Kinh Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) nói về Chứng Khế Đại Thừa (chứng ngộ và khế hợp với Đại thừa — "cỗ xe lớn", giáo pháp đưa mình và mọi chúng sinh cùng đến quả Phật), quyển thượng
Tôi nghe như vầy: Một thuở nọ, đức Bạc-già-phạm (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đầy đủ phúc đức, được cả thế gian tôn kính) ở nơi cảnh đẹp nhất trên đỉnh núi lớn Ma-la-da (dãy núi ở miền nam Ấn Độ, gần đảo Lăng-già). Nơi ấy vườn rừng rộng rãi tươi tốt, ao suối trong veo; là chỗ các bậc đại trì minh (những vị tu luyện chú thuật huyền bí, có thần thông, sống như tiên) dạo chơi, nương ở; là chỗ thần linh cư ngụ, người phàm không đặt chân tới; là cõi thành tựu bậc cao của các vị tiên đã đắc quả, có thần thông.
Ngài cùng ở với đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ trong đạo Phật) một nghìn hai trăm năm mươi người. Tất cả đều là bậc đại Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chứng quả A-la-hán — bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), việc cần làm đã làm xong, nghĩa là đã vượt qua mọi địa vị của hạng phàm phu ngu tối. Tên các vị ấy là: trưởng lão A-nhã Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật), A-thuyết-thị-đa (cũng là một trong năm vị đầu tiên), Ma-ha Ca-diếp (vị đứng đầu về hạnh khổ tu), Xá-lợi-phất (vị đứng đầu về trí tuệ), Đại Mục-kiền-liên (vị đứng đầu về thần thông). Những vị như thế đứng đầu.
Lại cùng với đại chúng Bồ-tát (người phát tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh), tất cả đều là những bậc siêu việt tột bậc. Mọi tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một chỗ) và đà-la-ni (năng lực nắm giữ, ghi nhớ trọn vẹn giáo pháp không quên; cũng chỉ các câu thần chú) của Bồ-tát, các vị đều đã chứng được, hiện ra trước mắt, tự tại không chướng ngại; các vị trụ ở mọi địa (bậc tu chứng) của Bồ-tát. Tên các vị ấy là: Thánh giả Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp ở cõi này), Bồ-tát Đại Tuệ, Bồ-tát Thắng Tuệ, Bồ-tát Kiên Tuệ, Bồ-tát Tịch Tuệ, Bồ-tát Vô Tận Tuệ, Bồ-tát Vô Biên Tuệ, Bồ-tát Hải Tuệ, Bồ-tát An Tuệ, Bồ-tát Vô Cấu Tuệ, Bồ-tát Trí Tuệ. Những vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) như thế đứng đầu.
Các vị đều đã được thọ ký (được Phật báo trước rằng sau này chắc chắn sẽ thành Phật), mỗi vị sẽ ở thế giới của mình thành Chính đẳng giác (sự giác ngộ chân chính, viên mãn, tức thành Phật) mà chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp, ví như quay bánh xe để nghiền nát phiền não). Ngoài ra còn có các vị trời lớn, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), càn-thát-bà (thần âm nhạc, sống bằng mùi hương), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay giận dữ, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca hát, hình giống người mà đầu có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), các vị tiên có thần thông và quỷ thần; đủ mọi hình dạng, mọi kiểu áo quần, mọi thứ mũ mão trang sức, cầm đủ loại binh khí, đủ loại cờ xí, cùng đến nghe pháp, đều ngồi trong hội.
Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) được đại chúng đông như biển vây quanh chiêm ngưỡng, cung kính cúng dường; Ngài giảng giải pháp mầu: phần đầu hay, phần giữa hay, phần cuối hay; nghĩa lý hay, lời lẽ rõ ràng hay; thuần một, tròn đầy, đầy đủ, mở bày phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt bỏ dục lạc) trắng trong.
Lúc ấy, thành lớn Lăng-già (thành trên đảo Lăng-già, tức Sri Lanka ngày nay) có vua la-sát (loài quỷ dữ có thần lực, ăn thịt người) tên là Tỳ-tỳ-sản, làm chủ thành ấy. Khi ấy Tỳ-tỳ-sản nghe tin đức Phật Thế Tôn đang ở nơi cảnh đẹp nhất trên đỉnh núi lớn Ma-la-da — vườn rộng, ao đầm, chỗ các vị tiên có thần thông dạo chơi trú ngụ, người phàm không đến được, cõi thành tựu bậc cao — cùng với đại chúng tỳ-kheo một nghìn hai trăm năm mươi người, cùng các Bồ-tát và chư thiên, đại hội vây quanh, Ngài giảng pháp mầu, cho đến mở bày phạm hạnh trắng trong.
Thế là vua Tỳ-tỳ-sản nghĩ như vầy: "Tiếng Phật khó được nghe như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần, ví điều cực kỳ hiếm có), huống chi gặp Phật ra đời mà được nghe nhận chánh pháp. Việc ấy khó như con rùa mù giữa biển gặp đúng lỗ hổng của khúc gỗ nổi (điển: con rùa mù trăm năm mới ngoi lên mặt biển một lần, mà lại chui đúng đầu vào lỗ của một khúc gỗ đang trôi; ví việc khó gặp vô cùng). Phật cực kỳ khó gặp, chánh pháp khó được nghe; nghe pháp mà thấy đạo, gặp Phật Thế Tôn — bậc đã đạt bồ-đề (giác ngộ) lớn và làm cho chúng sinh giác ngộ — thật khó, thật khó, hiếm khi gặp được. Nay ta khó gặp mà đã gặp, phải mau sửa soạn đem theo các thứ châu báu, ngọc trai, anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức), vô số tràng hoa, hương đốt, hương xoa, hương bột, y phục, lọng, cờ phướn, màn trướng, cùng sênh, trống và các nhạc công, kỹ nữ, đủ mọi thứ cúng dường, rồi dẫn cả thuộc hạ cùng đến chỗ Phật, cúng dường Phật và thưa hỏi chánh pháp. Như vậy đời này không sống uổng, ngay nơi thân này được lợi ích lớn."
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sản báo khắp thuộc hạ: "Các ngươi hãy mau đem theo thật nhiều của báu: vàng, bạc, ngọc ma-ni (ngọc báu như ý), ngọc trai, lưu ly (ngọc màu xanh biếc), san hô, mã não, ngọc đỏ, ngọc trắng, chuỗi ngọc đeo cổ, anh lạc, hoa và hương thượng hạng, cho đến sênh, trống, các loại nhạc khí, các trò ca múa, mọi thứ cúng dường, đều mau sửa soạn mang theo, cùng ta đến chỗ đức Như Lai (danh hiệu Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như — chân lý như thật), vị chủ của chánh pháp, bậc tôn quý nhất trong ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế gian nơi chúng sinh luân hồi), khối phúc đức vô thượng, đầy đủ tướng tốt nhất, biết và thấy tất cả, là ruộng phúc (người được cúng dường thì sinh ra phúc đức như ruộng gieo hạt sinh ra lúa) tốt nhất, bậc Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự), để tự tay cúng dường. Vì sao vậy? Phật ra đời rất khó, có khi mới hiện một lần; gặp được thời có phúc chỉ trong sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), hiếm có. Tiếng Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) ở thế gian khó được nghe; thời cơ không thể để lỡ." Vua Tỳ-tỳ-sản liền nói kệ (bài thơ trong kinh) rằng:
Có lúc Phật ra đời,
Gặp trong khoảnh khắc thật khó lắm;
Trăm nghìn câu-chi (một câu-chi là mười triệu) kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài),
Hiếm có người gặp được.
Bậc dẫn đường khó gặp,
Giống như hoa ưu-đàm.
Cõi chúng sinh vô biên,
Xoay vòng theo sáu đường (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục);
Ở địa ngục chịu khổ độc,
Hoặc làm súc sinh, ngạ quỷ;
Sinh vào tám nạn (tám hoàn cảnh không gặp được Phật, không nghe được pháp),
Bỏ lỡ các đức Như Lai.
Ánh sáng thánh hiện ra đời,
Làm lợi khắp mọi chúng sinh;
Lấy mặt trời trí tuệ lớn,
Chiếu tan bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý — gốc rễ của mọi khổ đau).
Nay hãy cùng đến nơi ấy,
Cùng nhau cúng dường lớn
Đấng Ma-ha-na-già (Rồng lớn hay Voi lớn — tiếng tôn xưng Phật, ví sức mạnh lớn lao),
Bậc dẫn đường cho mọi thế gian,
Bậc Thầy lớn của trời và người;
Cúng dường thì được quả lớn.
