Hội Bồ-tát Kiến Thực (tên một hội thuyết pháp trong kinh Đại Bảo Tích, nghĩa là "Bồ-tát thấy lẽ thật"), hội thứ mười sáu, phần thứ tám. Phẩm thứ hai mươi: Chư thiên cõi trời Quang Âm được thụ ký. (Quang Âm: một tầng trời thuộc cõi Sắc, chư thiên ở đó không dùng tiếng nói mà dùng ánh sáng phát ra từ miệng để truyền ý. Thụ ký: Phật báo trước rằng người ấy chắc chắn sẽ thành Phật ở đời sau.)
Bấy giờ năm mươi tám nghìn vạn chư thiên Quang Âm thấy các A-tu-la (loài thần có phúc lực lớn nhưng hay ganh đua, gây chiến với chư thiên), Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng khổng lồ), cho đến Phạm thiên (chư thiên ở các tầng trời Phạm thuộc cõi Sắc) v.v. cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến). Nghe các vị ấy được thụ ký, họ vui mừng hớn hở, đều thỏa lòng, trật áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất, hướng về Phật chắp tay cung kính làm lễ, bạch Phật rằng:
"Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), có một tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung sâu) tên là Chiếu Diệu Nhất Thiết Pháp (Soi sáng tất cả các pháp). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) học tam-muội này, thì trong mọi pháp đều được ánh sáng, vào được pháp môn của Bồ-tát. Bồ-tát ma-ha-tát hiểu rõ rồi thì được biện tài (tài ăn nói, giảng giải) vô biên, biện tài không chướng ngại, biện tài liên tục, biện tài đủ loại, biện tài tốt đẹp, biện tài chân thiện, biện tài tương ưng, biện tài giải thoát, biện tài vi tế, biện tài không ai có chung, biện tài sâu xa, cho đến được biện tài của Như Lai.
Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là tam-muội Chiếu Diệu Nhất Thiết Pháp? Vì Bồ-tát vào các pháp môn này, nên khi nhớ đến các giác quán (giác: sự suy tầm thô của tâm; quán: sự suy xét tế nhị của tâm) thì biết hết thảy pháp không có giác, lìa giác. Pháp không có giác này trùm khắp mọi nơi, không có một pháp nào có thể nhận biết, xét đoán. Vì sao? Vì tính tự lìa. Nếu pháp không có tính, làm sao có thể nhận biết tất cả pháp? Không còn giác rồi, vào môn chữ A (pháp môn quán chữ A — chữ đầu của mẫu tự tiếng Phạn, tượng trưng cho nghĩa mọi pháp xưa nay vốn không sinh) thì được biện tài bậc thượng. Bồ-tát ấy vào môn chữ A rồi thì được biện tài vô biên.
Chữ A không bờ bến. Chữ A không phải trùm khắp. Chữ A không tạo tác. Chữ A không phải hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt). Chữ A không phải thành tựu. Chữ A không phải sự việc. Chữ A không chỗ nương tựa. Chữ A không lay chuyển. Chữ A không phải tóm lược. Chữ A không phải rộng. Chữ A không phải phân biệt. Chữ A không phải do nhiều việc hợp thành. Chữ A không thể xuyên thủng. Chữ A không phải sắc (hình chất vật lý). Chữ A không thể chỉ ra. Chữ A không thể nhìn. Chữ A không ai thấy được. Chữ A không thể nghĩ đến. Chữ A không trụ cố định. Chữ A không thể biết. Chữ A không phải cái biết. Chữ A không thể đo lường. Chữ A không thể tự hiển hiện. Chữ A cũng không thể chỉ bày cho cái khác. Chữ A không phải nghĩ bàn.
Chữ A không đi, chữ A không đến. Chữ A không gần, chữ A không xa. Chữ A không phải lời nói. Chữ A cũng không phải pháp có thể nói. Chữ A không phải tên gọi. Chữ A không phải công dụng. Chữ A không phải hiện ra trước mắt. Chữ A không bị che lấp. Chữ A không dời chuyển, chữ A không thể sửa đổi. Chữ A không sai khác. Chữ A không hai. Chữ A không sinh. Chữ A không phải hư dối. Chữ A không phải chân thật. Chữ A không thể nói. Chữ A không phải sinh diệt. Chữ A không phải trong sạch. Chữ A cũng không phải pháp có thể làm cho sạch. Chữ A không nắm giữ. Chữ A không thu nhận cái khác. Chữ A không buông bỏ. Chữ A không do pháp khác làm ra. Chữ A cũng không làm ra pháp khác.
