Thiên 2 — Thiên Tượng số và lý Dịch, phần hai

 Thiên Tượng số và Dịch lý, phần hai

 Các lệ khởi quẻ theo sự vật (theo phép Đoan (?) của Hậu thiên: lấy ngay sự vật, phương hướng trước mắt để lập quẻ)

 Phép Đoan theo Hậu thiên (Hậu thiên: lối lập quẻ bắt đầu từ sự vật, quẻ có trước, rồi từ quẻ mới ra số): lấy sự vật làm thượng quái (quẻ đơn ở trên; mỗi quẻ kép gồm hai quẻ đơn ba vạch chồng lên nhau), lấy phương hướng làm hạ quái (quẻ đơn ở dưới). Cộng số của quẻ vật với số của quẻ phương, rồi cộng thêm số giờ, để tìm hào động (hào: mỗi vạch liền hay đứt trong quẻ; hào động là vạch sẽ đổi từ liền sang đứt hay ngược lại, cho biết chỗ then chốt của việc). Các số dùng ở đây là số Tiên thiên của tám quẻ: Càn 1, Đoài 2, Ly 3, Chấn 4, Tốn 5, Khảm 6, Cấn 7, Khôn 8. Số giờ tính theo mười hai địa chi: giờ Tý là 1, giờ Sửu là 2, cứ thế đến giờ Hợi là 12.

 Các loại sự vật thuộc về Bát quái (tám quẻ đơn cơ bản của Kinh Dịch, mỗi quẻ tượng trưng cho một nhóm sự vật). Những vật này đều dùng làm thượng quái.

 Càn: trời, cha, người già, quan chức và người quyền quý, đầu, xương, ngựa, vàng bạc châu báu, ngọc trai và ngọc quý, trái cây, vật tròn, mũ, gương, vật cứng, màu đỏ thẫm, nước lạnh (?).

 Khôn: đất, mẹ, bà già, đất (theo ngũ hành), trâu bò, kim loại (?), vải lụa, văn vẻ và hoa văn, xe và kiệu, vật vuông, cán cầm, màu vàng, đồ sành gốm, bụng, váy xiêm, màu đen, lúa nếp và kê, sách, gạo, ngũ cốc.

 Chấn: sấm, con trai trưởng, chân, tóc, rồng, các loài sâu bọ, móng guốc, tre, lau sậy, ngựa hí, ngựa có chân sau màu trắng, ngựa có đốm trắng trên trán, cây lúa ngoài đồng, các loại nhạc cụ, cỏ cây, các màu xanh biếc và xanh lục, cây cối, hột quả cây, củi, rắn.

 Tốn: gió, con gái trưởng, sư tăng và ni cô, gà, đùi, các loài chim, các loài cỏ, cối giã, hương thơm, mùi hôi, dây thừng, mắt, lông chim, cánh buồm, cái quạt, các loại cành lá, người tu tiên học đạo, thợ thủ công, vật thẳng, đồ dùng làm khéo léo.

 Khảm: nước, mưa, tuyết, thợ (?), lợn, con trai giữa, ngòi rãnh, cung và bánh xe, tai, máu, mặt trăng, kẻ trộm, âm luật (?), xà cột nhà, bụi gai, cáo, cây tật lê (loại cây có quả nhiều gai), gông cùm, các loài sống dưới nước, cá, muối, rượu, mắm thịt, vật có hột, màu đen.

 Ly: lửa, chim trĩ, mặt trời, mắt, tia chớp, cầu vồng và ráng mây, con gái giữa, áo giáp mũ trụ, giáo mác binh khí, giấy tờ văn thư, gỗ khô, lò, thú vật, cá sấu, rùa, cua, trai và mọi vật có vỏ cứng, các màu hồng, đỏ, tía, người có vẽ hoa văn trên mình, vật khô ráo.

 Cấn: núi, đất, con trai út, trẻ nhỏ, chó, ngón tay, đường mòn, cổng và lầu cổng, quả cây, quả dây bò, người canh cổng và hoạn quan, chuột, hổ, cáo, các loài thú mõm đen, vật mọc ra từ cây, vật mọc ra từ dây leo, móng vuốt, mũi, màu vàng.

 Đoài: đầm hồ, con gái út, bà đồng, lưỡi, vợ lẽ, phổi, dê, vật gãy vỡ, đồ dùng có miệng, vật thuộc hành Kim, vật hư hỏng sứt mẻ, đầy tớ, tớ gái.

