Thiên 31 — Phẩm 31 – Tán thán

 Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Trí tuệ lớn đưa sang bờ bên kia: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, giúp vượt khỏi sinh tử đến bờ giải thoát). Phẩm "Khen ngợi", thứ ba mươi mốt.

 Lúc ấy các vị Phạm vương (vua của cõi trời Phạm thiên, thuộc cõi có hình sắc) cùng các vị trời Phạm thiên đều có mặt trong hội; Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) cùng quyến thuộc và các cung nữ cũng có mặt trong hội. Các thiên tử thuộc hàng Đế Thích và Phạm thiên đều khen: "Pháp Tu-bồ-đề (vị đại đệ tử của Phật, hiểu sâu nhất về lý 'không') giảng nói thật hay thay, thật hay thay! Đều là nhờ oai thần của Phật làm duyên mà có thể truyền bày giáo pháp này. Nếu có người thực hành không rời Bát-nhã Ba-la-mật này, chúng tôi sẽ xem những vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) ấy như Như Lai (danh hiệu của Phật). Không ai có thể thấy được pháp này, không ai có thể thấy được sắc, thống, tưởng, hành, thức (năm ấm hợp thành con người: thân vật chất, cảm giác, sự nhận biết hình tướng, hoạt động tâm ý, sự phân biệt hay biết); cho đến Tát-vân-nhã (trí tuệ biết tất cả của Phật), chỗ giáo pháp ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), La-hán, Bích-chi-Phật và Phật cũng không thể nắm bắt được."

 Phật bảo các thiên tử: "Đúng vậy, đúng vậy! Như lời các thiên tử nói, pháp không có gì để nắm bắt, cũng không thể thấy; từ sắc, thống, tưởng, hành, thức đến Tát-vân-nhã đều không thể nắm bắt, không thể thấy, chỉ có giáo pháp ba thừa mà thôi, mà giáo pháp ba thừa cũng không thể nắm bắt, không thể thấy. Ai thực hành Bát-nhã Ba-la-mật này mà không bám vào đâu, nên xem người ấy như Như Lai. Vì sao? Vì trong Bát-nhã Ba-la-mật nói rộng giáo pháp ba thừa.

 Không ai rời sáu ba-la-mật (sáu phép tu lớn của Bồ-tát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà thành Phật; cũng không rời nội ngoại không (sự trống rỗng, không có tự tính, của thân tâm bên trong lẫn cảnh vật bên ngoài) và hữu vô không (sự trống rỗng của cả 'có' lẫn 'không'), không rời ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy phép tu giúp đạt giác ngộ), mười tám pháp của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có), không rời Tát-vân-nhã mà thành Phật. Này các thiên tử! Bồ-tát phải học biết hết các pháp, từ Đàn Ba-la-mật (bố thí đến bờ bên kia) đến Tát-vân-nhã. Vì thế nên biết vị Bồ-tát ấy như là Như Lai."

 Phật bảo các thiên tử: "Thuở xưa, từ khi Ta ở nước Hoa Nghiêm gặp Phật Đề-hòa-kiệt (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật thời quá khứ) đến nay, Ta chưa từng rời sáu ba-la-mật; nội ngoại không đến hữu vô không; ba mươi bảy phẩm; tứ thiền (bốn bậc thiền định của cõi có hình sắc); tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả); tứ không định (bốn bậc thiền định của cõi không hình sắc); các môn tam-muội (các phép thiền định làm tâm chuyên nhất); các môn đà-lân-ni (các phép nắm giữ trọn vẹn giáo pháp mà không quên); mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật); bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin vững chắc khi giảng pháp); bốn trí tuệ không ngăn ngại (thông suốt về pháp, về nghĩa, về ngôn từ và về tài giảng nói); đại từ đại bi (lòng thương yêu lớn, ban vui và cứu khổ cho chúng sinh); mười tám pháp của Phật, và vô số pháp cao quý khác của chư Phật. Ta chưa từng rời các pháp ấy mà cũng không bám vào đâu. Lúc ấy Phật Đề-hòa-kiệt liền thọ ký (báo trước sẽ thành Phật) cho Ta rằng: 'Sau a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm được) kiếp, vào đời vị lai, ngươi sẽ thành Phật, hiệu là Thích-ca-văn Như Lai, Vô Sở Trước (bậc không còn vướng mắc), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc điều khiển, dẫn dắt người tu theo đạo), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người).'"

 Lúc ấy các thiên tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được thế gian tôn kính)! Thật kỳ lạ, thật đặc biệt! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, đối với Tát-vân-nhã không giữ lấy cũng không buông bỏ, đối với pháp ngũ ấm cũng không giữ lấy, không buông bỏ."

 Bấy giờ Phật nhìn thấy trong bốn chúng đệ tử là tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (tu sĩ nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia), cùng các Bồ-tát Ma-ha-tát, các vị Tứ thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) lên đến các vị trời A-ca-nị-tra (cõi trời cao nhất trong cõi có hình sắc), các chúng đã ngồi yên, Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Này Câu-dực (tên gọi khác của Đế Thích)! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, cùng các vị trời, thiên nữ, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) Bát-nhã Ba-la-mật, đọc tụng, lại truyền bày cho người khác, khiến họ đọc tụng, tập luyện, ghi nhớ, không rời tâm hướng về Tát-vân-nhã, thì ma (loài chuyên phá hoại việc tu hành) và ma thiên tử không thể tìm được sơ hở mà hại họ.

