Bài khuyên báo đáp ơn cha mẹ
Đời Thanh – khuyết danh (không rõ tên tác giả)
Một
Trời đất coi trọng chữ hiếu, hiếu phải đặt lên hàng đầu; chỉ một chữ hiếu mà cả nhà được yên ổn.
Làm người phải hiếu thảo với cha mẹ; hiếu thuận với cha mẹ cũng như kính trời.
Người con biết hiếu thảo với cha mẹ mình, thì đời sau con cháu hiếu thảo cũng sẽ đáp lại y như thế.
Từ xưa bề tôi trung phần nhiều là con hiếu; vua chọn bề tôi giỏi thì tiến cử người "hiếu liêm" (một diện tuyển chọn quan lại thời xưa, chọn người hiếu thảo với cha mẹ và trong sạch, liêm khiết).
Nếu hỏi phải hiếu thảo với cha mẹ thế nào, thì hiếu thảo không chỉ ở chuyện lo cái ăn cái mặc.
Hiếu thảo là không để cha mẹ phải buồn giận; vừa thương yêu vừa kính trọng cha mẹ thì đạo hiếu mới trọn vẹn.
Tiếc rằng nhiều người không biết hiếu thảo, nào biết lòng hiếu có thể làm cảm động cả trời.
Phúc lộc đều nhờ chữ hiếu mà có; trời đối xử với người con hiếu khác hẳn mọi người.
Con hiếu dù nghèo khó, rốt cuộc cũng sẽ khá lên; kẻ bất hiếu dù giàu có cũng khó được bình yên.
Mọi việc đều không suôn sẻ là vì bất hiếu; quay lòng lại mà hiếu thảo (?) thì lẽ trời sẽ trả lại cho mình điều tốt.
Hiếu quý ở lòng thành, ngoài ra chẳng có bí quyết gì khác; chữ hiếu không phân biệt nữ hay nam.
Con trai làm tròn đạo hiếu thì phải hòa nhã, vui vẻ; phụ nữ làm tròn đạo hiếu thì phải nhẫn nại nhiều.
Trước mặt cha mẹ mà làm tròn đạo hiếu, chỉ một chữ hiếu ấy đã là đứa con tốt.
Đối với cha mẹ chồng mà làm tròn đạo hiếu, thì vừa được tiếng hiếu thảo, vừa được tiếng hiền thục.
Anh em hòa thuận với nhau cũng chính là hiếu; cái hiếu này gọi là "viên thuốc thuận khí" (ví như thuốc làm êm dịu khí uất trong lòng, khiến cả nhà êm thấm, cha mẹ khỏi phiền lòng).
Chị em dâu hòa thuận với nhau cũng chính là hiếu; cái hiếu này làm cả nhà lớn bé đều vui.
Đàn ông có trăm điều đức hạnh, trước hết coi trọng hiếu; chữ hiếu vốn là cội nguồn của trăm điều đức hạnh.
Phụ nữ muốn được tiếng hiền thục thì trước hết phải học hiếu; trong "tam tòng tứ đức" (những chuẩn mực xưa dành cho phụ nữ: ba điều phải theo – ở nhà theo cha, lấy chồng theo chồng, chồng mất theo con; và bốn đức – công việc khéo, dung mạo đoan trang, lời nói dịu dàng, nết na đứng đắn) thì hiếu đứng đầu.
Lấy chữ hiếu truyền đời trong nhà thì hiếu là của báu; nhờ chữ hiếu mà gia môn cao quý, đường đời rộng mở.
Có hiếu được hay không đâu phải ở chỗ nghèo hay giàu; liệu sức mình mà hết lòng thì hiếu thảo chẳng khó gì.
Nhà giàu hiếu thảo thì có thể nấu nướng cỗ bàn đầy đủ để phụng dưỡng cha mẹ; nhà nghèo hiếu thảo thì dẫu chỉ có đậu và nước lã cũng làm cha mẹ vui lòng (ý nói nghèo mà hết lòng thì bữa ăn đạm bạc vẫn là hiếu).
Nhà giàu hiếu thảo thì trong hiếu có niềm vui; nhà nghèo hiếu thảo thì trong hiếu có duyên lành.
Nhà giàu hiếu thảo thì khí lành tràn đầy nơi nhà cửa; nhà nghèo hiếu thảo thì ánh sáng tốt lành chiếu thấu trời xanh.
Hiếu thảo ở lúc khó khăn mới thấy được hiếu thật; lòng hiếu không cho phép lơi lỏng dù chỉ một lúc.
Hãy mau mau hiếu thảo, hiếu thảo, hiếu thảo; cha mẹ được ta hiếu thảo thì sống lâu như núi, dài như trời (?).
Cha mẹ còn sống, lẽ ra phải hiếu thảo mà không biết hiếu; đến khi cha mẹ mất (?) mới biết hiếu thì đạo hiếu khó mà trọn vẹn.
Hiếu thảo lúc cha mẹ còn sống thì cha mẹ vui lòng; cha mẹ mất rồi mới làm tròn hiếu thì chỉ còn lòng con xót xa.
Sách "Hiếu Kinh" (sách kinh điển của Nho gia bàn về đạo hiếu) và các bài văn về hiếu đều khuyên người ta hiếu thảo: hiếu với cha, hiếu với mẹ, hiếu với tổ tiên.
Làm người mà biết hiếu kính tổ tiên, thì cái hiếu ấy có thể khiến con cháu hiền tài.
Con cháu hiền tài, hiếu thảo thì tiền khó mua được; lấy lòng hiếu mà "mua" (?) thì chẳng tốn tiền.
Lấy chữ hiếu mà "chính tâm" (giữ lòng ngay thẳng) thì lòng sẽ ngay thẳng; lấy chữ hiếu mà "tu thân" (rèn sửa bản thân) thì thân sẽ đoan chính.
Lấy chữ hiếu mà "tề gia" (sắp đặt, gìn giữ gia đình cho nề nếp) thì nhà sẽ tốt đẹp; lấy chữ hiếu mà "trị quốc" (cai trị đất nước) thì nước sẽ yên ổn.
Con cháu khắp thiên hạ đều học hiếu, thì chỉ một chữ hiếu đã thành năm tháng thái bình.
Giữ mình không dâm loạn, không cờ bạc đều là hiếu; con hiếu nên người thì cha mẹ vui lòng.
Không sát sinh, phóng sinh (thả các con vật bị bắt cho chúng được sống) đều là hiếu; làm vậy có thể tích thêm tuổi thọ cho cha mẹ, lòng hiếu thấu đến trời.
Quý trọng lúa gạo, quý trọng chữ viết (người xưa kính chữ nghĩa, không vứt bỏ, giẫm đạp lên giấy có chữ) đều là hiếu; làm vậy có thể tích thêm phúc cho cha mẹ, lòng hiếu ấy thật phi thường.
Thật lòng làm điều thiện mới là hiếu thật; muôn điều thiện đều nằm trong chữ hiếu.
Con hiếu làm theo đạo hiếu thì được phúc lành che chở; làm người mà bất hiếu thì tai họa không có bờ bến.
Con hiếu khi còn sống thì danh giá được coi trọng; con hiếu khi qua đời thì tiếng thơm lưu truyền muôn đời.
Bài này câu nào cũng không rời chữ hiếu; rời chữ hiếu thì "nhân luân" (đạo lý, quan hệ giữa người với người như cha con, vợ chồng, anh em, vua tôi, bạn bè) khó mà chu toàn.
Đọc được mười lần là nghìn chữ hiếu; đây là bài "Trăm chữ hiếu" giúp tiêu tai tránh nạn.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video