Thiên 26 — Trước kỳ kinh tiết nước

 Ra nước trước kỳ kinh (mục thứ hai mươi sáu)

 Có người phụ nữ trước khi có kinh nguyệt thì ra nước ở đường âm đạo suốt ba ngày, rồi sau đó mới hành kinh (tức là có kinh). Người ta cho là do huyết quá thịnh, nào ai biết đó là do tỳ khí hư (khí của tạng Tỳ yếu; theo Đông y, tạng Tỳ lo việc tiêu hóa, chuyển thức ăn thành chất bổ và vận chuyển nước trong cơ thể).

 Vốn dĩ tỳ thống huyết (tạng Tỳ có nhiệm vụ giữ cho máu đi đúng đường, không để tràn ra ngoài), nên tỳ hư thì không giữ được huyết nữa. Hơn nữa, Tỳ thuộc thấp thổ (theo thuyết Ngũ hành, Tỳ ứng với hành Thổ, mang tính ẩm ướt). Tỳ hư thì "đất" không chắc; đất không chắc thì thấp (khí ẩm ướt, nước ứ đọng trong cơ thể) càng nặng thêm.

 Vì thế khi kinh thủy (máu kinh, kinh nguyệt) sắp chuyển động thì Tỳ đã không còn vững chắc trước. Huyết do đường kinh của Tỳ quản lý muốn chảy dồn vào huyết hải (bể chứa máu, chỉ mạch Xung, nơi chứa và điều tiết máu kinh), thì thấp khí lại thừa cơ xen vào. Vì vậy mới ra nước trước rồi sau đó mới hành kinh.

 Cách điều kinh (điều hòa kinh nguyệt) không nằm ở chỗ trị nước trước, mà ở chỗ trị huyết trước. Nhưng cũng không phải trị huyết trước, mà là bổ khí trước. Bởi khí thịnh thì huyết tự sinh ra được, khí thịnh thì thấp tự trừ được, và khí thịnh thì kinh nguyệt tự điều hòa được.

 Bài thuốc dùng là Kiện cố thang (thang thuốc làm mạnh Tỳ và giữ vững huyết). Nên đọc đối chiếu với mục "Người béo không thụ thai" thì tự hiểu được cái hay của cách lập bài thuốc.

 Nhân sâm (năm tiền; tiền là đơn vị cân xưa, khoảng 3–3,7 gam), bạch phục linh (ba tiền), bạch truật (một lạng, sao với đất; lạng là đơn vị cân xưa, bằng mười tiền), ba kích (năm tiền, ngâm nước muối), ý dĩ nhân (ba tiền, sao).

 Sắc với nước, uống liền mười thang thì trước kỳ kinh không còn ra nước nữa. Bài thuốc này bổ tỳ khí để giữ vững tỳ huyết, nhờ đó huyết được khí giữ chặt bên trong. Tỳ khí ngày càng thịnh thì tự có thể vận hóa (chuyển hóa và đưa đi) chất thấp. Thấp đã được hóa giải sạch hết, thì kinh nguyệt tự nhiên điều hòa, còn đâu đến nỗi trước kỳ kinh lại ra nước nữa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video