BỐC PHỆ TOÀN THƯ (Bộ sách đầy đủ về bói toán; "bốc" là bói bằng mai rùa, "phệ" là bói bằng cỏ thi, ở đây dùng chung để chỉ việc bói quẻ)
Thư phòng Đàm Dịch Trai hiệu đính lại
Sách này tuy đã có bản cũ, nhưng lộn xộn, không có thứ tự. Nay nhà in chúng tôi thành khẩn mời ông Diêu Bách Ngu cắt bỏ chỗ rườm rà, bổ sung chỗ thiếu sót. Sách này khác hẳn các sách khác: trước hết có thể giảng rõ những then chốt huyền diệu của các bậc thánh xưa, sau nữa có thể tìm hiểu những ý chỉ bí truyền của các nhà. Mong người đọc chớ xem thường.
Ông Thiếu Lộc ở Kim Xương (tên gọi khác của Tô Châu) khắc bản in và phát hành.
Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "đôn": đọc là dun, thanh một; nghĩa là: thành khẩn. (2) Chữ "hồi": đọc là hui, thanh hai; cùng nghĩa với chữ "hồi" (quay về); ở đây "hồi dị" nghĩa là khác hẳn. (3) Chữ "xiển": đọc là chan, thanh ba; nghĩa là: giảng cho rõ. (4) Chữ "vô": đọc là wu, thanh hai; nghĩa là: biểu thị sự ngăn cấm và khuyên can, tương đương với "đừng". (5) Chữ "yên": đọc là yan, thanh một; nghĩa là: tương đương với giới từ "ư" (ở) cộng đại từ "thị" (cái này, việc này); là trợ từ. Còn có các nghĩa: ở đâu, thế nào, mới… (6) Chữ "xương": đọc là chang, thanh một; nghĩa là: tên đất. (7) Chữ "lộc": đọc là lu, thanh bốn; nghĩa là: chân núi. (8) Chữ "tử": đọc là zi, thanh ba; nghĩa là: khắc bản in.
LỜI TỰA
Chi Sơn
Đạo lý của bói toán là đạo lý biết trước. Bói ra được ba mươi đời, bói ra được tám trăm năm — đó là nhà Chu biết trước (tương truyền khi nhà Chu đặt đỉnh báu ở kinh đô đã bói biết vương triều sẽ truyền ba mươi đời, kéo dài mấy trăm năm). Nghiêm Quân Bình (ẩn sĩ đời Hán, bói quẻ ở chợ Thành Đô) mỗi ngày chỉ xem cho vài người, kiếm đủ trăm đồng tiền để tự nuôi thân thì nghỉ, lúc rảnh đóng cửa hàng giảng sách Lão Tử — đó là nhà Hán biết trước.
Ngô Phạm (thầy thuật số nước Ngô thời Tam Quốc) giục Tôn Quyền (vua nước Ngô) dấy binh, bắt sống được Hoàng Tổ (tướng trấn giữ Giang Hạ) — đó là nước Ngô biết trước. Quách Phác (học giả, thuật sĩ đời Tấn) được truyền cho sách Thanh nang (nghĩa đen là "túi xanh"; sách bí truyền về bói toán, xem đất, cất trong túi vải xanh), thấu suốt then chốt của âm dương. Thuần Vu Trí bảo Hạ Hầu Tảo về khóc thật to, khiến cả nhà mấy trăm người kéo ra xem, nhà sập mà không ai chết — đó là nhà Tấn biết trước.
Nhan [ ] đến xem bói cho vợ (?), lời quẻ nói: "Lên cao nhìn hai dòng nước sâu thăm thẳm, chỉ nghe tiếng người mà không thấy hình." Người đàn bà nói: "Hôm qua lúc kéo nước giếng thì trong thai có tiếng." Quả nhiên đúng như vậy (?). Quách [ ] Chu (?) xem cho Hà Trung Chính (?), nói rằng: "Ba chữ [ ] lúc trăng đang tròn, một lá cờ chỉ huy (?) dầm ướt (?) nơi này mà ra [ ][ ]." Khi ấy Trung Chính mới thi đỗ. Đến ngày rằm tháng Tám, quả nhiên được trao chức Tri [ ] cáo (có lẽ là Tri chế cáo: chức quan soạn thảo các văn bản mệnh lệnh của vua) (?), rồi đổi về Tần Châu — đó là nhà Tấn, nhà Ngụy biết trước.
