Thiên 32 — Phẩm 32 – Hàng phục chúng sinh

 Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Trí tuệ lớn đưa sang bờ bên kia: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, giúp vượt khỏi sinh tử đến bờ giải thoát). Phẩm "Hàng phục chúng sinh" (khiến chúng sinh quy phục theo chính pháp), thứ ba mươi hai.

 Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được thế gian tôn kính)! Thật kỳ lạ, thật đặc biệt! Người thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) Bát-nhã Ba-la-mật, đọc tụng, tập luyện, giữ gìn thực hành và ghi nhớ, thì được công đức ngay trong đời này: dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh các cõi Phật, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác; thấy chư Phật rồi muốn cúng dường thì tùy theo nguyện liền được cúng dường, đầy đủ các gốc lành; những kinh pháp nghe được từ chư Phật, cho đến khi thành Tam-da-tam-Phật (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) cũng chưa từng quên giữa chừng.

 Người ấy liền được thành tựu về gia đình, thành tựu về cha mẹ, thành tựu về sự sinh ra, thành tựu về quyến thuộc, thành tựu về tướng mạo, thành tựu về ánh sáng, thành tựu về mắt, thành tựu về tai, thành tựu về tam-muội (thiền định làm tâm chuyên nhất), thành tựu về đà-la-ni (năng lực nắm giữ trọn vẹn giáo pháp mà không quên). Nhờ ẩu-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo: cách thức linh hoạt, thích hợp để giáo hóa chúng sinh), người ấy biến thân như Phật, đi từ nước này đến nước khác, cho đến những nơi không có Phật; đến rồi liền khen ngợi công đức của sáu ba-la-mật (sáu phép tu lớn của Bồ-tát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), khen ngợi nội ngoại không (sự trống rỗng, không có tự tính, của thân tâm bên trong lẫn cảnh vật bên ngoài) và hữu vô không (sự trống rỗng của cả 'có' lẫn 'không'), tứ thiền (bốn bậc thiền định của cõi có hình sắc), tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả) và tứ không định (bốn bậc thiền định của cõi không hình sắc), đều khen ngợi công đức của những pháp ấy; lại khen ngợi công đức của ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy phép tu giúp đạt giác ngộ) và mười tám pháp của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có); dùng phương tiện khéo léo giảng pháp cho chúng sinh, dùng ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) để hàng phục chúng sinh."

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Hay thay, bạch Thế Tôn! Thật kỳ lạ, thật đặc biệt! Vì sao giữ gìn Bát-nhã Ba-la-mật là nắm giữ trọn cả năm ba-la-mật kia, lại nắm giữ trọn từ ba mươi bảy phẩm đến mười tám pháp của Phật, lại nắm giữ trọn cả pháp của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng quả A-la-hán) và Bích-chi-Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên), lại nắm giữ trọn Tát-vân-nhã (trí tuệ biết tất cả của Phật) và các việc của Tát-vân-nhã?"

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng vậy, Câu-dực (tên gọi khác của Đế Thích)! Người giữ gìn Bát-nhã Ba-la-mật là đã nắm giữ trọn các ba-la-mật, đã nắm giữ trọn ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, pháp Thanh văn, Bích-chi-Phật và các việc của Tát-vân-nhã. Lại nữa, Câu-dực! Người giữ gìn Bát-nhã Ba-la-mật, người cầm giữ, người đọc, người ghi nhớ, sẽ được những công đức tương ứng; hãy nghe, hãy lắng nghe kỹ! Nay Ta sẽ nói cho ngươi về công đức mà các thiện nam, thiện nữ ấy đạt được."

 Thích-đề-hoàn-nhân thưa: "Bạch Thế Tôn! Con rất mong được nghe."

