Có thai mà đau lưng, đau bụng, khát nước, ra mồ hôi, bứt rứt, phát cuồng — mục thứ bốn mươi tám
Người đàn bà có thai bị khát nước, ra mồ hôi, uống nhiều nước lạnh, lại bứt rứt, nóng nảy đến phát cuồng, lưng bụng đau nhức, đến mức thai sắp sẩy. Ai cũng cho đó là hỏa (sức nóng bệnh lý trong người) thịnh đến cực độ. Nhưng có biết đó là hỏa của kinh nào thịnh không? Đây là do vị hỏa (lửa nóng ở dạ dày) bốc mạnh, nấu cạn phần nước nuôi bào thai (thai cùng cái bọc chứa thai trong tử cung). Nước ấy khô cạn thì thai mất nguồn nuôi dưỡng, nên động mà không yên.
Vị (dạ dày) là "biển của nước và cơm gạo", tức nơi chứa và tiêu hóa đồ ăn thức uống. Nó lại là kinh nhiều khí nhiều huyết (đường kinh lạc có nhiều khí và máu nhất), nên nuôi dưỡng được ngũ tạng lục phủ (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận và sáu phủ: dạ dày, ruột non, ruột già, mật, bàng quang, tam tiêu, tức toàn bộ cơ quan trong người). Muôn vật đều sinh ra từ đất. Theo ngũ hành, tỳ vị thuộc Thổ (đất). Khí đất dày thì vật mới sinh, khí đất mỏng thì vật ắt chết. Khí đất dày được là hoàn toàn nhờ khí lửa đến sinh ra, vì theo ngũ hành Hỏa sinh Thổ. Vị tiêu hóa được đồ ăn thức uống cũng là nhờ khí lửa làm cho chín nhừ.
Nay trong vị có lửa, lẽ ra phải sinh đất, cớ sao lửa thịnh lại gây hại? Là vì không có lửa thì khó sinh đất, nhưng lửa nhiều lại đốt cạn nước. Trong đất có lửa thì đất không chết, nhưng cũng phải có nước thì đất mới không khô. Nếu vị hỏa quá vượng thì ắt đốt khô thận thủy (phần nước, phần âm dịch do thận làm chủ, gốc của mọi chất lỏng nuôi cơ thể). Trong đất không có nước thì tự thấm nhuần mình còn chưa đủ, lấy đâu chia nước thấm nhuần cho bào thai? Đất bị đốt đến cùng cực thì thế lửa bốc hơi hừng hực, xâm phạm lên tim, làm rối loạn thần trí. Thai nhi bị dồn ép như thế, sao khỏi sa xuống mà sẩy?
Sách Nội Kinh nói: "Bệnh của nhị dương phát ra ở tâm và tỳ". Nhị dương là kinh Dương minh, gồm dạ dày và ruột già. Câu ấy ý nói bệnh ở dạ dày lan đến tim và tỳ, đúng là nghĩa này. Phép chữa phải tả hỏa tư thủy (làm tiêu bớt lửa nóng, bồi bổ phần nước). Khi khí nước được vượng thì khí lửa tự suy. Lửa suy thì thai yên, cơn cuồng, bứt rứt và khát nước cũng tự hết. Dùng bài Tức phần an thai thang (thuốc sắc dập lửa cháy để yên thai).
Bài thuốc gốc không được thêm bớt. Chứng có thai mà bứt rứt phát cuồng thường bị chẩn đoán nhầm thành bệnh khác. Không bảo là đờm thịnh (đờm dãi ứ đọng quá nhiều gây bệnh) thì lại bảo là thời bệnh truyền kinh (bệnh dịch theo mùa truyền từ kinh này sang kinh khác). Họ bỏ mặc chuyện đang có thai, cho uống nhầm nhiều thuốc, mấy tháng không khỏi. Thậm chí có kẻ phá bỏ thai, lấy cớ là để giữ tính mạng người mẹ. Thật hồ đồ đến cực điểm.
Sinh địa: một lượng (lạng, khoảng 37 gam), sao với rượu. Thanh hao: năm tiền (một tiền bằng một phần mười lượng, khoảng 3,7 gam). Bạch truật: năm tiền, sao với đất vàng. Phục linh: ba tiền. Nhân sâm: ba tiền. Tri mẫu: hai tiền. Hoa phấn (thiên hoa phấn, tức rễ cây qua lâu): hai tiền.
Sắc với nước mà uống. Uống một thang thì cơn cuồng bớt đôi chút, hai thang thì cơn cuồng yên hẳn, ba thang thì lửa nóng tan hết và thai cũng yên. Bài thuốc này liều lượng khá nặng. Sợ người ta cho rằng người bệnh chịu không nổi nên không dám dùng đủ, vì vậy không thể không dặn thêm. Có thai mà lửa nóng thịnh đến thế, không dùng liều lớn thì sao trừ được? Lửa không tắt thì cơn cuồng không dứt, thai sao yên được? Huống chi thuốc tuy nhiều nhưng đều là vị bồi bổ phần nước, chỉ có ích chứ không có hại, chớ lo quá.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video