Lý Thuần Phong (nhà thiên văn, thuật số đời Đường) thấy hai con ngựa, một đỏ một đen, xuống sông; có người hỏi con nào lên bờ trước. Có người bói được quẻ Ly (một trong tám quẻ cơ bản, tượng trưng cho lửa), nói: "Ly là lửa, lửa màu đỏ, vậy ngựa đỏ lên trước." Ông Lý nói: "Lửa chưa bùng thì khói đã bốc lên trước (?), vậy ngựa đen lên trước." Quả nhiên như thế. Thiệu Khang Tiết (tức Thiệu Ung, nhà Dịch học đời Tống) ngắm hoa mẫu đơn trong vườn nhà bạn, bói ra rằng hoa sẽ bị hỏng vào khắc thứ ba của giờ Ngọ (giờ Ngọ: khoảng 11 giờ đến 13 giờ trưa; khắc: đơn vị thời gian xưa, chừng mười lăm phút); chốc lát có con ngựa sổng chạy tới, giẫm nát cả vườn hoa — đó là nhà Đường, nhà Tống biết trước. Phạm Trù đời Nguyên, Thang Thông Huyền, Địch Tường của bản triều (chú: tức nhà Minh), Thẩm Cảnh Dịch, Chu Trọng Cao, đều là những người biết trước.
Nay ông Diêu Bách Ngu biên soạn, sửa chữa (?) bộ Bốc phệ toàn thư, đại để lấy lý luận về Dịch của Kinh Phòng (nhà Dịch học đời Hán, người đặt ra phép bói gán can chi vào quẻ mà sách này dùng) làm chủ, lấy sách kinh Thanh nang làm phụ, thật là tinh [ ] vậy, mà lại hết sức sáng rõ (?). Chỗ sâu xa huyền diệu thì đầy đủ, mà cách trình bày lại rất giản dị dễ hiểu. Ai chuyên tâm nghiên cứu thì như thể vũ trụ ở ngay trong lòng, tạo hóa (sự sinh thành biến hóa của trời đất) nằm trong tay. Sách ấy vì người học đời nay mà sắp đặt, vừa tỉ mỉ vừa chặt chẽ, đầy đủ. Nếu không phải người khảo xét chuyện xưa để chứng nghiệm việc nay, dựa vào cái này mà đoán cái kia, nhân việc đã qua mà biết việc sắp tới, thì ai làm được đến mức này?
Rồi sẽ thấy danh tiếng và tài soi xét của Bách Ngu sánh ngang (?) với Quách Phác và các nhà, nối tiếp nhau. Những gì Bách Ngu soạn thuật sẽ cùng với các sách [ ] lạ, kinh thần, cùng những sách quý như "dây vàng thẻ ngọc" (hình ảnh sách báu buộc dây vàng, viết trên thẻ ngọc) [ ] cùng lưu truyền. Việc ra đời hay ở ẩn của Bách Ngu sẽ cùng với các bậc cao nhân ẩn sĩ — những người mở rộng đạo lý, cứu giúp người đời, giấu mình mà làm lợi cho muôn vật — cùng còn mãi không mất.
Chỉ có điều sách đã khắc vào gỗ lê (tức đã khắc bản in để lưu truyền lâu dài), chỉ sợ trong mưa sấm mây mù, trời trên (?) sai thần Lục Đinh (các vị thần trong Đạo giáo chuyên được sai khiến) đuổi theo [ ][ ][ ][ ]. Thì các bậc nguyên lão ở Thanh Khâu (?) (cõi tiên theo truyền thuyết) cũng chẳng để sách lẻ loi mà sẽ kín đáo che chở. Tìm đến Bách Ngu lúc tuổi già (?), một sớm như Ngỗi (?). Người chép sách, tìm bản in để cầu chỗ tinh túy của Dịch thì (sách này) như chỉ cho chỗ vàng chôn dưới nhà, như chuyện Viên [ ] được người lạ truyền cho bức vẽ [ ] gương thề (?) mà linh nghiệm. Khiến người ta cảm được cái lẽ "lòng chí thành thì linh nghiệm như thần". Vì thế viết lời tựa này.
Năm thứ ba đời vua thứ mười bảy nhà Minh là Tư Tông hoàng đế, đến năm Bảo Lịch thứ mười ba (?), là một trăm ba mươi tư năm (?) (chú: năm 1630 Công nguyên).
Ngày mười sáu (ngày sau ngày rằm) tháng Tư mùa hạ năm Canh Ngọ, niên hiệu Sùng Trinh.
Cố Tông Mạnh người Đông Ngô (vùng Tô Châu, Giang Nam) viết tại nhà Lan Ngọc.
Ghi chú: Lời tựa này viết bằng chữ thảo. Vì bản thân tôi tài hèn học kém, trong đó có nhiều chữ không đọc ra được. Có chữ dựa vào ý văn mà điền vào, nhưng có chữ không dám dùng bừa, đành để trống bằng dấu [ ]. Mong các bậc hiểu biết chỉ bảo, bổ sung vào cho được trọn vẹn.
Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "phác": đọc là pu, thanh hai; nghĩa là: hòn đá có chứa ngọc, cũng chỉ ngọc chưa mài giũa. (2) Chữ "nang": đọc là nang, thanh hai; nghĩa là: cái túi, vật giống cái túi. (3) Chữ "thuần": đọc là chun, thanh hai; nghĩa là: chất phác. (4) Chữ "tảo": đọc là zao, thanh ba; nghĩa là: lời văn hoa mỹ; loài rong tảo. (5) Chữ "đỗng": đọc là tong, thanh bốn; nghĩa là: cực kỳ đau buồn, khóc lớn. (6) Chữ "cấp": đọc là ji, thanh hai; nghĩa là: kéo nước từ dưới lên. (7) Chữ "huy": đọc là hui, thanh một; nghĩa là: chỉ huy; lá cờ dùng để chỉ huy quân đội thời xưa. (8) Chữ "trạc": đọc là zhuo, thanh hai; nghĩa là: làm ướt, dầm mưa. (9) Chữ "cáo": đọc là gao, thanh bốn; nghĩa là: mệnh lệnh của vua đối với bề tôi; danh hiệu vua ban cho gia quyến của họ. (10) Chữ "trù": đọc là chou, thanh hai; nghĩa là: ruộng đất; chủng loại. (11) Chữ "Địch": đọc là zhai, thanh hai; nghĩa là: họ người. (12) Chữ "dịch": đọc là yi, thanh bốn; nghĩa là: mặt trời lúc ẩn lúc hiện trong mây. (13) Chữ "soán": đọc là cuan, thanh bốn; nghĩa là: cướp lấy. (14) Chữ "thục": đọc là shu, thanh hai; nghĩa là: đại từ nghi vấn, như: ai, cái nào, cái gì. (15) Chữ "điệp": đọc là die, thanh hai; nghĩa là: sách vở, sổ sách, giấy tờ, giấy chứng nhận. (16) Chữ "giai": đọc là xie, thanh hai; nghĩa là: cùng nhau. (17) Chữ "hoằng": đọc là hong, thanh hai; nghĩa là: lớn, mở rộng. (18) Chữ "mạo": đọc là mao, thanh bốn; nghĩa là: chỉ tuổi tám, chín mươi, cũng chỉ chung tuổi già. (19) Chữ "Ngỗi": đọc là kui, thanh hai, hoặc wei, thanh ba; đây là chữ có nhiều cách đọc. Nghĩa là: họ người.
MỤC LỤC BỐC PHỆ TOÀN THƯ
Phàm lệ (những quy ước chung khi đọc sách) của Bốc phệ toàn thư
Hình vẽ phương vị của Bát quái (tám quẻ cơ bản của Kinh Dịch, mỗi quẻ gồm ba vạch, tượng trưng cho tám hiện tượng tự nhiên và tám phương hướng)
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ nhất: Những điều cốt yếu cho người mới học
1. Bài ca Lục thập Giáp Tý (sáu mươi tổ hợp thiên can và địa chi, bắt đầu từ Giáp Tý, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ)
2. Ngũ hành tương sinh, tương khắc (ngũ hành: năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; tương sinh: hành này sinh ra, nuôi dưỡng hành kia; tương khắc: hành này chế ngự, làm hại hành kia)
3. Lục thân tương sinh, tương khắc (lục thân: các loại quan hệ gán cho từng hào trong quẻ — Phụ mẫu, Huynh đệ, Thê tài, Quan quỷ, Tử tôn — xác định theo quan hệ sinh khắc giữa ngũ hành của hào với ngũ hành của cung quẻ; mỗi loại tượng trưng cho một hạng người và một loại việc)
4. Các hình tượng của Bát quái
5. Các quẻ thuộc về Bát cung (tám nhóm quẻ, mỗi nhóm tám quẻ, do một quẻ thuần đứng đầu và mang ngũ hành của quẻ đứng đầu ấy)
6. Phép dùng đồng tiền thay cỏ thi (cỏ thi: loại cỏ mà người xưa dùng thân cây để đếm tính, lập quẻ bói)
7. Tên của sáu mươi tư quẻ (quẻ kép, mỗi quẻ gồm sáu hào do hai quẻ đơn chồng lên nhau; hào: mỗi vạch liền hoặc vạch đứt tạo nên quẻ)
8. Thứ tự Bát quái
9. Thứ tự ngũ hành
10. Bài ca thứ tự sáu mươi tư quẻ
11. Bài ca các loại hình tượng của Bát quái theo thiên Hệ từ (phần lời bàn tổng quát trong Kinh Dịch)
12. Mười thiên can (mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, kết hợp với địa chi để ghi thời gian, mỗi can thuộc một hành)
