# Mai Hoa Dịch Số (phép bói dùng con số để lập quẻ theo Kinh Dịch; gọi là "Mai Hoa", tức "hoa mai", vì tích Thiệu Khang Tiết ngắm hoa mai mà bói)
Lời tựa
Hoàng Tông Hy đời Thanh soạn
Vào khoảng niên hiệu Khánh Lịch đời Tống (1041–1048, thời vua Tống Nhân Tông), tiên sinh họ Thiệu, tên thụy là Khang Tiết (tức Thiệu Ung, nhà triết học đời Tống), ở ẩn trong núi rừng. Mùa đông ông không đốt lò sưởi, mùa hè không dùng quạt, vì lòng chỉ chăm chú vào Kinh Dịch nên quên cả nóng lạnh. Ông vẫn cho rằng mình chưa thấu đến nơi, bèn dán Kinh Dịch lên tường, dốc lòng suy nghĩ và ngày ngày đưa mắt nghiền ngẫm.
Ông đã hiểu sâu lý lẽ của Kinh Dịch, muốn lập ra phép "số" của Dịch (số: cách dùng con số để lập quẻ và đoán việc), nhưng chưa có gì để kiểm chứng (?).
Một hôm ông ngủ trưa, có con chuột chạy tới trước mặt. Ông cầm chiếc gối sành đang gối đầu ném nó. Chuột chạy mất, còn gối thì vỡ. Ông thấy bên trong gối có chữ, cầm lên xem: "Chiếc gối này bán cho bậc hiền nhân Khang Tiết. Vào năm…, tháng…, ngày…, giờ…, ném chuột thì gối vỡ." Tiên sinh lấy làm lạ, đến hỏi nhà làm đồ sành. Người làm gối nói: "Trước kia có một người tay cầm cuốn Chu Dịch ngồi nghỉ ở đây, cầm chiếc gối lên mà viết chữ ấy. Hẳn là ông già ấy. Đã lâu lắm ông ta không tới nữa. Tôi biết nhà ông ta."
Tiên sinh cùng người thợ đến tìm. Tới nơi thì ông già đã mất, chỉ để lại một cuốn sách và dặn người nhà rằng: "Vào năm…, tháng…, giờ…, sẽ có một người có học đến nhà ta. Hãy trao cuốn sách này cho người ấy, người ấy có thể lo liệu xong việc hậu sự cho ta." Người nhà bèn trao sách cho tiên sinh. Tiên sinh mở ra xem, đó là văn bàn về Dịch, kèm theo các khẩu quyết (câu vần tóm tắt phép tắc) và ví dụ. Ông dựa theo ví dụ mà suy tính con số, rồi nói với người nhà: "Khi cha các người còn sống, có để bạc trong cái hầm ở phía tây bắc giường ngủ, có thể lấy ra lo việc chôn cất." Người nhà làm theo lời ông, quả nhiên tìm được bạc.
Tiên sinh nhận sách đem về. Về sau, một lần ngắm hoa mai, ông thấy chim sẻ tranh nhau trên cành, bèn bày phép tính, biết rằng tối hôm sau sẽ có con gái nhà hàng xóm trèo bẻ hoa, ngã bị thương đùi. Phép bói của ông bắt đầu từ đó. Đời sau truyền lại, bèn gọi là "Quan Mai Số" (phép số xem hoa mai). Lại về sau, ông tính ngày hoa tàn rụng, biết được vào giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều) hoa sẽ bị ngựa giẫm nát. Ông lại tính tấm biển chùa Tây Lâm, biết sẽ có tai họa liên quan đến âm nhân (người thuộc về âm, tức phụ nữ).
Những việc như thế đều gọi là số Tiên thiên (cách lập quẻ trong sách này: có con số trước rồi mới từ số mà ra quẻ). Bởi vì chưa có quẻ mà đã có số trước. Lấy số để lập quẻ, nên gọi là Hậu thiên (?) (theo lý phải là "Tiên thiên").
Còn như thấy ông già có vẻ lo buồn, bói thì biết ông già sẽ gặp họa vì ăn cá; thấy chàng trai trẻ có vẻ vui mừng, bói thì biết sắp có việc vui cưới hỏi; nghe gà gáy, biết con gà ắt sẽ bị đem nấu; nghe trâu rống, biết con trâu sắp bị giết. Những việc như thế đều là số Hậu thiên (cách lập quẻ: thấy hình ảnh sự vật mà có quẻ trước, rồi từ quẻ mà ra số). Bởi vì chưa có số mà đã có quẻ trước. Lấy quẻ để ra số, nên gọi là Hậu thiên.
Một hôm, ông đặt một chiếc ghế, dùng số mà suy tính, rồi viết dưới đáy ghế rằng: "Năm…, tháng…, ngày…, ghế này sẽ bị một vị khách tiên ngồi làm gãy." Đến đúng kỳ hạn ấy, quả có một vị đạo sĩ đến thăm, ngồi làm gãy chiếc ghế. Vị khách tiên ngượng ngùng xin lỗi. Tiên sinh nói: "Vật thành hay hỏng đều có số định sẵn, sao đáng bận lòng. Vả lại ngài là bậc thần tiên, may được ngài ngồi để chỉ dạy cho." Rồi ông đưa dòng chữ dưới ghế ra cho xem để làm chứng. Vị đạo sĩ sửng sốt, vội đứng dậy đi ra, bỗng chốc biến mất. Bấy giờ mới biết sự huyền diệu của số: đến quỷ thần cũng không trốn thoát được, huống chi là người, huống chi là vật?
