Phẩm thứ mười chín: Các vị Phạm thiên được thụ ký. (Phạm thiên: chư thiên ở các tầng trời Phạm thuộc cõi Sắc, là cõi trời cao hơn cõi Dục, chư thiên ở đó đã lìa dục ái. Thụ ký: Phật báo trước rằng người ấy chắc chắn sẽ thành Phật ở đời sau.)
Bấy giờ sáu nghìn vạn chư thiên Phạm chúng thấy các A-tu-la (loài thần có phúc lực lớn nhưng hay ganh đua, gây chiến với chư thiên), Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng khổng lồ), cho đến chư thiên Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất trong sáu tầng trời cõi Dục) v.v. cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến). Nghe các vị ấy được thụ ký, họ vui mừng hớn hở, đều thỏa lòng. Họ ở trong thiền định thuộc thế đế (chân lý theo quy ước của thế gian), lấy niềm vui thích làm thức ăn; lại ở trong pháp Phật mà được ánh sáng trí tuệ. Vì đã gieo trồng căn lành (gốc rễ của điều thiện, sinh ra quả tốt) từ trước, vì đã từng gần gũi, cúng dường chư Phật, và vì lòng tin sâu trong sạch, nên đối với pháp rất sâu họ đã đạt pháp nhẫn (sự chấp nhận, an trú vững vàng nơi chân lý các pháp không sinh không diệt).
Các vị trời ấy biết các pháp không tạo tác cũng chẳng phải không tạo tác; không sinh cũng chẳng phải không sinh; không có cũng chẳng phải không có; không khởi cũng chẳng phải không khởi; không diệt cũng chẳng phải không diệt; không nương tựa cũng chẳng phải không nương tựa; không trong cũng không đục; không ghét cũng không yêu; không hiền cũng không ngu; không biết cũng chẳng phải không biết; không thấy cũng chẳng phải không thấy; không nhận cũng chẳng phải không nhận; không xót thương cũng chẳng phải không xót thương (?); không phải không có cũng chẳng phải không phải không có; không phải vật cũng chẳng phải không phải vật; không thể nắm bắt cũng chẳng phải không thể nắm bắt; không đi cũng không đến; không hướng tới cũng chẳng phải không hướng tới; không phải không (trống rỗng, không có thực thể cố định) cũng chẳng phải không phải không; không có tướng cũng chẳng phải không có tướng; không có nguyện cầu cũng chẳng phải không có nguyện cầu.
Các Phạm thiên ấy đối với mọi pháp, tâm không chấp vào đâu, cũng không trụ vào đâu. Ở chỗ không dùng, họ không khởi ý tưởng "không dùng"; ở chỗ chẳng phải không dùng, họ cũng không khởi ý tưởng "chẳng phải không dùng". Ở trong lời nói, họ không có ý tưởng về lời nói; ở chỗ chẳng phải lời nói, cũng không có ý tưởng "chẳng phải lời nói". Ở chỗ có tạo tác, họ không có ý tưởng tạo tác; ở chỗ không tạo tác, cũng không có ý tưởng không tạo tác.
Đối với phàm phu (người thường chưa giác ngộ) không khởi ý tưởng phàm phu; đối với người chẳng phải phàm phu cũng không khởi ý tưởng chẳng phải phàm phu. Đối với pháp phàm phu không khởi ý tưởng pháp phàm phu; đối với pháp chẳng phải phàm phu cũng không khởi ý tưởng pháp chẳng phải phàm phu. Đối với Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự mình thoát khổ) không khởi ý tưởng Thanh văn; đối với người chẳng phải Thanh văn cũng không khởi ý tưởng chẳng phải Thanh văn. Đối với pháp Thanh văn không khởi ý tưởng pháp Thanh văn; đối với pháp chẳng phải Thanh văn cũng không khởi ý tưởng pháp chẳng phải Thanh văn.
Đối với Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy) không khởi ý tưởng Duyên giác; đối với người chẳng phải Duyên giác cũng không khởi ý tưởng chẳng phải Duyên giác. Đối với pháp Duyên giác không khởi ý tưởng pháp Duyên giác; đối với pháp chẳng phải Duyên giác cũng không khởi ý tưởng pháp chẳng phải Duyên giác. Đối với Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) không khởi ý tưởng Bồ-tát; đối với người chẳng phải Bồ-tát cũng không khởi ý tưởng chẳng phải Bồ-tát. Đối với pháp Bồ-tát không khởi ý tưởng pháp Bồ-tát; đối với pháp chẳng phải Bồ-tát cũng không khởi ý tưởng pháp chẳng phải Bồ-tát.
