Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự để vượt khỏi khổ đau), phẩm thứ mười tám: Tăng-na tăng-niết (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là "khoác áo giáp lớn": Bồ-tát lấy thệ nguyện lớn và các công hạnh làm áo giáp, khoác vào để cứu độ chúng sinh).
Lúc ấy Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu lý "không" bậc nhất) bạch Phật: "Thế nào là tăng-na tăng-niết của Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) Ma-ha-tát (bậc đại sĩ, danh hiệu gọi những Bồ-tát đã phát tâm lớn)?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu trọn vẹn đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu đưa đến giác ngộ), nội ngoại không (cái không của cả các căn bên trong lẫn các cảnh bên ngoài), và hữu vô không (cái không của cả có lẫn không), mười tám pháp của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có) cùng nhất thiết trí (trí biết tất cả): Bồ-tát khoác áo giáp các công đức ấy mà thành thân Phật, ánh sáng chiếu suốt cõi tam thiên đại thiên (một thế giới lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ); lại dùng ánh sáng chiếu khắp các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, liền có sáu lần rung động, cõi tam thiên đại thiên lại sáu lần rung động. Các Bồ-tát ở các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, đã nhận ánh sáng ấy, an trụ nơi Đàn ba-la-mật (bố thí trọn vẹn), dùng áo giáp Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường đưa mình và mọi chúng sinh cùng đến giác ngộ) liền có thể biến cõi tam thiên đại thiên thành lưu ly (một loại ngọc quý trong suốt), tự biến thân mình thành vua Già-ca-việt (phiên âm tiếng Phạn, tức Chuyển luân vương: vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp), bố thí mọi thứ theo ý người muốn: đói khát thì cho ăn uống, muốn có áo thì cho áo, muốn hương, hoa, thuốc men thì bố thí đủ thứ, mọi người thân cần gì, ưa gì đều cấp cho hết.
Bố thí như vậy xong, liền vì chúng sinh nói về hạnh sáu ba-la-mật. Chúng sinh nghe Bồ-tát dạy rồi, cho đến khi chứng A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ (quả giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng và trọn vẹn của Phật), vẫn không lìa hạnh sáu ba-la-mật. Đó là Bồ-tát khoác áo giáp Đại thừa. Tu-bồ-đề! Ví như một nhà ảo thuật khéo tay, ở đầu ngã tư đường, trước đông đảo mọi người mà bố thí: người ta muốn thức ăn uống, áo mặc chăn đắp, tiền của, tùy ý người đòi, những người huyễn hóa ra đều cho hết. Ý Tu-bồ-đề thế nào, nhà ảo thuật ấy có thật bố thí gì cho người không?"
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Không có gì được cho, cũng không có ai được nhận."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát tự hóa thân làm vua Già-ca-việt mà bố thí, tùy người ưa thích mà cho ở khắp nơi, mặc người muốn gì mà cho, tuy cho mà không có gì được cho, cũng không có ai được nhận. Vì sao? Tu-bồ-đề! Vì pháp huyễn hóa của các pháp vốn là như vậy.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ nơi Thi ba-la-mật (giữ giới trọn vẹn), hiện thân làm Già-ca-việt-la (tức vua Già-ca-việt), ở trong đó khiến người giữ mười điều lành (không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham, không sân, không si), dạy người tu bốn tầng thiền, bốn đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả), bốn tầng thiền vô hình (bốn tầng định vô sắc, nơi tâm vượt khỏi mọi hình sắc vật chất), đứng vững nơi ba mươi bảy phẩm cho đến mười tám pháp của Phật. Chúng sinh nghe lời dạy ấy, cho đến khi đắc đạo trọn không lìa lời dạy ấy. Tu-bồ-đề! Ví như nhà ảo thuật hóa ra đông đảo người, dạy những người huyễn ấy giữ mười điều lành, đứng vững nơi ba mươi bảy phẩm cho đến mười tám pháp của Phật. Ý Tu-bồ-đề thế nào, có ai thật đứng vững nơi mười điều lành, bốn tầng thiền, bốn tầng thiền vô hình, có ai thật đứng vững nơi ba mươi bảy phẩm và mười tám pháp của Phật chăng?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không có ai đứng vững cả, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)!"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát lập các chúng sinh vào nơi mười điều lành, ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, mà cũng không thấy có người nào trụ nơi các pháp ấy. Vì sao? Vì pháp huyễn hóa của các pháp tự nó phải như vậy. Vì thế, Tu-bồ-đề, Bồ-tát Ma-ha-tát là người khoác áo giáp Đại thừa.