13. Mười hai địa chi (mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, mỗi chi thuộc một hành, dùng ghi năm, tháng, ngày, giờ và gán vào các hào)
14. Bài ca Nạp giáp (phép gán thiên can, địa chi vào từng quẻ, từng hào để biết ngũ hành của mỗi hào)
15. Bài ca an đặt Thế, Ứng (Thế: hào đại diện cho người hỏi bói; Ứng: hào đại diện cho đối phương hoặc phía bên kia của sự việc)
16. Khẩu quyết (bài ngắn có vần để học thuộc) an đặt hào Thân (hào được định ra để tượng trưng cho bản thân người hỏi hoặc thực thể của sự việc)
17. Khẩu quyết khởi Nguyệt quái thân (thân của quẻ tính theo tháng, suy từ hào Thế, dùng để xem chủ thể sự việc)
18. Khẩu quyết khởi Lục thần (sáu vị thần Thanh Long, Chu Tước, Câu Trần, Đằng Xà, Bạch Hổ, Huyền Vũ, an vào sáu hào theo thiên can của ngày bói, để xem tính chất lành dữ của từng hào)
19. Bài ca Phi thần, Phục thần (Phi thần: hào hiện ra trên quẻ; Phục thần: hào ẩn nấp bên dưới, lấy từ quẻ đứng đầu cung, dùng khi quẻ thiếu loại lục thân cần xem)
20. Bài ca các quẻ không đủ các loại hào (thiếu một vài loại lục thân)
21. Bài ca các quẻ có đủ cả năm loại lục thân
22. Bài ca tám quẻ Du hồn (quẻ thứ bảy trong mỗi cung, tượng "hồn đi lang thang", chủ về dời đổi, không yên)
23. Bài ca tám quẻ Quy hồn (quẻ thứ tám trong mỗi cung, tượng "hồn trở về", chủ về quay về, yên định)
24. Bài ca từ can chi của năm suy ra can chi của tháng
25. Bài ca từ can chi của ngày suy ra can chi của giờ
26. Phép định giờ Dần (giờ thứ ba trong ngày, khoảng 3 đến 5 giờ sáng; mỗi giờ xưa dài bằng hai tiếng đồng hồ)
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ hai: Quẻ và hào bày hình tượng
1. Phép Nạp giáp
2. Lời hào của từng quẻ
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ ba: Những lý luận huyền diệu, thông suốt
1. Không có Quỷ thì không có khí (?) (Quỷ: tức hào Quan quỷ; khí: sức mạnh, sinh lực của hào)
2. Đến chỗ Tuyệt lại gặp Sinh (Tuyệt: trạng thái hào bị dứt hẳn sinh lực theo vòng sinh–vượng–suy–tuyệt của ngũ hành; gặp Sinh: được ngày, tháng hay hào khác sinh cho mà sống lại)
3. Đang Hợp lại gặp Xung (Hợp: hai địa chi kết hợp với nhau, chủ gắn bó, thành tựu; Xung: hai địa chi đối chọi nhau, chủ phá tan, lay động)
4. Theo Quan vào Mộ (Mộ: trạng thái hào bị chôn vùi, giam hãm theo vòng sinh–vượng–suy–tuyệt; ý là hào chủ theo hào Quan quỷ mà rơi vào chỗ Mộ)
5. Gặp Xung thì Ám động (hào vốn đứng yên nhưng bị nhật thần xung, tuy không động ra mặt mà ngầm phát động)
6. Giúp Quỷ hại Thân
7. Cách chọn lục thân làm hào dụng (hào dụng: hào đại diện cho người hay việc cần hỏi)
8. Tổng luận về cách đoán quẻ Dịch
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ tư: Các bài ca làm sáng chỗ sâu kín — phần trên
1. Bài phú Vụn vàng (phú: một thể văn có vần, có đối)
2. Bài phú Đoán Dịch thông huyền (thông suốt chỗ huyền diệu)
3. Khẩu quyết các hào trì thế (hào mang hào Thế; tức xem hào Thế thuộc loại lục thân nào)
4. Khẩu quyết về sinh khắc, động tĩnh, Không vong của Thế và Ứng (Không vong: hào có địa chi rơi vào hai chi bị "trống" trong tuần can chi của ngày bói, chủ về hư không, chưa thành):
5. Khẩu quyết về các hào nằm giữa Thế và Ứng
6. Khẩu quyết những điều hào Thân ưa và kỵ
7. Bài ca lành dữ theo sinh khắc giữa Phi thần và Phục thần
8. Bài ca: đoán Dịch chớ câu nệ thần sát (các sao lành, sao dữ tính theo can chi)