Đối với Phật không khởi ý tưởng Phật; đối với chẳng phải Phật cũng không khởi ý tưởng chẳng phải Phật. Đối với pháp Phật không khởi ý tưởng pháp Phật; đối với pháp chẳng phải Phật cũng không khởi ý tưởng pháp chẳng phải Phật. Đối với Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) không khởi ý tưởng Niết-bàn; đối với chẳng phải Niết-bàn cũng không khởi ý tưởng chẳng phải Niết-bàn. Đối với sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, trôi lăn không dứt) không khởi ý tưởng sinh tử; đối với chẳng phải sinh tử cũng không khởi ý tưởng chẳng phải sinh tử.
Như vậy, các vị trời ấy thảy đều lìa mọi phân biệt, tâm định trong sạch. Vì đã được tâm trong sạch, họ dùng pháp tịch diệt (sự lặng dứt hết phiền não và mọi vọng động, tức Niết-bàn) mà nói kệ (bài thơ tụng) khen Phật:
Bậc Đại Thánh có trí tịch diệt rất sâu, tu hạnh tịch diệt mà đến bờ bên kia (bờ giải thoát, ra khỏi biển sinh tử);
Nói pháp tịch diệt để độ chúng sinh, tự mình cũng thường thực hành pháp tịch diệt.
Bồ-đề (sự giác ngộ) tịch diệt, khéo trong sạch; pháp này là cảnh giới của bậc Mâu-ni (bậc Thánh tịch tĩnh, chỉ Phật Thích-ca).
Mau được cam lồ (nước bất tử của cõi trời, ví pháp Niết-bàn) tịch diệt thù thắng, nhờ vậy nay dứt hết mọi hữu (sự tồn tại trong vòng sinh tử).
Ngài luôn nói con đường tịch diệt vi diệu, đó là chỗ đi của bậc trí.
Con đường tám chính (bát chánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) diệt phiền não ô trọc, cứu vớt tất cả muôn loài.
Khéo tu tịch diệt mà chứng bồ-đề, đó là chỗ thực hành của các Phật đời trước.
Tu pháp ấy thì đến được thành an ổn, điều mà chư Phật quá khứ đã chứng biết.
Đây là pháp mà các Như Lai tu học; bậc Đạo Sư (người dẫn đường, chỉ Phật) giáo hóa thế gian như vậy.
Nếu người thực hành được pháp của bậc hữu học (người còn đang tu học), sẽ được bồ-đề thù thắng của bậc vô học (bậc đã tu xong, không còn gì phải học).
Một lòng hướng về đạo tịch diệt, các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) lặng yên, tu tập lâu dài,
Sẽ được làm Phật, bậc Thế gian giải (danh hiệu của Phật: bậc hiểu rõ mọi việc thế gian), có sức như Na-la-diên (tên một vị thần lực sĩ có sức mạnh phi thường) mà độ muôn loài.
Nếu ai biết được cam lồ tịch diệt, sẽ dứt được tất cả tướng của các hữu.
Đó là con thật của Như Lai; tịch diệt trừ được nỗi sợ của thế gian.
Sự cúng dường Phật mà họ bày ra là thù thắng, hiếm có, đặc biệt nhất.
Pháp tịch diệt được nói ra làm dứt phiền não, trong các pháp vô tướng (không có hình tướng) là bậc nhất.
Thế gian tịch diệt thì lìa mọi tướng; cái gọi là tịch diệt tức là Niết-bàn.
Chúng sinh xoay vần chịu mọi khổ, vì lìa xa tịch diệt mà chấp tướng.
Các pháp của Mâu-ni không thể nghĩ bàn, chính là bồ-đề, là nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).
Đã vượt bùn lầy đến bờ bên kia, nên Phật đối với điều này không còn nghi.
Nếu có người lìa các ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) mà được giải thoát, không ưa thích Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu của Bồ-tát vừa độ mình vừa độ tất cả chúng sinh) của Phật,
Muốn cầu bồ-đề mà chỉ nghĩ đến diệt độ (nhập Niết-bàn), đối với năm ấm sinh lòng sợ hãi,
Lìa dục, tâm trong sạch, cầu Niết-bàn — trí phân xét của họ như vậy
Là chấp tướng đối với pháp, thuộc cảnh giới phàm phu; đó là điều Như Lai đã nói.
