Mục ba mươi sáu: Cốt chưng (chứng sốt âm ỉ kéo dài, người bệnh thấy nóng như từ trong xương bốc ra), nóng về đêm, không có thai
Có người phụ nữ bị cốt chưng, nóng về đêm, khắp người nóng như lửa đốt, miệng khô lưỡi ráo, ho và khạc ra bọt, khó sinh con. Người ta cho là âm hư hỏa động (phần âm, tức tinh huyết và chất dịch nuôi dưỡng cơ thể, bị thiếu hụt, nên hỏa nhiệt trong người bốc lên), nào ai biết đó là do bên trong cốt tủy (tủy xương) có nhiệt.
Vùng đất lạnh lẽo, thiếu hơi ấm thì vốn không nuôi được cây cỏ, nhưng ruộng khô hạn thì há lại nuôi lớn được gì? Thế nhưng cốt tủy với bào thai (ở đây chỉ tử cung, nơi thụ thai và nuôi thai) có liên quan gì với nhau mà tủy xương nóng lại có thể khiến người ta không có con nối dõi? Điều này các bậc hiền tài đời trước chưa từng nói tới. Nay tôi là Sơn (tức tác giả Phó Sơn, hiệu Thanh Chủ) bỗng chốc nói ra lần đầu, há chẳng khiến người đời kinh ngạc sao? Nhưng nên biết rằng không cần phải kinh ngạc, vì trong đó quả thực có lý lẽ.
Bởi bào thai là một tạng nằm ngoài ngũ tạng (năm tạng chính theo Đông y: tâm, can, tỳ, phế, thận). Vì nó không thuộc hẳn âm cũng không thuộc hẳn dương nên không được xếp vào ngũ tạng. Gọi là không âm không dương là vì bào thai phía trên nối với tâm bào (lớp màng bao bọc, che chở tim), phía dưới nối với mệnh môn (nơi chứa nguồn dương khí gốc của cơ thể, gắn với thận). Nối với tâm bào thì thông với tâm (tim), mà tâm thuộc dương; nối với mệnh môn thì thông với thận, mà thận thuộc âm. Thế là trong âm có dương, trong dương có âm, cho nên thông được sự biến hóa; sinh con trai hay sinh con gái đều từ đây mà ra. Nhưng phải âm dương hòa hợp, không thiên lệch, không khô kiệt, mới có thể biến hóa mà sinh ra người; nếu không thì không được.
Huống chi bào thai đã thông với thận, mà cốt tủy cũng là do thận hóa sinh ra. Tủy xương nóng là do thận nóng; thận nóng thì bào thai cũng không thể không nóng. Vả lại bào thai nếu không được cốt tủy nuôi dưỡng thì đứa trẻ không có gì để sinh ra xương. Tủy xương quá nóng thì trong xương trống rỗng, chỉ còn lại khí lửa hừng hực, thì làm sao thành thai được?
Cách chữa phải làm mát cái nhiệt trong xương. Nhưng xương nóng là do thủy (phần âm dịch, chất nước mát nuôi dưỡng do thận chủ quản) thiếu hụt, nên phải bổ phần âm của thận thì xương hết nóng, ắt có niềm vui như hạt sương ngọc nhỏ xuống thấm ướt (ý nói cơ thể được thấm nhuần, có thể thụ thai). Câu "làm mạnh cái gốc của thủy để chế ngự ánh lửa dương" (nghĩa là bồi bổ âm dịch của thận để kiềm chế hỏa nhiệt thừa thãi) chính là nói điều này. Dùng bài thuốc Thanh cốt tư thận thang (thang thuốc làm mát xương, bồi bổ thận).
Chữa chứng tủy xương nóng, vì thế không dùng thục địa. Bài thuốc này rất hay, người dùng tuyệt đối không được thêm bớt. Phàm là thuốc mạnh, bệnh bớt được bảy phần thì ngừng, không nhất thiết phải câu nệ vào con số ba mươi thang hay sáu mươi thang. Người sinh vào ba nguyên (ba chu kỳ sáu mươi năm: thượng nguyên, trung nguyên, hạ nguyên) thể chất không giống nhau (?), những chỗ khác cứ theo đó mà suy ra.
Địa cốt bì (một lạng, rửa bằng rượu), đan bì (năm tiền), sa sâm (năm tiền), mạch đông (năm tiền, bỏ lõi), nguyên sâm (năm tiền, rửa bằng rượu), ngũ vị tử (năm phân, sao rồi tán nhỏ), bạch truật (ba tiền, sao với đất), thạch hộc (hai tiền).
Sắc với nước, uống liền ba mươi thang thì xương hết nóng; uống tiếp sáu mươi thang thì tự nhiên có thai. Cái hay của bài thuốc này là bổ tinh trong thận, làm mát nhiệt trong xương; không cần làm mát bào thai mà bào thai tự nhiên không còn lo bị quá nóng. Vả lại người âm hư, trong người có nhiệt vốn dễ có thai; nay vì tủy xương quá nóng nên nhận được tinh rồi lại bị khô ráo, đến nỗi khó nuôi được con. Vốn không phải bào thai không thể nhận tinh, cho nên chỉ cần bổ thận một chút để giảm bớt phần hỏa thừa và bù thêm phần thủy thiếu, thì sẽ dễ thụ thai.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video