 Phật nói: "Nếu có những kẻ theo ngoại đạo (các tôn giáo, học thuyết ngoài đạo Phật), hoặc ma (loài chuyên phá hoại việc tu hành) cùng bè đảng của chúng, hoặc những người ương ngạnh, muốn phá hoại, muốn làm cho sai lệch, hoặc mang ác ý muốn đến phá hoại, thì đều không được như ý, liền giữa đường tiêu mất. Vì sao? Này Câu-dực! Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) ấy trong đêm dài sinh tử đã thực hành sáu ba-la-mật.

 Vì chúng sinh tham lam, tranh giành của cải, nên Bồ-tát buông bỏ hết mọi thứ mình có cả bên trong lẫn bên ngoài, để giúp chúng sinh đứng vững, mà thực hành Đàn Ba-la-mật (bố thí đến bờ bên kia). Vì chúng sinh làm theo giới xấu, nên Bồ-tát buông bỏ mọi thứ bên trong bên ngoài, giúp chúng sinh đứng vững trong Thi Ba-la-mật (giữ giới đến bờ bên kia). Vì chúng sinh trong đêm dài tranh cãi, kiện tụng, oán hận, nên Bồ-tát buông bỏ mọi thứ bên trong bên ngoài, giúp chúng sinh đứng vững trong Sằn Ba-la-mật (nhẫn nhục đến bờ bên kia). Vì chúng sinh lười biếng, nên Bồ-tát buông bỏ mọi thứ bên trong bên ngoài, giúp chúng sinh thực hành Duy-đãi Ba-la-mật (tinh tấn đến bờ bên kia). Vì chúng sinh thường tán loạn, nên Bồ-tát buông bỏ mọi thứ bên trong bên ngoài, giúp chúng sinh thực hành Thiền Ba-la-mật (thiền định đến bờ bên kia). Vì chúng sinh đắm vào trí xấu ác, nên Bồ-tát buông bỏ mọi thứ bên trong bên ngoài, giúp chúng sinh thực hành Bát-nhã Ba-la-mật.

 Vì chúng sinh trụ trong ân ái của sinh tử, nên Bồ-tát dùng ba-la-mật và phương tiện khéo léo, kéo họ ra khỏi ân ái và sinh tử, giúp họ đứng vững trong tứ thiền, tứ đẳng, tứ không định, ba mươi bảy phẩm, không, vô tướng (không bám vào hình tướng), vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác); khuyên bảo, giúp đỡ cho họ đứng vững; khuyên chúng sinh đạt quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh) cho đến A-la-hán (quả thánh cao nhất của hàng Thanh văn, dứt hết phiền não), khuyên chúng sinh đạt quả Bích-chi-Phật, khuyên chúng sinh thực hành hạnh Bồ-tát để thành Phật.

 Này Câu-dực! Thực hành hạnh Bồ-tát, đó là được công đức kỳ lạ đặc biệt ngay trong đời này; đời sau thì được thành A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ-đề A-duy-tam-Phật (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật), liền chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi), tùy theo căn cơ chúng sinh mà cứu độ giải thoát họ; đó là công đức kỳ lạ của Bồ-tát ở đời sau.

 "Lại nữa, Câu-dực! Thiện nam, thiện nữ nào thọ trì Bát-nhã Ba-la-mật, hoặc đọc tụng, tập luyện, giữ gìn thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, thì ở nơi họ ở, ma và ma thiên, kẻ ngoại đạo, người ương ngạnh, dù muốn phá rối, dù muốn cắt đứt giữa chừng, dù muốn tranh cãi kiện tụng, mang ác ý nhắm đến họ, thì trọn không thể khởi được ý ấy. Công đức tu hành của vị Bồ-tát ấy càng thêm cao vời, rực rỡ, khác thường, không ai theo kịp. Nhờ âm thanh của Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra ba thừa và được độ thoát.