Chữ A không sinh, chữ A không diệt. Chữ A không thể sinh ra pháp khác, cũng không thể diệt các pháp. Chữ A không sinh cũng chẳng phải không sinh. Chữ A không làm nhân sinh ra cho pháp có sinh, cũng không làm duyên cho cái không sinh. Chữ A không nương tựa cũng chẳng phải không nương tựa. Chữ A không phải giả danh cũng chẳng phải không giả danh. Chữ A không lùi bỏ cũng chẳng phải không lùi bỏ (?). Chữ A không chấp thuận cũng chẳng phải không chấp thuận. Chữ A không thể nắm bắt cũng chẳng phải không thể nắm bắt. Chữ A không phải không (trống rỗng, không có thực thể cố định) cũng chẳng phải không phải không. Chữ A không phân biệt cũng chẳng phải không phân biệt. Chữ A không có tướng cũng chẳng phải không có tướng. Chữ A không có nguyện cầu cũng chẳng phải không có nguyện cầu.
Bạch Thế Tôn, hết thảy các pháp đều có tướng như vậy, tức là vô tướng (không có hình tướng). Hết thảy các pháp đều cùng một thực, tức là không có thực. Đều cùng một chỗ hướng tới, tức là không có chỗ hướng tới. Đều cùng một chỗ vào, tức là không có chỗ vào. Đều cùng một giả danh, tức là không có giả danh. Đều cùng một công dụng, tức là không có công dụng. Hết thảy các pháp đều cùng một lời nói, tức là không có lời nói.
Bạch Thế Tôn, các pháp không khởi vì không thể nắm bắt; các pháp không có vì vốn không có; các pháp không sinh vì không sinh; các pháp không diệt vì không diệt; pháp vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) là vì không có tạo tác. Bạch Thế Tôn, hết thảy các pháp đều cùng một Như (tính chân như: chân thật, như vậy, không đổi khác), nên biết như vậy.
Bạch Thế Tôn, các pháp không sinh này, công dụng của chúng làm sao biết được? Bạch Thế Tôn, ví như những việc người ta làm trong mộng; nên biết các pháp cũng như vậy. Vì sao? Việc làm trong mộng không sinh, không khởi, cũng không có thật. Mộng tuy không thật nhưng không phải không có tên gọi giả, nên vẫn nói là có việc làm trong mộng. Hết thảy các pháp cũng đều như vậy. Bạch Thế Tôn, ví như tiếng vang chỉ có tên gọi giả; các pháp chỉ là giả cũng như vậy. Bạch Thế Tôn, ví như người huyễn (người do nhà ảo thuật biến hóa ra) chỉ là tên gọi giả; nên biết các pháp cũng như vậy. Bạch Thế Tôn, ví như ảo ảnh nắng (hơi nóng bốc lên trông như mặt nước) chỉ là tên gọi giả; các pháp là tên gọi giả cũng như vậy. Bạch Thế Tôn, như bóng trong gương chỉ có tên gọi và công dụng; nên biết các pháp cũng như vậy.
Bạch Thế Tôn, để làm vui lòng kẻ phàm phu (người thường chưa giác ngộ) ngu muội mà nói là có việc trong mộng; nhưng việc làm trong mộng đều không chân thật. Tiếng vang, người huyễn, ảo ảnh nắng, bóng trong gương cũng như vậy, chỉ có tên gọi giả, đều không có việc làm thật. Bạch Thế Tôn, chúng con hiểu biết nghĩa pháp Như Lai nói như vậy."
Bấy giờ chư thiên Quang Âm nói kệ (bài thơ tụng) khen Phật:
Thế Tôn khéo biết nghĩa của pháp này, cùng bao pháp vô biên khác;
Những người con Phật của Như Lai, được hưởng của cải của cha, thường dạo chơi thong dong.
Người đời ít trí không vào được, vì luôn chấp tâm có cái "tôi".
Tìm cái "tôi" khắp mười phương không thể được, thể của "tôi" xưa nay tính tự rỗng không.
Như ảo ảnh nắng giữa không trung không phải nước thật, kẻ ngu si thấy nó lại tưởng là nước;
Đều do không có trí mà sinh mê lầm, hư dối điên đảo, chấp có ta, có người.