Khi Tỳ-tỳ-sản nói kệ ấy xong, nhờ thần lực của Phật, trăm nghìn câu-chi na-do-tha (na-do-tha: con số cực lớn, thường hiểu là trăm nghìn ức) tia sáng từ nơi Phật phóng ra, rực rỡ trên không, đi vào thành lớn Lăng-già, chiếu đến Tỳ-tỳ-sản và thuộc hạ. Tỳ-tỳ-sản cùng mọi người gặp ánh sáng ấy thì vui mừng hớn hở. Từ trong lưới ánh sáng lớn vang ra những bài già-tha (kệ tụng) mầu nhiệm, diễn nói pháp rất sâu:
Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) vốn vắng lặng,
Tánh là không (không có thực thể), vô ngã (không có cái "ta" thường còn);
Tất cả chúng sinh
Đều không thể nắm bắt;
Không đầu, không giữa,
Cũng không cuối sau.
Giả dối không thật,
Giống như huyễn, mộng,
Như mây, như chớp,
Như ảo ảnh hơi nắng (hơi nóng bốc lên trông như nước), bọt nổi,
Như vòng lửa quay (đốm lửa quay tròn trông thành vòng),
Như bọt nước tụ.
Pháp do nhân duyên sinh
Đều không có tự tánh (bản chất riêng tự có);
Tất cả pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt),
Nên biết đều như vậy.
Vô minh và khát ái (lòng tham muốn khao khát)
Là gốc của sinh tử.
Quán xét kỹ càng, tu tập thấm dần,
Thì không còn vô minh và ái.
Tất cả các pháp
Lìa khỏi lời nói,
Là tánh thanh tịnh chân thật nhất,
Giống như hư không.
Khi lưới ánh sáng trong tiếng vang đã nói xong kệ, vua Tỳ-tỳ-sản thành lớn Lăng-già liền được vô ngã pháp nhẫn rất sâu (pháp nhẫn: sự thấu suốt và an nhận chân lý rằng các pháp không có thực thể, tâm không còn dao động). Trong thuộc hạ có người được nhẫn, có người phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật), có người được thuận nhẫn (sự an nhận tùy thuận theo chân lý, ở bậc thấp hơn), có người thấy được chân lý. Vua Tỳ-tỳ-sản đối với Phật, Pháp, Tăng được lòng tin không còn nghi ngờ, nghĩ như vầy: "Ta sẽ mặc áo giáp lòng tin vững chắc để đạt quả Phật." Rồi nói kệ rằng:
Sự hiểu biết vô thượng tối thắng
Mà trời, người, a-tu-la,
Chúa Phạm thiên và các chúng trời
Không thấy, không thể biết,
Ta sẽ ở thế gian
Đạt được pháp như thế:
Trí của bậc Nhất thiết trí,
Quyết định không còn nghi.
Ta sẽ ở thế giới này
Thành Phật, độ chúng sinh
Nhiều vô biên câu-chi,
Mở bày pháp trong sạch của Phật;
Tám chi đạo giải thoát vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy),
Là đạo chân chính thù thắng nhất.
Trí vô biên đều hiển bày,
Ba mươi hai tướng (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân Phật) đầy đủ;
Thành Phật, chứng bồ-đề,
Lấy đó trang nghiêm thân.
Khiến khắp mọi chúng sinh
Tu hành nghiệp thanh tịnh,
Vượt qua dòng sinh tử,
Diệt trừ mọi sợ hãi.
Gánh vác hạnh đức và trí,
Cứu vớt, làm lợi ích rộng.
Thân như mặt trời, miệng mở như trăng (?),
Diệt bụi trần, phá sinh tử;
Giữ đức, sẽ thành Phật,
Hiển hiện trong ba cõi.
Khi Tỳ-tỳ-sản nói kệ ấy xong, liền đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ vô thượng, chân chính và trọn khắp, tức quả Phật) được bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui). Vua mang theo vô lượng vật lạ quý theo ý muốn, hiện ra đủ loại: tràng hoa, hương đốt, hương xoa, hương bột, y phục, cờ phướn, lọng, ngọc ma-ni và các thứ báu, màn lụa, trướng che, ngọc trai, chuỗi báu đeo cổ và các đồ trang sức; sênh, trống, mọi âm nhạc, ca hát, ngâm vịnh tán thán, tiếng hay vui lòng vang khắp hư không. Vua đến cúng dường, ca ngợi công đức và sắc tướng trang nghiêm của Phật. Vua dẫn thuộc hạ từ trên không hạ xuống, như vua ngỗng, đi đến chỗ Phật; cùng ở trước Phật quỳ gối phải xuống đất, cúi đầu lạy chân Phật mấy trăm lạy, rồi đứng dậy đi vòng quanh bên phải Phật (cách tỏ lòng tôn kính) mấy nghìn vòng nữa.
Vua Tỳ-tỳ-sản liền ở trước Phật gieo mình nằm sát đất như cây lớn đổ, nói rằng: "Nam-mô (xin kính lạy, quy y) nam-ma đấng tôn quý có thân trang nghiêm bằng đức mầu vô biên, bậc trượng phu cao nhất, sư tử trong loài người, bậc tối thắng trong ba cõi, Bà-già-bà-đê (Thế Tôn) Thích-ca Mâu-ni Như Lai, A-la-ha (bậc đã diệt hết phiền não, xứng đáng được cúng dường), Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc chính đẳng chính giác)." Nói xong vua đứng dậy, chắp tay một lòng ca ngợi công đức Phật:
Vô lượng câu-chi đời,
Tích tu hạnh thanh tịnh;
Làm những hạnh khó làm,
Là nhân bồ-đề khó đạt.
Thức ăn uống, áo, xe ngựa,
Chuỗi ngọc, vàng, bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não),
Đem cho những người cầu xin,
Số vô lượng trăm nghìn ức.
Bỏ nước, bỏ thành ấp,
Người thân yêu và thuộc hạ,
Kinh đô vua phúc thịnh giàu có,
Sung sướng, kho báu chất đầy.
Chí dũng mãnh không hẹp hòi,
Cứu giúp không thể nghĩ bàn.
Trăm nghìn vạn ức kiếp,
Thường làm hạnh bố thí khó xả bỏ.
Xưa kia làm thái tử,
Tên là Tu-đạt-noa (một tiền thân của Phật, nổi tiếng về hạnh bố thí),
Ở trong rừng khổ hạnh,
Bỏ cả vợ và con trai, con gái.
Xưa thấy cọp mẹ đói không có sữa,
Vì từ bi mà xả thân, cho thịt.
Lại vì cứu mạng chim bồ câu,
Không tiếc tự cắt thịt mình.
Thấy người bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ) mù,
Xin mắt liền móc mà cho;
Chưa từng sinh khổ não,
Cũng không lòng hối hận.
Thấy người đến cầu xin,
Rất vui, cung kính mà cho.
Vì tu nhân bồ-đề,
Bỏ cả đầu dâng người xin.
Suốt đêm dài (thời gian rất lâu) giữ trọn các giới (những điều răn cấm),
Không vẩn đục, không sứt mẻ;
Thuần một hạnh thánh trong sạch,
Không xen lẫn các điều ác.
Không hại mạng chúng sinh,
Không trộm tài vật người khác;
Phạm hạnh thường trong sạch,
Không nhiễm, không quyến luyến dính mắc.
Miệng không nói lời dối,
Cấm rượu và các thứ như rượu.
Nhìn mọi chúng sinh bình đẳng,
Như chính mình, không khác gì.
Trọn không nói lời ly gián,
Gièm pha để phá hoại người.
Không nói lời hung bạo,
Không nói lời thêu dệt vô nghĩa.
Thường làm việc lành có ích,
Cấm trừ mọi sự tổn hại.
Đối với các chúng sinh,
Chưa từng khởi giận ghét dù chốc lát.
Thường dứt mọi tà kiến (hiểu biết sai lầm),
Chuyên giữ đức lành chân chính.
Đối với Phật, Pháp, Tăng,
Hết lòng thành cúng dường.
Xưa bỏ năm dục (ham muốn đối với sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm xúc êm ái),
Xuất gia, xa lìa ái nhiễm.
Vâng giữ giới thanh tịnh của Phật,
Tức Ba-la-đề-mộc-xoa (bộ giới luật của người xuất gia; giữ từng giới thì được giải thoát khỏi từng lỗi).
Xưa thực hành đức nhẫn,
An nhiên chịu mọi khổ đau;
Bị lấn hiếp, đánh đập, giận mắng, chửi rủa,
Khổ độc nặng nề đều nhẫn.
Chưa từng lòng hận hối,
Tâm không thoáng sinh điều ác.
Đối với mọi chúng sinh,
Không hại, không giận ghét.
Đem mắt từ nhìn chúng sinh,
Khắp xem như con mình;
Khiến thoát khổ độc lớn,
Số vô lượng trăm nghìn ức.
Đời đời kiếp kiếp,
Thường tu hạnh đại nhẫn.
Xưa làm tiên Nhẫn Nhục (một tiền thân của Phật),
Tu đạo, giảng pháp trong sạch;
Phi tần, cung nữ của vua
Vui mừng đến nghe nhận.