 Này Câu-dực! Ví như có một thứ thuốc tên là Ma-chỉ. Có con rắn độc đang đói đi tìm sâu bọ để ăn. Con sâu từ xa thấy rắn, liền chạy đến chỗ có thuốc. Rắn muốn đuổi theo, nhưng vì hơi thuốc nên không thể tiến lên. Vì sao? Vì oai lực của thuốc khiến rắn phải quay lại giữa đường. Này Câu-dực! Oai lực của thuốc Ma-chỉ là như thế. Nếu có thiện nam, thiện nữ thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, hoặc đọc tụng, tập luyện, giữ gìn, mà có kẻ muốn phá rối, muốn phá hoại, muốn tranh cãi nhắm đến họ, thì nhờ sức oai lực của Bát-nhã Ba-la-mật, kẻ ấy đi đến đâu thì ngay ở đó tự tiêu mất.

 Vì sao vậy? Vì Bát-nhã Ba-la-mật là sự lắng yên của các pháp, chứ không phải sự tranh chấp của các pháp. Những pháp nào? Đó là tham dục, giận dữ, si mê; từ vô minh (sự không hiểu biết chân lý) mà có mười hai nhân duyên (mười hai mắt xích nối tiếp nhau tạo nên vòng sinh tử); tâm có chỗ bám chấp; có cái thấy về ta, cái thấy về người, cái thấy về chúng sinh, cái thấy cho rằng mọi thứ mất hẳn, cái thấy cho rằng mọi thứ còn mãi, cái thấy không cấu bẩn (?), cái thấy cho rằng không có gì, các thứ tà kiến, cái thấy ganh ghét và giữ giới xấu, cái thấy giận dữ; lười biếng, tâm tán loạn, trí xấu ác; có ý tưởng cho là vui, ý tưởng cho là sạch, ý tưởng cho là ta, hành động ân ái; nhận lấy sắc, thống, tưởng, hành, thức (năm ấm hợp thành con người: thân vật chất, cảm giác, sự nhận biết hình tướng, hoạt động tâm ý, sự phân biệt hay biết); nhận lấy sáu ba-la-mật, nhận lấy nội ngoại không, nhận lấy hữu vô không, nhận lấy ba mươi bảy phẩm, nhận lấy mười tám pháp, nhận lấy Tát-vân-nhã, nhận lấy Nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), làm tăng thêm năm căn (năm khả năng lành: lòng tin, tinh tấn, ghi nhớ, định, tuệ); đó là sự trống rỗng (?) của các pháp.

 Trong cõi tam thiên đại thiên (một thế giới lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ), các vị Tứ thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), các vị Thích-đề-hoàn-nhân và các vị Phạm thiên, cho đến các vị trời A-ca-nị-tra (cõi trời cao nhất trong cõi có hình sắc), tất cả chư thiên ấy đều che chở các thiện nam, thiện nữ thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, đọc tụng, giảng nói, tập luyện, giữ gìn. Chư Phật hiện tại ở mười phương cũng đều cùng che chở các thiện nam, thiện nữ thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, đọc tụng, giảng nói, tập luyện, giữ gìn ấy.

 Các điều ác của họ đều tiêu tan, các điều lành đều tăng thêm; sáu ba-la-mật càng thêm tăng tiến mà không bám vào đâu; nội ngoại không cũng thêm tăng tiến mà không bám vào đâu; ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, các môn tam-muội, các môn đà-lân-ni, trí tuệ Tát-vân-nhã đều càng thêm tăng tiến mà không bám vào đâu. Điều họ nói ra, người ta đều tin dùng. Họ làm bạn với mọi chúng sinh, lời nói không sai lầm. Trọn không giận dữ, trọn không tự cho mình là đúng, cũng không ganh ghét.

 Tự mình không giết hại, dạy người khác thực hành lòng từ, vì chúng sinh mà khen ngợi công đức của việc không giết hại, lại thường khen ngợi những người không giết hại. Thường tự xa lìa việc lấy của không được cho, dạy người không trộm cắp, thường khen ngợi công đức của việc không trộm cắp. Tự mình sống trong sạch, dạy người không tà dâm, cũng khen ngợi công đức của việc không tà dâm. Tự thân xa lìa nói dối, lời thô lỗ, lời độc ác, lời thêu dệt; cũng thường xa lìa ganh ghét, giận dữ, tà kiến; dạy người có chánh kiến (cái thấy đúng đắn), cũng khen ngợi công đức của chánh kiến.

