Kinh Chư Pháp Vô Hành (kinh nói rằng mọi pháp đều không có sự tạo tác, vận hành thật sự), quyển hạ.
Đời Diêu Tần (nhà Hậu Tần do họ Diêu lập ở Trung Quốc, thế kỷ IV–V), ngài Tam tạng (bậc thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người nước Quy Từ (một nước cổ ở vùng Tân Cương ngày nay) là Cưu-ma-la-thập dịch.
Bấy giờ Pháp vương tử (con của vua Pháp; Phật được tôn là vua của Chánh pháp, và vị Bồ-tát sẽ nối dòng Phật được gọi là con của Ngài) Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) bạch Phật rằng: “Thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), con cũng muốn nói về bất động tướng (tướng không lay động, tức thật tướng bình đẳng của các pháp, vốn không hề biến đổi).”
Phật dạy: “Ông muốn nói thì cứ nói.”
Văn-thù-sư-lợi thưa: “Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều đã đắc Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn), đó gọi là bất động tướng.”
Phật hỏi: “Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) đều không có nơi hướng tới, không có gì để đạt được. Hết thảy chúng sinh đều đã ở trong tính Bồ-đề, cho nên nói mọi chúng sinh đều đắc Bồ-đề. Lại nữa, Bồ-đề này không phải là tướng “đạt được”. Vì sao? Vì tính của chúng sinh chính là Bồ-đề. Bởi vậy, mọi chúng sinh đều đắc Bồ-đề gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều thành tựu nhất thiết trí tuệ (trí biết rõ tất cả mọi sự, tức trí của Phật), đó gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, mọi chúng sinh đều không có tự tính (không có bản chất riêng cố định). Vì không có tự tính nên đều ở trong sự bình đẳng của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức từ thật tướng của mọi sự). Từ xưa đến nay họ vốn là tính của nhất thiết trí tuệ. Vì tính giống nhau nên gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều là đạo tràng (nơi chứng đạo; vốn chỉ chỗ Phật ngồi thành đạo dưới cội Bồ-đề), đó là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, đạo tràng có nghĩa là gì?”
Phật dạy: “Văn-thù-sư-lợi, mọi pháp đều mang tướng tịch diệt (vắng lặng, dứt hết mọi tạo tác), tướng không sinh, tướng không có gì, tướng không thể nắm giữ. Đó là nghĩa của đạo tràng.”
“Thưa Thế Tôn, vậy hết thảy chúng sinh chẳng phải là không cần đi vào đạo tràng này sao (vì vốn đã là đạo tràng)? (?)”
Phật dạy: “Đúng vậy, đúng vậy.”
“Bởi thế, thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều là đạo tràng gọi là bất động tướng. Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều đắc vô sinh pháp nhẫn (sự chứng biết và an trú vững chắc, không còn lay chuyển, vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), đó gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều có tính không cùng tận, không sinh, không diệt, lìa cả cái gọi là “không có tính”, vì đã vào sự nhẫn bình đẳng. Bởi vậy mọi chúng sinh đều đắc vô sinh pháp nhẫn gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều đắc vô ngại biện tài (tài thuyết giảng lưu loát, không gì ngăn trở), gọi là bất động tướng.”
“Vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, mọi lời ưa nói của hết thảy chúng sinh, đem tìm khắp mười phương thế giới cũng không thể tìm được. Vì sao? Vì đều đã vào trong pháp bình đẳng của vô ngại biện tài. Thưa Thế Tôn, mọi lời ưa nói ấy đều lìa tự tính, vì không có gì cố định, vì không có gì cả. Bởi vậy mọi chúng sinh đều đắc vô ngại biện tài gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều đắc đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn, không để mất), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh dùng tướng chúng sinh mà có thể nắm giữ sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (hình sắc, âm thanh, mùi, vị, những gì thân chạm biết, và những gì ý nghĩ biết), vì họ nắm lấy các tướng bằng sự nhớ nghĩ, phân biệt hư dối, không thật. Bởi vậy mọi chúng sinh đều đắc đà-la-ni gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều có từ tâm (lòng thương yêu, mong cho người khác được vui), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh không có tính chúng sinh, từ xưa đến nay không có giận cũng không có thương, vì đã được sự bình đẳng không phân biệt giữa giận và thương. Bởi vậy mọi chúng sinh đều có từ tâm gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều thành tựu đại bi (lòng thương xót lớn, mong cứu mọi người khỏi khổ), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh mang tướng không khởi lên, không tạo tác, đều đã vào trong pháp bình đẳng của Như Lai, không ra ngoài tính của đại bi, vì giữa làm hại và thương xót không có sự phân biệt. Bởi vậy mọi chúng sinh đều thành tựu đại bi gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chúng sinh đều đắc tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, tính của hết thảy chúng sinh luôn luôn định, vì lìa mọi duyên (các điều kiện bên ngoài làm tâm dấy động). Nếu chúng sinh nhờ duyên mà sinh ra cái biết, thì cái biết sinh ra trong duyên ấy không gọi là biết. Vì sao? Vì mọi cái biết đều vô thường trong từng niệm, rốt ráo là không. Bởi vậy mọi chúng sinh đều thành tựu tam-muội gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật đều thành tựu tham dục (lòng ham muốn, đắm nhiễm), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, vì hết thảy chư Phật đều đã vào trong pháp bình đẳng của tham dục, vì đã xa lìa tranh cãi và thông suốt tính của tham dục. Thưa Thế Tôn, tham dục chính là Bồ-đề. Vì sao? Vì biết được thật tính của tham dục thì gọi là Bồ-đề. Bởi vậy hết thảy chư Phật đều thành tựu tham dục gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật đều thành tựu sân nhuế (lòng giận dữ), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật đều nói về lỗi lầm của pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), mà vẫn an trú trong tính bình đẳng của sân nhuế, vì đã thông suốt tính của sân nhuế. Đó gọi là hết thảy chư Phật đều thành tựu sân nhuế, là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật đều thành tựu ngu si (sự mê muội, không thấy rõ sự thật), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật có thể cứu độ mọi chúng sinh tham đắm vào danh xưng, mà vẫn an trú trong tính bình đẳng của ngu si, vì đã thông suốt tính của ngu si. Đó gọi là hết thảy chư Phật thành tựu ngu si, là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật đều thành tựu thân kiến (cái thấy chấp rằng thân này là “tôi”, là một cái ta có thật), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật an trú trong tính của thân kiến; đối với mọi pháp không thoái lui, không sợ hãi, không lay động, an trú rốt ráo, vì lấy cái không trụ vào pháp nào làm chỗ trụ, vì thông suốt biết rằng thân kiến không sinh, không khởi, không có tự tính. Bởi vậy hết thảy chư Phật đều thành tựu thân kiến gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật đều là tà kiến (cái thấy sai lệch), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật [thấy] mọi pháp hữu vi đều là sai lệch, hư dối, không thật, vì đã thông suốt tính bình đẳng của tà kiến. Bởi vậy hết thảy chư Phật đều là tà kiến gọi là bất động tướng.