Vua giận, hãm hại bậc đại nhẫn,
Bậc đại nhẫn tâm vẫn an vui.
Đấng thánh tôn dựng tinh tấn lớn,
Trải câu-chi kiếp không thể nghĩ bàn;
Tâm hẹp hòi, tà vạy, biếng nhác,
Thường ngăn không cho khởi.
Chí lớn, tinh tấn rộng,
Mở ngộ bồ-đề của Phật;
Lấy đại bồ-đề của Phật
Soi sáng, giác ngộ tất cả.
Xưa làm hạnh khó làm,
Siêng năng gắng sức không lười;
Cúng dường các bậc tôn trọng
Cùng vô lượng Như Lai.
Thậm chí vì chúng sinh
Mà ở trong sinh tử,
Tùy thuận làm tôi tớ,
Dùng đủ phương tiện dẫn dắt.
Vô lượng trăm nghìn đời,
Làm hạnh siêng khổ lớn,
Tích tu chân pháp của Phật,
Để cầu quả vô thượng.
Xưa kia tu thiền định,
Tâm vắng lặng, điều phục;
Bốn thiền (bốn tầng thiền định của cõi sắc) cùng năm thần thông (thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại),
Các định vô sắc (bốn tầng định sâu hơn, vượt khỏi hình sắc) đều thông đạt.
Chính tư duy tam-ma-đề (định, tâm chuyên chú một chỗ),
Định vô lậu tròn đầy.
Xưa kia tu bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tánh của các pháp),
Đầy đủ trí vô lậu;
Rõ các pháp không tánh,
Là huyễn ngụy, giả dối, lừa mê.
Không ngã, không chúng sinh,
Không thọ giả (kẻ có mạng sống), không dưỡng dục giả (kẻ nuôi lớn);
Kẻ sinh ra do nghiệp (hành động tạo tác bằng thân, miệng, ý, dẫn tới quả báo) xoay chuyển,
Lưới phiền não (những tâm xấu làm rối loạn như tham, giận, si mê) nối tiếp nhau.
Cõi dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc) thường không sạch,
Bốn thứ nhiễm phiền não cùng có.
Cõi chúng sinh vốn thanh tịnh,
Cho đến gốc của phiền não;
Đạt được sự thanh tịnh chân thật,
Đó là thấy cội nguồn của chúng sinh (?).
Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định,
Bát-nhã… đều vượt bậc hoàn hảo;
Lấy nghĩa ấy mà mở bày
Phương tiện cùng trí độ (trí tuệ đưa sang bờ giác) (?).
Khối phúc thù thắng vô biên,
Đấng Chính giác đại tinh tấn,
Siêng năng nghiệp thân, miệng, ý,
Nay được quả chân thật của Phật.
Nay con cúi đầu lạy
Bậc cha lớn, chỗ nương tựa của thế gian;
Nguyện con trong đời sau
Sẽ được chính giác của Phật.
Khi vua Tỳ-tỳ-sản dùng kệ ca ngợi Phật xong, liền đem vô lượng thứ thượng hạng: tràng hoa, hương đốt, hương xoa, hương bột, y phục, lọng, cờ phướn, sênh trống, mọi âm nhạc, ca hát tán tụng, cùng với thuộc hạ hết sức tôn trọng, đúng phép, chí thành, cùng cúng dường Phật, các vị Thanh văn và chúng Bồ-tát. Bấy giờ Tỳ-tỳ-sản bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con muốn thưa hỏi đôi điều với đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (Ứng: bậc xứng đáng được cúng dường; Chính đẳng giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), mong Ngài thương cho phép." Phật bảo Tỳ-tỳ-sản: "Tùy ý ngươi hỏi, Ta sẽ theo lòng ngươi mà giải nói."
Vua Tỳ-tỳ-sản được Phật cho phép, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng sinh (chú của nguyên bản: tiếng Phạn là tát-đỏa, bản dịch cũ dịch là chúng sinh hoặc hữu tình) — chúng sinh nghĩa là gì?" Phật bảo vua Lăng-già: "Chúng sinh là do có tưởng về 'tánh' (cho rằng có thực thể) và do nhiều thứ hòa hợp lại; tức là đất, nước, lửa, gió, không gian, thức (sáu yếu tố cấu thành), danh sắc (phần tâm và phần thân), giới (các yếu tố của sự nhận biết), nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), duyên khởi (mọi sự nương vào nhau mà sinh ra), cùng nhân, nghiệp, quả, gặp gỡ đối đãi nhau mà sinh ra, giống như bó lau sậy (các cây dựa vào nhau mới đứng được). Có người chấp đó là 'ta', hoặc gọi là chúng sinh, kẻ sinh ra, kẻ nuôi lớn, kẻ trượng phu; hoặc gọi là phú-già-la (cá thể luân hồi qua nhiều đời); hoặc gọi là ma-na-bà (con người như một chủ thể); hoặc gọi là kẻ biết, kẻ thấy; hoặc gọi là kẻ làm, kẻ nhận, kẻ tưởng. Này vua Lăng-già, nên biết rằng tất cả đó đều là tưởng về chúng sinh."
Tỳ-tỳ-sản lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, các chúng sinh ấy lấy gì làm gốc? Dừng trụ nơi đâu? Lại trôi chuyển theo gì?" Phật nói: "Tất cả chúng sinh lấy vô minh làm gốc, dừng trụ nơi ái, theo nghiệp mà trôi chuyển." Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, nghiệp có mấy loại?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, nghiệp có ba loại và ba tướng. Ba loại là gì? Là nghiệp của thân, nghiệp của lời nói, nghiệp của ý. Ba tướng là gì? Là tướng thiện, tướng bất thiện, và tướng vừa thiện vừa bất thiện."
Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, vì sao chúng sinh chết rồi lại thọ sinh? Làm sao bỏ thân này mà lấy thân mới?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, khi thân chúng sinh chết, thức (phần tâm biết, dòng ý thức nối tiếp) dời đi theo gió nghiệp mà chuyển, chịu quả của nghiệp đã tạo — thiện, bất thiện, hoặc lẫn lộn — theo sự dẫn dắt của nghiệp mà nhận lấy thân báo: hoặc noãn sinh (sinh từ trứng), hoặc thai sinh (sinh từ bào thai), thấp sinh (sinh nơi ẩm ướt), hóa sinh (tự nhiên hiện ra, không nhờ cha mẹ); đều do gió nghiệp đưa đi, không cần nhọc sức mà tự đến."
Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, chúng sinh chết rồi nhận thân trung ấm (thân trung gian sau khi chết, trước khi đầu thai), khi chưa nhận thân mới thì trụ thế nào?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, ý ngươi thế nào? Như hạt giống sinh mầm: hạt mất trước rồi mầm mới sinh? Hay mầm sinh trước rồi hạt mới mất? Hay hạt mất đã lâu rồi mầm mới sinh?" Tỳ-tỳ-sản thưa: "Bạch Thế Tôn, không phải hạt mất rồi mầm mới sinh, cũng không phải mầm sinh rồi hạt mới mất; sinh và mất cùng lúc, không trước không sau." Phật nói: "Đúng vậy, vua Lăng-già. Không phải thức cuối của thân cũ mất rồi thức đầu của thân mới mới sinh, cũng không phải thức đầu của thân mới sinh rồi thức cuối của thân cũ mới mất; sinh và mất cùng lúc, không trước không sau. Này vua Lăng-già, như con sâu cát-di (?) bò đi: đầu đến đâu thì cả thân theo đến đó; đã bám chỗ nào thì không rời, đổi bước mới đi. Cũng vậy, thức trước nương vào thân thì toàn bộ thức theo đó; một khi đã nương thì không rời, đến khi chết mới dời bỏ."
Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Nếu như vậy thì có trung ấm hay không?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, như chúng sinh noãn sinh bỏ thân mà nương vào trứng, do sức gió nghiệp mà ở trong trứng đông đặc (?) không hay biết gì; đến khi trứng chín, thức mới có cảm giác. Vì sao vậy? Phép của nghiệp là như thế: do sức nghiệp, chúng sinh noãn sinh khi chưa đến lúc chín thì không hay biết gì. Lại như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị khắp thiên hạ, có bánh xe báu dẫn đường) và con của Chuyển luân vương, do nghiệp phúc mà khi thọ thân không bị uế trược trong thai làm bẩn, không lẫn với uế trược trong thai; vì không bị uế thai làm nhiễm nên phần nhiều là hóa sinh. Nếu có khi thai sinh thì có cái bọc như trứng, không nhiễm uế thai; đến lúc chín thì phá bọc mà ra. Này vua Lăng-già, nên lấy điều ấy để hiểu về trung ấm."
Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, thức lớn chừng nào, có hình sắc gì?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, thức không có hạn lượng, không màu sắc, không hình dạng, không thể hiện ra cho thấy; không chướng ngại, không gì giống, không chỗ trụ, không biểu hiện." Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, thể của thức nếu không có hạn lượng, không màu sắc, không hình dạng, không thể hiện ra, không chướng ngại, không gì giống, không chỗ trụ, không biểu hiện, thì há chẳng phải là tướng đoạn diệt (tức là hoàn toàn không có gì) sao?" Phật nói: "Không phải vậy, vua Lăng-già. Nay Ta dùng ví dụ để mở lòng ngươi, khiến ngươi hiểu rõ.
Như ngươi ở trong cung mình, ngồi trên điện đường, có thể nữ, kỹ nữ, thuộc hạ hầu hạ vây quanh; giường ghế, đồ nằm trải bày êm ái; đủ thứ đẹp đẽ để trang sức thân. Lúc ấy trong vườn lớn Vô Ưu, cây cỏ tốt tươi, muôn hoa nở rộ; hoặc gió hiền thổi nhẹ, hoặc gió mạnh thổi dữ, hương rừng Vô Ưu bay vào cung điện. Này vua Lăng-già, ý ngươi thế nào? Hương theo gió ấy có ngửi biết được không?" Tỳ-tỳ-sản thưa: "Bạch Thế Tôn, hương ấy ngửi biết được." "Này vua Lăng-già, có thể phân biệt đó là hương của hoa nào không?" Tỳ-tỳ-sản thưa: "Có thể phân biệt được." "Này vua Lăng-già, do ngửi mà biết được, vậy có thấy được thể của hương lớn chừng nào, hình sắc ra sao không?" Tỳ-tỳ-sản thưa: "Bạch Thế Tôn, không thấy được. Vì sao vậy? Thể của hương không có màu sắc để hiện ra, không thể nắm giữ, không có gì giống, không biểu hiện, không chỗ trụ, sao thấy được lượng và sắc của nó?" "Này vua Lăng-già, ý ngươi thế nào? Lẽ nào vì ngươi không thấy được lượng và sắc của thể hương mà cho đó là tướng đoạn diệt?" Tỳ-tỳ-sản thưa: "Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Nếu là tướng đoạn diệt thì làm sao ngửi biết được?"
"Đúng vậy, đúng vậy, vua Lăng-già. Thể của thức nếu đoạn diệt thì không có tướng sinh tử và tướng phân biệt nhận biết. Này vua Lăng-già, nên biết rằng thể của thức vô cùng mầu nhiệm, thanh tịnh, nhưng bị khách nhiễm (những thứ ô nhiễm từ ngoài đến như khách, không phải bản chất của nó) làm cho dơ bẩn, tức là vô minh, khát ái, nghiệp huân tập (thói quen, hạt giống do nghiệp thấm dần vào tâm như hương ướp vào áo) v.v. Giống như hư không vô cùng mầu nhiệm, thanh tịnh, mà bị bốn thứ nhiễm là khói, mây, bụi, sương mù làm vẩn đục. Này vua Lăng-già, thể của thức trong sạch, mầu nhiệm, không màu sắc, không lường được, không có gì nắm giữ hay ngăn ngại được; sự hiện ra của khách nhiễm dơ bẩn cũng là như vậy. Vì sao vậy? Vì dùng trí chân thật quán xét thì rốt ráo không có chúng sinh nào có thể nắm bắt được: không có kẻ có mạng sống, không có kẻ sinh ra, không có trượng phu, không có phú-già-la, không có kẻ biết, không có kẻ thấy, không có kẻ tưởng, kẻ nhận, kẻ làm, kẻ nghe, cho đến không có sắc, thọ, tưởng, hành (các yếu tố cấu thành thân tâm) v.v.
Này vua Lăng-già, dùng trí chân thật quán xét kỹ thì đều không thể nắm bắt; tự tánh của các pháp đều do hòa hợp mà sinh, không có tánh nào riêng khác. Này vua Lăng-già, nên tu học như thế để làm chúng sinh chân thật vi diệu, chớ đi vào cánh đồng hoang trống trải của sinh tử và các cõi hữu (cõi tồn tại trong luân hồi). Thế nào là chúng sinh chân thật? Đó là đạt được sự chứng khế Ma-ha-nhã-na (âm tiếng Phạn, ở đây chỉ Đại thừa; cũng có thể hiểu là đại trí tuệ)." Bấy giờ đức Thế Tôn nói kệ rằng:
Kẻ bị nghiệp lôi kéo xoay vần,
Là chưa đủ đạo tám chi (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát);
Thoát nghiệp, đạt vô lậu,
Mới là lợi ích thật trên đời.
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sản lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, trong cõi chúng sinh, vô lượng vô biên như cát sông Hằng, được qua biển sâu rộng lớn của ba cõi hữu (ba cõi tồn tại: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc): hoặc nhờ Thanh văn thừa (con đường nghe pháp mà tu thành A-la-hán) mà qua, hoặc nhờ Độc giác thừa (con đường tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, vào thời không có Phật) mà qua, hoặc có người chứng khế Ma-ha-nhã-na vô thượng thành Chính đẳng giác — không bờ, không cùng, vô lượng, vô số, đời sau cũng vậy. Nhờ ba thừa mà qua được, đạt Niết-bàn (sự dập tắt hoàn toàn phiền não, giải thoát khỏi sinh tử), số ấy vô lượng vô biên như cát sông Hằng, thế mà cõi chúng sinh không tăng không giảm. Bạch Thế Tôn, con thấy việc ấy mà không biết nên làm gì, như kẻ muốn bỏ nghề."
Phật nói: "Này vua Lăng-già, chớ bỏ việc. Vì sao vậy? Cõi chúng sinh không có đầu, không có cuối; cõi hư không và pháp giới (toàn thể mọi pháp, mọi sự hiện hữu) cũng như vậy. Vì thế, vua Lăng-già, nên biết cõi chúng sinh không thể nói là tăng, không thể nói là giảm. Chúng sinh trong biển sâu sinh tử rộng lớn của ba cõi hữu này, đã qua và sẽ qua vô lượng vô biên, mà cõi chúng sinh không tăng không giảm. Như cõi hư không không tăng không giảm, không đầu giữa cuối, mà cõi hư không trùm khắp tất cả, không chướng ngại, không nhọc nhằn, không tạo tác, không phân biệt. Cũng vậy, vua Lăng-già, cõi chúng sinh dù đầu, giữa hay cuối đều không thể nắm bắt. Nếu được chứng khế pháp thánh thì cõi chúng sinh tuy đến cùng mà không hề giảm hết, vậy mà vẫn có người được độ qua. Vì sao vậy? Vì cõi chúng sinh tự nhiên là như thế, không đầu không cuối."
Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, biển sinh tử và các cõi hữu là thế nào?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, biển sinh tử và các cõi hữu giống như biển lớn." Hỏi: "Lời dạy của Phật, bậc Thầy lớn, là thế nào?" Phật nói: "Giáo pháp của chư Phật nên biết giống như con thuyền." Lại hỏi: "Tỳ-kheo xuất gia đầy đủ pháp là thế nào?" Phật nói: "Tỳ-kheo đầy đủ pháp như người lái buôn đi thuyền." Lại hỏi: "Vâng giữ lời dạy và giới răn của bậc Thầy lớn không sứt mẻ là thế nào?" Phật nói: "Yêu pháp, vâng pháp, biết đủ, giữ giới, tuân theo lời Thầy dạy, cẩn thận giữ gìn không sứt mẻ, giống như sửa sang thuyền, then chốt chắc chắn, đồ dùng đầy đủ, người lái buôn ngồi lên đó muốn vượt biển lớn."
Lại hỏi: "Thiện tri thức là thế nào?" Phật nói: "Thiện tri thức (người bạn lành, bậc thầy tốt dẫn dắt mình tu tập) giống như người lái thuyền điều khiển con thuyền." Lại hỏi: "Sức của tám chi chính đạo là thế nào?" Phật nói: "Tám chi thánh chính đạo (thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) như ngọn gió thuận chính đưa thuyền đi nhanh." Lại hỏi: "Thiền, thần thông, tam-muội, tam-ma-bát-để là thế nào?" Phật nói: "Thiền, thần thông, tam-muội, tam-ma-bát-để (trạng thái định sâu, thân tâm quân bình an ổn) giống như hòn đảo báu." Lại hỏi: "Bảy bồ-đề phần là thế nào?" Phật nói: "Bảy bồ-đề phần (bảy yếu tố giác ngộ: nhớ nghĩ, chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả) như bảy loại báu." Lại hỏi: "Người được bảy bồ-đề phần, chứng khế Ma-ha-diễn (Đại thừa), lại như thế nào?" Phật nói: "Giống như người lái buôn lấy bảy loại báu tùy ý cho đủ, thành đại phú hào. Này vua Lăng-già, người được bảy bồ-đề phần, chứng khế Ma-ha-diễn, tu hành vô thượng, an ổn thành Phật, nên biết cũng như vậy. Lành thay việc xuất gia trong giáo pháp của Như Lai!" Bấy giờ đức Thế Tôn nói kệ rằng:
Mọi khổ của các cõi hữu che kín dày đặc,
Trói buộc chúng sinh;
Cứu mình và người khác,
Cắt đứt dây trói khổ của các cõi hữu ấy;
Xuất gia trong giáo pháp Phật,
Là con thật của Như Lai.