 Hình vẽ phương vị của Bát quái

 Ly ở phương nam, Khảm ở phương bắc, Chấn ở phương đông, Đoài ở phương tây, còn người thì đứng ở giữa.

 Bói khi ngắm hoa mai

 Năm Thìn, ngày mười bảy tháng mười hai, giờ Thân (khoảng 15–17 giờ), tiên sinh Khang Tiết (tức Thiệu Ung, nhà Dịch học đời Tống) tình cờ ngắm hoa mai, thấy hai con chim sẻ tranh nhau một cành rồi rơi xuống đất. Tiên sinh nói: “Việc không động thì không bói, không nhân có chuyện thì không bói. Nay hai con sẻ tranh cành rơi xuống đất, ấy là chuyện lạ.”

 Nhân đó ông bói. Năm Thìn là số 5 (năm tính theo mười hai địa chi: Tý 1, Sửu 2… Thìn 5), tháng mười hai là số 12, ngày mười bảy là số 17, cộng lại được 34. Trừ đi bốn lần tám là 32, còn dư 2, thuộc quẻ Đoài, làm thượng quái. Cộng thêm giờ Thân là số 9, tổng cộng được 43. Trừ năm lần tám là 40, còn dư 3, là quẻ Ly, làm hạ quái. Lại lấy tổng số trên dưới là 43 chia cho 6, sáu lần bảy là 42, dư 1, nên hào thứ nhất là hào động. Quẻ này là quẻ Trạch Hỏa Cách. Hào đầu biến thì thành quẻ Hàm. Hỗ quái (quẻ đơn lấy từ các hào giữa của quẻ kép: hào 2–4 và hào 3–5, cho biết diễn biến ở khoảng giữa sự việc) thấy có Càn và Tốn.

 Ông đoán rằng: “Xét kỹ quẻ này thì chiều tối mai sẽ có một cô gái hái trộm hoa, người làm vườn không biết nên đuổi theo, cô gái hoảng sợ ngã xuống đất, bị thương ở đùi.

 Ở đây, Đoài thuộc Kim là quẻ thể (quẻ đơn không có hào động, tượng trưng cho bản thân người hay vật được bói; quẻ đơn có hào động gọi là quẻ dụng, tượng trưng cho sự việc tác động đến), mà Ly thuộc Hỏa khắc nó (theo ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, có quan hệ sinh là nuôi dưỡng giúp đỡ, khắc là chế ngự làm hại; Hỏa khắc Kim). Trong hỗ quái có Tốn thuộc Mộc, lại sinh thêm cho Ly Hỏa (?), cho nên khí của các quẻ khắc quẻ thể rất mạnh. Đoài là con gái út, vì vậy biết là một cô gái bị thương. Tốn Mộc trong hỗ quái lại gặp Càn Kim và Đoài Kim khắc nó, nên Tốn Mộc bị tổn hại; mà Tốn là cái đùi, cho nên ứng vào chuyện bị thương ở đùi. May là quẻ biến thành Cấn thuộc Thổ, Đoài Kim được Thổ sinh cho, nên biết cô gái chỉ bị thương chứ không đến nỗi nguy hiểm tính mạng.” (Đây là lệ bói lấy năm, tháng, ngày, giờ.)

 Bói hoa mẫu đơn

 Năm Tỵ, ngày mười sáu tháng ba, giờ Mão (khoảng 5–7 giờ sáng), tiên sinh cùng khách đến nhà ông Tư Mã cùng xem hoa mẫu đơn. Lúc ấy hoa đang nở rất rộ. Khách hỏi: “Hoa nở rộ như vậy, cũng có số định trước sao?” Tiên sinh đáp: “Không có gì là không có số. Lại nhân có câu hỏi thì có thể bói được.” Bèn bói.

 Lấy năm Tỵ là số 6, tháng ba là số 3, ngày mười sáu là số 16, tổng cộng được 25. Trừ ba lần tám là 24, dư 1, là quẻ Càn, làm thượng quái. Thêm giờ Mão là số 4, cộng được 29, lại trừ ba lần tám là 24, dư 5, là quẻ Tốn, làm hạ quái, được quẻ Thiên Phong Cấu. Lại lấy tổng số 29 chia cho 6, bốn lần sáu trừ đi 24, còn 5, nên hào thứ năm động, biến thành quẻ Đỉnh. Hỗ quái thấy hai lần Càn.