 Tự mình thực hành sáu ba-la-mật, thường khuyên giúp người thực hành sáu ba-la-mật, thường nói về công đức lớn của việc thực hành sáu ba-la-mật. Tự mình thực hành nội ngoại không, khuyên người thực hành cái không, cũng khen ngợi công đức của việc thực hành cái không; hữu vô không cũng như vậy. Tự mình thực hành đà-lân-ni và các môn tam-muội, dạy người thực hành, giữ gìn, học các tam-muội, khen ngợi công đức của tổng trì và tam-muội. Tự mình thực hành tứ thiền, dạy người tu thiền, nói về công đức của thiền định. Tự mình thực hành tứ đẳng, dạy người thực hành tứ đẳng, cũng nói về công đức của từ bi. Tự mình thực hành bốn định không hình sắc, dạy người thực hành, khen ngợi công đức của các định không hình sắc. Tự mình thực hành năm căn, năm lực (năm sức mạnh phát triển từ năm căn) và ba mươi bảy phẩm, dạy người thực hành, cũng khen ngợi công đức của các phẩm trợ đạo.

 Tự mình thực hành ba tam-muội (ba phép định: không, vô tướng, vô nguyện), tám giải thoát (tám phép thiền định giúp thoát khỏi ràng buộc), chín bậc thiền thứ lớp (chín tầng định tu lần lượt từ thấp lên cao), mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin vững chắc khi giảng pháp), bốn trí tuệ không ngăn ngại (thông suốt về pháp, nghĩa, ngôn từ và tài giảng nói), đại từ đại bi, mười tám pháp của Phật, trí tuệ Tát-vân-nhã; dạy người thực hành Tát-vân-nhã, khen ngợi công đức của Tát-vân-nhã.

 Họ thường thực hành sáu ba-la-mật; những gì đã bố thí đều cùng chúng sinh hồi hướng về A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ-đề, mà không bám vào đâu. Những việc bố thí, giữ giới, tinh tấn, nhẫn nhục, nhất tâm, trí tuệ đã làm, đều chỉ vì tất cả các loài chúng sinh, khiến họ được độ thoát đến A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ-đề, mà không bám vào đâu.

 Thiện nam, thiện nữ thực hành sáu ba-la-mật như thế, khởi lên ý nghĩ: 'Nếu ta không bố thí thì có thể sinh vào nhà nghèo hèn, rồi không thể dạy dỗ chúng sinh, không thể làm thanh tịnh cõi Phật, cũng không thể đạt Tát-vân-nhã. Nếu ta không giữ giới thì có thể sinh vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không được thân người, rồi không thể dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, cũng không đạt Tát-vân-nhã. Nếu ta không nhẫn nhục thì các giác quan bị hư hoại, cũng không được tướng lưỡi rộng dài che kín mặt (một trong các tướng tốt của Phật), hình thể không đầy đủ, không được thân trọn vẹn của Bồ-tát, không thể dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, cũng không thể thành Tát-vân-nhã.

 Nếu ta không tinh tấn mà lười biếng thì có thể sinh vào chỗ xấu, thân thể không sáng suốt, cũng không thể dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, thành Tát-vân-nhã. Nếu ta không tu thiền, tâm không định thì cũng không thể đạt các trí tuệ tam-muội, dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, thành Tát-vân-nhã. Nếu ta theo trí xấu ác thì không thể dùng phương tiện khéo léo để vượt qua bậc La-hán, Bích-chi-Phật, cũng không thể dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, thành Tát-vân-nhã.'