Mục lục
Quyển một
Thiên "Tượng số và lý Dịch", phần một (tượng: hình ảnh, biểu tượng mà mỗi quẻ tượng trưng; số: con số dùng để lập quẻ và đoán việc; lý Dịch: đạo lý của Kinh Dịch)
Số của các quẻ trong Chu Dịch (Chu Dịch: tức Kinh Dịch, sách bói và triết lý có từ đời Chu; quẻ: hình gồm các vạch liền và vạch đứt, dùng để tượng trưng sự vật và đoán việc)
Ngũ hành sinh khắc (ngũ hành: năm loại khí cơ bản là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; sinh: hành này nuôi dưỡng, làm lợi cho hành kia; khắc: hành này chế ngự, làm hại hành kia)
Ngũ hành của tám cung (tám cung: tám nhóm quẻ, mỗi nhóm do một trong tám quẻ đơn đứng đầu, cả nhóm mang ngũ hành của quẻ đứng đầu ấy)
Quẻ khí vượng (lúc quẻ gặp mùa có ngũ hành hợp với mình nên sức mạnh đang thịnh)
Quẻ khí suy (lúc quẻ gặp mùa không hợp nên sức mạnh yếu đi)
Mười thiên can (mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ)
Mười hai địa chi (mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ và phương hướng)
Ví dụ về tượng của bát quái (bát quái: tám quẻ đơn cơ bản là Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn, mỗi quẻ gồm ba vạch)
Phép xem bói
Cách nghiền ngẫm quẻ
Lấy quẻ thì chia cho tám
Lấy hào thì chia cho sáu (hào: mỗi vạch liền hoặc đứt trong quẻ; quẻ kép có sáu hào; ở đây là tìm hào động, tức hào sẽ đổi từ âm sang dương hoặc ngược lại)
Cách lập hỗ quái (hỗ quái: quẻ phụ ghép từ các hào ở giữa của quẻ chính, dùng để xem diễn biến ở giữa của sự việc)
Lập quẻ theo năm, tháng, ngày, giờ
Ví dụ xem bói theo số đếm của đồ vật
Ví dụ xem bói theo âm thanh
Xem bói theo chữ viết
Xem bói theo từ một chữ đến mười một chữ
Xem bói theo số trượng, số thước (trượng: đơn vị đo dài, bằng mười thước)
Xem bói theo số thước, số tấc (tấc: đơn vị đo dài, bằng một phần mười thước)
Xem bói cho người khác
Xem bói cho chính mình
Xem bói về động vật
Xem bói về đồ vật nằm yên
Thiên "Tượng số và lý Dịch", phần hai
Cách lập quẻ từ sự vật
Muôn vật xếp loại theo tám quẻ
Hình vẽ phương vị của bát quái (phương vị: phương hướng mà mỗi quẻ ứng với)
Quẻ xem hoa mai
Quẻ xem hoa mẫu đơn
Quẻ xem việc hàng xóm gõ cửa ban đêm mượn đồ
Hôm nay việc động việc tĩnh ra sao
Quẻ xem tấm biển chùa Tây Lâm
Quẻ xem ông già có vẻ lo buồn
Quẻ xem chàng trai trẻ có vẻ vui mừng
Quẻ xem trâu rống thảm thiết
Quẻ xem gà gáy buồn thảm
Quẻ xem cành khô rơi xuống đất
Quẻ xem khi nhận biết gió và chim (?)
Quẻ xem khi nhận biết gió (?)