Thưa Thế Tôn, hết thảy chư Phật trụ trong tứ điên đảo (bốn cái thấy đảo ngược sự thật: cho vô thường là thường, khổ là vui, không có ta là có ta, nhơ là sạch), ngũ cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ), ngũ dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ; cũng chỉ năm đối tượng của giác quan) và tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si) mà đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật), gọi là bất động tướng.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao việc ấy gọi là bất động tướng?”
“Thưa Thế Tôn, tính của chỗ trụ chính là chỗ không phải chỗ trụ.”
“Văn-thù-sư-lợi, chỗ không phải chỗ trụ có nghĩa là gì?”
“Thưa Thế Tôn, chỗ không phải chỗ trụ là tướng thoái lui, dao động, quay trở lại, tức là hết thảy phàm phu (người thường chưa giác ngộ). Hết thảy chư Phật an trú trong sự bình đẳng của tham dục, sân nhuế, ngu si, tứ điên đảo, ngũ cái, ngũ dục ấy. Chư Phật ấy vì an trú trong tính của tham dục mà đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; vì an trú trong tính của sân nhuế, ngu si, tứ điên đảo, ngũ cái, ngũ dục mà đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Bởi vậy hết thảy chư Phật trụ trong tứ điên đảo, ngũ cái, ngũ dục, tam độc mà đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề gọi là bất động tướng.”
Bấy giờ Phật bảo Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi: “Nếu có người hỏi ông: ‘Dứt hết mọi pháp bất thiện, thành tựu mọi pháp thiện thì gọi là Như Lai’, ông sẽ đáp thế nào?”
Văn-thù-sư-lợi thưa: “Thưa Thế Tôn, nếu có người hỏi con rằng dứt hết mọi pháp bất thiện, thành tựu mọi pháp thiện thì gọi là Như Lai, con sẽ đáp như vầy: ‘Này thiện nam tử, trước hết ông nên gần gũi thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt mình trên đường tu), tu tập đạo lành; đối với các pháp không gom góp gì, không tan tác gì; đừng lấy, đừng bỏ; đừng bám vào duyên, đừng mong cầu; đừng nâng lên, đừng hạ xuống; đừng cầu, đừng tìm, đừng mong ước; đừng phân biệt các pháp đây là bậc trên, đây là bậc giữa, đây là bậc dưới. Sau đó ông sẽ biết được chỗ hành không thể nghĩ bàn, chỗ không có hành, chỗ dứt hết mọi hành, chỗ mà Phật đi đến.’”
Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Ông đáp như vậy là đáp theo nghĩa gì?”
Văn-thù-sư-lợi thưa: “Thưa Thế Tôn, con đáp như vậy gọi là không có gì để đáp. Thưa Thế Tôn, như khi Phật ngồi nơi đạo tràng, Ngài có thấy pháp nào sinh ra hay diệt đi chăng?”
Phật dạy: “Không.”
“Thưa Thế Tôn, nếu pháp không sinh không diệt, thì pháp ấy có thể nói là dứt hết mọi pháp bất thiện, thành tựu mọi pháp thiện được chăng?”
Phật dạy: “Không.”
“Thưa Thế Tôn, nếu pháp không sinh không diệt, không dứt mọi pháp bất thiện, không thành tựu mọi pháp thiện, thì có gì để thấy, có gì để dứt, có gì để chứng, có gì để tu, có gì để đạt được?”
Khi nói lời ấy, trên hư không có một vạn thiên tử (các vị thần trẻ ở cõi trời) đem hoa sen cõi trời màu xanh, vàng, đỏ, trắng rải lên Phật và Văn-thù-sư-lợi, rồi đều xuống lễ dưới chân Phật và Văn-thù-sư-lợi, nói rằng: “Thưa Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi được gọi là Vô Ngại Thi-lợi (Thi-lợi nghĩa là cát tường, tốt lành, cũng là phần sau trong tên Văn-thù-sư-lợi; ở đây là Đấng Cát Tường không bị ngăn ngại). Văn-thù-sư-lợi được gọi là Bất Nhị Thi-lợi (Đấng Cát Tường không hai), gọi là Vô Dư Thi-lợi (Đấng Cát Tường không còn sót gì), gọi là Vô Sở Hữu Thi-lợi (Đấng Cát Tường không có gì cả), gọi là Như Thi-lợi (Đấng Cát Tường của chân như, tức của thật tướng như thế của mọi sự), Pháp Tính Thi-lợi (Đấng Cát Tường của bản tính các pháp), Thật Tế Thi-lợi (Đấng Cát Tường của chỗ tận cùng chân thật), Đệ Nhất Thi-lợi (Đấng Cát Tường bậc nhất), Thượng Thi-lợi (Đấng Cát Tường cao), Vô Thượng Thi-lợi (Đấng Cát Tường cao nhất).”
Văn-thù-sư-lợi bảo các thiên tử: “Thôi, thôi, các thiên tử! Các ngươi đừng nắm lấy tướng mà phân biệt. Tôi không thấy các pháp có bậc trên, bậc giữa, bậc dưới, không như các ngươi nói.”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Tôi đây là Tham Dục Thi-lợi, Sân Nhuế Thi-lợi, Ngu Si Thi-lợi, cho nên tôi tên là Văn-thù-sư-lợi. Này các thiên tử, tôi không ra khỏi tham dục, sân nhuế, ngu si. Phàm phu thì phân biệt các pháp, cầu vượt qua, cầu ra khỏi, cầu đến, cầu tới; còn các Bồ-tát đối với các pháp thì không vượt qua, không ra khỏi, không đến, không tới.”
