Thiên 1 — Quyển thượng (quyển đầu)

 Quyển thượng

 Nhà ở là then chốt của âm dương (hai mặt đối lập mà bổ sung cho nhau của vạn vật theo quan niệm cổ: âm là tối, lạnh, tĩnh, nữ…; dương là sáng, nóng, động, nam…), là khuôn mẫu cho nền nếp đạo làm người. Không phải bậc học rộng, sáng suốt và hiền tài thì không thể thấu hiểu đạo này. Trong năm loại thuật ấy (?), điều cốt yếu nhất chỉ có phép xem nhà mới thật là thuật bí truyền. Phàm chỗ người ta ở, không ai không ở trong nhà (?). Nhà tuy lớn nhỏ không đều, âm dương khác nhau, nhưng dù chỉ ở trọ trong một gian phòng cũng có lành có dữ. Nhà lớn thì bàn theo cách của nhà lớn, nhà nhỏ thì bàn theo cách của nhà nhỏ. Phạm vào thì có tai họa, trấn yểm thì họa dừng, giống như thuốc chữa bệnh có hiệu nghiệm. Cho nên nhà là gốc của con người. Người lấy nhà làm chỗ ở của gia đình: nếu nhà yên thì gia đình đời đời hưng thịnh, tốt lành; nếu không yên thì dòng họ suy sụp. Mồ mả, sông núi, gò đồi cũng cùng một lẽ ấy. Trên thì đến quân đội, quốc gia; kế đến châu, quận, huyện, ấp; dưới đến thôn xóm, phường, nha môn, đồn trại, cho đến chỗ ở trong núi. Hễ là nơi người ở thì đều theo lệ ấy.

 Những gì mắt thấy tai nghe thì phép xưa không chỉ có một. Có các sách: "Hoàng Đế nhị trạch kinh", "Địa Điển trạch kinh", "Tam Nguyên trạch kinh", "Văn Vương trạch kinh", "Khổng Tử trạch kinh", "Trạch cẩm", "Trạch nạo", "Trạch thống", "Trạch kính", "Thiên Lão trạch kinh", "Lưu Căn trạch kinh", "Huyền Nữ trạch kinh", "Tư Mã Thiên Sư trạch kinh", "Hoài Nam Tử trạch kinh", "Vương Vi trạch kinh", "Tư Tối (?) trạch kinh", "Lưu Tấn Bình trạch kinh", "Trương Tử Hào trạch kinh", "Bát phần trạch kinh", "Ngũ triệu trạch kinh", "Huyền ngộ trạch kinh", "Lục thập tứ quái trạch kinh", "Hữu bàn long trạch kinh", "Lý Thuần Phong trạch kinh", "Ngũ tính trạch kinh", "Lã Tài trạch kinh", "Phi âm loạn phục trạch kinh", "Tử Hạ kim môn trạch kinh", "Điêu Huyện (?) trạch kinh".

 Các sách kể trên đều đại thể giống nhau, chỉ khác chút ít. Sách nào cũng tự cho mình là bí truyền, kỳ diệu, rồi chê khen lẫn nhau. Nếu không tìm đọc khắp lượt thì khi dùng sẽ không đủ.

 Những người học gần đây phần nhiều chuyên theo các thuyết Ngũ tính (chia họ của người ta theo năm âm Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ, rồi phối với ngũ hành để định hướng nhà nào hợp, hướng nào kỵ), Bát trạch (phép chia nhà theo tám hướng của bát quái), Hoàng đạo, Bạch phương (các phép chọn ngày, chọn phương tốt). Vì vậy họ đều làm trái với kinh lớn, không tránh khỏi tai vạ. Có khi phạm phải điều kiêng mà vẫn sửa chữa, động thổ, khiến người xây nhà không ở được, rồi lại chê bai đạo âm dương là không có bằng chứng hiệu nghiệm. Há chẳng đáng đau lòng sao! Huống chi tiền nhân đã để lại sách vở, lời răn dạy rõ ràng; chỉ tại người ta tự mê muội, hằng ngày dùng đến mà không nhận ra hình tượng của nó. Mặt trời và mặt trăng, Càn và Khôn (trời và đất), lạnh và nóng, mái và trống, ngày và đêm, âm và dương… bao trùm muôn hình tượng, nêu một mà nghìn điều theo (?). Chúng vận hành biến đổi không có hình mà hóa sinh được muôn vật. Lớn lao thay, lẽ âm dương! Trong kinh, âm là mẹ sinh hóa muôn vật, dương là cha sinh hóa muôn vật. Âm dương là tổ của trời đất, là bậc tôn quý của việc thai nghén nuôi dưỡng. Thuận theo thì hanh thông, trái lại thì bế tắc, chẳng khác gì bề tôi trung thành thì được ban tước, trái mệnh thì gặp họa! Nay chọn các điều bí truyền đã được kiểm nghiệm, chia làm hai mươi bốn lộ (hai mươi bốn phương vị quanh nhà), tám phần chín cung (tám phương xếp quanh một ô trung tâm theo phép cửu cung), phối với vị trí của nam và nữ, định ranh giới âm dương của nhà, để xét tìm điều lành điều dữ. Tất cả đều không ra ngoài hai loại nhà nói trên (nhà dương và nhà âm). Đây là phép thiêng quý báu để nuôi dưỡng sinh linh.