 Vì sao? Vì các thiện nam, thiện nữ ấy an trú trong hạnh ngũ ấm là không, vô tướng (không bám vào hình tướng), vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác), nên không ai có thể tìm được sơ hở nơi cái không, vô tướng, vô nguyện; cho đến hạnh Tát-vân-nhã là không, cũng không ai tìm được sơ hở nơi cái không của Tát-vân-nhã, không thấy việc ấy có chỗ nào để thừa cơ. Này Câu-dực! Những thiện nam, thiện nữ ấy, loài phi nhân (quỷ thần và các loài không phải người) cũng không thể hại được. Vì sao? Vì những thiện nam, thiện nữ ấy có đại từ đại bi, đem bốn tâm rộng lớn ban khắp chúng sinh.

 Này Câu-dực! Những thiện nam, thiện nữ ấy sống trọn tuổi thọ, trọn không bị chết giữa chừng. Vì sao vậy? Vì những thiện nam, thiện nữ ấy khi thực hành Đàn Ba-la-mật thì bình đẳng vì tất cả chúng sinh. Vì thế tuổi thọ không bị sai lệch.

 Này Câu-dực! Trong cõi tam thiên đại thiên (một thế giới lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) này, các vị trời ở cõi Tứ thiên vương, Đao-lợi thiên, Diễm thiên, Đâu-thuật thiên, Ni-ma-la thiên, Ba-la-ni-mật thiên (sáu tầng trời của cõi dục), Phạm thiên, A-ba-hội thiên, Thủ-ha-ký-na thiên, Duy-vu-phả-la thiên (các tầng trời của cõi có hình sắc), những vị trời ấy đã phát tâm hướng đến A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả Phật); những thiên tử nào chưa được nghe Bát-nhã Ba-la-mật, chưa đọc tụng thọ trì, thì đều nên tập thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, đọc tụng thọ trì, tâm thường không rời Tát-vân-nhã.

 Này Câu-dực! Những thiện nam, thiện nữ thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, nếu thọ trì, đọc tụng, giảng nói, tập luyện, ghi nhớ, giữ gìn thực hành, không rời tâm hướng về Tát-vân-nhã, thì dù đi xa đến chỗ vắng vẻ, dù ngồi ngoài trời, hay ở trong nhà, cũng trọn không sợ hãi, trọn không kinh hoảng. Vì sao vậy? Vì những thiện nam, thiện nữ ấy hiểu rõ nội ngoại không và hữu vô không, nên không bám vào đâu."

 Bấy giờ trong cõi tam thiên đại thiên, các vị Tứ thiên vương lên đến các vị trời Thủ-đà-hội (Tịnh cư thiên, cõi trời nơi các bậc thánh ở) cùng bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Chúng con sẽ che chở những thiện nam, thiện nữ thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, đọc tụng, giảng nói, tập luyện, giữ gìn ấy; chúng con sẽ ủng hộ khiến họ không rời Tát-vân-nhã. Vì sao? Vì nhờ nhân duyên Bồ-tát qua lại thế gian mà dứt được tam ác thú (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), dứt cảnh nghèo khổ ở cõi trời, dứt cảnh nghèo khổ trong loài người, dứt các tai biến, dứt các nạn đói kém, lúa gạo đắt đỏ.

 Nhờ nhân duyên Bồ-tát Ma-ha-tát qua lại, mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) hiện ra ở thế gian; người đời mới biết có tứ thiền, tứ đẳng, tứ không định, sáu ba-la-mật, từ nội ngoại không đến hữu vô không, mới biết có ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật cho đến Tát-vân-nhã.

 Nhờ nhân duyên Bồ-tát qua lại, thế gian mới biết có dòng Sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa) và dòng trưởng giả, mới biết có dòng họ lớn Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), mới biết có Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chính pháp), mới biết có từ cõi Tứ thiên vương lên đến cõi trời A-ca-nị-tra. Nhờ nhân duyên Bồ-tát qua lại, mới biết có đạo Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả thánh cao nhất, dứt hết phiền não), Bích-chi-Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên), mới biết có việc dạy dỗ chúng sinh, mới biết có việc làm thanh tịnh cõi Phật.

 Nhờ nhân duyên Bồ-tát qua lại, mới biết có Phật Thế Tôn Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, mới biết có việc chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi), mới biết có Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng). Vì thế chư thiên, A-tu-luân (A-tu-la, loài thần có phước lớn nhưng hay ganh ghét, gây chiến với chư thiên) và người đời đều ủng hộ các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng vậy, Câu-dực! Nhờ nhân duyên Bồ-tát qua lại mà ba đường ác bị dứt, Tam bảo của Phật hưng thịnh. Vì thế chư thiên và người đời đều nên cùng cung kính, phụng sự các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, cung cấp những gì cần dùng, thường che chở họ. Này Câu-dực! Cúng dường, phụng sự các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, nên như cung kính, phụng sự, cúng dường Ta. Nên biết như vậy: việc ấy không khác cúng dường Như Lai. Vì thế, này Câu-dực! Chư thiên và người đời nên cung kính như vậy.

 Này Câu-dực! Giả sử khắp cõi tam thiên đại thiên đầy cả mía, tre, lau sậy, lúa, gai, rừng rậm, mà mỗi thứ đều là một vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng quả A-la-hán) hay Bích-chi-Phật, số lượng nhiều như thế; nếu có thiện nam, thiện nữ cúng dường, phụng sự, cung cấp đủ những gì các vị ấy cần dùng, thì cũng không bằng thiện nam, thiện nữ cúng dường, phụng sự một vị Bồ-tát đã phát tâm thực hành sáu ba-la-mật. Vì sao? Này Câu-dực! Không phải vì có La-hán, Bích-chi-Phật mà biết có Bồ-tát và Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác; mà chính vì có nhân duyên Bồ-tát nên mới biết có La-hán, Bích-chi-Phật, Tam-da-tam-Phật (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn). Vì thế, này Câu-dực! Chư thiên và người đời nên cung kính, phụng sự các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, nên che chở họ."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video