Thiên 16 — Kinh nguyệt đến muộn

 Kinh nguyệt đến chậm (mục thứ mười sáu)

 Có người phụ nữ kinh thủy (nước kinh, tức máu kinh nguyệt) đến chậm hơn kỳ mà ra nhiều, người ta cho đó là bệnh huyết hư (máu bị thiếu, không đủ). Nào ai biết đó không phải là huyết hư. Bởi vì kinh đến chậm mà ra nhiều hay ra ít thật có khác nhau, không thể chỉ khăng khăng một cách mà bàn.

 Kinh đến chậm mà ra ít là do huyết hàn (máu bị lạnh, tức trong cơ thể có khí lạnh làm máu vận hành trì trệ) mà lại không đủ. Kinh đến chậm mà ra nhiều là do huyết hàn mà lại có thừa.

 Kinh nguyệt vốn gốc ở thận (theo Đông y, thận là tạng giữ tinh, chủ về sinh sản và là gốc của kinh nguyệt), mà dòng chảy của nó thì máu của ngũ tạng lục phủ (năm tạng là tâm, can, tỳ, phế, thận; sáu phủ là đởm, vị, tiểu trường, đại trường, bàng quang, tam tiêu, tức toàn bộ các cơ quan bên trong cơ thể) đều dồn về. Cho nên khi kinh đến thì máu của các đường kinh (các đường kinh mạch, đường dẫn khí huyết đi khắp cơ thể) đều kéo đến nhập vào. Lại thêm khi kinh nguyệt đang chảy, cửa đã mở ra thì không kịp đóng lại ngay, máu của các đường kinh nhân chỗ hở ấy mà cùng chảy ra cả.

 Nhưng máu đã chảy ra rồi thì thành ra không đủ. Cách chữa nên vừa bổ (bồi đắp cho đầy đủ) vừa ôn tán (làm ấm và làm tan khí lạnh, khí uất). Không được nói rằng hễ kinh đến chậm thì đều là do không đủ. Bài thuốc dùng là Ôn kinh nhiếp huyết thang (thang thuốc làm ấm đường kinh và giữ máu lại).

 Đại thục địa (rễ cây địa hoàng đã đồ chín, vị thuốc bổ huyết, bổ thận) một lạng (đơn vị cân cổ, khoảng 37 gam), đồ chín lần; Bạch thược (rễ cây thược dược trắng, vị thuốc dưỡng huyết, bổ can) một lạng, sao với rượu; Xuyên khung (thân rễ cây khung cùng, vị thuốc làm máu lưu thông) năm tiền (một tiền bằng một phần mười lạng, khoảng 3,7 gam), rửa bằng rượu; Bạch truật (thân rễ cây bạch truật, vị thuốc bổ tỳ, tức bổ cơ quan tiêu hóa) năm tiền, sao với đất; Sài hồ (rễ cây sài hồ, vị thuốc làm thông khí uất) năm phân (một phân bằng một phần mười tiền, khoảng 0,37 gam); Ngũ vị tử (quả cây ngũ vị, vị thuốc thu liễm, giữ tinh khí) ba phân; Nhục quế (vỏ cây quế, vị thuốc làm ấm, trừ lạnh) năm phân, bỏ lớp vỏ thô, tán nhỏ; Tục đoạn (rễ cây tục đoạn, vị thuốc bổ can thận) một tiền.

 Sắc với nước mà uống, uống ba thang thì kinh nguyệt điều hòa.

 Bài thuốc này bổ mạnh tinh và huyết của can (gan, theo Đông y là tạng tàng trữ máu), thận và tỳ (lá lách, theo Đông y là tạng chủ tiêu hóa và sinh ra máu). Thêm nhục quế để trừ khí lạnh, thêm sài hồ để giải uất (làm khai thông chỗ khí bị dồn ứ, bế tắc). Như vậy là trong bổ có tán, mà tán thì không làm hao khí; trong bổ có tiết (làm thoát bớt ra), mà tiết thì không làm tổn âm (phần âm của cơ thể, gồm máu và tinh dịch). Vì thế bổ thì có ích, mà làm ấm thì thành công.

 Đây là vị thuốc kỳ diệu để điều hòa kinh nguyệt, lại là tiên đan (thuốc tiên, ý nói thuốc rất hay) để giữ máu. Phàm ai kinh đến chậm đều có thể dùng. Nếu nguyên khí (khí gốc, sức sống căn bản của cơ thể) không đủ, thêm nhân sâm một, hai tiền cũng được.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video