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát an trụ nơi Sằn ba-la-mật (nhẫn nhục trọn vẹn), cũng lập chúng sinh vào Sằn ba-la-mật. Bồ-tát từ khi mới phát tâm đến nay đã thề rằng: 'Giả sử chúng sinh cầm dao gậy làm hại, ta đều chịu hết, trọn không khởi ý ác dù chỉ trong khoảng một cái búng tay; và ta cũng sẽ lập chúng sinh vào nơi nhẫn nhục như vậy.' Tuy lập chúng sinh vào Sằn ba-la-mật, nhưng cũng như nhà ảo thuật, không có ý tưởng về chúng sinh. Tu-bồ-đề! Đó là áo giáp Đại thừa của Bồ-tát.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ nơi Duy-đãi ba-la-mật (tinh tấn trọn vẹn), lập chúng sinh vào tâm tinh tấn hướng về Tát-vân-nhược (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là "trí biết tất cả", tức trí tuệ toàn giác của Phật), cũng như nhà ảo thuật; đó là áo giáp Đại thừa của Bồ-tát. Bồ-tát an trụ nơi Thiền ba-la-mật (thiền định trọn vẹn), cũng dạy tất cả mọi người tu tâm chuyên nhất. Bồ-tát an trụ nơi pháp bình đẳng, không thấy pháp nào là loạn, pháp nào là chuyên nhất. Tu-bồ-đề! Đó là Bồ-tát an trụ nơi Thiền ba-la-mật, cũng dạy người có tâm chuyên nhất tu thiền, cho đến A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ trọn không lìa tâm chuyên nhất ấy, mà cũng như nhà ảo thuật; vì thế gọi là tăng-na tăng-niết.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ nơi Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ trọn vẹn, thấy rõ mọi pháp đều không có tự tính), cũng khuyên giúp, dạy bảo tất cả mọi người, khiến đứng vững nơi Bát-nhã ba-la-mật. Tu-bồ-đề! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, đối với các pháp không thấy có bờ bên kia, bờ bên này; đó là Bồ-tát an trụ nơi Bát-nhã ba-la-mật, cũng khuyên giúp chúng sinh, giáo hóa và lập người vào Bát-nhã ba-la-mật; giáo hóa chúng sinh cũng như huyễn, không thấy có người học, không thấy có người nhận. Vì thế, Tu-bồ-đề, đó là tăng-na tăng-niết của Bồ-tát Ma-ha-tát.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát khoác áo giáp Đại thừa để an trí chúng sinh ở các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, lập họ vào sáu ba-la-mật. Vì chúng sinh nói pháp sáu ba-la-mật cho chúng sinh nghe; nghe rồi cho đến A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ cũng không lìa pháp ấy, mà cũng như huyễn, không thấy người nhận pháp, cũng không thấy người nhận lời dạy. Vì thế Bồ-tát là người khoác áo giáp Đại thừa.
Bồ-tát lại khoác áo giáp Đại thừa với tâm hướng về Tát-vân-nhược; Bồ-tát không nói: 'Ta sẽ dạy chừng ấy người đứng vững nơi sáu ba-la-mật.' Cũng không nói: 'Ta sẽ dạy chừng ấy người tu ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật.' Cũng không nói: 'Ta không thể dạy chừng ấy người.' Cũng không nói: 'Ta dạy chừng ấy người chứng quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh) cho đến A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, tự giải thoát cho mình), Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ một mình nhờ quán nhân duyên).' Không nói: 'Ta không dạy chừng ấy người đến quả A-la-hán.' Cũng không nói: 'Ta lập chừng ấy người đến Tát-vân-nhược.' Không nói: 'Ta không dạy hết chừng ấy người.' Vì sao? Vì những người Bồ-tát cứu độ không có giới hạn, không có ngăn ngại, cũng không có thân sơ thiên vị; những người Bồ-tát cứu độ không có số, cũng không có lượng. Tu-bồ-đề! Bồ-tát ví như nhà ảo thuật dạy người huyễn, không thấy có ai được dạy, cũng không thấy có ai nhận; đó là tăng-na tăng-niết của Bồ-tát Ma-ha-tát."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Theo nghĩa con nghe được từ Phật, nên biết Bồ-tát không phải là người khoác áo giáp tăng-na tăng-niết. Vì sao? Vì các pháp đều không. Sắc (hình thể vật chất), thống (cảm nhận), tưởng (nhận biết hình ảnh), hành (ý chí tạo tác), thức (sự hiểu biết phân biệt) đều không; mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm trơn mịn, pháp (đối tượng của ý); mười tám tính (mười tám giới: sáu căn, sáu cảnh và sáu thức), mỗi thứ theo tướng của nó đều tự không. Từ Đàn ba-la-mật (bố thí trọn vẹn) đến Bát-nhã ba-la-mật cũng tự không, nội ngoại không đều tự không, từ ba mươi bảy phẩm đến mười tám pháp của Phật đều không. Bồ-tát cũng không, tăng-na tăng-niết cũng tự không. Vì thế, bạch Thế Tôn, nên biết Bồ-tát không phải là người khoác áo giáp tăng-na tăng-niết."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng như lời ông nói, không khác. Tu-bồ-đề! Tát-vân-nhược không phải do làm ra, không phải do tạo tác; Bồ-tát vì chúng sinh mà khoác áo giáp lớn tăng-na tăng-niết, thì chúng sinh ấy cũng không phải do làm ra, không phải do tạo tác."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Vì sao Tát-vân-nhược và chúng sinh không phải do làm ra, không phải do tạo tác?"