Nếu chấp vào tịch diệt thì đó là trói buộc, vì thế không được nhất thiết trí.
Nếu có ai đối với tướng của năm ấm không sinh tâm giữ lấy, chấp trước,
Người ấy làm lợi ích cho pháp của Thích-ca (Phật Thích-ca Mâu-ni), đó gọi là ưa thích hạnh vô tướng.
Được chỗ an ổn không có tên gọi, đạt bồ-đề, cảnh giới của Phật,
Hàng phục ma và những tranh luận, diệt phiền não, mau thành tựu nhất thiết trí.
Chúng con khen ngợi bậc Vô thượng sĩ (danh hiệu của Phật: người cao tột không ai hơn), bao nhiêu công đức tịch diệt có được,
Chỉ trí lớn của Phật mới biết rõ; xin hồi hướng cho chúng sinh, nguyện họ thành Phật.
Bấy giờ Đại Phạm Thiên Vương, chủ thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang ở, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu), biết các Phạm thiên đã khen ngợi Phật xong, liền đứng thẳng trước Phật, dùng công đức chân thật của Phật mà khen ngợi rằng:
Bậc Pháp Vương (vua của chánh pháp, chỉ Phật) đã biết tất cả pháp không thật, dối gạt như nắm tay rỗng (dọa trẻ con là có vật bên trong, mở ra không có gì);
Cũng như mây mùa thu và ánh chớp; vì thế bậc Đại Thánh lìa tâm chấp giữ.
Như người đói trong mộng được ăn bữa cơm ngon trăm vị;
Người mộng, cái đói, món ăn đều không thật; Như Lai thấy các pháp cũng như vậy.
Lại như người khát cháy trong mộng được uống nước mát trong sạch;
Khát trong mộng, uống nước đều hư dối; Phật thấy các pháp cũng như vậy.
Không người làm, không người nhận, không có chúng sinh, không có nghiệp làm ra và quả báo nhận được,
Cũng không có người nhận lãnh quả báo; Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) đối với điều này không còn nghi.
Ví như lời đẹp được người yêu thích, nhưng lời nói ấy không có gì để nắm giữ (?),
Cũng không có người nói và người nghe; bậc Đại Thánh biết rõ tất cả đều không thật.
Như nghe tiếng đàn không hầu (một loại đàn dây cổ) êm đẹp, tiếng ấy cũng không có tính chân thật;
Thế Tôn thấy các ấm như vậy, biết ấm không có thể, không thể nắm bắt.
Như ngọc ma-ni (ngọc quý trong suốt) tính vốn trong, buộc lên áo thì theo màu áo mà đổi màu;
Thể của các pháp vốn trong sạch, do phân biệt hư dối mà thêm nhiễm điên đảo.
Ví như tấm áo trắng sạch không bụi nhơ, tùy màu nhuộm vào mà đổi ra nhiều màu;
Các pháp cũng vậy, tính vốn trong sạch, theo sự phân biệt mà bị nhiễm ô.
Như người nghe tiếng tù và ốc, tìm xem tiếng ấy từ đâu đến;
Tiếng ấy không phải tự nó có, cũng không phải do cái khác có; bậc Đại Tiên (chỉ Phật) thấy pháp cũng như vậy.
Như người nghĩ đến món ăn ngon, món ăn ấy do nhiều duyên hợp thành;
Xét món ăn, mỗi phần đều không có tự tính; Như Lai thấy các pháp đều như vậy.
Ví như các duyên hợp lại thì gọi là thành, xét thể của thành thì không có tự tính;
Như vậy các duyên đều là không; bậc Pháp Vương thấy pháp cũng như thế.
Ví như có người đánh trống, tiếng trống tuy làm lòng người vui,
Nhưng tiếng và các duyên đều là không; bậc Đại Thánh thấy pháp cũng như vậy.
Ví như có người đánh trống, tiếng ấy không từ mười phương đến,
Tiếng tắt cũng không đi về phương nào; Thế Tôn thấy pháp đều như vậy.
Như người kia đánh trống xong, cái trống không sinh lòng ghét hay thương,
Cũng không phân biệt tính của các duyên; Phật thấy các pháp đều như vậy.
Lại như người kia đánh trống hay, tiếng trống không khởi tâm mà vẫn khiến người khác vui;
Các duyên cũng đều như thế; bậc Đạo Sư thấy pháp đều như vậy.