Các thiên tử hỏi: “Bồ-tát không đến được thập địa (mười giai vị tu hành cao của Bồ-tát trước khi thành Phật), không tới được Phật pháp sao?”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Này các thiên tử, ý các ngươi thế nào? Người huyễn (người do phép thuật biến hiện ra, không có thật) có thể đến được thập địa, tới được Phật pháp chăng?”
Các thiên tử thưa: “Người do huyễn hóa còn không có chỗ trụ, huống gì từ địa này đi tới địa khác.”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Này các thiên tử, mọi pháp đều như huyễn, không đi, không lại, không vượt qua, không ra khỏi, không đến, không tới.”
Các thiên tử hỏi: “Vậy ngài sẽ không đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề sao?”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Này các thiên tử, ý các ngươi thế nào? Phàm phu bị tham dục che lấp tâm có thể ngồi nơi đạo tràng mà đắc nhất thiết trí chăng?”
Các thiên tử thưa: “Không.”
Các thiên tử lại hỏi: “Văn-thù-sư-lợi, nay ngài bị tham dục che lấp tâm, là phàm phu sao?”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Đúng vậy, đúng vậy. Tôi là phàm phu, khởi từ tham dục, khởi từ sân nhuế, khởi từ ngu si. Tôi là ngoại đạo (người theo đạo khác, ngoài Phật pháp), là kẻ hành tà.”
Các thiên tử hỏi: “Vì cớ gì ngài tự nói mình là phàm phu, khởi từ tham dục, khởi từ sân nhuế, khởi từ ngu si?”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Tính của tham dục, sân nhuế, ngu si ấy, tìm khắp mười phương cũng không thể được. Tôi lấy cái không trụ vào pháp nào mà trụ trong tính ấy, cho nên nói tôi là phàm phu bị ba độc che lấp.”
“Văn-thù-sư-lợi, vì sao ngài gọi mình là ngoại đạo?”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Tôi rốt cuộc không đến với ngoại đạo, vì tính của các đạo không thể nắm bắt; tôi đứng ở ngoài mọi đạo [nên gọi là ngoại đạo].”
Các thiên tử hỏi: “Vì sao ngài là kẻ hành tà?”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Tôi đã biết mọi pháp đều là tà, hư dối, không thật, cho nên tôi là kẻ hành tà.”
Khi nói pháp này, một vạn thiên tử được nghe lời ấy đều đắc vô sinh pháp nhẫn, mỗi vị đều nói: “Các chúng sinh này đều được lợi lớn, được nghe những câu nói kim cương (lời nói chân chính, vững chắc, sắc bén như kim cương, phá tan mọi chấp trước) chân thật. Huống gì nghe rồi tin hiểu, thọ trì, đọc tụng, giảng giải cho người khác, tu hành đúng như lời dạy; người ấy sẽ được vô ngại biện tài, trong mọi pháp được ánh sáng trí tuệ chân thật soi chiếu, khéo nói các pháp chỉ có một tướng, một cửa, có thể chỉ cho chúng sinh thấy rằng mọi pháp đều là Phật pháp.”
Bấy giờ Bồ-tát Hoa Hý Tuệ bạch Phật: “Thưa Thế Tôn, xin Ngài nói pháp môn trí tuệ thâm nhập âm thanh, để các Bồ-tát đời sau nghe pháp như vậy không kinh hãi, không sợ sệt, cũng biết được bản tính rốt ráo của mọi âm thanh, không nghi ngờ, không hối hận, đối với mọi âm thanh không bị ngăn ngại.”
Phật dạy: “Thôi, thôi, hỏi việc ấy làm gì? Pháp môn trí tuệ thâm nhập âm thanh này không nên nói trước các Bồ-tát mới phát tâm. Vì sao? Vì người mới phát tâm không thể hiểu, không thể biết, không thể suy nghĩ được. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc tu hành cầu Phật quả đã ở hàng cao) thâm nhập pháp môn trí tuệ âm thanh này, thì giả sử có người trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng (kiếp: khoảng thời gian cực dài; nhiều như cát sông Hằng là nhiều vô số) dùng lời ác mắng chửi, phỉ báng, chê bai, người ấy cũng không sinh lòng giận hờn. Nếu có người trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng đem mọi thứ vui sướng ra cúng dường, người ấy cũng không sinh lòng yêu thích; ví như vị A-la-hán (bậc tu hành đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) đã lậu tận (dứt hết mọi phiền não rỉ chảy), đối với mọi chỗ đáng yêu không sinh lòng yêu, đối với mọi chỗ đáng giận không sinh lòng giận. Này thiện nam tử, Bồ-tát đã vào pháp môn trí tuệ âm thanh này thì đã vượt qua tám pháp (tám ngọn gió đời làm lay động lòng người): được lợi, bị suy, bị chê sau lưng, được khen sau lưng, được ca ngợi trước mặt, bị chê bai trước mặt, khổ và vui; tâm không nghiêng ngả lay động, ví như núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn nhất, ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo).”
Bấy giờ Bồ-tát Hoa Hý Tuệ lại bạch Phật: “Xin Ngài nhất định nói pháp môn trí tuệ thâm nhập âm thanh, để các Bồ-tát đời sau được nghe pháp môn này thì tự biết lỗi lầm của mình, cũng dạy cho người khác.”
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Hoa Hý Tuệ: “Này thiện nam tử, ông hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ, ta sẽ nói cho ông.”
“Vâng, thưa Thế Tôn.”
Phật bảo Bồ-tát Hoa Hý Tuệ: “Nếu Bồ-tát nghe âm thanh tham dục mà nghĩ đó là lỗi lầm, nghe âm thanh lìa tham dục mà nghĩ đó là lợi ích, thì đó là không học Phật pháp. Nếu nghe âm thanh sân nhuế mà nghĩ là lỗi lầm, nghe âm thanh lìa sân nhuế mà nghĩ là lợi ích; nếu nghe âm thanh ngu si mà nghĩ là lỗi lầm, đối với âm thanh lìa ngu si mà nghĩ là lợi ích, thì đó là không học Phật pháp.