Những kẻ ngu si ấy mê lầm lời dạy của Như Lai, vì thế không hiểu ý nghĩa sâu xa.
Tâm thức phàm phu như nước trong ảo ảnh nắng, không thể hiểu rõ nghĩa của các ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức);
Lòng ưa sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, trôi lăn không dứt), mắc phải mũi tên khổ, bị dòng nước xiết của các căn (các giác quan) cuốn trôi, nhấn chìm.
Những thứ ấy rốt cuộc không có tự tính, chỉ vì bị si mê che lấp mà chịu khổ uổng.
Họ đều mất trí, tâm mê loạn, ở trong các khổ lại tưởng là vui.
Tâm thường điên đảo, thuận theo ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), những phiền não ấy thật đáng sợ.
Tham dục, giận dữ và ngu si, những kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người) ấy luôn bám theo.
Vì quá ưa cảm thọ nên sinh khát ái (lòng ham muốn cháy bỏng như cơn khát), vì ngu si không biết nên chịu khổ.
Kẻ không trí thuận theo các phiền não, như người dại cõng kẻ thù trên lưng mà đi.
Nghe pháp môn không mà Phật dạy, đối với lẽ không lại sợ mất giải thoát;
Ví như người nhút nhát cầm dao, đáng lẽ được yên ổn lại sinh sợ hãi.
Pháp mà Thế Tôn đại trí nói ra, gọi là môn chữ A vi diệu,
Sinh ra trí tuệ chân thật thù thắng, như đất bằng mọc lên cây lớn.
Hàng phục na-do-tha (số đếm cực lớn, khoảng hàng trăm tỉ) quân ma oán, tỉnh ngộ bồ-đề (sự giác ngộ) nhiệm mầu an ổn,
Dùng chiếc thuyền bè lớn là con đường tám chính (bát chánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) mà độ muôn loài qua biển các hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử).
Những người con Phật của Thế Tôn biết rõ giáo pháp thù thắng của Như Lai,
Mau diệt kẻ thù phiền não, sớm chứng đại bồ-đề vô thượng.
Tự mình đã giải thoát, lìa tâm độc hại, thấy người khác trúng độc thì cho thuốc trí tuệ;
Đạt quả đến bờ bên kia (bờ giải thoát, ra khỏi biển sinh tử) rốt ráo, được chỗ an vui lớn vô vi.
Hết thảy các pháp đều là không, các luận thuyết khác bên ngoài đều là phân biệt hư dối;
Người sáng suốt bỏ ác theo đường chính, đều do từ xưa đã tu học lâu dài.
Tâm không chấp vào đâu tức là giải thoát, thể tính các pháp tự nó là như vậy;
Người biết rõ được như thế sẽ thành Phật, có sức mạnh lớn như Na-la-diên (tên một vị thần lực sĩ có sức mạnh phi thường).
Không có sự trói buộc và người bị trói, tính các pháp là không, đều chẳng có gì;
Chân như tịch diệt và chẳng phải như, chẳng phải nhơ bẩn cũng chẳng phải trong sạch.
Phiền não không có tướng, cũng không có sự dứt bỏ, vì xưa nay tính tự là không.
Người biết được pháp chân thật như vậy sẽ được nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).
Tự chứng giải thoát, lại độ người khác; những điều này không sinh cũng không diệt.
Trời người thế gian đều mê lầm, như cầm thú mùa xuân thấy nước trong ảo ảnh nắng,
Phân biệt hư dối, khởi tâm khát khao, tưởng thấy có nam có nữ mà chịu khổ não.
Do nghiệp (hành động có tạo tác, dẫn đến quả báo) đủ loại mà sinh vào các đường, do tâm tạo tác nên có sai biệt.
Tạo nghiệp thì có quả báo và người nhận, nhưng nghiệp ấy không có người tạo tác.
Chúng con hiểu pháp Phật như vậy, đó là cảnh giới nhiệm mầu của các Như Lai.
Vì thế Như Lai tâm đã điều phục, các căn tịch tĩnh, nhẫn nhục được;
Thế Tôn đúng pháp mà nhận sự cúng dường, trong sạch không nhơ, dứt hết mọi cấu uế.
Đầy đủ mọi đức, lìa tối tăm, chỉ Phật ban được con mắt cho ba cõi (ba cõi tồn tại trong vòng sinh tử: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc).