 Ông bèn nói với khách: “Lạ thay, hoa này giờ Ngọ (khoảng 11–13 giờ trưa) ngày mai sẽ bị ngựa giẫm nát.” Các khách đều sửng sốt không tin. Đến giờ Ngọ hôm sau, quả nhiên có một vị quan sang đến xem mẫu đơn, hai con ngựa cắn nhau, cả đàn chạy xộc vào giữa vườn hoa, hoa bị giẫm nát hết.

 Ông giải thích: “Tốn thuộc Mộc là quẻ thể, Càn thuộc Kim khắc nó, hỗ quái lại thấy hai lần Càn, các quẻ khắc quẻ thể thật nhiều, trong quẻ không có chút khí sinh dưỡng nào, cho nên biết chắc hoa mẫu đơn sẽ bị giẫm nát. Sở dĩ nói là ngựa, vì Càn là ngựa. Sở dĩ nói giờ Ngọ, vì đó là tượng sáng rõ của quẻ Ly (quẻ biến Đỉnh có Ly). Vì thế mà biết được.”

 Bói việc hàng xóm đêm gõ cửa mượn đồ

 Một tối mùa đông, vào giờ Dậu (khoảng 17–19 giờ), tiên sinh đang ngồi sưởi bên lò thì có người gõ cửa. Lúc đầu gõ một tiếng rồi ngừng, sau lại gõ năm tiếng, và nói là xin mượn đồ. Tiên sinh bảo đừng nói ra, để con ông bói xem người ấy mượn vật gì.

 Lấy một tiếng thuộc Càn làm thượng quái, lấy năm tiếng thuộc Tốn làm hạ quái; lại lấy Càn 1 và Tốn 5 cộng được 6, thêm số giờ Dậu là 10, cộng được 16, chia cho 6, trừ hai lần sáu là 12, còn 4, được quẻ Thiên Phong Cấu, hào thứ tư biến thành quẻ Tốn, hỗ quái thấy hai lần Càn. Trong quẻ có ba Càn thuộc Kim, hai Tốn thuộc Mộc, nên là vật làm bằng kim loại và gỗ. Lại vì Càn Kim ngắn mà Tốn Mộc dài, nên là mượn cái rìu.

 Người con đoán rằng: “Kim loại ngắn, gỗ dài, ấy là một món đồ dùng; thứ người ta mượn là cái cuốc.” Tiên sinh nói: “Không phải. Nhất định là cái rìu.” Hỏi ra, quả là mượn rìu. Người con hỏi vì sao. Tiên sinh nói: “Khởi số lại cần hiểu lẽ. Dựa vào quẻ mà suy, thì là rìu cũng được, là cuốc cũng được; nhưng dựa vào lẽ mà suy, thì trời tối rồi còn dùng cuốc làm gì? Ắt là mượn rìu, vì rìu cần cho việc bổ củi. Tính số lại cần hiểu lẽ, đó là điều cốt yếu của việc bói toán. Tính số mà không suy lẽ thì không thể đoán đúng. Người học thuật số hãy ghi nhớ điều này!” (Đây là lệ bói nghe tiếng động.)

 Hôm nay mọi việc thế nào

 Có người khách hỏi: “Hôm nay mọi việc thế nào?” Ông bèn lấy sáu chữ ấy (trong nguyên văn câu hỏi có sáu chữ) mà bói. Chia đều (?), lấy ba chữ “hôm nay động” làm thượng quái: chữ “kim” (hôm nay) thanh bằng, số 1; chữ “nhật” (ngày) thanh nhập, số 4; chữ “động” thanh khứ, số 3 (thanh: các thanh điệu trong tiếng Hán cổ, quy ước bằng 1, thượng 2, khứ 3, nhập 4); cộng được 8, được Khôn làm thượng quái. Lấy ba chữ “tĩnh thế nào” làm hạ quái: chữ “tĩnh” thanh khứ, số 3; chữ “như” thanh bằng, số 1; chữ “hà” thanh bằng, số 1; cộng được 5, được Tốn làm hạ quái.

