Thiên 4 — Bài thứ tư

 Bài thứ tư

 Xin khuyên người đời hãy lắng nghe: trong ngũ luân (năm mối quan hệ căn bản giữa người với người theo đạo Nho: vua – tôi, cha – con, chồng – vợ, anh – em, bạn – bè) có tình anh em.

 Làm người ở đời, anh phải thương em; sống ở đời làm người, em phải kính anh.

 Ba anh em khóc mà làm cây tử kinh sống lại, đến nay đã thành thần ở cung trời. (Tích anh em họ Điền: ba anh em định chia gia tài, đến cả cây tử kinh trước sân cũng định chặt làm ba, cây liền khô héo; ba người cảm động khóc lóc, thôi không chia nhà nữa, cây lại tươi tốt như cũ.)

 Kết nghĩa vườn đào còn là người khác họ, huống chi anh em cùng cha cùng mẹ sinh ra. (Kết nghĩa vườn đào: tích Lưu Bị, Quan Vũ, Trương Phi thời Tam Quốc vốn không cùng họ, kết nghĩa anh em trong vườn đào, thề sống chết có nhau.)

 Cùng một mẹ thì dĩ nhiên là anh em, khác mẹ thì cũng là anh em như nhau cả.

 Chớ vì phân biệt con vợ cả với con vợ lẽ mà chia ra người này người kia, để đến nỗi anh em làm trái phép nhà (?) mà tranh giành nhau.

 Chớ vì chuyện cũ mà sinh lòng ngờ vực, ghen ghét, làm cho anh em tổn thương tình ruột thịt.

 Chớ vì chị em dâu không hòa thuận mà để anh em như sao Sâm sao Thương, mỗi người một ngả đông tây. (Sao Sâm và sao Thương: hai ngôi sao không bao giờ cùng xuất hiện trên trời, ví anh em xa cách, không gặp nhau.)

 Chớ vì đầy tớ đặt điều đưa chuyện mà anh em sinh giận nhau vì bức tường ranh giới giữa hai nhà.

 Nếu như anh tính nóng nảy, thì em cũng chỉ chịu nhịn chút đau trong bụng mà thôi.

 Người làm em nếu có lúc không biết lẽ phải, thì anh hãy rộng lòng độ lượng mà bao dung cho em.

 Ngưu Hoằng (đại thần đời Tùy) đối xử tốt với em, được ở ngôi tể tướng, lập nên công lớn. (Tương truyền em ông say rượu bắn chết con bò kéo xe của ông, ông chỉ bảo đem làm thịt khô, không hề trách mắng.)

 Ngạn Tiêu (?) đối xử tốt với anh, hai cha con cùng đỗ một khoa thi, cùng được phong quan.

 Anh tốt em tốt thì được báo đáp tốt; người xưa như thế nhiều lắm, khó mà kể hết.

 Hai anh em Thẩm Nhân và Thẩm Nghĩa, cả hai đều là quan Hàn lâm (quan trong Hàn lâm viện, cơ quan văn học của triều đình, chuyên soạn thảo văn thư, sách sử cho nhà vua, thường do người đỗ đạt cao đảm nhiệm).

 Vì gia tài mà tranh chấp với nhau, chẳng nghĩ đến tình anh em như tay với chân.

 Cùng nhau kiện lên quan phủ viện (quan tuần phủ, người đứng đầu việc cai trị một tỉnh); quan tuần phủ hết lời khuyên giải chứ không dùng hình phạt.

 Ông đem ngũ luân, ngũ thường (năm đức tính căn bản phải giữ mãi của người quân tử theo đạo Nho: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín) giảng cho họ nghe, lại lấy chim bay thú chạy ra mà so sánh cho họ hiểu.

 Ví bên đông, dẫn bên tây, khuyên một lượt, hai anh em liền òa lên khóc.

 Ngay trên công đường, hai người ôm nhau mà khóc, càng nghĩ càng ngẫm lại càng đau lòng.

 Thân làm học sĩ (chức quan văn học cao cấp) trong Hàn lâm viện, mà lại đi coi nhẹ tình ruột thịt.

 Anh em về nhà sống với nhau có tình có nghĩa, về sau cả hai đều được thăng quan.

 Anh em hòa thuận thì được điều tốt lành, ông trời coi trọng nhất là việc này.

 Anh em hòa thuận thì cha mẹ vui lòng, ngay cả người ngoài cũng kính nể.

 Anh em hòa thuận là tấm gương, rồi sẽ thấy con cháu lại noi theo mà thương yêu nhau như anh em.

 Anh rộng lượng, em nhẫn nhịn, hãy nghe lời ta khuyên: hòa khí sinh điều lành, phúc lộc ngày càng thêm nhiều.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video