9. Bài ca Kỵ thần (hào khắc hại hào dụng)
10. Bài ca Nguyên thần (hào sinh ra, giúp sức cho hào dụng)
11. Bài ca hào dụng bị tiết khí (hao mất sức vì phải sinh cho hào khác)
12. Khẩu quyết khi sáu hào đều yên tĩnh (không có hào nào động; hào động: hào biến từ âm sang dương hoặc từ dương sang âm khi gieo quẻ)
13. Khẩu quyết khi sáu hào động loạn (nhiều hào cùng động)
14. Khẩu quyết khi hào dụng không có trên quẻ hoặc rơi vào Không vong
15. Khẩu quyết khi hào dụng ẩn nấp
16. Khẩu quyết khi hào dụng xuất hiện
17. Khẩu quyết khi hào dụng gặp Không vong
18. Khẩu quyết về Nhật thần (can chi của ngày bói, có sức sinh, khắc, xung, hợp các hào)
19. Khẩu quyết Lục thần gặp Không vong
20. Khẩu quyết lành dữ của Lục thần
21. Khẩu quyết lục thân phát động
22. Bài ca lục thân trì thế
23. Bài ca lục thân biến hóa
24. Bài ca đoán theo Lục thần
25. Niên kiến (can chi của năm bói), Thiên phù (?) (tên gọi vai trò của niên kiến)
26. Nguyệt kiến (địa chi của tháng bói), Trực phù (?) (tên gọi vai trò của nguyệt kiến)
27. Nhật kiến (can chi của ngày bói), Truyền phù (?) (tên gọi vai trò của nhật kiến)
28. Các lệ đoán theo thần sát
Phụ: Định vị trí sáu hào cho các loại việc bói
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ năm: Các bài ca làm sáng chỗ sâu kín — phần dưới
1. Chương Trời râm, tối, mưa, u ám
2. Chương Lúa mạ, ruộng đất
3. Chương Nhà ở, dinh thự
4. Chương Dời nhà
5. Chương Mồ mả
6. Chương Thân mệnh (bản thân và số mệnh cả đời)
7. Chương Người thân trong nhà
8. Chương Hôn nhân
9. Chương Thai nghén
10. Chương Trẻ nhỏ đi học
11. Chương Dạy học
12. Chương Nghiệp nhà nho, thi cử (khoa cử: các kỳ thi chọn người ra làm quan)
13. Chương Làm quan
14. Chương Việc nước
15. Chương Sư tăng, đạo sĩ
16. Chương Cầu tài, buôn bán
17. Chương Đi xa
18. Chương Người đi vắng (đoán tin tức, ngày về của người đi xa)
19. Chương Lục súc (sáu loài gia súc: ngựa, trâu, dê, gà, chó, lợn)
20. Chương Tằm dâu
21. Chương Thuyền xe
22. Chương Bệnh tật
23. Chương Thuốc men
24. Chương Kiện tụng
25. Chương Trộm cướp
26. Tổng quyết đoán Dịch
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ sáu: Thiên huyền phú (Bài phú về lẽ huyền diệu của trời) — phần trên
1. Tổng luận, nêu cương lĩnh
2. Chương Thân mệnh
3. Chương Vợ chồng
4. Chương Lục giáp (chỉ việc mang thai)
5. Chương Cầu làm quan
6. Chương Kiện tụng
7. Chương Trộm cướp
8. Chương Cầu tài
9. Chương Đi xa
10. Chương Người đi vắng
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ bảy: Thiên huyền phú — phần dưới
11. Chương Gia trạch (nhà cửa và gia đình)
12. Chương Hương hỏa (việc thờ cúng tổ tiên, thần thánh trong nhà)
13. Chương Lục súc
14. Chương Ruộng nương, tằm tơ
15. Chương Mưa, tạnh
16. Chương Triều đình, nhà nước
17. Chương Bệnh tật
18. Chương Địa lý (thuật xem đất để đặt mồ mả, dựng nhà cửa, tức phong thủy)
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ tám: Hoàng kim sách (Sách lược vàng — tên một tác phẩm nổi tiếng về bói sáu hào) — phần một
Bài phú Thiên kim (nghìn vàng) tổng đoán
1. Thời tiết
2. Vận trong năm (được mùa hay mất mùa)
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ chín: Hoàng kim sách — phần hai
3. Triều đình, nhà nước
4. Chinh chiến
5. Thân mệnh
6. Hôn nhân
7. Sinh đẻ — phụ: bà đỡ, vú nuôi
8. Thêm người vào nhà (nhận người ở, người hầu)