Chúng sinh chân thật là đại ngã (cái "ta" lớn, chân thật, không phải cái ta hư giả),
Tích tu mà thành chỗ nương tựa cho đời.
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sản lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có chúng sinh xuất gia thọ giới trong Phật pháp mà không khéo giữ gìn, phá hủy giới cấm; hoặc có người xuất gia mà không tu phạm hạnh, giới sứt mẻ nhiều, bỏ giới trở về đời thường, những kẻ ngu ấy ví như gì?" Phật nói: "Ví như người lái buôn ở giữa biển lớn, con thuyền đang đi bị vỡ, chìm xuống nước mà chết. Này vua Lăng-già, những kẻ ngu si xuất gia thọ giới trong pháp của Ta mà không khéo giữ gìn, phá hủy nhiều, chìm vào các ác thú (các nẻo dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), nên biết cũng như vậy."
"Bạch Thế Tôn, có người phá giới, không tu phạm hạnh mà làm ra dáng vẻ phạm hạnh thanh tịnh; hoặc phá giới rồi bỏ giới trở về đời thường, những người ấy khi bỏ thân lại có người được sinh vào nẻo lành, ví như gì?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, ví như người lái buôn ở giữa biển lớn, thuyền vỡ trôi dạt chìm nổi, gặp được tấm ván vỡ, hoặc gặp xác chết, hoặc gắng sức bơi qua. Người được ván vỡ thì nhờ sức gió mà trôi đến đảo; người được xác chết thì vì theo lẽ tự nhiên biển không giữ xác chết, nên bám vào đó mà trôi ra được; người chuyên tâm gắng sức bơi qua thì có khi được thần biển thương xót đưa lên bờ đúng như mong muốn.
Trong pháp của Ta, người xuất gia phá giới, hoặc phá giới trở về đời thường, có người đối với Phật sinh lòng tin trong sạch, sám hối triệt để; hoặc lòng ngay thẳng, chất phác trong sạch; hoặc tuy phạm giới nhưng không bỏ lòng từ, mong chúng sinh được vui; hoặc thọ giới lại, làm mới mình mà giữ gìn. Này vua Lăng-già, vì những nhân duyên ấy mà người xuất gia trong pháp của Ta dù phá giới, hoặc bỏ giới trở về đời thường, cũng có người được sinh vào nẻo lành." Bấy giờ đức Thế Tôn nói kệ rằng:
Trăm nghìn câu-chi đời,
Tích tạo nhiều tội nghiệp;
Sám hối triệt để, làm mới mình mà thọ giới lại,
Tội được sạch, không tăng thêm nữa.
Tỳ-tỳ-sản lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, có bao nhiêu pháp trợ bồ-đề (pháp giúp đạt giác ngộ)?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, pháp trợ bồ-đề có ba mươi bảy: bốn niệm xứ (bốn chỗ đặt sự quán niệm: thân, cảm thọ, tâm, các pháp), bốn chính cần (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh tăng trưởng), bốn thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc lành: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), bảy giác phần (tức bảy bồ-đề phần), tám thánh đạo (tức tám chi chính đạo). Đó gọi là ba mươi bảy phẩm pháp trợ bồ-đề."
Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, cửa giải thoát có mấy?" Phật nói: "Cửa giải thoát có ba: không (thấy các pháp không có thực thể), vô tướng (không bám vào hình tướng), vô nguyện (không còn mong cầu tạo tác)." Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Tu thành thế nào?" Phật nói: "Tu thành có ba: tu lìa nhiễm, tu diệt, tu độ qua Niết-bàn." Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Phép chữa trị có mấy?" Phật nói: "Phép chữa trị nói tóm lược có ba: người nhiều tham dục thì chữa bằng phép quán bất tịnh (quán thân thể là nhơ nhớp để dứt tham dục); người nhiều sân giận thì chữa bằng phép quán từ (quán lòng thương yêu muốn chúng sinh được vui); người ngu si thì chữa bằng phép quán duyên khởi." Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Khéo tu có mấy?" Phật nói: "Khéo tu có bốn: khéo tu về ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), khéo tu về giới, khéo tu về nhập, khéo tu về phương tiện." Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Quán sát thế nào?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, nên quán sâu về duyên khởi và nhân quả của bốn đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ, con đường chấm dứt khổ)."
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sản đi vòng quanh bên phải Phật ba vòng, đem bảy báu và các loại hoa rải lên Phật, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về Phật, được điều chưa từng có, vui mừng hớn hở, dùng kệ hỏi rằng:
Bồ-tát làm hạnh gì
Để dũng mãnh làm lợi thế gian,
Bố thí, trì giới, thiền định, nhẫn nhục, tinh tấn,
Phát tâm hướng đến bồ-đề cao nhất,
Cầu trí chân chính vô lậu,
Giáo hóa dẫn dắt chúng sinh,
Thành Phật — ruộng phúc tối thắng,
Trang nghiêm bằng báu không nhơ?
Nói kệ ấy xong, Phật bảo Tỳ-tỳ-sản: "Lành thay, lành thay, vua Lăng-già! Ngươi hỏi Như Lai nghĩa ấy. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ, Ta sẽ nói cho ngươi. Này vua Lăng-già, Bồ-tát thường tu hành tương ứng với sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), đối với tất cả chúng sinh tâm không vướng mắc. Này vua Lăng-già, Bồ-tát làm hạnh như thế, chớ để thối lui giảm sút, chớ nhiễm pháp thế gian, phải tiến tu thêm hạnh thù thắng của Phật pháp, làm cho vô biên chúng sinh được thành thục, làm cho cõi Phật thanh tịnh, chứng khế Ma-ha-nhã-na, không bị chướng ngại đối với Phật pháp."
Tỳ-tỳ-sản lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con tu hành thế nào để được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, nên bỏ lỗi kiêu mạn, không ganh ghét, không keo kiệt; thực hành bốn phạm hạnh (bốn tâm cao thượng: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả), tâm luôn nghĩ làm lợi ích cho tất cả chúng sinh; không giết hại, không nói dối, không uống rượu, không tà dâm, không trộm cắp, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói lời không thích đáng; thường chuyên tu tâm bồ-đề, tâm sáu ba-la-mật, tâm làm lợi chúng sinh, tâm vắng lặng thanh tịnh; quán thấy các cõi hữu nhiều đáng sợ hãi, độ thoát chúng sinh khổ não trong ba cõi hữu.
Này vua Lăng-già, nay ngươi muốn cầu quả Phật thì nên biết như vầy: cái gọi là Phật chỉ là dùng tên gọi đặt ra tạm thời mà thôi. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, vì thể của Phật là không có thể; vì thể Phật không có gốc; vì thể Phật không chỗ trụ; vì thể Phật thanh tịnh tột bậc; vì thể Phật không bụi nhơ; vì thể Phật vô ngã; vì thể Phật không nắm giữ; vì thể Phật không hình dạng; vì thể Phật không tướng mạo; vì thể Phật không vào; vì thể Phật không ra; vì thể Phật không nhọc nhằn; vì thể Phật không có các phần; vì thể Phật không dính mắc; vì thể Phật không ô nhiễm; vì thể Phật không thể đo lường; vì thể Phật không có đối tượng để bám vào; vì thể Phật không xen tạp; vì thể Phật vượt mọi nhập; vì thể Phật lìa mọi phân biệt, vọng tưởng, suy lường; vì thể Phật vượt mọi cõi hữu; vì thể Phật khó vào; vì thể Phật khó biết; vì thể Phật rất sâu; vì thể Phật không có chữ; vì thể Phật không màu sắc; vì thể Phật vốn vắng lặng; vì thể Phật mầu nhiệm không nhơ; vì thể Phật là vô thượng; vì thể Phật không gì ví được; vì thể Phật không thể nắm bắt; vì thể Phật không thể cắt đứt; vì thể Phật không thể phá hoại; vì thể Phật không thể phân biệt; vì thể Phật không thể nghĩ bàn; vì thể Phật không có tự tánh; vì thể Phật không có chỗ ở; vì thể Phật không có sự hiện ra để thấy; vì thể Phật không chướng ngại; vì thể Phật không gì giống; vì thể Phật chẳng phải đoạn diệt; vì thể Phật chẳng phải thường còn; vì thể Phật bằng như hư không; vì thể Phật là vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng, chỉ ngang với cái không gì sánh bằng); vì thể Phật không thể nói được.