Nếu đối với âm thanh thiểu dục (ít ham muốn) mà sinh ý vui mừng, đối với âm thanh đa dục (nhiều ham muốn) mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không thực hành pháp môn âm thanh. Đối với âm thanh tri túc (biết đủ) mà sinh ý vui mừng, đối với âm thanh không biết đủ mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không thực hành pháp môn âm thanh. Nếu đối với âm thanh tế hạnh (giữ gìn từng cử chỉ nhỏ nhặt, cẩn trọng) mà sinh ý vui mừng, đối với âm thanh thô hạnh (cử chỉ thô suất, không cẩn trọng) mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không thực hành pháp môn âm thanh. Nếu đối với âm thanh ưa thanh vắng thì vui, đối với âm thanh ồn ào náo nhiệt thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp.
Nếu đối với âm thanh nhẫn nhục (chịu đựng điều trái ý mà không giận) mà sinh ý lợi ích, đối với âm thanh sân nhuế mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Nếu đối với âm thanh tinh tấn (siêng năng, không ngừng nỗ lực tu tập) mà sinh ý lợi ích, đối với âm thanh lười biếng mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với âm thanh thiền định (tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ) mà sinh ý lợi ích, đối với âm thanh tán loạn mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với âm thanh trí tuệ mà sinh ý lợi ích, đối với âm thanh ngu si mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp.
Nếu đối với âm thanh gần đạo thì vui, đối với âm thanh xa đạo thì ngăn ngại, thì đó là không học pháp môn âm thanh. Đối với sinh tử (vòng sống chết luân hồi) mà thấy lỗi lầm, đối với Niết-bàn (trạng thái dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử) mà thấy lợi ích, thì đó là không vào pháp môn âm thanh. Đối với bờ bên kia (bờ giải thoát) thì vui, đối với bờ bên này (bờ sinh tử) thì ngăn ngại, thì đó là không học pháp môn âm thanh. Đối với âm thanh làng xóm mà sinh ý ngăn ngại, đối với âm thanh chốn vắng lặng (nơi xa vắng để tu hành) mà sinh ý vui mừng, thì đó là không học pháp môn âm thanh. Nếu đối với âm thanh tu hành một mình mà sinh ý vui mừng, đối với âm thanh tu hành giữa đông người mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không học pháp môn âm thanh. Đối với âm thanh việc làm của tỳ-kheo (người xuất gia, sống theo giới luật của Phật) mà sinh ý vui mừng, đối với âm thanh việc làm của người áo trắng (người tại gia, không xuất gia) mà sinh ý ngăn ngại, thì đó là không học pháp môn âm thanh.
Đối với việc có oai nghi (cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép tắc, trang nghiêm) thì vui, đối với việc không oai nghi thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với hạnh thanh tịnh thì vui, đối với hạnh không thanh tịnh thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với hạnh chuyên một thì vui, đối với hạnh tạp nhạp thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với hạnh lìa dục thì vui, đối với hạnh dâm dục thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với ý nghĩ lìa giận thì vui, đối với ý nghĩ giận thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với ý nghĩ lìa si thì vui, đối với ý nghĩ si thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp.
Đối với không (tính trống rỗng, không có thực thể cố định của các pháp) thì vui, đối với có thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt) thì vui, đối với hữu tướng thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với vô tác (không có sự tạo tác, mong cầu) thì vui, đối với hữu tác thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp. Đối với hạnh Bồ-tát thì vui, đối với hạnh Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Bích-chi Phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa rộng rãi) thì ngăn ngại, thì đó là không học Phật pháp.
Nếu nói lỗi lầm của Bồ-tát thì xa A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, lại mắc tội nghiệp chướng (tội do việc làm xấu gây ra, làm ngăn trở con đường tu đạo). Nếu nói lỗi lầm về oai nghi của Bồ-tát thì xa A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Nếu Bồ-tát đối với Bồ-tát khác mà nghĩ họ thấp kém, đối với mình mà nghĩ mình hơn, thì là tự làm hại mình, lại mắc tội nghiệp chướng. Nếu Bồ-tát muốn dạy Bồ-tát khác, nên nghĩ người ấy là Phật rồi sau đó mới dạy. Bồ-tát nếu muốn không bỏ A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì không nên sinh tâm khinh thường, giận ghét Bồ-tát khác. Này thiện nam tử, không có gì làm tiêu mất công đức bằng việc khinh thường, giận ghét Bồ-tát khác. Vì vậy, Bồ-tát nào muốn giữ gìn nhiều công đức và căn lành, lại muốn trong mọi pháp được trí tuệ không chướng ngại, thì ban ngày ba thời và ban đêm ba thời nên lễ lạy tất cả các Bồ-tát đang cầu Phật đạo.”
Bấy giờ Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: “Thưa Thế Tôn, như con hiểu nghĩa Phật nói, thì âm thanh tham dục và âm thanh của Phật bằng nhau, không khác. Âm thanh sân nhuế và âm thanh của Phật bằng nhau. Âm thanh ngu si và âm thanh của Phật bằng nhau. Âm thanh ngoại đạo và âm thanh của Phật bằng nhau. Âm thanh ít muốn và âm thanh nhiều muốn bằng nhau. Âm thanh biết đủ và âm thanh không biết đủ bằng nhau. Âm thanh tế nhị và âm thanh thô suất bằng nhau. Âm thanh ưa ở một mình và âm thanh ưa ở đông người bằng nhau. Âm thanh bờ bên này và âm thanh bờ bên kia bằng nhau. Âm thanh xa và âm thanh gần bằng nhau. Âm thanh sinh tử và âm thanh Niết-bàn bằng nhau. Âm thanh làng xóm và âm thanh chốn vắng lặng bằng nhau. Âm thanh bố thí (đem của cải, sức lực, lời dạy cho người) và âm thanh keo kiệt bằng nhau. Âm thanh trì giới (giữ gìn giới luật) và âm thanh phá giới bằng nhau. Âm thanh nhẫn nhục và âm thanh sân nhuế bằng nhau. Âm thanh tinh tấn và âm thanh lười biếng bằng nhau. Âm thanh thiền định và âm thanh tâm ý tán loạn bằng nhau. Âm thanh trí tuệ và âm thanh ngu si bằng nhau.”
Bấy giờ Bồ-tát Hoa Hý Tuệ hỏi Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi: “Do nhân duyên gì mà đều bằng nhau?”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Thiên tử, ý ông thế nào? Âm thanh tham dục là cái gì?”
