết-bàn an ổn.
Mọi pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) đều khổ,
Trong đó không có trí;
Vì thế khi trí đã sinh,
Mọi pháp hữu vi đều được giải thoát."
Thế Tôn nói kệ xong, trưởng lão Xá-lợi-tử, các vị đại bí-sô, cùng trời, người, kiện-đạt-phược (càn-thát-bà: thần âm nhạc cõi trời), a-tố-lạc (a-tu-la: loài thần hay gây chiến với chư thiên)… tất cả chúng sinh nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin nhận và vâng làm.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ năm mươi bốn.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ năm mươi lăm.
Đời Đại Đường, Tam tạng (bậc thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Bồ-đề-lưu-chí vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video