Quẻ xem chim
Xem bói theo tiếng động nghe được
Xem bói theo hình dáng đồ vật
Xem bói bằng cách nghiệm màu sắc
Thiên "Tượng số và lý Dịch", phần ba
Tượng theo loại của tám quẻ
Muôn vật xếp loại theo tám quẻ
Quyển hai
Thiên "Thể dụng sinh khắc", phần một (thể: quẻ đơn tượng trưng cho bản thân người hỏi hoặc chủ thể của việc; dụng: quẻ đơn tượng trưng cho sự việc, đối tượng tác động đến chủ thể; xem thể và dụng sinh hay khắc nhau mà đoán tốt xấu)
Điều huyền diệu sâu kín của phép bói Tâm Dịch (Tâm Dịch: phép dùng Dịch dựa vào sự cảm ứng của lòng người trước sự vật)
Khẩu quyết tổng quát về xem bói
Khẩu quyết bàn về lý lẽ của việc xem bói
Bàn về Tiên thiên và Hậu thiên
Những bàn luận còn sót lại về cách đoán quẻ
Khẩu quyết về thể và dụng trong Tâm Dịch theo bát quái
Khẩu quyết tổng quát về thể và dụng
Thiên "Thể dụng sinh khắc", phần hai
Xem về thời tiết, thứ nhất
Xem về việc đời của con người, thứ hai
Xem về nhà cửa gia đình, thứ ba
Xem về nhà ở, thứ tư
Xem về hôn nhân, thứ năm
Xem về sinh đẻ, thứ sáu
Xem về ăn uống, thứ bảy
Xem về việc mưu cầu, thứ tám
Xem về việc cầu danh tiếng, đỗ đạt, thứ chín
Xem về việc cầu tiền của, thứ mười
Xem về việc mua bán giao dịch, thứ mười một
Xem về việc đi xa, thứ mười hai
Xem về người đi xa (bao giờ về), thứ mười ba
Xem về việc đến gặp người trên, thứ mười bốn
Xem về đồ vật bị mất, thứ mười lăm
Xem về bệnh tật, thứ mười sáu
Xem về việc quan và kiện tụng, thứ mười bảy
Xem về mồ mả, thứ mười tám
Thiên "Thể dụng sinh khắc", phần ba
Lời tựa thiên "Tam yếu linh ứng" (tam yếu: ba điều cốt yếu là tai, mắt và lòng; linh ứng: điềm báo ứng nghiệm thiêng liêng mà tai nghe, mắt thấy, lòng cảm được)
Thiên "Tam yếu linh ứng"
Thiên "Thể dụng sinh khắc", phần bốn
Lý lẽ sâu xa về Thập ứng (thập ứng: mười loại điềm báo ứng nghiệm từ trời, đất, người, mùa tiết, phương hướng, sự vật, lời nói, âm thanh, màu sắc, chữ viết)
Các mục của Thập ứng
Nói rõ thêm về điềm ứng của thời tiết
Nói rõ thêm về điềm ứng của địa thế xung quanh
Nói rõ thêm về điềm ứng của việc con người
Nói rõ thêm về điềm ứng của mùa tiết
Nói rõ thêm về điềm ứng của phương hướng và quẻ
Nói rõ thêm về điềm ứng của động vật
Nói rõ thêm về điềm ứng của đồ vật nằm yên
Nói rõ thêm về điềm ứng của lời nói
Nói rõ thêm về điềm ứng của âm thanh
Nói rõ thêm về điềm ứng của năm màu sắc
Nói rõ thêm về điềm ứng của chữ viết
Những bàn luận còn sót lại
Thể và dụng
Bàn về thể và dụng
Bàn về suy và vượng
Bàn về trong và ngoài (quẻ trong: quẻ đơn ở dưới; quẻ ngoài: quẻ đơn ở trên)
Động và tĩnh
Hướng và bối (hướng: sự vật quay về phía mình, là thuận; bối: sự vật quay lưng lại, là nghịch)
Xem bói khi sự vật ở trạng thái tĩnh
Thiên "Thể dụng sinh khắc", phần năm
Bài ca xem vật thấu suốt lẽ huyền diệu
Ví dụ về việc cộng thêm số khi lập quẻ
Khẩu quyết xem nhà cửa
Xem về đồ dùng
Quyển ba
Thiên "Khẩu quyết tổng quát về đoán quẻ", phần một
Hình vẽ phương vị của bát quái
Lời tựa phần khẩu quyết "Quan Mai Số"
Thứ tự âm dương được định cho tám quẻ
Tám mẫu về biến quái (biến quái: quẻ mới thành ra sau khi hào động đổi âm thành dương hoặc dương thành âm, dùng để xem kết cục)
Khẩu quyết xem quẻ
Khẩu quyết về thể, dụng, hỗ quái và biến quái
Khẩu quyết về thể dụng sinh khắc
Khẩu quyết về thể dụng suy vượng
Khẩu quyết về thể dụng động tĩnh
Khẩu quyết về chỗ ngồi và dáng vẻ của người khi xem bói (?)
Khẩu quyết về khắc ứng khi xem bói (khắc ứng: điềm báo cho biết lúc nào và bằng cách nào việc sẽ ứng nghiệm)
Thiên "Khẩu quyết tổng quát về đoán quẻ", phần hai
Bài phú về muôn vật (phú: một thể văn có vần, có đối)
Thiên về ăn uống
Bài ca khẩu quyết về sự huyền diệu của việc xem vật
Bài ca về sự ứng nghiệm của các việc
Thiên "Khẩu quyết tổng quát về đoán quẻ", phần ba
Tính tình trái ngược nhau của các quẻ
Ví dụ xem bói theo loại sự vật
Khẩu quyết lấy số của vật làm thể
Xem vật thì lấy hào biến làm chính (hào biến: tức hào động, hào sẽ đổi âm dương)
Phép khắc ứng khi xem vật
Khẩu quyết xem vật theo thời điểm
Ví dụ dùng Dịch để xem vật
Những trò thử nghiệm với muôn vật
Thiên "Khẩu quyết tổng quát về đoán quẻ", phần bốn
Khẩu quyết về Thập ứng khi xem bói
Bàn về mười điềm ứng lớn của sự việc
Điềm ứng của quẻ
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video