Phúc chúng con có được nhờ khen ngợi Phật, chỉ có bậc Đại Đạo Sư (người dẫn đường lớn) xuất thế,
Thế Tôn bậc Lưỡng Túc (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người và trời), khối công đức, mới biết được quả báo chúng con được hưởng.
Đem căn lành (gốc rễ của điều thiện, sinh ra quả tốt) thù thắng vi diệu này hồi hướng cho tất cả muôn loài,
Nguyện họ ở đời vị lai đều thành tựu nhất thiết trí.
Bấy giờ Thế Tôn biết chư thiên Quang Âm có lòng tin sâu, lại biết họ tu hành đầy đủ biện tài, muốn cho công đức và căn lành của đại chúng dần dần tiến lên, tăng trưởng, nên Như Lai liền mỉm cười. Khi ấy tuệ mạng (cách tôn xưng một vị tỳ-kheo, ý nói người lấy trí tuệ làm sinh mạng) Mã Thắng (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật) liền nói kệ hỏi Thế Tôn rằng:
Bậc Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát) đại bi chẳng phải không có nguyên do mà hiện tướng mỉm cười hiếm có;
Bậc Vô thượng sĩ (danh hiệu của Phật: người cao tột không ai hơn) làm lợi cho thế gian, trí tuệ chính giác (giác ngộ chân chính) vượt hơn muôn loài.
Thế Tôn bậc Lưỡng Túc, khối công đức, xin thương chúng sinh mà nói rõ:
Vì ai mà hiện nụ cười này, ánh sáng thù thắng soi rõ khắp thế gian?
Tất cả chúng sinh nếu được nghe, tâm ý quyết định, rất vui mừng,
Tu nghiệp lành, chứng quả Phật, được lìa sinh tử, đến Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử).
Trời người trong thế gian này bị khổ não sinh tử bức bách;
Xin độ muôn loài qua biển các hữu, nói con đường thuyền lớn tám chính.
Được nghe bậc Đại Tiên (chỉ Phật) nói như vậy về con đường tối thắng đủ tám công đức,
Thế gian nhờ đó sinh vui mừng, ưa tu các điều lành, nguyện thành Phật.
Dũng mãnh tinh tấn, có sức lớn, trong lòng trong sạch, lìa mọi nghi,
Sẽ truyền pháp Như Lai đã nói; đó là con thật của Phật, thuận theo lời dạy của bậc Thánh.
Hội chúng này không nghĩ gì khác, một lòng ngước nhìn đức Đại Cù-đàm (họ của Phật Thích-ca).
Chỉ mong Ngài nói việc thụ ký, khiến họ quyết đoán, dứt tâm nghi ngờ.
Chắp tay cung kính, giữ ý ngay ngắn, ai nấy đều mong được nghe.
Lành thay, xin Ngài nói vị cam lồ (nước bất tử của cõi trời, ví pháp Niết-bàn), những ai khát pháp sẽ được uống.
Tất cả hội chúng này tâm sạch, yêu thích công đức thù thắng,
Ngước nhìn dung nhan tối thắng của Như Lai như trẻ thơ nhìn mặt mẹ.
Bậc Đại Tuệ, xin thụ ký cho chư thiên này, mở bày việc nhân duyên của nụ cười.
Được nghe Như Lai thụ ký rồi, thế gian sẽ được lợi ích lớn.
Ai đối với bậc Mâu-ni (bậc Thánh tịch tĩnh, chỉ Phật Thích-ca) đã tăng trưởng căn lành, và phát nguyện được viên mãn,
Đạt được kho công đức vi diệu? Nay con mong được nghe họ được thụ ký.
Đại chúng ắt sinh lòng vui mừng, vì được nghe Phật nói việc thụ ký;
Chắc chắn sẽ đủ sức nhớ nghĩ, sức trí tuệ, và được tu hành tam-muội, thiền định.
Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ đáp tuệ mạng Mã Thắng rằng:
Lành thay, Mã Thắng, việc ông hỏi, tài biện luận hợp với căn cơ, đúng là lúc.
Đó chính là sức thần thông của Như Lai, nhờ đó nay ông sinh trí tuệ.
Vì lợi ích thế gian mà tăng thêm biện tài, vì thế nay ông nêu được câu hỏi.
Nay Ta vì họ mà nói việc thụ ký, hãy lắng các căn, một lòng lắng nghe.