 Hai mươi bốn lộ là thế này: tùy nhà lớn hay nhỏ, lấy giữa sân làm tâm, chia bốn mặt ra thành hai mươi bốn lộ. Đó là thập can (mười can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; ở đây chỉ dùng tám can làm phương vị, còn Mậu, Kỷ thuộc trung tâm), thập nhị chi (mười hai chi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, dùng làm mười hai phương vị), cùng Càn, Cấn, Khôn, Tốn (bốn quẻ ứng với bốn góc tây bắc, đông bắc, tây nam, đông nam), cộng lại thành hai mươi bốn lộ.

 Càn (quẻ tượng trưng cho người cha) dẫn ba con trai là Chấn (phương đông), Khảm (phương bắc), Cấn (phương đông bắc), tất cả đều thuộc vị dương. [Tức là từ vị Càn ở tây bắc đến Chấn (?) là dương, rõ ràng như vậy.] Khôn (quẻ tượng trưng cho người mẹ) dẫn ba con gái là Tốn (đông nam), Ly (nam), Đoài (tây) (?), tất cả đều thuộc vị âm. [Tức là từ góc Tốn ở đông nam đi thuận đến Tuất là âm, rõ ràng như vậy.] Vì thế dương không tự mình thịnh vượng được, mà lấy âm làm đức (?) [nhà dương nên sửa sang phía âm]; âm cũng không tự mình thịnh vượng được, mà lấy dương làm đức [như đã nói ở trên]. Cũng như mùa đông lấy ấm áp làm đức, mùa hè lấy mát lạnh làm đức, đàn ông lấy đàn bà làm đức, đàn bà lấy đàn ông làm đức vậy. Sách "Dịch quyết" nói: "Âm được dương như trời nóng gặp mát; năm họ đều hòa, trăm việc đều thịnh." Cho nên phương đức mà cao lớn, rậm rạp thì tốt; còn trùng âm, trùng dương (âm chồng lên âm, dương chồng lên dương) thì xấu. Nhà dương lại mở thêm về phía đông, phía bắc, nhà âm lại mở thêm về phía tây, phía nam, thì gọi là trùng. [Tức là mặt đông từ vị Thìn trở về nam, mặt tây từ vị Tuất trở về bắc (?), kẻ chéo một đường làm ranh giới âm dương.]

 Phàm nhà dương thì có khí dương ôm lấy khí âm; nhà âm thì có khí âm đè nén khí dương. Nhà âm và nhà dương tức là rồng (chỉ dòng khí chạy quanh nhà, được hình dung như con rồng). Rồng của nhà dương có đầu ở Hợi (tây bắc lệch về bắc), đuôi ở Tỵ (đông nam lệch về nam). Rồng của nhà âm có đầu ở Tỵ, đuôi ở Hợi. [Hình trạng của rồng: rồng âm màu xanh, rồng dương màu đỏ, mỗi con có chỗ ngồi của mệnh riêng (?), rất kỵ phạm vào.] Phàm dời nhà từ Tốn sang Càn, từ Ngọ sang Tý, từ Khôn sang Cấn, từ Dậu sang Mão, từ Tuất sang Thìn [những lần dời chuyển trên, cũng như khi đi nhậm chức mà ở nơi mới, không kể xa hay gần, đều gọi là vào dương]; còn từ Càn sang Tốn, từ Tý sang Ngọ, từ Cấn sang Khôn (?), từ Mão sang Dậu (?), từ Thìn sang Tuất [những lần dời chuyển trên, cũng như khi đi làm quan, đều gọi là vào âm].