Thiên tử đáp: “Tiếng tham dục là không, như tiếng vang.”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Ông biết âm thanh của Phật lại thế nào?”
Thiên tử đáp: “Cũng không ra ngoài cái không, cũng như tiếng vang.”
Văn-thù-sư-lợi nói: “Vì nhân duyên ấy mà tôi nói hai thứ tiếng đều bình đẳng.”
Bấy giờ Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Đời trước, khi ông còn ở bậc mới phát tâm, chưa vào được các pháp tướng như thế này, ông đã gây ra tội chướng ngại gì? Nay ông hãy nói ra, để những người mang danh Bồ-tát ở đời sau nghe ông nói về tội chướng ngại ấy mà tự giữ gìn.”
Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: “Vâng, thưa Thế Tôn, con sẽ tự nói về tội chướng ngại của mình. Chỉ e người nghe sẽ lo sợ, nhưng điều đó lại có thể diệt được tội nghiệp chướng, và trong mọi pháp được trí tuệ không chướng ngại.
Thưa Thế Tôn, vào thuở quá khứ cách đây vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không thể đếm) không thể nghĩ bàn, bấy giờ có đức Phật hiệu là Sư Tử Hống Cổ Âm Vương Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc biết đúng và biết khắp mọi sự), Minh Hạnh Túc (bậc đầy đủ trí sáng suốt và đức hạnh), Thiện Thệ (bậc khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn. Đức Phật ấy thọ mười vạn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) năm, dùng pháp tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát) mà cứu độ chúng sinh.
Nước ấy tên là Thiên Quang Minh. Cây cối trong nước đều do bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) tạo thành. Các cây đều phát ra những tiếng pháp như vầy: tiếng không, tiếng vô tướng, tiếng vô tác, tiếng vô sinh, tiếng không có gì, tiếng không nắm lấy tướng. Nhờ những tiếng pháp ấy mà chúng sinh được đắc đạo.
Trong hội thuyết pháp đầu tiên của Phật Sư Tử Hống Cổ Âm Vương, chín mươi chín ức đệ tử Thanh văn đều đắc quả A-la-hán: các lậu (phiền não rỉ chảy) đã dứt sạch, đã buông bỏ các gánh nặng, đã đạt được lợi ích cho chính mình, đã dứt hết những trói buộc của sự hiện hữu (các mối dây ràng buộc vào vòng sinh tử), nhờ trí tuệ chân chính mà được giải thoát. Chúng Bồ-tát cũng có chín mươi chín ức vị, đều đắc vô sinh pháp nhẫn, khéo vào được các pháp môn, đã gần gũi cúng dường rất nhiều trăm nghìn vạn ức đức Phật, cũng được rất nhiều trăm nghìn vạn ức đức Phật khen ngợi, có thể cứu độ rất nhiều trăm nghìn vạn ức chúng sinh vô lượng, có thể sinh ra vô lượng pháp môn đà-la-ni, có thể khởi lên vô lượng trăm nghìn vạn ức pháp môn tam-muội. Còn những người mới phát tâm Bồ-tát khác thì nhiều không đếm xuể. Cõi Phật ấy trang nghiêm vô lượng, nói không thể hết. Đức Phật ấy ở đời, việc giáo hóa đã xong thì nhập vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác). Sau khi Ngài diệt độ, Chánh pháp còn tồn tại sáu vạn năm; các cây không còn phát ra tiếng pháp nữa.
Bấy giờ có một vị tỳ-kheo Bồ-tát tên là Hỷ Căn. Lúc ấy ngài làm pháp sư (người giảng dạy giáo pháp), tính tình ngay thẳng, đoan chính, không phá oai nghi, cũng không bỏ pháp thế gian. Lúc đó chúng sinh đều có căn tính lanh lợi, ưa nghe những lý luận sâu xa. Pháp sư Hỷ Căn ở trước mọi người không khen ngợi việc ít muốn, biết đủ, giữ gìn cử chỉ tỉ mỉ, ở một mình, mà chỉ dạy mọi người về thật tướng (bộ mặt thật, bản chất chân thật) của các pháp. Đó là: tính của mọi pháp chính là tính của tham dục, tính của tham dục chính là tính của các pháp; tính của sân nhuế chính là tính của các pháp; tính của ngu si chính là tính của các pháp. Pháp sư Hỷ Căn dùng phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt người) ấy mà giáo hóa chúng sinh. Những gì chúng sinh thực hành đều là một tướng, không ai chê ai phải trái; trong đạo mà họ thực hành, tâm không giận, không si. Vì nhân duyên không có giận dữ, ngăn ngại nên họ mau đắc pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trú vững chắc vào chân lý của các pháp), đối với Phật pháp thì vững chắc không bị phá hoại. Thưa Thế Tôn,
bấy giờ lại có một vị tỳ-kheo pháp sư tu hạnh Bồ-tát tên là Thắng Ý. Tỳ-kheo Thắng Ý giữ gìn giới cấm, đắc tứ thiền (bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc) và tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định cao hơn, vượt khỏi mọi hình sắc), thực hành mười hai hạnh đầu-đà (mười hai lối tu khổ hạnh như ăn xin, ăn một bữa, ở nơi vắng vẻ, ngồi không nằm…). Thưa Thế Tôn, tỳ-kheo Thắng Ý này có những đệ tử tâm tính nhẹ nổi, hay xao động, ưa thấy lỗi người khác.
Thưa Thế Tôn, sau đó một hôm, Bồ-tát Thắng Ý vào làng xin ăn, lỡ đến nhà một đệ tử của Hỷ Căn. Thấy con trai của chủ nhà là cư sĩ (người tu tại gia), Thắng Ý liền đến chỗ người ấy, trải tòa mà ngồi. Ông vì con cư sĩ mà khen ngợi việc ít muốn, biết đủ, giữ gìn cử chỉ tỉ mỉ, nói về lỗi của những lời nói vô ích, khen ngợi người xa lánh đám đông, ưa tu hành một mình. Rồi ông lại nói lỗi của pháp sư Hỷ Căn trước mặt con cư sĩ: “Vị tỳ-kheo ấy không chân thật, dùng con đường tà kiến mà giáo hóa chúng sinh, là kẻ tu hành tạp nhạp. Ông ta nói dâm dục không chướng ngại, sân nhuế không chướng ngại, ngu si không chướng ngại, mọi pháp đều không chướng ngại.”
