# Kinh Phật nói về sự Chứng Khế Đại Thừa (chứng ngộ và khế hợp với Đại thừa; Đại thừa nghĩa là "cỗ xe lớn", giáo pháp nhằm đưa mình và tất cả chúng sinh cùng đến quả Phật)
Kinh Phật nói về Chứng Khế Đại Thừa, hai quyển
Kinh dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (năm bộ kinh Đại thừa lớn: Bát-nhã, Bảo Tích, Đại Tập, Hoa Nghiêm, Niết-bàn)
Kinh Phật nói về Chứng Khế Đại Thừa, hai quyển
Đời Đường, sa-môn (người xuất gia tu hành) nước Trung Thiên Trúc (miền giữa Ấn Độ) là Địa-bà-ha-la cùng những người khác vâng chiếu vua mà dịch
Bài tựa kinh Đăng (?) Khế Đại Thừa (có lẽ là "Chứng Khế"), do Võ Tắc Thiên đời Đường soạn
Trẫm nghe: chân không (cái "không" chân thật, tức bản chất rỗng lặng, không có thực thể cố định của mọi sự vật) không có hình tượng, chẳng phải hình tượng, nên lời dạy không sao diễn đạt hết được cái chân thật của nó. Thực tế (chân lý tột cùng, thực tướng của muôn pháp) không có lời, chẳng phải lời, nên lời lẽ không sao giải bày hết được cái thật của nó.
Vì thế, tấm gương pháp nơi cung rồng (theo truyền thuyết, kinh điển Đại thừa được cất giữ trong cung rồng dưới biển, Bồ-tát Long Thụ xuống lấy về truyền ra đời) chiếu tròn khắp ba nghìn thế giới; cửa đạo huyền diệu nơi núi Linh Thứu (núi gần thành Vương Xá ở Ấn Độ, nơi Phật thường giảng kinh) thì phương quảng (rộng lớn, vuông vức — chỉ kinh điển Đại thừa) trùm khắp trăm ức cõi. Muốn lấy trí tuệ "không cần thầy" (trí tự nhiên của Phật, không do ai dạy) làm thầy thì ắt phải nhờ vào tu-đa-la (khế kinh: phần văn xuôi trong kinh ghi lời Phật dạy); muốn học tông chỉ của bậc vô học (bậc đã tu xong, không còn gì phải học, tức A-la-hán) thì rốt cuộc phải nhờ vào kỳ-dạ (phần kệ tụng nhắc lại ý văn xuôi trong kinh) (?).
Từ khi vua nhà Hán mộng thấy người vàng (điển: Hán Minh Đế nằm mộng thấy người vàng bay đến, rồi sai người sang phương tây cầu Phật pháp), những bài kệ quý mới được truyền sang. Văn thiêng chép trên lá bối (lá cây bối-đa-la, người Ấn Độ xưa dùng để chép kinh): lời dạy từ Bắc Thiên Trúc càng truyền xa; ý chỉ vi diệu kết như xâu hoa: bản dịch ở đất Tây Tần càng thêm mới mẻ. Đại thừa và tiểu thừa (giáo pháp nhằm tự giải thoát cho riêng mình) đều theo căn cơ (khả năng tiếp nhận) của người nghe mà giảng dạy; bán tự và mãn tự (giáo lý chưa trọn vẹn và giáo lý trọn vẹn) đều theo quyền (phương tiện tạm thời) và thật (chân lý rốt ráo) mà làm cho người ta hiểu rõ.
Nhà Đường sáng suốt trị vì thiên hạ, gặp đúng thời thịnh vượng, truyền qua ba vị vua thánh, gần đến bảy mươi năm. Dòng sông của vua Thuấn cùng nước thiền định đều trong; ngọn đuốc của vua Nghiêu cùng đèn từ bi đều chiếu sáng (ý nói nền chính trị thánh minh và Phật pháp cùng hưng thịnh). Những người áo đen (chỉ các vị tăng) đi sang phương tây cầu pháp, đâu chỉ có những người như Pháp Hiển (cao tăng đời Tấn, sang Ấn Độ thỉnh kinh); ngựa trắng sang phương đông (điển: hai vị tăng Ấn Độ dùng ngựa trắng chở kinh sang Trung Hoa đời Hán), há chỉ có những người như Ma-đằng (Ca-diếp Ma-đằng, một trong hai vị ấy). Đạo Thích được mở mang rộng lớn, quả thật là ở thời này.