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ mười: Hoàng kim sách — phần ba
9. Bệnh tật
10. Tình trạng bệnh
11. Thuốc men
12. Quỷ thần
13. Trồng trọt
14. Tằm dâu
15. Lục súc
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ mười một: Hoàng kim sách — phần bốn
16. Cầu danh
17. Làm quan
18. Cầu tài
19. Gia trạch
20. Mồ mả
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ mười hai: Hoàng kim sách — phần năm
21. Tìm thầy
22. Tìm chỗ dạy học — phụ: tiền lễ nộp thầy (thúc tu: nghĩa gốc là bó thịt khô, lễ vật học trò dâng thầy)
23. Kiện tụng
24. Tránh loạn — phụ: tránh lao dịch (việc phục dịch bắt buộc cho nhà nước)
25. Bỏ trốn
26. Mất đồ — phụ: trộm cướp, lùng bắt trộm, bắt kẻ cắp
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ mười ba: Hoàng kim sách — phần sáu
27. Đi xa
28. Người đi vắng
29. Thuyền bè
30. Nhà xướng kỹ
Phụ: Những điều tinh yếu làm rõ chỗ u ẩn
1. Phép xem người mà đoán
2. Bài phú về tính tình của Lục thần
3. Chương Thân mệnh
4. Bàn về gia trạch
5. Liễu thần kinh (?)
6. Bài phú Tham huyền (dò xét chỗ huyền diệu)
7. Bí quyết về gia trạch
8. Bài phú sáu hào về gia trạch
9. Tìm chỗ tinh túy của sáu hào
10. Nhà ở trên thuyền (?)
11. Luận về bệnh tật
12. Bài ca dùng ngũ hành luận bệnh
13. Khẩu quyết dùng Lục thần bàn về thần, quỷ
14. Khẩu quyết dùng Lục thần bàn về thần quỷ quấy phá
15. Khẩu quyết cốt yếu khi xem phong thủy
16. Chương "Làm sao biết được"
17. Bài phú về yêu nghiệt (điềm quái lạ, ma quái)
18. Luận về việc tìm ma quỷ
19. Lệ về Tham ước hào (?), Chi quái (quẻ biến: quẻ mới do các hào động biến thành), Hỗ quái (quẻ hỗ: quẻ lập từ các hào thứ hai, ba, bốn và ba, bốn, năm của quẻ gốc)
Bốc phệ toàn thư, quyển thứ mười bốn: Các bài ca và lệ về thần sát
Hết mục lục Bốc phệ toàn thư
Phàm lệ của Bốc phệ toàn thư:
Chữ "Dịch", xét về nghĩa, gồm chữ "nhật" (mặt trời) ở trên và chữ "nguyệt" (mặt trăng) ở dưới, chỉ sự biến đổi của âm dương, ghép ý mà thành tên. Kinh Dịch nói: "Biến động không đứng yên một chỗ, lưu chuyển khắp sáu hư (sáu ngôi hào trong quẻ)." Cho nên đạo bói toán quý ở chỗ linh hoạt thông suốt, chớ câu nệ vào hình thức bề ngoài.
Con người chúng ta đội trời đạp đất, khí huyết tinh thần không gì là không bẩm thụ từ mệnh trời. Thánh nhân làm ra Kinh Dịch để bày tỏ cái diệu của tạo hóa. Cho nên người ta trong việc thường ngày, tiến hay lui, ra làm hay ở ẩn, nếu theo lẽ ngay của trời đất, hợp với lẽ phải của trời đất, thì một ý niệm vừa nảy ra, thần minh liền ứng. Người đời nay làm điều phi nghĩa, trái phép tắc, mà lại mong tìm lành tránh dữ, muốn quẻ được linh nghiệm, thì chưa từng có chuyện ấy. Câu "Dịch không dùng để bói việc gian hiểm" há chẳng phải nói điều này sao?
Phàm xem bói việc gì, ắt phải thành tâm, phải cung kính, giữ lòng trong sạch, tắm gội, đốt hương cầu khấn, thì mới cảm động được thần minh, soi xét rõ ràng cho. Nếu không như thế thì khó mong được ứng nghiệm.
Bói là để quyết điều còn ngờ. Đã bói rồi thì nên hay không nên đều phải dựa vào hình tượng của quẻ. Đừng theo ý riêng: muốn nó lành thì ép cho phải lành, lo nó dữ thì ép cho phải dữ, rồi bói đi bói lại, làm nhờn bậc thánh xưa. Như thế không những coi thường thần minh, mà còn khiến mình mất cả chủ kiến. Kinh Dịch nói: "Bói lần đầu thì bảo cho; bói lần hai, lần ba là khinh nhờn; đã khinh nhờn thì không bảo nữa."
