Phần ba
Xưa nay, ơn cha mẹ phải báo trước tiên; nói đến ơn cha mẹ thì lớn tựa trời cao.
Muốn biết ơn tình cha mẹ lớn đến đâu, hãy nghe tôi kể lại từ đầu một lượt.
Mười tháng mang thai, mẹ nơm nớp lo sợ; đến lúc sinh nở là cửa ải giữa sống và chết.
Thoát qua được cảnh mười phần chết chín, lại ba năm cho bú mớm, chịu bao khổ nhọc.
Con mới sinh chưa ăn được gì, chỉ trông vào sữa mẹ, tức máu huyết của mẹ, thay cơm.
Ban ngày mẹ địu con mà làm lụng, đến tối lại ôm con trong lòng mà ngủ.
Bên trái con tè ướt thì đặt sang bên phải, bên phải ướt thì đặt sang bên trái.
Cả hai bên đều ướt hết, mẹ đặt con nằm lên ngực mình.
Nhường chỗ khô cho con, mình nằm chỗ ướt, thân chịu khổ; bốc phân hốt nước tiểu cũng chẳng chê.
Con thức thì mẹ không ngủ, tung chăn ra mặc con chơi đùa.
Dù bản thân có chút ốm đau, sợ lạnh cũng khó tránh được gió rét.
Con ngủ rồi lại sợ con thức giấc, không dám trở mình, vai thường phải để hở ra ngoài.
Mùa hè lo muỗi đốt con, ban ngày lại sợ ruồi bâu.
Lại sợ có người đến làm con giật mình, giật mình thức dậy rồi quấy khóc khó chịu.
Con vui thì mẹ cũng vui, con khóc thì mẹ chẳng yên lòng.
Vỗ về bên này, dỗ dành bên kia, hôn hít con còn ngọt hơn cả mật.
Lúc nâng lên tay đùa giỡn (?), lúc ôm vào lòng, con quý như hòn ngọc trong lòng bàn tay vậy.
Mẹ chải đầu cho con, mẹ rửa mặt cho con, mặc áo thì nhẹ nhàng uốn tay chân bé nhỏ của con cho thuận (?).
Quần nhỏ áo nhỏ, mẹ tranh thủ lúc bận mà may; mùa đông áo bông, mùa hè áo mỏng.
Con chưa biết ăn, mẹ nhai mớm cho con, chỉ sợ con phải đói rét.
Lo con lạnh, lo con nóng, lo con ăn, lo con mặc.
Mẹ thương con đến tan nát cõi lòng, con chẳng hay biết, chỉ ham chơi.
Lớn khôn rồi nhìn lại mới thấy: ơn tình ba năm ấy thật khó mà báo đáp.
Nhà giàu nuôi con còn dễ, nhà nghèo nuôi con lại càng khó hơn.
Không có củi đun, không có gạo, con cái khóc đói, lòng mẹ xót xa.
Muôn bề chẳng còn cách nào khác, mẹ phải ra đường xin nước xin cơm.
Xin được cơm về thì cho con ăn no trước, mẹ dù nhịn đói cũng cam lòng.
Mùa đông may được chiếc áo bông rách, mẹ chịu rét để con mặc.
Mẹ vì con mà chịu đói chịu rét, con lúc nhỏ nào biết nỗi gian nan.
Lớn khôn rồi nhìn lại mới thấy: không có cha mẹ thì ai thương mình?
Có khi con sốt, lên đậu chẩn (bệnh đậu mùa, bệnh sởi và các bệnh phát ban của trẻ nhỏ), khiến cha mẹ sợ đến lạnh cả gan mật.
Đi tìm thầy thuốc, nhờ người xem bệnh, sắc thuốc nấu thang, khấn vái trời cao.
Chỉ hận không thể ốm thay cho con, ăn chẳng no, ngủ chẳng yên.
Đến khi con khỏe lại, lanh lợi như trước, cha mẹ mới yên lòng ngày đêm.
Hai ba tuổi con mới tập đi, cha mẹ sợ con vấp ngã mà bị thương tật.
Năm sáu tuổi con rời vòng tay ôm, tha hồ chạy chơi ở bên ngoài.
Chỉ một lúc không thấy mặt con, mắt giật, lòng hoảng, ngồi không yên.
Tìm nhà bên đông, kiếm nhà bên tây, sợ có người bắt nạt con mình.