Trẫm từ thuở nhỏ đã hướng lòng về bờ bên kia (bờ giải thoát, tức Niết-bàn), lo mở rộng con đường tam minh (ba trí sáng suốt: biết rõ các đời trước, thấy rõ sinh tử của chúng sinh, và dứt sạch phiền não), nghĩ đến việc tôn sùng cửa bát chính (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát). Trước kia sớm gặp tang tóc, vội mất bóng che nghiêm của cha; gần đây vì lòng hiếu không cảm được trời, lại mất gương mặt hiền của mẹ. Nỗi hận như cỏ đẫm sương ngày càng sâu, nỗi buồn "cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng" mãi thiết tha (điển: cây muốn đứng yên mà gió không ngừng, con muốn phụng dưỡng mà cha mẹ không còn).
Phàm những gì cha mẹ đã cất giữ dùng, những nơi ở cũ tại hai kinh đô (Trường An và Lạc Dương), không gì là không gom lại hết, đem làm chùa chiền, và sung cả vào kho vô tận (quỹ của nhà chùa dùng để cúng dường và cứu giúp, xoay vòng không bao giờ cạn). Rồi lại tập hợp các bậc đại đức (vị tăng có đức hạnh lớn) ở kinh thành, tất cả mười người, cùng với tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Địa-bà-ha-la người nước Trung Thiên Trúc, ở chùa Tây Thái Nguyên cùng dịch kinh và luận.
Các vị pháp sư ấy đều có đạo nghiệp gần đến bậc sơ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát), đạo hạnh sánh ngang bậc "Di Thiên" (biệt hiệu của cao tăng Đạo An đời Tấn), là rường cột của Phật pháp, là thuyền chèo trên biển trí tuệ. Trước sau dịch được tất cả mười bộ. Đến năm Thùy Củng thứ nhất, năm sao Tuế ở cung Đại Lương, tháng ứng với luật Di Tắc (tháng bảy âm lịch), việc chép thành sách xong xuôi, mới đóng quyển, bọc bìa hoàn tất.
Ý chỉ như cam lồ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví Phật pháp) đã sâu xa, lời ví như mây lớn (mây lớn mưa khắp, ví Phật pháp thấm nhuần mọi loài) càng lan rộng. Mong rằng kinh này mãi truyền đến số kiếp nhiều như cát, cứu độ khắp những cõi nhiều như bụi. Nghĩa "truyền lửa" (thầy truyền đạo cho trò như lửa nối từ củi này sang củi khác) tự nhiên sáng tỏ; tài biện thuyết như "rót bình" (truyền trọn vẹn như rót nước từ bình này sang bình khác, không rơi một giọt) càng thêm thấm nhuần.
Trẫm vốn kém cỏi tối tăm, kính cẩn nhận lấy sự phó thác, thường mong nối tiếp và làm hưng thịnh Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) để giữ yên nền móng lớn của ngôi báu; phát huy bát thánh đạo (tám con đường thánh dẫn đến giải thoát) để làm vững cơ nghiệp lớn của các vua thánh đời trước. Cho nên lời vi diệu trong bài kệ bốn câu đạt đến ý sâu xa nơi bờ sông Đề (sông Bạt-đề, nơi Phật nhập Niết-bàn); nghĩa mầu của "một âm" (Phật nói ra một âm mà mọi loài đều hiểu theo cách của mình) gồm trọn ý chỉ sâu kín nơi vườn Am-la (vườn xoài, nơi Phật giảng nhiều kinh Đại thừa).
Đánh trống pháp lớn, tiếng vang dội đến địa ngục Vô Gián (địa ngục khổ nhất, đau đớn không ngừng); thổi tù và pháp lớn, tiếng thông suốt đến cõi Hữu Đỉnh (cõi trời cao nhất trong ba cõi). Kinh này là ngọn đuốc sáng trong căn nhà tối, thật là vầng trăng trí tuệ trên con đường đêm. Nghĩa rốt ráo của bồ-đề (giác ngộ) có lẽ chính là ở đây chăng! Các bộ, các quyển cùng ngành nhánh của chúng được liệt kê ở sau.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video