 Cho nên đối với phương phúc đức (phương mang lại phúc cho nhà), phải chăm chỉ dựa theo thiên đạo, Thiên đức, Nguyệt đức (các thần tốt luân chuyển theo năm và tháng; phương mà chúng đến là phương tốt để động thổ). Khi sinh khí (khí tốt lành, mỗi tháng vận đến một phương) đến vị trí ấy thì sửa sang, làm cho sạch sẽ, rộng rãi, dày chắc, thì cả nhà được yên, vinh hoa phú quý. [Phúc đức của trời là tài mệnh (vận về của cải và số mệnh) của nhà. Tài mệnh đã mạnh thì lo gì không giàu (?), cho nên phải chăm sửa sang.] Dời vào âm hai lần hoặc vào dương hai lần liền thì gọi là vô khí (mất sinh khí). Ba lần trùng vào âm hoặc dương gọi là vô hồn. Bốn lần gọi là vô phách (hồn và phách là hai phần tinh thần, linh khí nương trong con người). Hồn phách đã mất thì nhà tan nát, người trốn chạy, con cháu tuyệt tự. [Kinh nói: "Phạm liên tiếp không dừng thì diệt nhà, tuyệt dòng." Chính là nói điều này.]

 Nếu dời một lần sang âm rồi một lần sang dương, luân phiên qua lại, thì hợp với đạo trời, tự nhiên là điềm tốt lành, hưng thịnh. Nếu buộc phải dời trùng lại, thì phải dừng ở mỗi chặng bốn mươi lăm ngày hoặc bảy mươi lăm ngày (?) rồi mới đi tiếp thì không có lỗi, và vẫn nên chọn phương sinh khí, phúc đức thì mới tốt. Nếu lại phạm vào các phương Ngũ quỷ, Tuyệt mệnh (tên những phương hung) hay phương hình họa (phương gây tai họa, hình phạt) thì càng bất lợi. Lời quyết có câu: "Đi không đúng độ, chẳng bằng trở về chỗ cũ." Chính là nói điều này.

 Lại nói: "Nhà đã khốn cùng thì gấp sửa lại nhà cũ." Nên dỡ bớt phía hình họa, bỏ phần đó đi mà thêm vào phía phúc đức. Lại nói: "Sửa nhà, san tường có thể tiêu tai." [Năm hạn của nhà không thuận, hoặc có cãi cọ, bệnh tật, thì nên sửa phía hình họa, thêm vào phía phúc đức, đổi dời tường vách, thì tai họa tiêu tan, được rất tốt lành, hưng thịnh.]

 Phàm xét nhà đều căn cứ vào phương vị nơi dời đến, không lấy phía bắc đường, phía đông đường làm dương [không ngại ở vị dương mà làm nhà âm, ở vẫn tốt], cũng không lấy phía nam đường, phía tây đường làm âm [không ngại ở đó mà làm nhà dương, ở vẫn tốt]. Phàm dời đến không kể xa gần, một dặm, trăm dặm, nghìn dặm, mười bước hay trăm bước đều như nhau. Lại nữa, hai loại nhà này khi xây sửa (?) chỉ cần xem thiên đạo, Thiên đức, Nguyệt đức, sinh khí đến thì sửa ngay, không phải tránh Tướng quân, Thái tuế, Báo vĩ, Hoàng phan, Hắc phương (tên các hung thần trong lịch, mỗi năm đóng ở một phương, theo lệ thường phải kiêng động thổ ở đó), cũng không phải tránh những điều kiêng kỵ theo âm và họ; cứ lấy việc thuận theo hai khí âm dương làm chính. [Các thần sát (thần tốt và sát khí xấu) này cùng ngũ tính và sáu mươi Giáp Tý (vòng sáu mươi năm hay sáu mươi ngày do can và chi ghép lại) đều sinh ra từ hai khí âm dương, xếp ở các phương, các góc, chỉ coi việc công trong một năm, nên không gây tai họa.]

 Phàm các hung sát nằm ở phương hình họa, thì dù Thiên đức, Nguyệt đức đến cũng vẫn phải tránh. Nếu thần sát nằm ở phương phúc đức của nhà, thì đợi Thiên đức, Nguyệt đức, sinh khí đến vị ấy rồi phải sửa ngay, càng bỏ nhiều công càng tốt, cho nên không cần tránh. Nếu không rõ khí âm dương, đến vị ấy liền phải sửa, bỏ nhiều công thì tốt, nên không cần tránh (?). Nếu không rõ (?) những số nhỏ trong khí, thì không thể nắm được đại cương.

 Lại nói: "Phương hình họa thì khuyết và bỏ trống, phương phúc đức thì liền nối và dài ra, là tốt." [Lại nói: tường và nhà ở phương hình họa nên hẹp và mỏng, kiêng cao lớn; ở phương phúc đức thì tường, nhà và nhà hàng xóm nên liền kề, vững chắc.] Lại nói: "Phương hình họa thu hẹp lại thu hẹp, còn sợ tai ương oan uổng đuổi theo; phương phúc đức mở rộng lại mở rộng, con con cháu cháu hưởng vinh hoa." [Ở phương hình họa thì kiêng lấn ra mở rộng, nhưng cũng không được thu quá hẹp, hẹp quá thì khí không đủ, khí không đủ thì thiếu tài lộc (?). Ở phương phúc đức thì nên lấn ra mở rộng, nhưng cũng không được quá mức, quá mức thì phúc giảm, đến chỗ suy kém tiêu mòn, phúc dày cũng bị soi xét mà hao đi (?). Phàm việc gì cũng sợ quá mức: phần lấn ra mở rộng mà nhiều hơn cả nhà gốc thì gọi là quá mức.]

