Thiên 17 — Kinh nguyệt sớm muộn không định kỳ

 Kinh thủy (kinh nguyệt) trước sau không có kỳ nhất định – mục mười bảy

 Có người phụ nữ hành kinh lúc đứt lúc nối, khi đến sớm khi đến muộn, không có kỳ nhất định. Người ta cho đó là do khí huyết hư (khí và huyết bị thiếu, suy yếu). Nào ai biết rằng đó là do can khí uất kết (khí của tạng can tức gan bị dồn nén, bế tắc, không lưu thông được).

 Kinh thủy vốn xuất phát từ tạng thận. Theo ngũ hành (học thuyết năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ sinh khắc lẫn nhau), thận thuộc Thủy, can thuộc Mộc, Thủy sinh Mộc, nên can là con của thận. Can uất thì thận cũng uất theo. Thận uất thì khí ắt không tuyên thông (không lan tỏa, thông suốt được). Kinh khi sớm khi muộn, lúc đứt lúc nối, chính là vì khí thận lúc thông lúc bế mà thôi.

 Có người hỏi: can khí uất mà thận khí không đáp ứng theo, chưa chắc đã đến mức như thế. Họ không biết rằng mẹ con gắn bó mật thiết với nhau. Con bệnh thì mẹ ắt có lòng trông nom, săn sóc. Can uất thì thận không thể không có tình quyến luyến, gắn bó. Can khí lúc mở lúc bế cũng chính là thận khí lúc đi lúc ở. Hai bên nhân nhau mà gây ra, còn gì phải nghi ngờ nữa?

 Cách chữa nên làm thư giãn chỗ uất của can, đó cũng chính là khai mở chỗ uất của thận. Chỗ uất của can và thận đã được khai mở thì kinh thủy tự nhiên có kỳ nhất định. Dùng bài Định kinh thang (bài thuốc sắc giúp ổn định kỳ kinh).

 Ba mục điều kinh (điều hòa kinh nguyệt) trên đây biện luận rõ ràng, lập phương (đặt bài thuốc) tinh vi, khéo léo. Nhưng e rằng khi chữa bệnh có thể gặp người bị ngoại cảm (bệnh do tác nhân bên ngoài như gió, lạnh, nóng, ẩm xâm nhập) hoặc nội thương (bệnh do tổn thương bên trong như ăn uống, lao lực, tình chí), thì thuốc không thấy hiệu quả.

 Người có ngoại cảm nên thêm tô diệp (lá tía tô) một tiền (khoảng 3,7 gam). Người có nội thương nên thêm thần khúc (men thuốc chế từ bột mì và một số vị thuốc, giúp tiêu hóa) hai tiền, sao. Người do ăn thịt bị tích trệ (thức ăn ứ đọng không tiêu) thì thêm thịt quả sơn tra Đông Sơn (?) hai tiền, sao. Khi gặp bệnh cụ thể phải cân nhắc mà dùng.

 Nếu can khí uất ức thì lại nên lấy bài Tiêu dao tán (bài thuốc bột kinh điển giúp sơ can, giải uất) làm chính. Nếu có nhiệt thì thêm chi tử sao cháy thành than (quả dành dành) và đan bì (vỏ rễ cây mẫu đơn), đó tức là bài Gia vị tiêu dao tán (bài Tiêu dao tán thêm vị).

 Thỏ ty tử (hạt cây tơ hồng) một lạng (khoảng 37 gam), sao với rượu; bạch thược (rễ cây thược dược trắng) một lạng, sao với rượu; đương quy một lạng, rửa bằng rượu; thục địa loại to năm tiền, đồ chín lần; hoài sơn (củ mài) năm tiền, sao; bạch phục linh (nấm phục linh trắng) ba tiền; kinh giới tuệ (bông cây kinh giới) hai tiền, sao đen; sài hồ năm phân (khoảng 1,9 gam).

 Sắc với nước mà uống. Uống hai thang thì kinh sạch, bốn thang thì kỳ kinh ổn định. Bài thuốc này làm thư giãn khí của can và thận, chứ không phải thuốc thông kinh. Nó bổ tinh của can và thận, chứ không phải vị thuốc làm cho kinh thủy thông chảy. Khí của can và thận được thư giãn thì tinh thông suốt. Tinh của can và thận dồi dào thì kinh thủy thông lợi. Không chữa thẳng vào bệnh mà bệnh vẫn khỏi, chính là chỗ tuyệt diệu của phép chữa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video