 Lại lấy 8 và 5 cộng được 13, trừ hai lần sáu là 12, còn dư 1, là quẻ Địa Phong Thăng, hào đầu động, biến thành quẻ Thái, hỗ quái thấy Chấn và Đoài. Ông bèn nói với khách: “Hôm nay có người mời ăn, khách không đông, rượu không say, món ăn chỉ có cơm kê và thịt gà mà thôi.” Đến tối quả nhiên như vậy.

 Ông giải thích: “Thăng có nghĩa là bước lên thềm; hỗ quái là Chấn (phương đông) và Đoài (phương tây), có ý phân chỗ ngồi phía đông phía tây (chủ một bên, khách một bên). Trong quẻ, Đoài là miệng, Khôn là bụng, là chuyện ăn uống, cho nên biết có người mời. Khách không đông, vì Khôn Thổ đứng một mình, không có khí của quẻ cùng loại. Rượu không say, vì trong quẻ không có Khảm (nước). Món ăn chỉ có kê và gà, vì Khôn là lúa kê, còn gà là Tốn. Vì quẻ không có ý sinh cho nhau, nên biết rượu không nhiều, đồ ăn không phong phú.” (Đây là lệ bói theo âm thanh của chữ.)

 Bói tấm biển chùa Tây Lâm

 Tiên sinh tình cờ thấy tấm biển ngạch của chùa Tây Lâm, chữ “Lâm” thiếu hai nét móc, nhân đó mà bói. Lấy chữ “Tây” bảy nét là Cấn, làm thượng quái; lấy chữ “Lâm” tám nét là Khôn, làm hạ quái. Trên bảy nét, dưới tám nét, tổng cộng mười lăm nét, trừ hai lần sáu là 12, dư 3, là quẻ Sơn Địa Bác, hào thứ ba động, biến thành quẻ Cấn, hỗ quái thấy hai lần Khôn.

 Ông đoán rằng: Chùa là nơi người thuần dương ở (sư sãi là đàn ông tu hành), nay quẻ được toàn hào âm chồng chất, lại có điềm nhiều âm bóc lột dương (Bác nghĩa là bóc lột, quẻ có năm hào âm lấn một hào dương). Xét như vậy thì trong chùa ắt có tai họa do đàn bà gây ra. Hỏi ra quả nhiên đúng. Ông bèn bảo sư trong chùa: “Sao không thêm hai nét móc cho chữ ‘Lâm’, thì tự nhiên hết tai họa do đàn bà.” Nhà sư tin lời, liền thêm hai nét móc cho chữ “Lâm”, chùa quả nhiên yên ổn.

 Lại nữa, người thuần dương mà nơi mình ở được quẻ thuần âm, cho nên không tốt. Lại có ý nhiều âm bóc lột dương, cho nên có tai họa do đàn bà. Nếu thêm hai nét móc cho chữ “Lâm” thì thành mười nét, trừ 8 còn 2, là quẻ Đoài; hợp với Cấn ở trên thành quẻ Sơn Trạch Tổn. Hào thứ năm biến, động thành quẻ Trung Phu, hỗ quái thấy Khôn và Chấn. Có chỗ tổn thì được bù thêm (?); quẻ dụng và hỗ quái đều sinh cho quẻ thể, nên là quẻ tốt, có thể được yên ổn.

 Những lệ trên đây đều là có số trước, dùng số để lập quẻ, gọi là số Tiên thiên (lối lập quẻ bắt đầu từ con số như năm tháng ngày giờ, số nét chữ, số tiếng động). (Đây là lệ bói theo nét chữ.)

 Bói ông già có vẻ lo buồn

 Ngày Kỷ Sửu (ngày gọi theo lịch can chi), giờ Mão, tiên sinh tình cờ đi trên đường, thấy một ông già đi về phía Tốn (hướng đông nam), mặt có vẻ lo buồn. Hỏi vì sao lo buồn, ông già bảo không có gì. Tiên sinh lấy làm lạ mà bói. Lấy ông già thuộc Càn làm thượng quái, phương Tốn làm hạ quái, được quẻ Thiên Phong Cấu. Lại lấy số Càn 1, Tốn 5, thêm giờ Mão số 4, tổng cộng 10, trừ 6 còn 4 là hào động, tức là hào Cửu tứ của quẻ Thiên Phong Cấu (hào thứ tư, là hào dương; trong Kinh Dịch “cửu” chỉ hào dương, “lục” chỉ hào âm).