 Lại nói: Nhà có năm hư (năm điều trống rỗng, thiếu hụt) khiến người ta nghèo túng, hao tổn; có năm thực (năm điều đầy đặn, vững chắc) khiến người ta giàu sang. Nhà lớn mà người ít là hư thứ nhất; cổng lớn mà bên trong nhỏ là hư thứ hai; tường rào không trọn vẹn là hư thứ ba; giếng và bếp không đúng chỗ là hư thứ tư; đất nhà nhiều mà nhà ít, sân rộng là hư thứ năm. Nhà nhỏ mà người đông là thực thứ nhất; nhà lớn mà cổng nhỏ là thực thứ hai; tường rào trọn vẹn là thực thứ ba; nhà nhỏ mà lục súc (sáu loài gia súc: ngựa, trâu bò, dê, gà, chó, lợn) nhiều là thực thứ tư; rãnh nước trong nhà chảy về đông nam là thực thứ năm.

 Lại nói: "Nhà đang dần thịnh thì đừng bỏ nhà cửa; nhà chưa suy thì đừng dời đi, cố dời thì chịu họa. Bỏ chỗ ở cũ để tìm chỗ rộng chưa chắc đã vui; tính số người mà xây vừa đủ thì ắt được sống lâu." [Nhà không nên rộng.] Lại nói: "Ruộng tuy tốt (?) cũng phải làm cỏ, xới đất mới tươi tốt; nhà tuy tốt cũng phải sửa sang, đổi dời mới hưng thịnh."

 Theo sách "Trạch thống", nhà và mộ là cội nguồn của vinh hoa. Được lợi thì làm việc gì cũng vừa lòng; mất lợi thì sinh lòng làm càn, phản nghịch (?). Mộ xấu mà nhà tốt thì con cháu có quan chức, bổng lộc. Mộ tốt mà nhà xấu thì con cháu thiếu cơm áo. Mộ và nhà đều tốt thì con cháu vinh hoa. Mộ và nhà đều xấu thì con cháu bỏ quê mà đi, tuyệt giống; vong linh tổ tiên trách phạt, họa của đất thường kéo đến cùng lúc; vong hồn bảy đời buồn rầu chịu khổ; con cháu không lập thân được, lưu lạc nơi quê người, trôi dạt như cỏ bồng (loài cỏ khô bị gió cuốn bay khắp nơi), chết nơi đất khách bên bờ sông.

 Sách "Thanh Ô Tử" (sách phong thủy mang tên Thanh Ô Tử, một thầy địa lý đời xưa) nói: "Nhà được hai thần của mộ (?) thì dần dần che chở con cháu, bổng lộc và chức vị mới vững. Được đất được mộ thì như rồng phóng, hổ bước (khí thế hùng mạnh, phát đạt), gia súc sinh sôi đầy đồng (?), của cải dồn đầy kho, con cháu trung thành hiếu thảo, thần trời phù trợ."

 Tử Hạ (học trò của Khổng Tử) nói: "Mộ có bốn phương kỳ diệu (?): hai họ thuộc âm Thương, Giốc thì là Bính, Nhâm, Ất, Tân; ba họ thuộc âm Cung, Vũ, Chủy thì là Giáp, Canh, Đinh, Quý. Được đất được cung (được phương vị hợp với âm của họ mình) thì làm thứ sử (quan đứng đầu một châu), vương công, mặc áo đỏ, đeo dải ấn tím (trang phục của quan cao cấp), đời đời quý hiển, danh tiếng lẫy lừng. Được đất mà mất cung thì có đầu không có đuôi, tổ tiên chịu khổ, con cháu gặp điều dữ. Mất đất mà được cung thì con cháu không đến nỗi cùng quẫn, tuy không có cơ nghiệp nhưng cơm áo dư đủ. Mất đất mất cung thì tuyệt tự, không còn dấu vết, phải đi xin cơm áo, chết nơi đất khách giữa đám cỏ bồng."

 Tử Hạ lại nói: "Người nhờ nhà mà đứng vững, nhà vững thì người mới tồn tại được. Người và nhà nâng đỡ nhau, cảm thông với trời đất, cho nên không thể chỉ tin vào số mệnh."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video