Thiên 2 — Bài thứ hai

 Hai

 Trong đời người có ngũ luân (năm mối quan hệ gốc rễ của con người theo đạo Nho: vua – tôi, cha – con, vợ – chồng, anh – em, bạn bè), thì chữ hiếu đứng đầu; từ xưa đến nay, hiếu là gốc của mọi nết tốt.

 Trên đời không gì lớn bằng chữ hiếu, mà hiếu thuận với cha mẹ là điều cốt lõi nhất.

 Muốn biết đạo hiếu phải làm cho trọn những gì, hãy nghe tôi kể tỉ mỉ cho anh nghe.

 Cơm ngon thì trước hết dành cho cha mẹ ăn, áo đẹp thì trước hết dành cho cha mẹ mặc.

 Đừng để cha mẹ phải chịu nghèo khổ, đừng để cha mẹ phải mang nỗi lo buồn.

 Khi cha mẹ ra vào phải dìu đỡ cẩn thận, sớm tối hầu hạ đừng có chán phiền.

 Cha mẹ dạy bảo điều gì (?) thì chớ làm trái hay cản trở, lời cha mẹ dặn dò phải ghi nhớ trong lòng.

 Cha mẹ gọi thì phải dạ ngay, không dám chậm trễ; lòng thành kính, mặt tươi vui.

 Việc lớn việc nhỏ đều phải thưa với cha mẹ, được cho phép rồi mới làm, chớ tự ý quyết lấy.

 Lúc nào cũng phải thấu hiểu ý cha mẹ, đừng để cha mẹ phải bận lòng lo nghĩ.

 Sòng bạc chốn đỏ đen chớ có lui tới (?), phố hoa ngõ liễu (nơi ăn chơi, lầu xanh) chớ có vào chơi bời.

 Giữ gìn thân mình, quý mạng sống, đề phòng tai nạn bệnh tật; rượu chè, gái gú, tiền của, nóng giận thì không được ham.

 Làm điều sai trái, việc xấu xa là tổn hại âm đức (?) (phúc đức ngầm tích lũy do làm việc thiện, theo niềm tin dân gian sẽ được báo đáp về sau); để người ta chửi lây đến cha mẹ thì lòng sao yên được.

 Dù làm ruộng, đi học hay buôn bán, cứ an phận giữ mình thì đó là người tốt.

 Mỗi sáng sớm đến thăm hỏi cha mẹ, hỏi xem nóng lạnh ra sao, khỏe yếu thế nào.

 Tối đến chớ đi chỗ khác, ở nhà hầu hạ cho cha mẹ ngủ yên.

 Mùa hè cha mẹ cần được mát mẻ, mùa đông nên giữ ấm, đừng để bị lạnh.

 Một ngày cha mẹ ăn ba bữa, ba bữa cơm nước phải để tâm xem xét.

 Chỉ sợ ăn uống không được chăm sóc điều độ, đến khi sinh bệnh thì hối hận cũng khó.

 Đồ ăn cho người già nên mềm nhừ, món nguội món cứng tuyệt đối đừng bưng lên.

 Nhà giàu thì rượu thịt thường không thiếu, nhà nghèo thì tùy sức mà dâng món ngon béo.

 Thà mình chịu thiệt thòi, chứ đừng để cha mẹ phải chịu gian khổ.

 Chớ coi trọng tiền bạc mà xem nhẹ cha mẹ, chớ nghe lời xúi giục, chớ nghe theo lời vợ.

 Làm người phải thành tâm làm tròn chữ hiếu, mới được coi là người con trai tốt trên đời.

 Lỡ khi cha mẹ có điều lầm lỗi, sợ người ngoài chê cười mình,

 thì hãy nhẹ nhàng, khéo léo mà khuyên can, nói bóng nói gió, chớ nói thẳng.

 Nếu cha mẹ có thương lo cho con gái, thì chớ gây thù oán với chị em gái.

 Nếu cha mẹ thiên vị anh em trai, thì hãy nghĩ có lẽ bản thân mình còn điều chưa tốt.

 Cha mẹ còn đủ cả đôi thì dễ phụng dưỡng, cha hoặc mẹ đơn chiếc góa bụa thì khó mà hiếu cho trọn.

 Vì ban ngày vắng vẻ thường buồn bã, đêm về thê lương, chỉ có mình với cái bóng.

 Con ruột với mẹ ruột thì dễ hiếu thảo, chỉ có với mẹ kế thì hiếu thảo càng khó hơn.

 Nếu mẹ kế tính tình nóng nảy, thì hãy nói năng dịu dàng, nhún nhường, kiên nhẫn nhiều hơn.

 Với người ngoài, lúc nào cũng nói cha mẹ tốt; chịu oan ức thì trên đầu còn có trời xanh chứng giám.

 Có khi cha mẹ lâm bệnh, phải cẩn thận chăm sóc thuốc thang, chớ xem thường.

 Sắc thuốc nấu thang phải tự tay làm, không được rời khỏi bên giường dù chỉ một ngày.

 Bệnh nặng thì đến trước thần linh mà khấn cầu, khi khấn hứa thì chỉ nên hứa in tặng sách thiện (sách khuyên người làm điều lành, thường được in phát không để tích phúc).

 Dốc hết lòng hết sức mà phụng dưỡng, ngày chớ ngại vất vả, đêm chớ ham ngủ.

 Đừng nói mình vất vả nhiều, cha mẹ còn vất vả vì mình trước cả rồi.

 Con cái mỗi ngày một lớn, cha mẹ mỗi năm một già.

 Khuyên người hãy kịp thời làm tròn chữ hiếu, dù có nhiều anh em cũng không được đùn đẩy cho nhau.

 Nếu đợi đến khi cha mẹ qua đời rồi, muốn báo hiếu thì khó lại càng khó.

 Dẫu có heo dê bày cúng trước linh vị, cha mẹ nào có được nếm đến miệng.

 Chẳng bằng lúc còn sống được ăn một miếng, dù cơm rau trà nhạt cũng thấy ngọt ngon.

 Nếu chẳng may có tang sự, không được đánh trống thổi kèn ầm ĩ vang trời.

 Không chuộng hình thức bề ngoài, chỉ cần lòng thương xót đau buồn thật sự; điều quan trọng là sắm sẵn áo liệm và quan tài tốt.

 Sau khi chôn cất xong, vẫn tiếp tục giữ đạo hiếu: theo các tiết trong năm mà cúng tế, quét dọn và đắp thêm đất cho mộ.

 Anh chị em phải thương yêu nhau; anh chị em thương yêu nhau thì cha mẹ dưới cửu tuyền (chín suối, tức cõi người chết) được yên lòng.

 Lúc cha mẹ còn sống cũng như khi đã mất đều làm tròn chữ hiếu, thì việc lớn của một đời làm người đã xong.

 Thử xem những người xưa nay làm tròn đạo hiếu, đều được vinh hoa phú quý, phúc lộc dồi dào mãi không dứt.

 Còn hãy xem kẻ ngỗ nghịch bất hiếu, bị giải lên công đường (nơi quan xử án) mà đánh đòn bằng gậy.

 Bài khuyên hiếu này mong gặp được người hiểu lòng; hãy sớm lo làm tròn chữ hiếu, chớ chần chừ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video