Người con cư sĩ ấy căn tính lanh lợi, đã đắc vô sinh pháp nhẫn, liền nói với tỳ-kheo Thắng Ý: “Thưa đại đức (cách gọi tôn kính đối với vị tỳ-kheo), ngài có biết tham dục là pháp gì không?”
Thắng Ý đáp: “Này cư sĩ, ta biết tham dục là phiền não.”
Con cư sĩ hỏi: “Thưa đại đức, phiền não ấy ở bên trong hay ở bên ngoài?”
Thắng Ý đáp: “Không ở bên trong, cũng không ở bên ngoài.”
“Thưa đại đức, nếu tham dục không ở bên trong, không ở bên ngoài, không ở phương đông, tây, nam, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới — tức mười phương — thì đó chính là không sinh. Nếu đã không sinh thì sao có thể nói là nhơ hay là sạch?”
Bấy giờ tỳ-kheo Thắng Ý giận dữ không vui, đứng dậy rời chỗ ngồi bỏ đi, nói rằng: “Tỳ-kheo Hỷ Căn này dùng pháp dối trá làm mê hoặc nhiều người.”
Người ấy (Thắng Ý) vì không học pháp môn thâm nhập âm thanh, nên nghe âm thanh của Phật thì vui, nghe âm thanh ngoại đạo thì giận; đối với âm thanh phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới không dâm dục) thì vui, đối với âm thanh không phạm hạnh thì giận. Vì không học pháp môn thâm nhập âm thanh, nên đối với âm thanh trong sạch thì vui, đối với âm thanh nhơ bẩn thì giận. Vì không học pháp môn thâm nhập âm thanh, nên đối với âm thanh Thánh đạo (con đường của bậc Thánh, người đã giác ngộ) thì vui, đối với âm thanh phàm phu thì ngăn ngại. Vì không học pháp môn thâm nhập âm thanh, nên đối với âm thanh vui thì vui, đối với âm thanh khổ thì ngăn ngại. Vì không học pháp môn thâm nhập âm thanh, nên đối với âm thanh xuất gia (rời nhà đi tu) thì vui, đối với âm thanh tại gia (ở nhà, sống đời thế tục) thì ngăn ngại. Vì không học pháp môn thâm nhập âm thanh, nên đối với âm thanh xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian) thì vui, đối với âm thanh thế gian thì ngăn ngại. Vì không học pháp môn thâm nhập âm thanh, nên đối với bố thí thì nghĩ là lợi ích, đối với keo kiệt thì nghĩ là ngăn ngại. Vì không học Phật pháp, nên đối với trì giới thì nghĩ là lợi ích, đối với phá giới thì nghĩ là ngăn ngại. Vì không học Phật pháp vậy.
Lúc ấy tỳ-kheo Thắng Ý ra khỏi nhà ấy rồi trở về chỗ mình ở. Giữa chúng tăng, ông thấy Bồ-tát Hỷ Căn, liền nói với mọi người: “Tỳ-kheo này phần nhiều dùng tà kiến hư dối mà giáo hóa chúng sinh, đó là nói dâm dục không phải chướng ngại, sân nhuế không phải chướng ngại, ngu si không phải chướng ngại, mọi pháp không phải chướng ngại.”
Bấy giờ Bồ-tát Hỷ Căn nghĩ thầm: “Tỳ-kheo này nay ắt sẽ gây ra tội nghiệp chướng ngại. Nay ta nên vì ông ấy mà nói pháp sâu xa như thế này, cho đến khiến nó trở thành nhân duyên giúp ông ấy tu đạo Bồ-đề.” Bấy giờ Bồ-tát Hỷ Căn ở trước chúng tăng nói các bài kệ (thơ kệ, lời giảng bằng văn vần) này:
Tham dục chính là Niết-bàn, giận dữ và si mê cũng như vậy;
Ngay trong ba điều ấy có vô lượng Phật đạo (con đường thành Phật).
Nếu có người phân biệt tham dục, sân nhuế, ngu si,
Người ấy cách Phật rất xa, ví như trời với đất.
Bồ-đề và tham dục là một chứ không phải hai,
Đều vào một pháp môn, bình đẳng không khác nhau.
Phàm phu nghe vậy thì sợ hãi, cách Phật đạo rất xa.
Tham dục không sinh không diệt, không thể làm cho tâm phiền não.
Nếu người có tâm chấp “ta”, lại có cái thấy “có chỗ đạt được”,
Người ấy sẽ bị tham dục dẫn vào địa ngục.
Thật tính của tham dục chính là tính của Phật pháp;
Thật tính của Phật pháp cũng chính là tính của tham dục.
Hai pháp này cùng một tướng, đó là vô tướng.
Nếu biết được như vậy thì là người dẫn đường cho thế gian.
Nếu có người phân biệt đây là trì giới, đây là phá giới,
Vì cuồng chấp vào việc trì giới mà khinh miệt người khác,
Người ấy không có Bồ-đề, cũng không có Phật pháp,
Chỉ tự đứng yên trong cái thấy “có chỗ đạt được”.
Nếu ở nơi vắng vẻ mà tự cho mình cao quý, coi người khác thấp hèn,
Thì còn chẳng được sinh lên cõi trời, huống gì là Bồ-đề.
Ấy đều do chấp vào chốn vắng vẻ, trụ trong tà kiến vậy.
Tà kiến và Bồ-đề đều bằng nhau, không khác,
Chỉ vì danh xưng, con số và lời nói mà thành khác biệt.
Ai thông đạt được điều này thì là gần Bồ-đề.
Phân biệt phiền não là nhơ bẩn, tức là chấp vào cái thấy “trong sạch”;
Người ấy không có Bồ-đề, Phật pháp, trụ trong cái thấy “có chỗ đạt được”.
Nếu tham đắm Phật pháp thì lại là xa Phật pháp;
Vì tham đắm pháp không chướng ngại nên lại phải chịu khổ não.
Nếu người không phân biệt tham dục, sân nhuế, ngu si,
Vì vào được tính của ba độc nên chính là thấy Bồ-đề;
Người ấy gần Phật đạo, mau đắc vô sinh nhẫn (vô sinh pháp nhẫn: an trú vững chắc vào chân lý các pháp không sinh không diệt).