Lo chó cắn, lo xe cán, chỉ sợ con lần ra sông, tới bờ giếng.
Tình cha mẹ thương con không bao giờ cạn; hãy nghĩ lại tấm lòng ấy của cha mẹ.
Bài ngắn này chỉ nói đại ý, nghìn lời vạn chữ cũng chẳng nói hết.
Tám mười tuổi con sắp thành người, cha mẹ đưa con đến trường làng học chữ.
Bút mực giấy tờ chẳng tiếc tiền, tiền thúc tu (tiền và lễ vật nộp cho thầy để được theo học) cùng các khoản đóng góp cũng chẳng nề nghèo khó.
Ba bữa cơm no cha mẹ lo cho con, quần áo mặc cũng sạch sẽ, mới mẻ.
Trong nhà có việc cũng không bắt con làm, cha mẹ khen thưởng cho con, còn mình thì tự chịu vất vả (?).
Lo con với bạn học có hòa thuận không (?), lại sợ thầy nổi giận trách phạt.
Lo con phải chịu khổ, lại sợ con lớn lên không bằng người (?).
Con ở trường làng đọc sách, nào biết cha mẹ luôn canh cánh trong lòng.
Mười bốn, mười lăm, mười sáu tuổi con đã thành người lớn, cha mẹ liền lo việc cưới vợ cho con.
Nhờ một người mai mối làm Nguyệt Lão (vị thần ông Tơ chuyên se duyên vợ chồng; ở đây chỉ người làm mối), dò hỏi tìm cô gái hiền thục để kết thành đôi.
Lễ nạp thái (lễ nhà trai mang lễ vật đến ngỏ ý cầu hôn) và lễ hành sính (lễ nộp sính lễ để định hôn) đều vui lòng lo liệu, trâm cài, vòng xuyến, đồ trang sức tốn bao vàng bạc.
Chọn ngày lành để làm lễ cưới, ngày nào cũng tất bật, lo đến tan nát cả lòng.
Sơn cửa ra vào, sơn cửa sổ, buộc giấy che trần nhà, phòng cưới dán giấy mới tinh một màu.
Mua một chiếc mũ có tua đỏ đúng kiểu thời thượng, may một bộ áo dài và áo khoác ngoài vừa vặn.
Trống nhạc vang trời, trước cửa rộn ràng, bày tiệc đón khách bận rộn đến chết người.
Những điều vừa kể là của nhà giàu, giờ lại nói đến tấm lòng cha mẹ nhà nghèo.
Thiếu ăn thiếu mặc, ngày tháng khó qua, vậy mà vẫn một lòng tìm vợ cho con.
Vay tiền làm lễ cũng cam lòng cưới, trăm phương nghìn kế rước được dâu về nhà.
Cưới được người tốt là phúc, nếu gặp người không hiền thì là mầm tai họa.
Bên gối thủ thỉ xúi giục vài câu, ngay tức khắc con trai đã đổi lòng.
Vợ thì coi quý như châu báu ngọc ngà, cha mẹ thì như người dưng ngoài đường.
Đợi qua hai năm sinh được con, lại càng quên cha mẹ, chỉ biết thương con mình.
Ai đã cưới vợ cho anh? Ai đã lo cho vợ anh về nhà?
Người bỏ tiền bạc ra là ai? Người nhọc lòng nhọc sức là ai?
Hãy vỗ ngực mà nghĩ cho kỹ: ai nhẹ, ai nặng, ai đáng tôn kính hơn?
Nuôi con là để phòng lúc tuổi già, nuôi con mà con chẳng biết báo ơn mẹ.
Không có cha mẹ sinh ra anh, trên đời sao có được thân anh?
Không có cha mẹ nuôi anh khôn lớn, sao anh thành người được ở đời?
Làm con mà quên cha mẹ, ví như cây hoa đã thối mất gốc.
Nếu không báo đáp ơn cha mẹ, thì ngẩng đầu đứng thẳng làm người là vì ai?
Trên đời có kẻ bất hiếu, bị trời đánh sét đánh cũng là chuyện có thật.
Làm con nếu có lòng dạ khác (?), mong lời khuyên này làm người ta động lòng.
Nếu anh biết báo đáp ơn cha mẹ, thì đời sau ắt sinh ra con cháu hiếu thảo.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video