 Kinh Dịch nói: “Trong bọc không có cá, dấy lên thì xấu.” Lời Kinh Dịch ở đây đã không tốt. Xét theo quẻ thì Tốn Mộc là quẻ thể, Càn Kim khắc nó, hỗ quái lại thấy hai lần Càn, đều khắc quẻ thể, hoàn toàn không có khí sinh; lại thêm lúc ấy đang đi trên đường, nên sự ứng nghiệm sẽ nhanh. Ông bèn lấy số thành quẻ chia đôi, lấy một nửa, rồi bảo ông già: “Trong vòng năm ngày, ông hãy cẩn thận khi ra vào, e có họa lớn.” Quả nhiên đến ngày thứ năm, ông già đi dự tiệc mừng, bị hóc xương cá mà chết.

 Lại nữa, phàm khi bói, thời hạn ứng nghiệm thì xem trạng thái động hay tĩnh của chính mình lúc bói để quyết định việc đến chậm hay nhanh. Cho nên đang đi thì ứng nghiệm nhanh, lấy số thành quẻ chia đôi, lấy một nửa. Đang ngồi thì việc ứng nghiệm chậm, phải nhân đôi số thành quẻ mà định. Đang đứng thì nửa chậm nửa nhanh, cứ lấy đúng số thành quẻ mà định là được. Tuy là như vậy, vẫn còn phải linh động; như bói hoa mẫu đơn và ngắm hoa mai, thì hai việc ấy ứng ngay hôm sau (?), vì hoa chỉ là chuyện sớm chiều, đâu thể kéo dài theo số thành quẻ. (Đây là lệ bói theo phép Đoan.)

 Bói người thiếu niên có vẻ vui mừng

 Ngày Nhâm Thân, giờ Ngọ, có một thiếu niên từ phương Ly (hướng nam) đi tới, vẻ vui mừng hiện trên mặt. Hỏi có chuyện gì vui, người ấy bảo không có gì. Bèn bói. Lấy thiếu niên thuộc Cấn làm thượng quái, Ly làm hạ quái, được quẻ Sơn Hỏa Bí. Lấy Cấn 7, Ly 3, thêm giờ Ngọ 7, tổng cộng 17, trừ 12 còn 5 là hào động. Hào Lục ngũ (hào thứ năm, hào âm) của quẻ Bí nói: “Trang sức nơi vườn đồi, bó lụa ít ỏi, đáng tiếc, nhưng cuối cùng tốt.” Lời Kinh Dịch đã là tốt.

 Về quẻ thì quẻ Bí biến thành quẻ Gia Nhân, hỗ quái thấy Chấn và Khảm; Ly là quẻ thể, hỗ quái và quẻ biến đều sinh cho nó. Ông đoán: “Trong vòng mười bảy ngày, cậu ắt có chuyện vui nhận lễ vật hỏi cưới.” Đến hạn, quả nhiên đính hôn.

 Bói con trâu kêu thảm thiết

 Ngày Quý Mão, giờ Ngọ, có con trâu kêu ở phương Khảm (hướng bắc), tiếng kêu rất thảm thiết, nhân đó mà bói. Trâu thuộc Khôn, làm thượng quái; phương Khảm làm hạ quái. Khảm 6, Khôn 8, thêm giờ Ngọ 7, cộng được 21, trừ ba lần sáu là 18, hào thứ ba động, được hào ba của quẻ Địa Thủy Sư. Lời Kinh Dịch nói: “Quân đội có khi phải chở xác về, xấu.” Về quẻ thì quẻ Sư biến thành quẻ Thăng, hỗ quái là Khôn và Chấn; Khôn là quẻ thể, hỗ quái và quẻ biến đều khắc nó, hoàn toàn không có khí sinh.

 Ông đoán: Con trâu này trong vòng hai mươi mốt ngày ắt bị giết thịt. Hai mươi ngày sau, quả có người mua con trâu này, giết để khao mọi người; ai nấy đều lấy làm lạ.