Phàm tự bói cho mình hay bói cho người, nếu việc thuộc về lục thân thì nên lấy hào dụng mà suy xét. Hoặc có việc khác thường, khó dùng sinh khắc mà phân tích để đoán, thì phải lấy Thế, Ứng và Nhật thần làm chủ: hoặc vượng (đang mạnh), được sinh, được phù trợ, được hợp; hoặc suy (yếu), bị khắc, bị hình (quan hệ gây tổn hại giữa các địa chi), bị xung — để định cát (lành), hung (dữ), hối (ăn năn) hay lận (tiếc nuối, khó khăn, xấu hổ). Chỗ huyền diệu sâu xa ấy chỉ ở sự biến thông của người đoán.
Bói toán vốn phải làm cho trang trọng, trước đó phải dấy lòng thành kính, chuyên tâm dồn chí. Nhưng nếu việc gấp gáp thì đâu có rảnh mà bàn đến giờ, ngày? Xưa có thuyết "ngày Tý không bói", cũng chẳng nên câu nệ vào ngày Tý. Việc xem nghiệm các việc có nói rõ trong lời chú của Hoàng kim sách.
Sách này cắt bỏ chỗ rườm rà, bổ sung các bản bí truyền. Đầu tiên ghi những điều cốt yếu để nhập môn, kế đến bày các thiên huyền diệu sâu xa, cuối cùng phụ thêm các sao lành dữ; mạch lạc có thứ tự, rõ ràng không rối. Các bạn cùng chí hướng xem qua tự khắc biết, không cần nói dông dài.
Những lời chú tỉ mỉ trong Thiên huyền phú và các sách khác vừa đủ để thấu hết cái diệu của việc tìm tòi chỗ huyền vi, ẩn kín. Bởi phần chính văn chỉ có thể nêu cương lĩnh đại yếu, tiện cho việc đọc thuộc. Người khéo đọc tự sẽ nghiền ngẫm kỹ và đọc đi đọc lại cho thuần thục.
Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "ngô": đọc là wu, thanh hai; nghĩa là: tôi, ta. (2) Chữ "bẩm": đọc là bing, thanh ba; nghĩa là: nhận lấy. (3) Chữ "tiết": đọc là xie, thanh bốn; nghĩa là: tiết lộ; chất lỏng, chất khí thoát ra. (4) Chữ "manh": đọc là men (?), thanh hai; nghĩa là: nảy mầm, nảy sinh. (5) Chữ "xu": đọc là qu, thanh một; nghĩa là: đi nhanh, hướng về, xu hướng. (6) Chữ "quán mộc": đọc là guan, thanh bốn, và mu, thanh bốn; nghĩa là: rửa mặt gội đầu, cũng chỉ chung việc tắm rửa. (7) Chữ "phần": đọc là fen, thanh hai; nghĩa là: đốt. (8) Chữ "kỳ đảo": đọc là qi, thanh hai, và dao, thanh ba; nghĩa là: một nghi thức tôn giáo, người theo đạo thầm khấn với thần linh về điều mình mong muốn. (9) Chữ "huyền": đọc là xuan, thanh hai; nghĩa là: sâu xa. (10) Chữ "cẩu": đọc là gou, thanh ba; nghĩa là: giả sử, nếu, tùy tiện. (11) Chữ "độc": đọc là du, thanh hai; nghĩa là: khinh nhờn, bất kính. (12) Chữ "đãi": đọc là dai, thanh bốn; nghĩa là: khinh nhờn, không cung kính. (13) Chữ "hào": đọc là yao, thanh hai; nghĩa là: các vạch dài, ngắn tạo thành bát quái. (14) Chữ "phẫu": đọc là pou, thanh một; nghĩa là: bổ ra, phân biệt, phân tích. (15) Chữ "suy": đọc là shuai, thanh một; nghĩa là: suy yếu. (16) Chữ "lận": đọc là lin, thanh bốn; đây là một danh từ chuyên môn trong Kinh Dịch, dùng khi đoán điềm cát, hung, hối, lận, đại khái có các nghĩa: tiếc nuối, phiền phức, gian nan, nhục nhã. (17) Chữ "duy": đọc là wei, thanh hai; nghĩa là: riêng, chỉ, chỉ là. (18) Chữ "kiền": đọc là qian, thanh hai; nghĩa là: cung kính. (19) Chữ "thảng": đọc là tang, thanh ba; nghĩa là: nếu như, biểu thị giả thiết. (20) Chữ "hạ": đọc là xia, thanh hai; nghĩa là: rảnh rỗi, lúc không có việc. (21) Chữ "tai": đọc là zai, thanh một; nghĩa là: trợ từ ngữ khí, biểu thị cảm thán, cũng biểu thị nghi vấn hoặc vặn hỏi. (22) Chữ "san": đọc là shan, thanh một; nghĩa là: bỏ đi (một số câu chữ trong bài văn). (23) Chữ "vu": đọc là wu, thanh hai; nghĩa là: ví với sự lộn xộn (thường nói về văn chương). (24) Chữ "diệu": đọc là yao, thanh bốn; nghĩa là: ánh mặt trời, chiếu sáng; mặt trời, mặt trăng, các sao đều gọi là "diệu". Mặt trời, mặt trăng và năm sao Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ gọi chung là "thất diệu" (bảy vầng sáng). (25) Chữ "vặn": đọc là wen, thanh ba; nghĩa là: rối loạn (lộn xộn, rối ren).