Nếu thấy pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành) khác với pháp vô vi (cái không do tạo tác, không sinh diệt),
Người ấy rốt cuộc không thoát khỏi pháp hữu vi.
Nếu biết hai tính ấy như nhau, ắt sẽ là bậc tôn quý trong loài người.
Phật không thấy Bồ-đề, cũng không thấy Phật pháp;
Vì không chấp vào các pháp nên hàng phục được ma (loài chuyên phá hoại sự tu hành), thành tựu Phật đạo.
Nếu muốn cứu độ chúng sinh, đừng phân biệt tính của họ;
Hết thảy các chúng sinh đều đồng với Niết-bàn.
Nếu thấy được như vậy thì sẽ thành Phật.
Tâm chẳng hề vắng lặng mà làm ra vẻ an tĩnh,
Kẻ ấy ở giữa trời và người chính là tên giặc lớn;
Người ấy không có Bồ-đề, cũng không có Phật pháp.
Nếu phát nguyện như vầy: “Ta sẽ được làm Phật”,
Kẻ phàm phu như thế bị sức vô minh (sự mê tối, không thấy rõ sự thật) lôi kéo.
Phật pháp lắng trong thanh tịnh, ví như hư không;
Trong đó không có gì để lấy, cũng không có gì để bỏ.
Phật không đắc Phật đạo, cũng không độ chúng sinh;
Phàm phu gượng phân biệt rằng làm Phật, độ chúng sinh.
Người ấy đối với Phật pháp thì cách rất xa.
Nếu thấy chúng sinh khổ thì chính mình là kẻ chịu khổ.
Chúng sinh vốn không phải chúng sinh, mà lại nói có chúng sinh;
Trụ trong tướng chúng sinh thì không có Bồ-đề.
Nếu người thấy chúng sinh vốn đã giải thoát rốt ráo,
Không có dâm, giận, si — biết như vậy là bậc tướng soái của đời.
Nếu người thấy có chúng sinh mà không thấy “không phải chúng sinh”,
Thì không đạt được thật nghĩa của Phật pháp; Phật đồng một tính với chúng sinh.
Nếu biết được như vậy thì là bậc tướng soái của thế gian.
Nếu người muốn thành Phật, đừng phá hoại tính của tham dục;
Tính của tham dục chính là công đức của chư Phật.
Nếu người muốn phát tâm, thuận theo đạo Bồ-đề,
Đừng tự phân biệt rằng tâm khác với Bồ-đề.
Phát tâm chính là Bồ-đề — biết như vậy là bậc tướng soái của đời.
Nếu nói ngoại đạo là xấu ác, khen Phật là bậc tôn quý trong đời,
Hai lời nói ấy không khác nhau — biết như vậy là bậc tướng soái của đời.
Nếu người cầu Bồ-đề thì người ấy không có Bồ-đề;
Nếu thấy có tướng Bồ-đề thì đó là xa Bồ-đề.
Bồ-đề và không phải Bồ-đề, Phật và không phải Phật,
Nếu biết đều cùng một tướng thì là người dẫn đường cho thế gian.
Nếu người nghĩ thế này: “Ta sẽ cứu độ chúng sinh”,
Tức là chấp vào tướng chúng sinh; người ấy không có Bồ-đề,
Cũng không có Phật pháp, trụ trong cái thấy “có”.
Tham dục không ở trong, không ở ngoài, cũng không ở phương nào;
Phân biệt cái pháp vốn trống không ấy, phàm phu bị nó thiêu đốt.
Như trò huyễn thuật, như ảo ảnh nắng dợn, như tiếng vang, như giấc mộng, như con của người đàn bà không thể sinh đẻ (điều hoàn toàn không có thật),
Các phiền não cũng như vậy, nhất định không thể nắm bắt.
Vì không biết đó là không, phàm phu bị cuồng loạn mê hoặc.
Nếu tìm đến tận tính của phiền não thì phiền não chính là đạo.
Nếu có người phân biệt đây là đạo, đây không phải đạo,
Người ấy rốt cuộc không đạt được Bồ-đề không phân biệt.
Phàm phu sợ Phật pháp, cách Phật pháp rất xa.
Nếu không nghi ngờ pháp không, người ấy sẽ đắc Bồ-đề.
Hết thảy pháp hữu vi chính là pháp vô vi;
Sự đếm, chia ra từng thứ ấy không thể nắm bắt; vì không có con số nên là vô vi.
Nếu nhân có tâm Bồ-đề mà tự cao, chẳng biết sợ,
Tự nghĩ mình sẽ làm Phật, người ấy không có Bồ-đề,
Cũng không có Phật pháp, lìa xa ấn báu Bồ-đề (dấu ấn quý xác nhận sự giác ngộ chân thật).
Nếu có người chỉ tụng kinh, nhớ nghĩ, phân biệt,
Không suy xét sâu ý nghĩa, chỉ vì tham danh lợi,
Tự nghĩ mình sẽ làm Phật, chắc chắn thành, không nghi ngờ;
Chỉ tham danh lợi mà đọc kinh, ở chốn vắng lặng,
Phân biệt hạnh ít muốn, rồi lại bị lòng tham lôi kéo.
Nếu muốn bỏ, muốn xa lòng tham thì không xa được lòng tham;
Nếu thấu đạt thật tướng của tham, người ấy mới lìa được tham.
Không đạt được chỗ tận cùng chân thật của pháp, dù suốt đêm dài giữ giới,
Được các thiền định không trở ngại, vẫn không vào được hương vị của Phật pháp.
Biết pháp không có tự tính mà không phá hoại mọi pháp,
Không nói là giới hay không phải giới, thì thoát khỏi cái thấy “có”.
Do biết việc trì giới không có tự tính mà hiểu được pháp trì giới;
Biết tướng của giới như vậy thì rốt cuộc không phá giới.
Chư Phật là đấng vua của Pháp, kho pháp không thể nghĩ bàn;
Với sức phương tiện vô lượng, dẫn dắt các chúng sinh,
Bằng pháp môn một tướng, khiến họ vào đạo tịch diệt.
Phàm phu nghe Phật nói không có ta, không có pháp,
Chỉ một tướng, tự tính là không, thì không tin, rơi xuống hố sâu.