 Bói con gà gáy thảm thiết

 Ngày Giáp Thân, giờ Mão, có con gà gáy ở phương Càn (hướng tây bắc), tiếng gáy rất thảm thiết, nhân đó mà bói. Gà thuộc Tốn, làm thượng quái; phương Càn làm hạ quái, được quẻ Phong Thiên Tiểu Súc. Lấy Tốn 5, Càn 1 cộng được 6, thêm giờ Mão 4, tổng cộng 10, trừ 6 còn 4, hào động biến thành Càn, tức là hào Lục tứ (hào thứ tư, hào âm) của quẻ Tiểu Súc. Kinh Dịch nói: “Có lòng thành tín, máu đi mất, nỗi sợ thoát ra, không có lỗi.” Suy ra là có ý cắt tiết gà. Về quẻ thì quẻ Tiểu Súc biến thành quẻ Càn, hỗ quái thấy Ly và Đoài. Càn Kim là quẻ thể, Ly Hỏa khắc nó. Trong quẻ có Tốn Mộc và Ly Hỏa, là tượng nấu nướng (củi và lửa).

 Ông đoán: Con gà này trong mười ngày sẽ bị đem nấu. Quả nhiên mười ngày sau có khách đến, ứng nghiệm việc làm gà nấu ăn.

 Bói cành khô rơi xuống đất

 Ngày Mậu Tý, giờ Thìn (khoảng 7–9 giờ sáng), tiên sinh tình cờ đi đến giữa đường, thấy một cái cây sum suê, không có gió mà một cành khô tự rơi xuống đất về phía Đoài (hướng tây). Ông bói: gỗ khô là Ly, làm thượng quái; phương Đoài làm hạ quái, được quẻ Hỏa Trạch Khuê. Lấy Đoài 2, Ly 3, thêm giờ Thìn số 5, tổng cộng 10, bỏ 6 còn 4, biến thành quẻ Sơn Trạch Tổn; đó là hào Cửu tứ của quẻ Khuê. Kinh Dịch nói: “Chia lìa cô độc, gặp được người chồng tốt (nguyên phu).” Quẻ Hỏa Trạch Khuê biến thành quẻ Tổn, hỗ quái thấy Khảm và Ly. Đoài Kim là quẻ thể, Ly Hỏa khắc nó; vả lại tên hai quẻ Khuê (chia lìa) và Tổn (hao tổn) đều có nghĩa tổn thương hư hại.

 Ông đoán: Cây này trong mười ngày sẽ bị chặt. Quả nhiên mười ngày sau, người ta chặt cây để dựng nhà đình công, mà người thợ lại đúng là có tên tự là “Nguyên Phu”.

 Các lệ bói trên đây đều là có quẻ trước, dùng quẻ để ra số, gọi là số Hậu thiên.

 Phép bói “gió mà biết, chim mà đoán”

 Phép bói “gió mà biết, chim mà đoán” nghĩa là thấy gió mà nhận biết, thấy chim mà bói đoán. Nhưng không phải chỉ có gió và chim mới bói, mà là gọi chung như vậy. Phàm quẻ nào gửi vào sự vật mà lập, đều gọi là phép “gió mà biết, chim mà đoán”, cũng như thuật Dịch số nói chung đều được gọi là số “Ngắm hoa mai”.

 Phép bói theo gió

 Phép bói theo gió là thấy gió mà nhận biết, cũng như thấy chim mà bói đoán. Phàm thấy gió nổi lên mà muốn bói, thì xem gió từ phương nào thổi đến, lấy đó mà lập quẻ. Lại phải xét thời tiết, xem màu sắc, để suy ra thanh thế của gió, rồi mới đoán được tốt xấu.

 Gió từ phương nam đến thì được quẻ Gia Nhân: gió là Tốn ở trên, phương nam thuộc Ly Hỏa ở dưới, hợp thành quẻ Phong Hỏa Gia Nhân. Gió từ phương đông đến thì được loại quẻ Ích (gió Tốn ở trên, phương đông Chấn ở dưới).

 Xét thời tiết là: mùa xuân là gió làm muôn vật nảy nở, ấm áp dễ chịu; mùa hạ là gió nuôi lớn muôn vật; mùa thu là gió heo may làm tiêu điều; mùa đông là gió rét buốt, v.v.

 Xem màu sắc là: gió cuốn theo bụi, khói, mây hơi, có thể thấy được màu. Màu vàng là khí điềm lành; màu xanh là nửa xấu nửa tốt; màu trắng chủ về đao binh; khí đen tối là xấu; màu đỏ là tai họa; màu hồng tía là tốt.