Hình vẽ phương vị của Bát quái:
Bản khắc cũ có in các hình Hà đồ, Lạc thư (hai đồ hình cổ gồm các chấm số, tương truyền hiện ra từ sông Hoàng Hà và sông Lạc, được coi là nguồn gốc của bát quái), Thi thất (?) (hình nơi đặt cỏ thi để bói) v.v. Đó là những điều thánh nhân thời thượng cổ dùng để dự vào then chốt huyền diệu của trời đất, không phải điều người học đời sau dễ hiểu. Vả lại nay đã dùng phép lấy đồng tiền thay cỏ thi của Kinh Phòng, Quản Lộ (thuật sĩ nổi tiếng nước Ngụy thời Tam Quốc), nên các hình ấy dường như thừa, vì thế nay bỏ đi, chỉ giữ lại một hình như trên, để người học biết vị trí phương hướng cố định của tám cung và hành mà mỗi cung thuộc về, vừa mở sách đã thấy rõ ràng. Đó cũng là con đường tắt để đạt tới trình độ cao vậy.
Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "thi": đọc là shi, thanh một; nghĩa là: cỏ thi, người Trung Quốc thời xưa dùng thân cây này để bói. (2) Chữ "lộ": (thiếu phần phiên âm) thanh bốn; nghĩa là: một loại xe lớn thời xưa. (3) Chữ "chuế": đọc là zhui, thanh bốn; nghĩa là: thừa thãi, vô dụng. (4) Chữ "tỷ": đọc là bi, thanh ba; nghĩa là: khiến cho. (5) Chữ "nghệ": đọc là yi, thanh bốn; nghĩa là: trình độ học vấn và kỹ thuật đạt tới.
Ghi chú của Hổ Dịch về hình vẽ: Vì không có hình vẽ kèm theo bản gốc, bản thân tôi cũng không biết vẽ hình, đành dùng hai hình này kèm vào đây và giải thích thêm.
Chính giữa hình gốc có một hình Thái cực đen trắng (hình tròn chia làm hai nửa đen trắng, tượng trưng cho âm dương). Mậu, Kỷ (hai thiên can thuộc hành Thổ, ứng với trung tâm) ở giữa, bao quanh hình Thái cực, là tầng thứ nhất. Tầng thứ hai là phương vị: Chấn (quẻ tượng sấm) ở phương Đông, Ly (quẻ tượng lửa) ở phương Nam, Đoài (quẻ tượng đầm nước) ở phương Tây, Khảm (quẻ tượng nước) ở phương Bắc. (Hai hình kèm trên có phương vị giống như vậy.) Tầng thứ ba là hình vạch của tám quẻ. (Hình vạch của các quẻ trong hai hình kèm trên giống như vậy.) Tầng thứ tư là cách xếp mười hai địa chi. (Hình bên trái kèm trên xếp mười hai địa chi giống như vậy, chỉ có điều thiên can được xếp lẫn vào cùng một tầng.) Tầng thứ năm là cách xếp mười thiên can. (Hình bên trái kèm trên xếp thiên can giống như vậy.) Tầng thứ sáu là thuộc tính ngũ hành của bốn phương Đông, Nam, Tây, Bắc, tức Chấn thuộc Mộc, Ly thuộc Hỏa, Đoài thuộc Kim, Khảm thuộc Thủy. Tầng thứ bảy là tên của tám quẻ.
Hai hình kèm trên về cơ bản đã bao gồm nội dung của hình gốc (chỉ thiếu hình Thái cực ở chính giữa). Đối chiếu với các hình trên, người học sẽ dễ hiểu hơn các nội dung ở phần sau.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video