Dù là người áo trắng (người tại gia) còn hưởng dục lạc, nghe pháp này mà không sợ,
Cũng hơn kẻ tu hạnh đầu-đà mà trụ trong cái thấy “có”.
Chư Phật hiện tại ở mười phương làm lợi ích cho thế gian,
Đều nhờ biết pháp như hư không mà đắc Bồ-đề.
Nếu có kẻ không có trí, ưa phân biệt các pháp,
Nghe pháp chân thật này liền sinh nghi ngờ, sợ hãi;
Người ấy trong vô lượng kiếp phải chịu đủ mọi phần khổ.
Khi nói các bài kệ pháp này, ba vạn thiên tử đắc vô sinh pháp nhẫn, một vạn tám nghìn người dứt sạch lậu, được giải thoát. Ngay lúc ấy đất nứt ra, tỳ-kheo Thắng Ý rơi vào địa ngục lớn. Do nhân duyên tội nghiệp chướng ấy, ông phải chịu mọi khổ độc trong địa ngục lớn suốt trăm nghìn ức na-do-tha kiếp. Ra khỏi địa ngục, suốt bảy mươi bốn vạn đời thường bị phỉ báng; suốt rất nhiều trăm nghìn kiếp, thậm chí không được nghe đến danh hiệu của Phật. Từ đó về sau mới lại được gặp Phật, xuất gia học đạo nhưng không có chí ưa thích; trong sáu mươi ba vạn đời thường bỏ đạo trở về đời thường. Cũng vì phần tội còn sót lại của nghiệp chướng mà trong rất nhiều trăm nghìn đời, các căn (các giác quan và năng lực nhận thức) tối tăm, chậm lụt.
Thưa Thế Tôn, pháp sư Hỷ Căn thuở ấy, nay ở phương đông, cách đây mười vạn ức cõi Phật, có nước tên là Bảo Trang Nghiêm, ngài đã đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề ở nước ấy, hiệu là Quang Minh Oai Đức Vương (?) Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, hiện nay vẫn đang ở đó. Còn tỳ-kheo Thắng Ý thuở ấy chính là thân con ngày nay.
Thưa Thế Tôn, khi con chưa vào được cửa pháp tướng như thế này, con đã chịu những nỗi khổ như vậy: khổ do phân biệt, khổ do điên đảo. Vì thế, dù là người phát tâm Bồ-đề hay người phát tâm Tiểu thừa (con đường tu chỉ cầu tự giải thoát cho riêng mình), nếu không muốn gây ra tội nghiệp chướng như thế, không muốn chịu khổ não như thế, thì không nên chống trái Phật pháp; không có chỗ nào đáng để sinh lòng giận dữ, ngăn ngại.”
Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Ông nghe các bài kệ ấy được lợi ích gì?”
“Thưa Thế Tôn, sau khi con trả xong tội nghiệp chướng ấy, nhờ nhân duyên đã nghe các bài kệ này, nên sinh ra ở đâu cũng có căn tính lanh lợi, có trí tuệ, đắc pháp nhẫn sâu, đắc quyết định nhẫn (sự an trú không còn lay chuyển vào chân lý), khéo nói pháp sâu xa.”
“Văn-thù-sư-lợi, nhờ sức của ai mà ông nhớ được nhân duyên tội nghiệp từ vô lượng a-tăng-kỳ kiếp như vậy?”
“Thưa Thế Tôn, các Bồ-tát có điều gì nhớ nghĩ, có điều gì nói ra, có điều gì suy xét, đều là nhờ sức thần của Phật. Vì sao? Vì mọi pháp đều từ Phật mà ra.”
Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Người đắc mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) và người được nghe kinh này ngang nhau, không khác. Người đắc vô sinh pháp nhẫn và người nghe kinh này cũng ngang nhau, không khác.”
Văn-thù-sư-lợi thưa: “Như con hiểu nghĩa Phật nói, người nghe kinh này được lợi ích công đức vô lượng, không thể nghĩ bàn.”
“Văn-thù-sư-lợi, đúng vậy, đúng vậy. Nghe kinh này được lợi ích công đức vô lượng, không thể nghĩ bàn. Chỉ là Phật không nói rộng ra. Vì sao? Vì những kẻ xấu không tu đạo, không tinh tấn, nghe nói đến lợi ích ấy thì không thể tin nhận.”
Bấy giờ Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi và Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp ở cõi này) bạch Phật: “Thưa Thế Tôn, xin Ngài hộ niệm (che chở, gìn giữ) kinh này, để vào đời vị lai, trong năm trăm năm sau cùng (thời kỳ năm trăm năm cuối, khi Chánh pháp suy tàn), kinh này được tuyên giảng lưu truyền rộng khắp, mọi người đều được thọ trì, ma và các thiên chúng thuộc phe ma không tìm được dịp để phá hoại.”
Bấy giờ Phật vì muốn hộ niệm pháp này nên nhìn quanh hai bên trái phải. Ngay lúc đó, vô lượng cõi nước nhiều như cát sông Hằng ở mười phương đều chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, là điềm báo điều hiếm có). Như vậy là hộ niệm kinh này; và chư Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương cũng hộ niệm kinh này.
Khi nói kinh này, trong các cõi nước mười phương, vô lượng chúng sinh nhiều như cát sông Hằng đắc vô sinh pháp nhẫn, huống gì số người đắc quả Thanh văn vô học (bậc A-la-hán, không còn gì phải học), huống gì số người ở bậc hữu học (bậc đã chứng Thánh quả nhưng còn phải tu học tiếp).
Bấy giờ A-nan (thị giả, đệ tử thân cận của Phật) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trật áo để hở vai phải (cách tỏ lòng cung kính), bạch Phật: “Thưa Thế Tôn, nên gọi kinh này là gì? Phải vâng giữ thế nào?”
Phật bảo A-nan: “Kinh này tên là Chư Pháp Vô Hành.”
Phật nói kinh này xong, Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát ma-ha-tát Di-lặc, Bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ, thiên tử Hoa Hý Tuệ cùng tất cả chúng Bồ-tát, A-nan, trời, người, a-tu-la (loài thần có sức mạnh nhưng hay nóng giận, hiếu chiến)…, nghe Phật dạy đều rất vui mừng.
Kinh Chư Pháp Vô Hành, quyển hạ.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video