 Phân biệt thanh thế là: tiếng gió như đoàn ngựa xông trận thì chủ về đánh nhau; như sóng cả thì có chuyện kinh hãi hiểm nguy; như tiếng nức nở thì có chuyện lo âu; như tiếng tấu nhạc thì có việc vui; như tiếng la ó ồn ào thì chủ về cãi cọ náo loạn; như lửa cháy bùng thì chủ về hoả hoạn kinh hoàng. Gió đến thênh thang, đi thong thả, là điềm tốt lành vui mừng.

 Phép bói theo chim

 Bói theo chim là thấy chim thì có thể bói. Phàm thấy đàn chim, đếm số con, xem phương hướng, nghe tiếng kêu, phân biệt màu lông, đều có thể khởi số. Lại phải xét tên gọi và ý nghĩa của loài chim, nghe tiếng kêu hót, để định tốt xấu.

 Thấy chim mà bói, đếm số con, như một con thuộc Càn, hai con thuộc Đoài, ba con thuộc Ly. Xem phương hướng, tức là theo số của Ly ở nam, Khảm ở bắc. Nghe tiếng kêu, như chim kêu một tiếng thuộc Càn, hai tiếng thuộc Đoài, ba tiếng thuộc Ly, v.v.; đều có thể lập quẻ.

 Về nghe tiếng kêu để đoán: chim kêu líu lo ồn ào thì chủ về chuyện cãi vã điều tiếng; kêu thảm thiết nức nở thì chủ về buồn rầu; kêu vang lảnh lót thì chủ về vui mừng tốt lành. Đó là lấy tiếng kêu để đoán tốt xấu. Xét tên gọi và ý nghĩa, như quạ báo tai họa, chim khách báo tin vui, chim loan và chim hạc là điềm lành, chim ngạc (một loài chim ó) và chim bằng là điềm quái gở, v.v.

 Phép bói nghe âm thanh

 Âm thanh là khi ngồi trong phòng yên tĩnh, không thấy gì, chỉ dựa vào những gì tai nghe được mà lập quẻ: hoặc đếm số tiếng, xét phương hướng; hoặc phân biệt tiếng của vật gì, xét kỹ nó thuộc quẻ nào; đều có thể lập quẻ. Lại xét tiếng ấy buồn hay vui để giúp đoán tốt xấu.

 Đếm số tiếng, như một tiếng thuộc Càn, hai tiếng thuộc Đoài. Xét phương hướng, như Ly ở nam, Khảm ở bắc, v.v. Như tiếng người nói và tiếng loài vật kêu, tiếng phát ra từ miệng thì thuộc Đoài. Còn tiếng đồ vật bị gõ đập thì thuộc Chấn, như tiếng trống, tiếng vỗ, tiếng dùi gõ, tiếng ván gỗ. Tiếng kim loại thuộc Càn, như tiếng chuông, khánh, chiêng, lục lạc. Tiếng lửa thuộc Ly, như tiếng lửa cháy bùng, tiếng pháo nổ. Tiếng đất thuộc Khôn, như tiếng đắp nền, nện tường, sườn dốc sạt lở, núi nứt. Đó là phân biệt tiếng của vật, xét kỹ nó thuộc quẻ nào.

 Xét buồn vui để giúp đoán tốt xấu, như nghe tiếng người nói cười, lại nói lời tốt lành, vui đùa cười cợt, thì có chuyện vui; tiếng người khóc lóc và tiếng oán hận, lời buồn rầu cùng những tiếng chửi mắng, than thở khốn cùng, là không tốt.

 Phép bói theo hình dạng vật

 Bói theo hình dạng vật là phàm thấy hình dạng vật đều có thể lập quẻ. Như vật tròn thuộc Càn, vật cứng thuộc Đoài (?), vật vuông thuộc Khôn, vật mềm thuộc Tốn, vật ngửa thuộc Chấn, vật úp thuộc Cấn, vật dài thuộc Tốn, vật trong cứng ngoài mềm thuộc Khảm, vật trong mềm ngoài cứng thuộc Ly, vật khô héo thuộc Ly, vật có hoa văn màu sắc cũng thuộc Ly, vật có thế cản trở (?) và vật bị vỡ thuộc Đoài.

 Phép bói xem màu sắc

 Phàm bói theo màu, màu xanh thuộc Chấn, màu hồng, tía, đỏ thuộc Ly, màu vàng thuộc Khôn, màu trắng thuộc Đoài, màu đen thuộc Khảm, v.v.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video