Thiên thứ hai: Võ Thao (phần bàn về mưu lược trong việc dùng binh, quân sự; là phần thứ hai của sách Lục Thao)
Chương thứ mười hai: Phát Khải (mở đường khởi sự, tức bàn về việc bắt đầu mưu tính lật đổ nhà Thương)
Văn Vương (vua nước Chu, cha của Võ Vương, người đặt nền cho nhà Chu) ở đất Phong (kinh đô nước Chu lúc bấy giờ) cho mời Thái Công (tức Khương Thái Công, Lã Vọng, bậc quân sư của nhà Chu) đến và nói: “Than ôi! Vua nhà Thương tàn ác đã đến cùng cực, buộc tội và giết cả những người vô tội. Mong ông giúp ta lo cho dân, nên làm thế nào?”
Thái Công đáp: “Nhà vua hãy tu dưỡng đạo đức, hạ mình trọng dụng người hiền, ban ơn cho dân, để xem xét thiên đạo (đạo trời, tức quy luật và điềm báo của trời đối với sự thịnh suy của một triều đại). Khi thiên đạo chưa giáng tai ương cho kẻ cầm quyền, thì không thể đứng ra hô hào trước. Khi nhân đạo (đạo người, tức tình hình lòng dân và việc trong xã hội) chưa có tai họa, thì không thể mưu tính trước.
Phải thấy trời giáng tai ương, lại thấy loạn lạc nơi con người, rồi mới có thể mưu tính. Phải thấy mặt công khai của đối phương, lại thấy cả mặt kín đáo của nó, mới biết được lòng nó. Phải thấy việc làm bên ngoài, lại thấy việc làm bên trong, mới biết được ý đồ của nó. Phải thấy những người nó xa lánh, lại thấy những người nó thân cận, mới biết được thực tình của nó.
Đi theo con đường của nó thì có thể đi tới nơi. Theo đúng cửa của nó thì có thể vào được. Đặt ra lễ nghi thì lễ nghi có thể thành. Tranh nhau sức mạnh với nó thì có thể thắng được kẻ mạnh. Thắng trọn vẹn là không cần phải đánh nhau, đạo quân lớn mà không bị tổn thương, thần diệu như thông với quỷ thần, thật tinh vi thay, tinh vi thay!
Cùng người khác chung một nỗi khổ thì cứu giúp nhau, chung một tình cảm thì cùng nhau làm nên việc, chung một mối ghét thì giúp đỡ nhau, chung một điều ưa thích thì cùng hướng về một nơi. Cho nên không cần áo giáp, binh khí mà vẫn thắng; không cần xe phá thành, máy công thành mà vẫn đánh được; không cần đào hào sâu mà vẫn giữ được.
“Người khôn lớn thì không tỏ ra khôn, người mưu lớn thì không tỏ ra mưu tính, người dũng lớn thì không tỏ ra dũng mãnh, cái lợi lớn thì không trông giống cái lợi. Ai làm lợi cho thiên hạ thì thiên hạ mở đường cho người ấy; ai làm hại thiên hạ thì thiên hạ đóng cửa chặn người ấy. Thiên hạ không phải là thiên hạ của một người, mà là thiên hạ của mọi người trong thiên hạ.
Giành lấy thiên hạ cũng như đuổi bắt thú rừng, ai nấy trong thiên hạ đều mong được chia phần thịt. Lại cũng như cùng đi chung một thuyền qua sông: qua được thì ai cũng hưởng chung cái lợi, thuyền đắm thì ai cũng chịu chung cái hại. Như thế thì mọi người đều sẽ mở đường cho, chẳng ai đóng cửa chặn lại.
Không lấy gì của dân, ấy chính là được lòng dân. Không lấy gì của dân thì dân làm lợi cho mình; không lấy gì của nước thì nước làm lợi cho mình; không lấy gì của thiên hạ thì thiên hạ làm lợi cho mình. Cho nên đường lối phải ở chỗ không ai thấy được, việc làm phải ở chỗ không ai nghe được, cái thắng phải ở chỗ không ai biết được, thật tinh vi thay, tinh vi thay!
Chim dữ sắp vồ mồi thì bay thấp, xếp cánh lại; thú dữ sắp chộp mồi thì cụp tai, nằm phục xuống. Bậc thánh nhân sắp hành động thì ắt tỏ ra vẻ ngây ngô, khờ khạo.
“Nay nhà Thương kia, miệng lưỡi mọi người mê hoặc lẫn nhau, rối ren mờ mịt, ham mê sắc dục không có giới hạn. Đó là dấu hiệu của một nước sắp mất. Ta xem đồng ruộng của họ thì cỏ dại lấn át lúa. Ta xem dân chúng của họ thì kẻ gian tà, cong queo lấn át người ngay thẳng. Ta xem quan lại của họ thì hung bạo, tàn ác, làm hại người. Phép nước bị phá hỏng, hình phạt rối loạn mà trên dưới chẳng ai hay biết. Đó là lúc nước sắp mất.
“Mặt trời lớn mọc lên thì muôn vật đều được soi sáng. Đại nghĩa (lẽ phải lớn, chính nghĩa) được thực hiện thì muôn vật đều được lợi. Đạo quân lớn xuất phát thì muôn vật đều quy phục.” “Lớn lao thay đức của bậc thánh nhân! Riêng mình nghe được điều người khác không nghe, riêng mình thấy được điều người khác không thấy, thật đáng vui thay!”
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video