 Thiện nam, thiện nữ nên nghĩ thế này: 'Ta không thể theo lòng tham lam ganh ghét mà không thực hành trọn vẹn Đàn Ba-la-mật; ta không thể theo giới xấu mà không thực hành trọn vẹn Thi Ba-la-mật; ta không thể vì giận dữ mà không thực hành trọn vẹn Sằn Ba-la-mật; ta không thể vì lười biếng mà không thực hành trọn vẹn Duy-đãi Ba-la-mật; ta không thể vì tâm tán loạn mà không thực hành trọn vẹn Thiền Ba-la-mật; ta không thể theo trí xấu ác mà không thực hành trọn vẹn Bát-nhã Ba-la-mật. Nếu ta không thực hành trọn vẹn sáu ba-la-mật thì trọn không thể sinh ra Tát-vân-nhã.' Những thiện nam, thiện nữ thọ trì, đọc tụng, giữ gìn thực hành Bát-nhã Ba-la-mật ấy sẽ được công đức trong đời này và đời sau, tâm trọn không rời ý hướng về Tát-vân-nhã."

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thật kỳ lạ, thật đặc biệt! Hay thay! Bát-nhã Ba-la-mật là người dẫn đường, chỉ lối cho mọi việc làm của Bồ-tát Ma-ha-tát đến như thế."

 Phật hỏi: "Này Câu-dực! Vì sao Bát-nhã Ba-la-mật là người dẫn đường, chỉ lối cho việc làm của Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Những việc bố thí theo lối thế tục, không dùng phương tiện khéo léo, dù dâng lên Phật, Thanh văn, Bích-chi-Phật hay cho người nghèo khổ, kẻ ăn xin, mà không có phương tiện khéo léo thì liền rơi vào kiêu mạn, nói rằng: 'Ta đã thực hành trọn vẹn Đàn Ba-la-mật, Thi Ba-la-mật, Sằn Ba-la-mật, Duy-đãi Ba-la-mật, Thiền Ba-la-mật.' Nói rằng: 'Ta đã thực hành trọn vẹn Bát-nhã Ba-la-mật.' Ở trong ba-la-mật thế tục mà rơi vào kiêu mạn.

 Nói rằng: 'Ta đã đầy đủ ba mươi bảy phẩm, thực hành ba tam-muội.' Nói rằng: 'Ta đã thực hành trọn vẹn đà-lân-ni và các môn tam-muội.' Nói rằng: 'Ta đã đầy đủ mười lực, mười tám pháp của Phật; ta sẽ dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật.' Nói rằng: 'Ta sẽ đạt trí tuệ Tát-vân-nhã.' Người rơi vào cái ta mà kiêu mạn như thế, đó là Bát-nhã Ba-la-mật thế tục. Bồ-tát thực hành pháp thế tục ấy thì rơi vào cái ta mà kiêu mạn.

 Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn Ba-la-mật theo đạo thì không có ý tưởng về ta, không có ý tưởng về việc bố thí, không có ý tưởng về vật bố thí, không có ý tưởng về người nhận; đó là sự dẫn đường, chỉ lối cho việc làm của Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Bồ-tát giữ giới mà không thấy có Thi Ba-la-mật; thực hành nhẫn nhục mà không thấy có Sằn; thực hành tinh tấn mà không thấy có Duy-đãi; thực hành định tâm mà không thấy có Thiền Ba-la-mật; thực hành trí tuệ lớn mà không thấy có Bát-nhã Ba-la-mật. Thực hành ba mươi bảy phẩm cho đến mười tám pháp của Phật mà không thấy có gì, cũng không bám vào đâu. Thực hành đại từ đại bi, thực hành Tát-vân-nhã mà không thấy có gì, cũng không bám vào đâu. Bạch Thế Tôn! Đó là sự dẫn đường, chỉ lối cho việc làm của Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật."

 Hết quyển thứ sáu kinh Phóng Quang Bát-nhã.

 Kinh Phóng Quang Bát-nhã, quyển thứ bảy.

 Đời Tây Tấn, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Vô-la-xoa người nước Vu Điền (vương quốc cổ ở vùng Tân Cương ngày nay) vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video