Như khi người đánh trống hay, trống cũng không sinh ý tưởng khổ hay vui,
Cũng không xét tính của các duyên; Như Lai thấy pháp đều như vậy.
Như có người đánh trống hay, tiếng không phải là duyên mà cũng không lìa duyên,
Các duyên của người chơi nhạc cũng như thế; bậc Mâu-ni thấy pháp đều như vậy.
Bấy giờ Thế Tôn biết các Phạm thiên, Đại Phạm Vương v.v. kính tin tận đáy lòng, đã dùng pháp tịch diệt mà khen ngợi Phật; lại thấy đại chúng muốn sinh căn lành, liền mỉm cười. Khi ấy tuệ mạng (cách tôn xưng một vị tỳ-kheo, ý nói người lấy trí tuệ làm sinh mạng) Mã Thắng (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật) nói kệ hỏi rằng:
Đã thấy từ miệng Như Lai phát ra ánh sáng nụ cười lìa nhơ, trong sạch,
Đại chúng trời người thế gian, tất cả đều sinh lòng cho là hiếm có.
Vì thấy Thế Tôn mỉm cười, đại chúng đến đây đều mang lòng nghi;
Ai nấy ngước nhìn mặt Như Lai, tha thiết mong muốn được nghe.
Xin Phật mở bày nhân duyên nụ cười, quét sạch tâm nghi của đại chúng.
Bậc Mâu-ni tối thắng chẳng phải không có nguyên do mà hiện tướng mỉm cười hiếm có.
Ánh sáng nụ cười mà chư Phật hiện ra ắt vì lợi ích các thế gian;
Nay vì ai mà hiện nụ cười này? Chỉ mong Ngài giảng rộng, phân tích mà nói.
Đại chúng được nghe ắt vui mừng, vì biết được nhân duyên nụ cười.
Đại chúng nơi đây đều chắp tay, một lòng ngước nhìn, mong muốn được nghe;
Vì thế xin Phật giải thích, ắt sẽ dứt sạch mọi nghi ngờ.
Bậc Đạo Sư vì chúng đến đây, xin rủ lòng nói nguyên do nụ cười;
Hội chúng nếu được nghe ắt vui mừng, vì được gột sạch lưới nghi.
Lòng chúng vững chắc, đều trong sạch, chuyên tâm nhớ nghĩ, ngưỡng mong đức của Như Lai.
Đại chúng ngước nhìn dung nhan Thế Tôn như ngắm vầng trăng mới mọc.
Ngài đủ tám tiếng nhiệm mầu (tám đặc tính tốt đẹp của tiếng nói Phật) như Phạm thiên; mọi người một lòng khao khát, mong mau được nghe.
Chúng trời người nghe Phật nói, ắt trừ được nghi, an trú nơi chánh pháp.
Tiếng Phạm (tiếng nói trong trẻo thanh tịnh của Phật) diễn nói, nghĩa lý tương ưng, được nghe pháp xuất thế (vượt ra khỏi thế gian) rất sâu.
Trí Phật khéo léo làm người vui thích, nên khiến đại chúng càng thêm hớn hở.
Chúng này tâm sạch, lìa mối nghi trói buộc, ưa thích nhất thiết trí của Như Lai.
Người tinh tấn, dũng mãnh, có sức mạnh mới có thể chí cầu đạo vô thượng.
Vì thế bậc Đạo Sư thương thế gian, chỉ mong Ngài giải nói để chúng vui mừng.
Lành thay Thế Tôn có tâm bình đẳng, thương xót tất cả chúng sinh,
Khiến đại chúng tăng căn lành, an tâm không lay động mà cầu trí Phật.
Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ đáp tuệ mạng Mã Thắng rằng:
Vì thương xót tất cả thế gian, nên Ta hiện ánh sáng nụ cười này.
Ông hãy lắng nghe Ta nói nguyên do ấy, nghĩa của nó là những câu rất sâu, nhiệm mầu.
Hội chúng này nếu được nghe, sẽ phát tâm siêng năng tinh tấn tu nghiệp lành,
Sẽ làm lợi ích cho các chúng sinh, khởi hạnh thù thắng trong pháp mầu của Phật.
Các Phạm chúng này đều vui mừng, trong pháp Như Lai đều không còn nghi;
Họ đã tu hành lâu dài na-do-tha (số đếm cực lớn, khoảng hàng trăm tỉ) kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), nhiều như số cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ, cát nhiều vô kể, ví số lượng không đếm được).