Các vị trời Quang Âm có tuệ thù thắng này, thuở trước đã cúng dường vô lượng Phật;
Thấy thế gian này côi cút, không ai cứu giúp, nên phát tâm an trú, muốn làm Phật.
Tu sửa hạnh vi diệu chân thật, chắc chắn sẽ thành nhất thiết trí.
Họ vì chúng sinh cầu Phật đạo, như người lạc lối được chỉ đường chính;
Được nghe lời dạy của Thế Tôn như vậy, tiếng ấy tối thắng, không gì sánh bằng.
Người ưa công đức và trí tuệ của Phật ắt đến được bờ bên kia rốt ráo.
Họ có sức trí biết lành dữ, chắc chắn sẽ đạt bồ-đề của Phật.
Vui mừng vì đã phát nguyện bồ-đề, như người vợ sinh con trai được vừa lòng.
Các vị trời này vì người cầu bồ-đề mà chỉ ra con đường chân chính xuất thế (vượt ra khỏi thế gian).
Trong na-do-tha kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều không thể nói hết, họ tu tập hạnh Bồ-tát thù thắng nhiệm mầu;
Chúng sinh được họ giáo hóa nhiều hơn các vì sao, đều được đặt vào bồ-đề của Phật rồi,
Về sau họ đầy đủ đức Thế gian giải (danh hiệu của Phật: bậc hiểu rõ mọi việc thế gian), tự nhiên thành tựu nhất thiết trí.
Cõi nước nhiệm mầu của họ không thể nói hết, thế giới rộng lớn có đến trăm ức (ức: đơn vị đếm rất lớn, thường hiểu là một trăm triệu);
Các cõi mầu ấy rất trong sạch, có vô lượng đủ loại trang nghiêm thù thắng.
Chúng sinh trong cõi Phật ấy không có ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh) và tám nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật, nghe pháp);
Tất cả đều phát tâm bồ-đề, ai nấy đều được trụ nơi bất thoái chuyển (không còn thối lui trên đường tu).
Trong cõi nước của các Như Lai ấy cũng không có pháp Tiểu thừa (con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình);
Chúng sinh đều cầu Phật đạo, liền được tiến đến địa vị không thối lui.
Các loài chúng sinh trong những cõi ấy, tuổi thọ đều ngang nhau,
Trải qua mười ức kiếp nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ, cát nhiều vô kể, ví số lượng không đếm được), đều do được gặp chư Phật.
Nếu dạy chúng sinh trong na-do-tha cõi đều được vào tiểu Niết-bàn (Niết-bàn của hàng Tiểu thừa, chỉ tự mình thoát khổ),
Mà nếu lại có người giáo hóa một người, hoặc nam hoặc nữ, vào Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu của Bồ-tát vừa độ mình vừa độ tất cả chúng sinh),
Thì phúc của người trước so với khối công đức này, dù tính đếm hay thí dụ cũng không bằng được.
Vì thế nếu ai trụ trong Đại thừa, nên chuyển hóa những người khác.
Mã Thắng, vì nhân duyên ấy, Như Lai ra đời rất khó gặp,
Như hoa ưu-đàm (loài hoa trong truyền thuyết, rất lâu mới nở một lần) cực khó gặp; bậc Đại Trí vô biên đã nói như vậy.
Thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt trên đường tu) có trí sâu khéo léo, khéo hiểu phương tiện, chỉ ra đường chính;
Ai cầu bồ-đề vô thượng thù thắng an ổn thì nên gần gũi họ.
Từ miệng Phật nghe lời như vậy, đầy đủ nghĩa vi diệu rất sâu,
Tất cả đại chúng đều vui mừng, hớn hở tràn đầy, thỏa lòng mong ước.
Na-do-tha chư thiên ở trên không trung, đều rải áo trời xoay tròn rơi xuống;
Tiếng vui mừng ca ngợi vang khắp hư không, kính lễ bậc có đại thần lực không ai sánh.
Trí mầu trong sạch độ thế gian, dập tắt được cơn nóng phiền não của chúng sinh.
Phật nói cam lồ diệt ba độc, như thuốc a-già-đà (thuốc tiên trị bách bệnh, giải mọi chất độc) tiêu trừ các độc.
Được nghe trí tuệ, dứt các kết (sợi dây trói buộc, chỉ phiền não); thế gian mê lầm, nhiều khổ não,
Sẽ được thoát khỏi các đường hữu (các cõi tồn tại trong luân hồi), vì được nghe pháp thù thắng từ Phật.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video