Ngực đầy tức, ăn ít mà không có thai — mục thứ ba mươi hai
Có người phụ nữ tính tình vốn điềm đạm, ăn uống ít thì thấy dễ chịu, ăn nhiều thì khó chịu, có khi buồn nôn hoặc đi tả, vùng ngực và cơ hoành căng đầy, lâu ngày không thụ thai. Người ta cho rằng đó là do phần bẩm sinh trời phú (?) mỏng yếu, nào ngờ đó là do tỳ vị hư hàn (tỳ vị: hệ tiêu hoá theo Đông y, gồm tỳ lo vận hoá và vị là dạ dày lo chứa, nghiền thức ăn; hư hàn: chức năng suy yếu và bên trong bị lạnh, thiếu hơi ấm dương khí).
Tỳ vị hư hàn vốn bắt nguồn từ tâm thận hư hàn (tâm: tạng tim, chủ hoả; thận: tạng thận, nơi chứa hoả gốc của cơ thể). Bởi vì vị thổ (vị thuộc hành Thổ trong ngũ hành) không có tâm hoả (hơi ấm, sức nóng của tim) thì không sinh được; tỳ thổ không có thận hoả (hơi ấm gốc từ thận) thì không vận hoá được. Hoả của tâm và thận suy thì tỳ vị mất khả năng sinh ra và chuyển hoá, tức là không tiêu được nước và thức ăn để biến thành tinh vi (phần tinh chất bổ dưỡng lấy từ đồ ăn uống).
Đã không chuyển được nước và thức ăn thành tinh vi thì tự nhiên không có tân dịch (các chất dịch nuôi dưỡng trong cơ thể) để tưới thấm vào bào thai (ở đây chỉ dạ con, nơi thai nằm). Muốn dạ con có khí ấm áp để nuôi phôi thai thì chắc chắn không được. Dù có thụ thai thì đới mạch (một mạch đặc biệt chạy vòng quanh eo như chiếc thắt lưng, có tác dụng bó giữ và nâng đỡ thai) cũng không có sức, thai ắt sẽ sa rụng. Đó là lỗi do tỳ vị hư hàn, cho nên không nuôi được con quý (nguyên văn "ngọc lân" – con kỳ lân ngọc, ví đứa con quý).
Cách chữa há chẳng nên gấp rút làm ấm và bồi bổ tỳ vị sao? Tuy vậy, "mẹ" của tỳ vốn nằm ở mệnh môn của thận (mệnh môn: "cửa sinh mệnh", nơi chứa hoả gốc nằm giữa hai quả thận); "mẹ" của vị vốn nằm ở tâm bào lạc (màng bọc bảo vệ tim, cũng thuộc hoả). Muốn làm ấm và bổ tỳ vị thì phải bổ hoả của hai đường kinh này. Bởi vì mẹ mạnh thì con ắt không yếu, mẹ nóng thì con ắt không lạnh. Đó chính là ý nghĩa của phép "con bệnh thì chữa mẹ" (theo ngũ hành, Hoả sinh Thổ nên Hoả là "mẹ", Thổ là "con"; tạng con có bệnh thì bồi bổ tạng mẹ). Dùng bài thuốc Ôn thổ dục lân thang (thang thuốc làm ấm Thổ để nuôi con quý).
Chứng ăn ít mà không có thai khác với chứng ngực đầy tức không muốn ăn uống: một bên bổ khí trong thận, một bên bổ hoả của mệnh môn và tâm bào lạc. Bài thuốc ít vị, nhưng chỗ tinh diệu trong cách phối hợp quân, thần, tá, sứ (quân: vị chủ lực; thần: vị phụ giúp vị chủ; tá: vị hỗ trợ hoặc kiềm chế tác dụng phụ; sứ: vị dẫn thuốc và điều hoà) thì nên xem xét kỹ.
Ba kích (một lạng, bỏ lõi, ngâm rượu; lạng: đơn vị cân xưa, khoảng 37 gam), phúc bồn tử (một lạng, ngâm rượu rồi đồ chín), bạch truật (năm tiền, sao với đất; tiền: một phần mười lạng, khoảng 3,7 gam), nhân sâm (ba tiền), hoài sơn dược (củ mài vùng Hoài Khánh; năm tiền, sao), thần khúc (?) (men thuốc làm từ bột mì trộn dược liệu, giúp tiêu hoá; một tiền, sao).
Sắc với nước mà uống, uống một tháng thì có thể có con. Chỗ hay của bài thuốc này là vừa làm ấm và bổ tỳ vị, lại vừa bổ thêm hoả của mệnh môn và tâm bào lạc. Thuốc ít vị mà chữa được cả bốn đường kinh (tỳ, vị, mệnh môn, tâm bào lạc). Hoả của mệnh môn và tâm bào mạnh thì tỳ và vị không còn lo bị lạnh. Mẹ con nương tựa nhau, cả nhà hoà hợp, tự nhiên ăn uống được nhiều mà tiêu hoá tốt, khí huyết dồi dào nên đủ sức mang thai, đới mạch có sức, không lo sảy thai, lẽ nào lại không nuôi được con quý!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video