Phật nói: "Vì không thấy có người, nên Tát-vân-nhược không do làm ra, không do tạo tác. Vì sao? Tu-bồ-đề! Năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) cũng không có gì được làm ra mà cũng không phải không làm; sáu tình (sáu giác quan), sáu suy (sáu cảnh bên ngoài: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, pháp; gọi là "suy" vì chúng làm hao mòn tâm lành) cũng không có gì được làm ra, không có gì được tạo tác; ngã (cái tôi), nhân (con người), thọ mạng (sinh mạng lâu dài) cũng không có gì được làm ra, không có gì được tạo tác. Vì sao? Vì không thể tìm được bờ mé của chúng. Tu-bồ-đề! Giấc mộng, tiếng vang, bóng hình, trò huyễn, ánh nắng dợn lúc trời nóng (ảo ảnh như có nước giữa đồng nắng), vật biến hóa đều không có gì được tạo tác, không có gì được làm ra; nội ngoại không, ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật cũng không có gì được làm ra, không có gì được tạo tác. Vì sao? Vì không thể thấy được bản tế (chỗ khởi đầu gốc gác) của chúng. Như (chân như, cái như thật không biến đổi) cùng pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp), chân tế (biên giới chân thật, tận cùng của thực tại) cũng không có gì được tạo tác, không có gì được làm ra; Bồ-tát và Tát-vân-nhược cũng không có gì được tạo tác, không có gì được làm ra. Vì sao? Vì không có bản tế. Vì thế, Tu-bồ-đề, Tát-vân-nhược và chúng sinh đều không có gì, không có gì được tạo tác. Do đó nên biết, Bồ-tát không phải là người khoác áo giáp lớn tăng-na tăng-niết."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Như con xét nghĩa Thế Tôn đã nói, thì năm ấm cũng không bị trói buộc, cũng không được giải thoát."
Bân-nậu Văn-đà-ni Tử (một vị đệ tử lớn của Phật) hỏi Tu-bồ-đề: "Thế nào là năm ấm không bị trói buộc, không được giải thoát?"
Tu-bồ-đề đáp: "Năm ấm như giấc mộng, như tiếng vang, như bóng hình, như trò huyễn, như vật biến hóa, như ánh nắng dợn lúc trời nóng; năm ấm vị lai, quá khứ, hiện tại không trói buộc, không giải thoát. Năm ấm không có đầu mối, không trói buộc, không giải thoát. Năm ấm vắng lặng, không sinh ra, không trói buộc, không giải thoát. Năm ấm lành và không lành, năm ấm thế tục, năm ấm của đạo, hữu lậu (còn phiền não) và vô lậu (hết phiền não), cũng không trói buộc, không giải thoát. Tất cả các pháp không trói buộc, không giải thoát; cái vô tế (không bờ mé), vắng lặng thì không trói buộc, không giải thoát; sáu ba-la-mật không trói buộc, không giải thoát; nội ngoại không vô tế vắng lặng thì không trói buộc, không giải thoát; ba mươi bảy phẩm không trói buộc, không giải thoát; mười tám pháp của Phật không trói buộc, không giải thoát; vì vô tế vắng lặng. Đạo và Bồ-tát, Tát-vân-nhược, việc nhất thiết trí đều vô tế vắng lặng, không sinh ra, không trói buộc, không giải thoát. Như, pháp tính, chân tế, vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt) cũng không trói buộc, không giải thoát; vô tế vắng lặng, không sinh, không trói buộc, không giải thoát.
Như vậy, Bân-nậu! Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong sáu ba-la-mật không trói buộc, không giải thoát mà an trụ nơi Tát-vân-nhược không trói buộc, không giải thoát; ở trong chỗ không trói buộc, không giải thoát mà nuôi dạy chúng sinh; không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát mà làm thanh tịnh cõi Phật; không dính mắc, không trói buộc, không giải thoát mà thấy chư Thế Tôn; với chỗ không trói buộc, không giải thoát mà nghe Pháp trọn không lìa; không trói buộc, không giải thoát mà trọn không lìa chư Phật Thế Tôn; không trói buộc, không giải thoát mà trọn không lìa các thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có); không trói buộc, không giải thoát mà trọn không lìa năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật); không trói buộc, không giải thoát mà chuyển bánh xe Pháp (giảng dạy chánh pháp làm cho lan truyền khắp nơi) không trói buộc, không giải thoát; không trói buộc, không giải thoát mà an lập chúng sinh vào ba thừa (ba cỗ xe tu hành: Thanh văn, Bích-chi Phật, Bồ-tát). Như vậy, Bân-nậu! Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong sáu ba-la-mật không trói buộc, không giải thoát, đối với các pháp mà chứng được giác ngộ, vì vô tế vắng lặng, không có gì sinh ra. Bân-nậu! Nên biết đó là tăng-na tăng-niết không trói buộc, không giải thoát của Bồ-tát Ma-ha-tát."
Hết quyển thứ ba của kinh Phóng Quang Bát-nhã Ba-la-mật.
Kinh Phóng Quang Bát-nhã, quyển thứ tư.
Đời Tây Tấn, Tam tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Vô-la-xoa người nước Vu Điền (một nước xưa ở vùng Tây Vực) vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video