Này vua Lăng-già, thể Phật là như vậy. Người muốn cầu Phật thì nên lấy sự không cầu mà cầu quả Phật. Vì sao vậy? Không thể dùng tưởng về 'tánh' mà chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; không thể dùng tưởng về ngã, tưởng về chúng sinh, tưởng về kẻ có mạng sống, cùng các tưởng về kẻ sinh ra, kẻ nuôi lớn, trượng phu, phú-già-la, kẻ làm, kẻ nhận, kẻ biết, kẻ thấy, kẻ tưởng… mà chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Không khởi tưởng hữu vi, không khởi pháp chấp (chấp các pháp là có thật), không khởi chấp về ấm, giới v.v., cho đến không khởi chấp về Phật — Bồ-tát ấy mới chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, bồ-đề không thể lấy làm đối tượng để bám vào, không thể dùng sự chấp có tánh, chấp thường hay chấp đoạn mà chứng biết được. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, vì tất cả các pháp rồi ắt sẽ hoại diệt."
Tỳ-tỳ-sản hỏi: "Bạch Thế Tôn, nên biết các pháp hữu vi thế nào?" Phật nói: "Này vua Lăng-già, như huyễn, như mộng, như ảo ảnh hơi nắng, như trăng dưới nước, như thành càn-thát-bà (ảo ảnh lâu đài, thành quách hiện trên không trung, như ảo ảnh trên biển). Các pháp hữu vi nên biết như thế, giác ngộ như thế."
Khi Phật nói pháp ấy, vua Tỳ-tỳ-sản liền được vô lượng tam-muội và đà-la-ni như: tam-muội Bồ-tát tên "Đuốc Pháp Vô Đẳng Đẳng, Cờ Ánh Sáng Trí Tuệ", đà-la-ni tên "Khéo Thông Mọi Ngôn Ngữ"… Vua Tỳ-tỳ-sản được các tam-muội và đà-la-ni rồi, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con đã biết rõ các pháp hữu vi." Phật nói: "Này vua Lăng-già, nay ngươi biết rõ các pháp hữu vi như thế nào?" Tỳ-tỳ-sản thưa: "Như mộng, như huyễn, như tiếng vang, như thác nước trên núi, như trăng dưới nước, như gió mạnh thổi hoa đốm giữa hư không (hoa ảo do mắt bệnh thấy ra), như mây thu, ánh chớp, giọt nước trên lá sen, như bọt nước, như ngọn đèn, thành càn-thát-bà, cầu vồng, ảo ảnh hơi nắng. Nay con biết rõ tự tánh của các pháp hữu vi đều như vậy."
Bấy giờ từ đỉnh đầu đức Thế Tôn phóng ra vô biên ánh sáng trăm nghìn câu-chi na-do-tha màu sắc xen lẫn: xanh, vàng, đỏ, trắng, pha lê, bạc, tía, chiếu khắp vô số cõi Phật rồi thu ánh sáng trở về nhập vào đỉnh đầu. Lúc ấy trưởng lão Đại Mục-kiền-liên từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), quỳ gối phải xuống đất, chắp tay cúi mình, dùng kệ hỏi rằng:
Đấng đức thù thắng, chỗ nương tựa của đời, chẳng phải vô cớ
Mà mở bày lưới ánh sáng trong sạch vô biên;
Ai đã ngộ tuệ thù thắng, được Phật thọ ký,
Mà đấng Mâu-ni (bậc thánh tịch lặng, chỉ Phật Thích-ca) phóng trăm lưới ánh sáng chiếu khắp?
Phật bảo Đại Mục-kiền-liên: "Ngươi có thấy vua thành Lăng-già tên Tỳ-tỳ-sản đang chắp tay đứng trước Ta, đã dùng sự cúng dường lớn cúng dường Ta cùng các Thanh văn và chúng Bồ-tát, đem căn lành ấy phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không?" Đại Mục-kiền-liên bạch Phật: "Con đã thấy, bạch Thế Tôn; con đã thấy, bạch Thiện Thệ." Phật bảo Đại Mục-kiền-liên: "Vua thành Lăng-già Tỳ-tỳ-sản này, sau khi cúng dường trăm nghìn câu-chi na-do-tha đức Phật như chúng ta, sẽ đem căn lành ấy, bỏ thân mà hóa sinh vào thế giới Liên Hoa Sinh. Đức Phật ở đó hiệu là Liên Hoa Tích Đức Xí Thanh Quang Tự Tại Vương Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, đang an trụ, giữ gìn (?) mà thuyết pháp giáo hóa; thế giới thanh tịnh, thọ mạng đức Phật vô lượng.
Tỳ-tỳ-sản sinh vào cõi Phật ấy, liền được Hoan Hỷ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát, khi vừa chứng chân lý thì vui mừng lớn), cho đến được mười địa của Bồ-tát. Qua số kiếp không đếm được, sẽ ở thế giới Sa-ha (thế giới chúng ta đang ở, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ) này thành Chính đẳng giác, hiệu là Diệu Hùng Mãnh Lôi Âm Hống Tối Thượng Trang Nghiêm Kim Quang Uy Thanh Tịnh Vô Cấu Quang Minh Tràng Xí Thắng Bảo Tích Tán Công Đức Trang Nghiêm Đính Kế Trang Nghiêm Khai Phu Diệu Sinh Vô Biên Quang Tỳ-lô-giá-na (nghĩa là "Chiếu Sáng Khắp Nơi") Tự Tại Vương Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-Phật-đà, ra đời, là bậc Minh Hạnh Túc (trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu rõ mọi việc thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục người cần được điều phục), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật, Thế Tôn.
Thế giới tên là Điện Châu Man (Tràng Hạt Chớp Sáng). Đất ở đó bằng phẳng, không cao thấp, không gò đống, hố hầm, sỏi đá, dơ bẩn; cũng không có phụ nữ và các nẻo dữ. Cõi nước trang nghiêm thanh tịnh, Bồ-tát rất đông, hơn cả thế giới của đức Như Lai Vô Biên Quang. Kiếp tên là Chiếu Ám (Soi Sáng Bóng Tối). Thọ mạng của đức Phật ấy vô lượng vô biên. Này Đại Mục-kiền-liên, vì nhân duyên ấy mà Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác vui vẻ mỉm cười, hiện tướng ánh sáng trên đỉnh đầu."
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sản được Phật thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vui mừng hớn hở, toàn thân rung động nghiêm kính, niềm vui pháp tràn đầy, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao), ở giữa hư không nói kệ rằng:
Tất cả các pháp,
Giả dối như mộng,
Tự tánh là không tánh,
Trong sạch như hư không;
Cái ngã là vô ngã,
Cũng không có tự tánh.
Con biết như huyễn,
Như chuỗi chớp lóe;
Các cõi hữu, sinh tử,
Chúng sinh, mạng sống, tuổi thọ,
Đầu, cuối, giữa, trong,
Không chút thể pháp nào.
Quả dị thục (quả báo chín muồi ở thời khác, mang tính chất khác với nhân) của nghiệp,
Chúng sinh trong các cõi hữu,
Nếu tu bồ-đề,
Trí trong sạch mới rõ
Đều là pháp không tự tánh.
Khi Tỳ-tỳ-sản nói kệ ấy xong, từ trên không hạ xuống, đi vòng quanh bên phải Phật ba vòng, nhận lời dạy rồi ngồi. Lúc ấy trong đại hội đông như biển, trời, rồng, a-tu-la có vị được chứng khế pháp; dạ-xoa, la-sát có vị phát tâm bồ-đề; khẩn-na-la, ma-hầu-la-già có vị đối với Phật pháp được lòng tin không nghi; ca-lâu-la, càn-thát-bà, các vị trì minh và tiên có thần thông có vị được tam-muội, đà-la-ni, chứng khế pháp không thối lui. Khi ấy đất rung chuyển lớn, ánh sáng mầu nhiệm chiếu khắp, cho đến những chỗ tối tăm giữa các thế giới của cõi Phật này đều được ánh sáng; mọi nẻo dữ và mọi khổ não đều được ngưng nghỉ. Chư thiên trên không rưới hoa, đánh trống, ca hát reo hò lẫn nhau, phất áo vẫy vải, vui mừng vì gặp điều kỳ lạ.