Đối với mọi cảnh giới đều không chấp, tâm như hư không, không chướng ngại;
Tuy ưa thường tu hạnh Bồ-tát, mà không vội chứng lấy bồ-đề.
Những vị này lại ở đời vị lai, trải qua vô lượng ức kiếp, nhiều như cát sông Hằng,
Chúng trời trong sạch, không nhơ bẩn, được thế lực lớn, ở lại thế gian;
Sau đó sẽ thành nhất thiết trí, làm bậc Đại Pháp Vương có uy lực,
Đầy đủ công đức, dứt hết mọi hữu, quán thấy các thế gian đều không, lặng lẽ.
Các vị Phật ấy, thời gian tu hành lâu dài trước kia bao nhiêu thì tuổi thọ cũng dài như thế.
Khi các bậc Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát) ấy ở đời, có thể độ chúng sinh ra khỏi khổ não.
Cõi nước của các Phật ấy không gì sánh bằng, thế giới trang nghiêm, trong sạch, rất tươi tốt;
Trong vô lượng na-do-tha kiếp, Như Lai diễn nói cũng không hết.
Những sự trang nghiêm trong sạch của cõi Phật ấy, vô lượng Phật nói cũng không hết.
Các Phật ấy cùng hiệu là Đại Trí Lực, cõi nước đều tên là Tối Thắng.
Các Ngài vì chúng sinh nói pháp bất động, không thể nghĩ bàn, không chỗ nương tựa.
Chúng sinh trong thế giới các Phật ấy đều tu sửa các căn lành;
Không một chúng sinh nào còn thọ thân đời sau, lại sinh ra lần nữa trong sinh tử.
Thời ấy họ chỉ có một nỗi khổ hiển hiện trong thế gian ấy:
Chỉ là sợ các hành đều vô thường (mọi sự do nhân duyên tạo thành đều đổi thay, không bền), khiến chúng sinh khởi lòng chán lìa.
Khi ấy chúng sinh cõi đó lìa các tướng khổ của già, bệnh, chết;
Tất cả nương vào một giáo pháp, cùng chán vô thường, tu hạnh thù thắng.
Chúng sinh ấy vào thời đó, tai không còn nghe tiếng nào khác,
Chỉ nghe: bất tịnh, vô thường, khổ, vô ngã (không có cái tôi thường còn), tịch diệt, không, vô tướng,
Cam lồ, Niết-bàn và bồ-đề, an ổn, mát mẻ, niềm vui vô thượng.
Những tiếng thù thắng nhiệm mầu như thế, họ luôn luôn được nghe nhiều lần.
Khi ấy không còn âm thanh nào khác; dù ở cây, ở vách hay chỗ đất trống,
Hoặc trên không trung hay trong chùa miếu, chỉ nghe những câu vi diệu như vậy.
Nghe rồi tất cả đều đắc đạo, liền được giải thoát khỏi sinh tử.
Đều nhờ thần lực của Như Lai, đủ tám công đức của tiếng nói nhiệm mầu.
Khi ấy không có tâm lẫn chất độc, tức là đã lìa tham dục và giận dữ,
Cũng không ngu si, không phát tiếng xấu, không có lời thô ác bức bách lọt vào tai.
Tất cả đều quay lưng với sinh tử, hướng về con đường chính lớn là Niết-bàn.
Cõi ấy rồi tất cả sẽ trống không, Phật và chúng sinh đều diệt độ.
Đó là đại thần lực của các Phật ấy, đã phát chí nguyện rộng lớn không thể nghĩ bàn,
Từng trong na-do-tha kiếp quá khứ, vì cầu bồ-đề mà tu đạo hạnh.
Tất cả chúng sinh trong cõi ấy, hết thảy đều sẽ thành Phật.
Các Phạm thiên này phát nguyện rộng lớn, đều do quán sát câu tịch diệt,
Đều được chứng biết nghĩa rất sâu, hiểu rõ con đường tốt lành của Như Lai.
Những điều họ tu học đều thông suốt, làm bậc Đạo Sư cho các thế gian.
Họ quán sát được chúng sinh là không, mà không sinh tâm mỏi mệt biếng nhác;
Vì thế khéo vào tính của các pháp, tu tập hạnh Bồ-tát thù thắng nhiệm mầu.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ sáu mươi bảy.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ sáu mươi tám.
Ngài Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Na-liên-đề-da-xá đời Bắc Tề dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video