Bấy giờ vua la-sát Tỳ-tỳ-sản nhìn thuộc hạ mình, báo khắp: "Các ngươi hãy cùng đến chỗ Phật, tôn trọng cúng dường, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Khi ấy vô lượng trăm nghìn la-sát cùng đến chỗ Phật, chắp tay cúi mình bạch Phật: "Chúng con nay cùng ở trước Phật quy y (về nương tựa) Phật, quy y Pháp, quy y Tăng tỳ-kheo; phát tâm bồ-đề, hướng về Đại thừa, thọ trì Đại thừa. Nguyện trong đời sau ở cõi Phật Sa-ha này thành Phật Thế Tôn, diệt những tội nặng nhất (?), làm lợi ích lớn cho tất cả chúng sinh." Phật nói: "Lành thay, lành thay! Nay các ngươi vì cầu thành Phật mà phát tâm bồ-đề thì nên tu bốn pháp. Những gì là bốn? Một là tu hành theo điều đã nguyện, chớ để sứt mẻ. Hai là đối với mọi chúng sinh thường khởi lòng từ. Ba là mỗi ngày ba thời chí thành cúng dường, phụng sự Tam bảo. Bốn là tâm không ưa cầu quả của hai thừa Thanh văn và Độc giác. Các ngươi chuyên cần tu bốn pháp ấy thì không mê lầm mà mất tâm bồ-đề."
Bấy giờ Sa-kiệt-la Long vương (vua rồng ở biển lớn) từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, cúi mình chắp tay bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vị vua thành Lăng-già Tỳ-tỳ-sản này đời trước đã tu căn lành gì mà nay làm được sự cúng dường rộng lớn như thế, phụng dưỡng Như Lai cùng chúng Thanh văn và các Bồ-tát, phát tâm bồ-đề liền được thọ ký, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề được không thối lui?"
Phật bảo Sa-kiệt-la Long vương: "Thuở quá khứ vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều đến không thể đếm), ở thế giới Sa-ha này có Phật hiệu là Đại Bi Sinh Trí Xí Tràng Như Lai, Ứng Cúng (xứng đáng được cúng dường), Chính Biến Tri (biết đúng đắn và trọn khắp mọi pháp), ra đời, là bậc Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Thế giới cũng tên là Sa-ha, cõi nước có năm trược (năm sự vẩn đục của đời ác: thời đại suy, kiến giải sai lầm, phiền não, chúng sinh xấu ác, thọ mạng ngắn ngủi) giống như ngày nay. Đức Phật ấy dùng pháp ba thừa giáo hóa chúng sinh; có năm trăm tỳ-kheo Thanh văn. Khi ấy Phật ở trên đỉnh núi Ma-la-da, được vô lượng trời, rồng cho đến các loài không phải người vây quanh nghe pháp.
Vị vua thành Lăng-già Tỳ-tỳ-sản này, khi ấy là một thiếu niên la-sát, cũng tên Tỳ-tỳ-sản, ở thành lớn Lăng-già, hung bạo dũng mãnh, răng nanh xấu ác, hình dung đáng sợ, bụng to mặt nhỏ, uống máu ăn thịt. Này Long vương, lúc ấy thiếu niên la-sát nghe Phật ở trên đỉnh núi Ma-la-da, nghĩ như vầy: 'Ta không thể nhịn được. Nay phải đuổi vị sa-môn ấy cùng chúng tỳ-kheo, khiến họ rời núi này, ra khỏi địa giới của ta. Vì sao vậy? Nếu vị sa-môn này ở trên đỉnh núi Ma-la-da thì khiến ta không bắt giết được chúng sinh trong biển lớn, mãi chịu đói khát.'
Bèn bảo chúng la-sát: 'Những kẻ nào trong các ngươi có sức mạnh dũng mãnh, hãy sửa soạn đầy đủ áo giáp, gậy, cung tên, lang-già-la, đô-ma-la (?) (tên các loại binh khí, chưa rõ hình dạng), kích ba mũi sắc, giáo dài giáo ngắn, sóc, chùy kim cương, bánh xe chiến, đạn ném, búa việt, búa rìu cùng mọi thứ binh khí, mau đến chỗ ta. Ta sẽ cùng các ngươi đuổi vị sa-môn ấy cùng đồ chúng của ông ta ra khỏi địa giới của ta, cấm tuyệt không cho quấy nhiễu bờ cõi nữa.'
Thế là thiếu niên la-sát Tỳ-tỳ-sản mặc giáp cầm binh khí, cùng chúng la-sát mang các thứ vũ khí, bay trên không đến chỗ đức Như Lai Đại Bi Sinh Trí Xí Tràng, dừng giữa hư không, cùng chúng la-sát nói với đức Phật ấy: 'Đi đi, sa-môn! Rời khỏi đỉnh núi này, đi xa khỏi địa giới của ta, kẻo ngươi và đồ chúng bị giết trong đêm!' Lúc ấy đức Như Lai Đại Bi Sinh Trí Xí Tràng hiện thần thông lớn. Nhờ thần lực của Phật, các la-sát đều thấy thân mình bị trói năm chỗ, lưới sắt từ mười phương cùng lúc ép tới, chạy trốn không có chỗ, mà ở lại cũng không được. Chúng la-sát run rẩy kinh sợ, nghĩ như vầy: 'Nay chúng ta biết đi đâu, quy về ai, ai có thể cứu giúp?'
Bấy giờ trong hội của đức Phật ấy có một vị vua tiên trì minh tên là Diệu Thâm Định Đức Tích Uy Quang, trước kia là bạn thân của thiếu niên la-sát Tỳ-tỳ-sản. Vị tiên trì minh nói với thiếu niên: 'Bậc Thầy lớn của trời người có vô biên công đức, pháp đầy đủ tròn đầy, là bậc tôn quý nhất trong ba cõi, là báu vật của chúng sinh, đại bi cứu khắp. Đức Phật Bạc-già-phạm là bậc bạn hiểu biết (?). Bạn hãy cùng bộ chúng mau quy y Phật, quy y Pháp và Tăng tỳ-kheo; đầy đủ tam quy (ba sự quy y: Phật, Pháp, Tăng), phát tâm bồ-đề thì mọi dây trói tự cởi.'
Khi vị tiên trì minh nói lời ấy xong, nhờ thần lực của Phật, thiếu niên la-sát cùng bộ chúng chắp tay đồng thanh xướng rằng: 'Nam-mô nam-ma đấng tôn quý có thân trang nghiêm bằng đức mầu vô biên, bậc Đại Bi vô thượng, Tam-miệu-tam-Phật-đà! Nay chúng con trước hết quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng tỳ-kheo. Chúng con quy y tam quy rồi, an trụ trong tam quy, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Khi nói lời ấy, mọi dây trói trên thân thiếu niên la-sát và chúng la-sát đều được cởi bỏ. Họ từ trên không hạ xuống, đến chỗ Phật Đại Bi Sinh Trí Xí Tràng Vương, đi vòng quanh bên phải ba vòng, cùng lạy chân Phật, sám hối tạ lỗi với Phật rồi cùng trở về chỗ cũ.
Này Long vương, ngươi chớ nghi ngờ. Vua Tỳ-tỳ-sản ngày nay chính là thiếu niên la-sát tên Tỳ-tỳ-sản thuở xưa. Thuộc hạ mà vua Tỳ-tỳ-sản dẫn theo chính là chúng la-sát của thiếu niên la-sát thuở xưa. Người bạn thân của thiếu niên là vua tiên trì minh Diệu Thâm Định Đức Tích Uy Quang, chính là Bồ-tát ma-ha-tát Hải Thắng Trì Thâm Du Hý Trí Thần Thông."
Khi Phật nói lời ấy, cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp thành một cõi lớn, do một đức Phật giáo hóa) đều rung chuyển mạnh, lắc lư không yên như thuyền giữa biển; nhưng các chúng sinh không hề kinh sợ hay bị tổn hại, tất cả đều an vui, đều tu mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không sân giận, không tà kiến). Tam thiên đại thiên thế giới này không còn núi Di-lâu, núi Tu-di (núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm Phật giáo; Di-lâu cũng là tên một núi lớn), cùng sông biển, thành ấp, làng xóm, núi non, sông ngòi, đảo bãi, gò đống, núi đá hiểm trở, Hắc sơn (dãy núi đen), hang gió, vườn rừng, đầm lầy, sông ao, suối hồ; mọi chỗ cao thấp gập ghềnh, hố hầm, đất đá, cát sỏi, sâu bọ gai góc, bùn phân và mọi thứ dơ bẩn đều được rửa sạch.
Thế giới Sa-ha tam thiên đại thiên này được ánh sáng lớn màu vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, tương truyền lấy từ sông dưới rừng cây Diêm-phù) chiếu khắp, cho đến khoảng giữa các núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh rìa thế giới) và mọi chỗ u tối đều được ánh vàng chiếu, trừ sạch bóng tối. Vì ánh vàng ấy mà mọi ánh sáng khác đều bị che lấp, mặt trời mặt trăng không hiện. Mọi khổ đau của súc sinh và loài quỷ đều dứt; trời người an vui, không có khổ hoạn. Đói được món ăn ngon, khát được nước uống ngọt; trần truồng được áo mặc, nghèo được đống báu; người mù thấy được, người điếc nghe được, người câm nói được, người bệnh khỏi bệnh, người thân thể không đủ đều được đầy đủ; người bị gông cùm giam cầm đều được giải thoát.
Lúc ấy chúng sinh yên ổn vui sướng, không bị tham, sân, si bức bách quấy nhiễu; không ganh ghét, không keo kiệt, đem lòng từ đối với nhau, làm lợi cho nhau như cha như mẹ, như anh như em, như chị như em gái; hòa thuận vui vẻ, tiếng ồn ào tranh cãi không lọt vào tai; mọi lo buồn mệt nhọc đều dứt. Đất bằng như bàn tay, sáng như lưu ly, đủ loại trang sức đẹp đẽ, rộng lớn trang nghiêm. Các ao bảy báu đầy nước tám công đức (nước có tám đức tính: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm, uống vào hết đói khát, nuôi lớn thân thể), cát vàng trải đáy, trong suốt sáng sạch. Các hoa sen đẹp đẽ mầu nhiệm, tươi nhuận nở rộ, lớn như bánh xe, mọc trong ao; sen bảy báu cõi trời đủ màu sắc ánh sáng, đủ mùi hương thơm ngát, chạm vào mềm mịn như ca-già-lân-đà (một loài chim có lông mềm mại nhất, hoặc thứ vải mềm dệt từ lông ấy), thượng hạng êm ái, nhiều đến ức trăm nghìn, bày khắp mọi nơi. Những hoa sen báu ấy có hoa lớn một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), hoặc hai do-tuần, hoặc ba, bốn, năm cho đến mười do-tuần, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, cho đến lớn trăm do-tuần, lớn nghìn do-tuần.
Hoa sen báu cõi trời hiện ra ở cõi Phật Sa-ha này; hương thơm thấm nhẹ, mềm mại dễ chịu, gió hiền thổi phất. Mưa xuống các loại hoa mầu nhiệm: hoa mạn-đà-la (hoa trời màu trắng, thơm, ai thấy thì lòng vui), hoa ma-ha mạn-đà-la (mạn-đà-la lớn), hoa mạn-thù-sa (hoa trời màu đỏ, mềm mại), hoa ma-ha mạn-thù-sa (mạn-thù-sa lớn), hoa Nguyệt (Trăng), hoa Đại Nguyệt, hoa Quang Minh (Ánh Sáng), hoa Đại Quang Minh, hoa Quảng Nghiêm v.v., rơi xuống khắp nơi. Mưa hương bột mịn rắc rơi giữa không trung; khói các thứ hương trầm thủy (trầm hương), đa-già (một loại hương quý), trầm đen, chiên-đàn đầu trâu (loại gỗ thơm chiên-đàn quý nhất), chiên-đàn long trinh (?) tỏa thơm lan khắp cõi Phật này.
Có những cây kiếp thụ (cây cõi trời sinh ra mọi vật như ý muốn) thù thắng mầu nhiệm, nhiều đến trăm nghìn vạn ức câu-chi na-do-tha, vô lượng a-tăng-kỳ, vượt mọi con số, cao rộng tròn che, làm bằng bảy báu, treo rủ đủ thứ châu báu, y phục, lụa là, chuỗi kết, phất trần lông nhiều màu, lam-bà (?) (đồ trang sức treo rủ), lưới chuông, mọi thứ trang nghiêm mầu nhiệm. Trên ấy mưa xuống vàng, bạc, ngọc ma-ni, ngọc trai, lưu ly, mạt-yết (một loại ngọc màu xanh lục), pha lê, san hô, mã não, ngọc đỏ, chuỗi ngọc đeo cổ, anh lạc, ngọc bích, đủ loại bảy báu rực rỡ sáng chói, rơi xuống lả tả. Lại mưa xuống đủ loại y phục nhiều màu: các thứ lụa là cõi trời như không-câu-xá, cao-xa, già-thi-ca, kiều-thi-ca (?) (tên các loại vải lụa quý). Lại mưa xuống vàng Diêm-phù-đàn, đủ loại đồ báu khảm, đồ trang sức mầu nhiệm: mũ mão, hoa cài tóc, ngọc búi tóc, đồ đeo cổ, vòng nửa cổ, vòng cả cổ, khuyên tai hình bán nguyệt, ấn đeo cánh tay, nhẫn, vòng tay vòng chân, áo dài thướt tha (?) v.v. Những thứ ấy rơi xuống trên các cây kiếp thụ và bốn phía mỗi phía trăm do-tuần, cho đến trăm nghìn do-tuần, khắp nơi.
Dưới mỗi cây kiếp thụ đều có trăm nghìn câu-chi na-do-tha tòa sư tử (tòa ngồi của Phật và Bồ-tát; gọi vậy vì các bậc ấy như sư tử giữa loài người) bằng bảy báu mầu nhiệm, mỗi tòa cao bằng bảy lần thân người. Trên mỗi tòa hiện ra một vị Bồ-tát ngồi, đầy đủ ba mươi hai tướng, trang nghiêm tốt đẹp, ánh sáng rực rỡ. Trước mỗi vị Bồ-tát có câu-chi na-do-tha bánh xe bảy báu; trên mỗi bánh xe có nghìn thiên đồng (trẻ nhỏ cõi trời) ngồi, tấu nhạc trời, năm âm (năm cung bậc của nhạc xưa) hòa hợp, ca hát xen lẫn, lời hay xen vào, vui mừng sảng khoái, tiếng trong mầu nhiệm, diễn già-tha rằng:
Bằng với cái không gì bằng,
Không tánh là tánh của ngã,
Là đức tánh của mọi đức;
Kỳ diệu của thế gian,
Tu giới hạnh v.v.,
Đạt pháp tột cùng trong sạch.
Trang nghiêm thù diệu,
Hiển hiện khắp thế giới,
Xóa bỏ địa ngục v.v.
Các nẻo dữ khổ đau;
Trừ diệt tham nhiễm, sân giận,
Ngu si, ganh ghét,
Cho đến thanh tịnh.
Nhân gian thanh tịnh,
Cõi nước rộng lớn,
Bằng phẳng không bờ,
Không núi sông biển,
Không Di-lâu, Tu-di.
Đất bằng như bàn tay,
Sạch như ngọc đế thanh (ngọc màu xanh biếc của trời Đế Thích),
Rừng báu nhiều màu
Hàng lối thẳng đều;
Các chúng Bồ-tát
Mỗi vị ngồi tòa báu.
Ánh vàng rực rỡ
Che lấp mặt trời mặt trăng;
Vô số ao báu
Đầy nước tám công đức,
Sen báu như bánh xe,
Nhiều đóa tươi tốt trong ao.
Cung điện báu cõi trời
Rực rỡ trăm ức;
Các thiên đồng ngồi
Tấu nhạc trời mầu nhiệm,
Âm điệu êm hay,
Vui tai khoái lòng.
Nhờ thần lực Như Lai,
Tiếng nhạc diễn pháp.
Trong tiếng các thứ nhạc diễn ra vô lượng vô số câu pháp vi diệu như già-tha v.v. Lúc ấy các trời và người trong hội Phật, những ai hướng về Đại thừa, cầu Đại thừa, đều thấy cõi Phật thanh tịnh trang nghiêm công đức như thế, cùng thần thông và ánh sáng vô biên của Như Lai. Còn những trời và người theo Thanh văn thừa và Độc giác thừa thì không thấy không biết sự trang nghiêm công đức thanh tịnh của cõi Phật. Các chúng Bồ-tát thấy thần thông, ánh sáng của Như Lai và cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, liền được vô lượng tam-muội, đà-la-ni và sự giải thoát không chướng ngại. Các vị đại Thanh văn không hay không biết, đều nhập diệt định (trạng thái định sâu dứt hết mọi hoạt động của tâm ý).
Bấy giờ đức Thế Tôn hiện sắc thân (thân có hình tướng) đầy đủ không gì sánh được, trên tòa sư tử cao rộng đều nhau trăm câu-chi do-tuần, trải áo báu cõi trời, ngồi kết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi). Ngay trước Phật có hoa sen bảy báu cao rộng đều nhau tám mươi bốn câu-chi do-tuần; lại có vô lượng hoa sen được trang nghiêm bằng trăm nghìn câu-chi na-do-tha thứ, nở rộ mềm mại mầu nhiệm, ánh sáng tỏa rực. Lại dựng vô lượng vô số, vượt mọi phép tính đếm, đủ loại cờ, phướn, lọng được trang nghiêm bằng các thứ báu đặc biệt mầu nhiệm. Lại có vô lượng chuỗi ngọc, dây lụa kết chuỗi, lưới chuông báu từ trên không rủ xuống. Những sự trang nghiêm bằng thần thông công đức rộng lớn của Như Lai như thế nhiều vô lượng vô số, không thể nói hết, không thể chỉ bày; những pháp hiếm có xưa nay chưa từng thấy, chưa từng nghe đều hiện ra ở cõi Phật này.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video